Møring. Sunn. Ein ny vår. Nr Stortingspolitikar. Harald Nesvik vil styrkje sjukehusa. og Volda. s. 6

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Møring. Sunn. Ein ny vår. Nr. 1-2007. Stortingspolitikar. Harald Nesvik vil styrkje sjukehusa. og Volda. s. 6"

Transkript

1 Sunn Møring Nr Stortingspolitikar Tom Harald Nesvik vil styrkje sjukehusa i Ålesund og Volda. s. 6 Portrettet: Per Jan Osdal går frå helse til propellar. s Maken til matfat finnast ikkje! s. 11 Ein ny vår Sondre er allergisk mot det meste. Men ei ny allergivaksine kan gjere det mogeleg for tiåringen å få oppfylt draumen sin. s. 4

2 Fullverdig føde- og barseltilbod Opninga av det nye barselhotellet i Ålesund er eit ledd i ein ny og spennande kvinneklinikk i Helse Sunnmøre. Barselhotellet blei opna 8. januar. Det nye tilbodet blei mellom anna markert ved at navlestrengen på dokka Elida blei klipt over. Dokka har fått namnet sitt etter det første barnet som vart lagt inn på hotellet same dag. Samlar sekretærane Sjukehuset i Volda samlar kontortenestene i éin felles seksjon. Det same vil også skje i Ålesund på litt lengre sikt. Arild Iversen er leiar for ei prosjektgruppe som sidan oktober i fjor har arbeida med å organisere sekretærar, resepsjonistar, postsekretærar, arkivarar og tilsette ved sentralbordet ved sjukehuset i Volda, i ei ny eining kalla Kontorseksjonen. Formelt blei seksjonen oppretta 1. januar i år, men kontoret blei først tatt i bruk i midten av februar. Meir variert arbeid 12 arbeidsplassar, som tidlegare var fysisk knytt til dei einskilde avdelingane, er no samla i eitt stort, felles kontorlokale. Solgunn Sæterås er tilsett som leiar for den nyoppretta eininga, og har per i dag drifts- og personalansvar for Kontorseksjonen. Ho er positiv til opprettinga, og peikar på gevinst i form av auka trivsel, og moglegheit til å hjelpe kvarandre i større grad enn i dag. Ho vonar også at samlokaliseringa vil kunne gje betre samarbeid, og seier at enkelte vil få meir varierte arbeidsoppgåver. Betre arbeidsmiljø Arild Iversen fortel at intensjonen deira er å styrke sekretærane som faggruppe. Vi håpar å setje sekretærane sin kompetanse meir på dagsorden, og trur dette vil verte ein styrke for alle. Vi får utnytta arbeidskrafta meir fleksibelt, og klarer å løyse arbeidsoppgåver meir som ein heilskap. Vi vil leggje vekt på felles opplæring, forståing og praksis. Han understrekar at eit anna viktig mål med omlegginga, er å styrke arbeidsmiljøet for dei tilsette. Vi har satsa mykje på medverknad, det vil seie at vi har brukt bedriftshelsetenesta, tillitsvalde og verneomboda aktivt i prosessen. Resultatet er lyse og trivelege kontorlokale med gode ergonomiske løysingar med mellom anna justerbare bord og kontorstolar som kan tilpassast kvar enkelt som jobbar der. Pionerar Fleire sjukehus andre stader i landet har gjennomført tilsvarande omorganisering som sjukehuset i Volda no gjer. Arild Iversen peikar likevel på at den opphavlege ideen kjem frå Volda. Han innrømmer at den fysiske avstanden som det no vert til avdelingane, kan by på nokre utfordringar i byrjinga. Men han seier at når systemet med elektroniske journalar kjem på plass i løpet av året, vil ikkje avstanden ha noko å seie. Dessutan vil journalar som kun er elektroniske, føre til ei vesentleg mindre arbeidsmengd. Sekretærane treng ikkje fysisk leite fram, distribuere, samle inn og arkivere hundrevis av journalar kvar dag, slik som no. Meir omfattande i Ålesund Helse Sunnmøre har nyleg tilsett ein prosjektleiar som får i oppgåve å setje i gang ei tilsvarande omorganisering for sjukehuset i Ålesund. Assisterande direktør Helge Ristesund i Helse Sunnmøre, seier at prosessen i Ålesund vil ta tid. Målsettingane er dei same som i Volda, men arbeidet er meir omfattande i Ålesund. Det er over 100 tilsette som er ein del av dette, og samlokaliseringa blir nok den største utfordringa. I dag har vi ikkje eit stort nok lokale som kan brukast, seier Ristesund. Tekst og foto: Frank Hilmar Brovold Prosjektansvarleg Arild Iversen og leiar Solgunn Sæterås ser fram til at den nye kontorseksjonen på sjukehuset i Volda kan takast i bruk. Plass til far Føde- og barseleininga ved kvinneklinikken disponerer ti senger på Åse hotell. Alle friske kvinner som føder normalt og får friske barn, skal som hovudregel tilbringe barseltida på hotellet. Vi er svært stolte av det nye tilbodet og kjenner oss sikre på at dette styrker vårt fullverdige fødeog barseltilbod i Ålesund, seier ein godt nøgd avdelingssjef Janita Skogeng. Og det nye tilbodet er verkeleg eit framsteg. Alle barselkvinnene får eige rom med fjernsyn og bad, og det er også lagt til rette for at far kan bu på hotellet. Ein god start Dei første dagane i ein ny familie er viktig for det seinare familielivet, og Skogeng har tru på at eit opphald på barselhotellet nettopp vil leggje til rette for ein god start. På barselhotellet vil det bli gitt det same omsorgstilbodet av jordmor og barnepleiar som i ei vanleg barselavdeling. Den store forskjellen er at far eller ein annan pårørande no får høve til å tilbringe heile barseltida saman med mor og barn. Alle jordmødre og barnepleiarar på føde- og barseleininga skal rullere på å jobbe på hotellet etter turnus. Dette er eit ledd i å skape ein ny og spennande kvinneklinikk i Helse Sunnmøre, understrekar Skogeng. Det nye tilbodet vart feira med navlesnorklipping. Frå venstre jordmor Janne Karin Vartdal, avdelingsjordmor Kari Nigatu og barnepleiar Anne Margrethe Akslen Roleg, trygt og godt Kristina Walderhaug var allereie på plass då barselhotellet opna. Ho saknar ingenting. Nei, her er det meir enn kva dei kan tilby på ei vanleg sjukehusavdeling, seier den nybakte mora. Mannen Alexander synest det er godt å kunne styre seg sjølv med eige rom og eige bad. Begge set også pris på den rolege atmosfæren samanlikna med ei hektisk barselavdeling. Det er trygt å ha helsepersonell i same etasje døgnet rundt. Det var lett å overtale meg til å flytte hit, ler Kristina. Nyskapande Administrerande direktør Astrid J. Eidsvik er imponert over det nye tilbodet. Utgangspunktet var økonomi, men dette har no blitt eit kvalitetsprosjekt, og fokuset er på kvalitet vel så mykje som økonomi. Direktøren er full av lovord om måten Janita Skogeng har leia arbeidet. Skogeng har vist seg som nyskapande og nytenkjande, og ho sit inne med verdifull erfaring også som jordmor, seier Eidsvik. Ho takkar også for det flotte engasjementet dei tilsette på føde- og barseleininga og Åse Hotell har vist under heile prosessen. I tillegg til Skogeng har arbeidsgruppa bestått av jordmor Marie Vartdal, hotellsjef Marie Gamlem, barnepleiar Anne Akslen, avdelingsjordmor Kari Nigatu, overlege Sissel Hjelle og fagutviklingsjordmor Vigdis Stavseng. Sistnemnde har vore prosjektleiar. Tekst og foto: Solveig Moe Frøland Storebror Matteus kosar seg saman med pappa Alexander, mamma Kristina og nyfødde Elida. Sidan Elida var det første barnet på barselhotellet, fekk ho ei barneskei i sølv i gåve frå Helse Sunnmøre.

3 Ein ny vår Sondre Framhus (10) drøymer om å bli bonde. Men først må ein vaksine gjere noko med allergien og astmaen hans. Trekk inn pusten, og ut no! Sondre bles av all kraft inn i munnstykket på spirometri-maskinen. Ei søyle på skjermen viser kor god lungekapasitet han har. Seks sekund seinare er Sondre mørkeraud i andletet. Det er nok no. Du er flink, skryt sjukepleiar Helen Ytrebø og fjernar den blå naseklypa. God effekt Saman med tre andre barn er Sondre plukka ut til å vere med i eit prosjekt med allergivaksine på Ålesund sjukehus. I tre år skal barna få sprøyter som inneheld det dei er allergiske mot. Dosane blir gradvis auka dei sju første vekene for å sjå kor mykje dei toler, og deretter får dei den tilpassa toppdosen kvar åttande veke. Vi har svært gode resultat med denne behandlingsmetoden, seier overlege Anders Moen på barneavdelinga. For tre år sidan starta dei med den første gruppa av barn, og konklusjonen er klar: Effekten av vaksinen er dramatisk god! Mange av barna har bokstaveleg talt fått ein ny vår. Tidlegare hadde dei mange innedagar, medan no klarer dei fleste å halde allergien i sjakk med minimalt av medisin. Dei verst ramma Behandlingsmetoden er ikkje ny. Allergivaksine blei mykje brukt på 70-talet, men den gong var effekten meir usikker, og det var fleire alvorlege biverknader på vaksineringa enn det er i dag. Overlege Anders Moen fortel også at prosessen med å velje ut barn som får vere med, er grundig. Barna er allereie pasientar hos oss, og dei må vere over fem år. Vi plukkar ut dei som er verst plaga og som ikkje har god nok effekt av å ta allergimedisin. I tillegg er det viktig at barna er motiverte for dette. Det er ein lang prosess som krev mykje tolmod. Barna skal ta sprøyter i løpet av tre år, seier Anders Moen. Dei siste åra har det vore ein kraftig auke i allergi blant barn, særleg astma og eksem. Kanskje så mykje som kvart femte barn har eller har hatt astma i dag, og Moen fryktar endå fleire tilfelle i framtida. Ingen veit sikkert kvifor dette aukar, men den største hypotesen er at vi lever for reint; at kroppen vår rett og slett har for få bakteriar å jobbe med. Målbevisst Sondre er klar for si sprøyte. Stemninga i rommet er god, og Sondre smilar. Sjukepleiar Helen er full av morosame historier som gjer sprøytespissen mindre vond. Svir det? spør Helen, men Sondre ristar på hovudet. Tiåringen frå Stranda er det fagfolka Vebjørn skal ta nesten 30 sprøyter dei neste tre åra. Sjukepleiar Helen Ytrebø har kontroll på dosane. kallar for multiallergikar. Det betyr at eg ikkje kan ete dei største kakene, ler Sondre. Om nokre år kan han kanskje ete fisk også, og kjøpe seg ei geit. For Sondre skal bli bonde. Det er han fast bestemt på. Tekst og foto: Stig Ryland Vinnarloddet Korleis gjekk det sist gong? spør sjukepleiar Helen og smilar til Vebjørn Melgaard Tårn. Vebjørn har vore hardt ramma av gras- og bjørkepollen sidan han var liten gut, og no er han innom for å ta sprøyta for tredje gong. Våren og sommaren er eit mareritt for Vebjørn. Hovne og rennande augo, kløe og tung pust slit hardt på humøret til ein gut som gjerne vil oppleve det same som andre tiåringar. Mor Anne har stor tru på vaksinen som guten hennar får. Vi føler at vi har trekt vinnarloddet som får bli med på dette. Medisinen han har brukt fram til no, har ikkje virka. Vebjørn kikkar ned på dosen som forsvinn gjennom sprøyta i armen. Eg vil bli betre, seier han. Helen nikkar og forstår. Til no går alt etter planen.

4 Det beste for pasienten Grundig prosess Stortingspolitikar Harald Tom Nesvik ønskjer å oppheve dei regionale helseføretaka og gjere sjukehusa sjølvstendige. Han er redd for at dei tidlegare sentralsjukehusa vil falle mellom universitets- og lokalsjukehusa i kampen om budsjettmidlar. Harald Tom Nesvik er leiar i Helse- og omsorgskomiteen, og representerer FrP for Møre og Romsdal på Stortinget. Han legg ikkje skjul på at ambisjonen hans er å reversere inndelinga av Noreg i helseregionar, for så å samle sjukehusa i eitt rike. Då ville til dømes sjukehusa i Ålesund og Volda få budsjett som er basert på pasientgrunnlaget og behovet i regionen, medan dei i dag må kjempe om pengar med nye St. Olavs Hospital i Trondheim og gje frå seg viktige funksjonar fordi dette sjukehuset treng omsetning, seier Nesvik til SunnMøring. Økonomien styrer, ikkje pasientbehova Nesvik ser at dei mellomstore sjukehusa er utsett slik situasjonen har utvikla seg dei siste åra. Dei store regionsjukehusa får alltid merksemd, mykje på grunn av storleiken. Dei mindre lokalsjukehusa blir passa på av engasjerte innbyggjarar i områda dei dekkjer, medan dei tidlegare sentralsjukehusa, som ein jo ikkje får lov å kalle dei lenger, lettare blir offer i ei fordeling av ressursar som ikkje handlar om pasientretta omsorg, men om å balansere budsjetta. Det grunnleggjande problemet er ei helsereform som er underfinansiert, meiner Nesvik. Det har mellom anna ført til at mange sjukehus slit med ei gjeldsbyrde som bidrar til å hemme utviklinga av ein sunn økonomi og sunne organisasjonar. Men trass i stadige rop om hjelp og varsko frå nesten samtlege grupper i helse- Noreg, sit trepartiregjeringa og ventar, i staden for å ta dei nødvendige grepa. Og eg er ikkje samd med dei som hevdar at sjukehusa krisemaksimerer. Eg reiser mykje rundt og snakkar med tilsette på sjukehus i heile landet. Mi erfaring er at dei alle ønskjer éin ting, og det er det beste for pasienten. Snu finansieringa på hovudet Eit anna problem Nesvik trekkjer fram, handlar om pengestraumen i helseføretaka. Pengane følgjer ikkje aktiviteten, og nettopp dette utgjer ein trugsel for eit sjukehus som det i Ålesund. Sjølv om pasientgrunnlaget og behovet er til stades, risikerer dei å få mindre pengar enn dei treng fordi eit anna stort sjukehus i same føretak blir prioritert. Å oppheve helseføretaka og gjere sjukehusa sjølvstendige, vil vere ei god løysing. Eit stykke på veg vil ein også kome viss ein snur rundt på dagens finansiering, og lét den innsatsstyrte delen av budsjetta stå for 60 prosent av totalen, og lét basisløyvinga stå for 40. I dag er det omvendt. Nesvik meiner den omdiskuterte samanslåinga av Helse Sør og Helse Øst er eit steg i riktig retning. Eg har fremja eit forslag om å fjerne helseføretaka rett og slett for at pengane skal gå dit der pasientane blir behandla, seier han. Nærleik løner seg Sjukehusa i Ålesund og Volda er viktige fordi det ligg ein helsegevinst i det å bli behandla i nærleiken av der du og familien din bur. Folk stoler på legar og sjukepleiarar som dei anten kjenner, eller som er ein del av lokalmiljøet. Samstundes er ein viss grad av sentralisering og spesialisering nødvendig, rett og slett fordi legane treng tilstrekkeleg tilgang på pasientar for å bli flinke til å behandle mindre hyppige lidingar. Men etter til dømes ei utblokking eller ein kreftoperasjon, burde det ikkje vere noko i vegen for at oppfølginga kan skje nærare pasienten. Då treng vi ikkje berre lokalsjukehusa som tar seg av ei rekkje basisfunksjonar, men også dei mellomstore sjukehusa som kan handtere ein viss grad av spesialisering, meiner leiaren i Helse- og omsorgskomiteen på Stortinget, Harald Tom Nesvik. Tekst: Jan-Sverre Syvertsen Foto: Stortingsarkivet/Scanpix Stolt av samarbeidet Vi har i dag ei fin og velfungerande laboratorieteneste som det ikkje er nokon grunn til å sentralisere, seier avdelingsoverlege Kåre Michelsen. Michelsen sit i gruppa som skal vurdere framtida for laboratorietenesta i Helse Midt-Norge. Arbeidet er sett i gong i samband med prosjektet Eigarstrategi Fornuftig og effektiv Avdelingsoverlegen er ikkje i tvil om at det beste og rettaste er å halde fram som i dag. Eg ser ingen faglege grunnar til å gjere endringar, og det er heller ingen økonomi å vinne på å sentralisere. Laboratorietenesta er mest fornuftig og effektiv slik ho er i dag. Det kan ikkje vere rett å byggje ned dei andre føretaka for å til dømes redde St. Olavs Hospital i Trondheim, understrekar Michelsen. Han trur likevel at det er behov for endringar innan mindre område, som til dømes når det gjeld vaktordninga i laboratorieverksemda. Det er naturleg at det blir lagt opp til eit vaktsamarbeid på legenivå. Éin lege på vakt er nok for heile regionen innan kvart fagfelt, seier han. Frykt for arbeidsplassar Michelsen legg ikkje skjul på at dei tilsette ved laboratorieavdelinga i Ålesund og Volda er redde for arbeidsplassane sine. Det er frykt for at delar av tenesta vil bli lagt ned og arbeidsplassar forsvinna. Vi har snakka mykje om det, og det er viktig å orientere fortløpande. Det er mange bioingeniørar på Sunnmøre, og fleire er utan arbeid. Difor vil det vere vanskeleg for mange å få jobb igjen. Kåre Michelsen er full av lovord om medarbeidarane sine. Dei er velkvalifiserte og dyktige. Vi vil ikkje miste nokon av dei. Samarbeidet mellom Volda og Ålesund er dessutan særs bra. Kvalitetsprisar Den høge kvaliteten til laboratorieavdelinga i Helse Sunnmøre har resultert i fleire prisar. I 2002 vann dei Helse Sunnmøre sin kvalitetspris, og i 2004 blei dei kåra til årets avdeling i Helse Midt-Norge. I grunngjevinga frå leiinga i helseregionen heiter det mellom anna at prisen er gitt for stor handlekraft og evne til omstilling i tråd med helsereformas intensjonar. Laboratorieavdelinga kan vise til solid produksjonsvekst, auka inntening og god økonomistyring. På dei siste 18 åra har vi alltid gått med overskott, bortsett frå i fjor. Samanlikningar viser også at vi er blant dei mest effektive og best drivne laboratorieavdelingane i landet, fortel Michelsen. Akkreditert Akkrediteringa som dei har fått, dokumenterer også at kvaliteten er god. Ei akkreditering heng høgt og er eit kvalitetsteikn av ypparste klasse. I Helse Midt-Norge er det berre Ålesund og Nord-Trøndelag som har fått denne akkrediteringa, og det vil vere merkeleg å flytte arbeid frå eit akkreditert laboratorium til eit som ikkje er det, til dømes St. Olavs Hospital i Trondheim. Det vi treng no, er arbeidsro og eit godt samarbeid mellom helseføretaka, slik det burde vere, seier Kåre Michelsen. Tekst og foto: Stig Ryland Sjølv om tida har vore knapp, meiner eg likevel at vi så langt har hatt ein grundig prosess, seier kommunikasjonsrådgjevar Tor Harald Haukås i Helse Midt-Norge. Haukås sit i det regionale sekretariatet for Eigarstrategi 2010, og koordinerer mellom anna intern og ekstern informasjon rundt prosjektet. Han er godt nøgd med engasjementet så langt, og ser fram til å kikke nærare på prosjekta som blir lagt fram i slutten av månaden. Engasjementet vil normalt auke når det nærmar seg tida for å ta ei avgjersle. Det skortar verken på engasjement, kunnskapar og evne til å seie frå i helseføretaka våre. Og takk for det! Kor viktig er det å ta med de tilsette i denne prosessen, og korleis blir dette gjort? Det er heilt avgjerande at tilsette og fagmiljøa deltar aktivt både direkte i prosjekta og med innspel til prosjektgruppene. I tillegg er den dialogen helseføretaka og det regionale helseføretaket har med tillitsvalde viktig, både for å sikre medverknad, og for å gje oss tilbakemelding på konkrete forslag og prosessar. Ein god dialog med tilsette, brukarar og samarbeidspartnarar vil bidra til å gjere avgjerslene betre, og kan også bidra til forståing for dei vala leiinga gjer. Alle desse gruppene er ein viktig føresetnad for å kunne gjennomføre endringar på ein vellukka måte. Korleis synest du prosessen har vore til no? Sjølv om tida har vore knapp, meiner eg likevel at vi så langt har hatt ein grundig prosess. Grundig arbeid og solid dokumentasjon gjennom prosjektrapportane gjer også at vi har fått fram eit godt grunnlag for å ta avgjersler. Dei fem første eigarstrategi-prosjekta som skal leggjast fram for det regionale styret i februar, vil leggje viktige premissar for korleis vi skal utvikle behandlingstilbod og organisere oss på nokre område. Men det er helseføretaka som skal setje i verk endringane, og det vil også krevje openheit og medverknad. Kva er målet med Eigarstrategi 2010? Målet er å utvikle helseføretaka slik at dei på ein effektiv og trygg måte kan gje dei som bur i Midt-Noreg likeverdige tenester av høg kvalitet. Vi skal også bidra til å sikre riktig prioritering. Det betyr at ressursar som blir frigjort, må brukast til å styrkje dei prioriterte områda som psykisk helsevern, rusbehandling, tilbodet til sjuke eldre, kronisk sjuke og tryggleik og tilgjengelegheit ved akutt sjukdom. Eigarstrategien gir oss også høve til å sjå på organisering og oppgåvefordeling innan og mellom helseføretaka våre. 7

5 PORTRETT P O R T R E T T Foto: Privat Balansekunstnaren Med tunga beint i munnen har Per Jan Osdal halde styr på plussar og minus i Helse Sunnmøre. No gler han seg til å lage eit budsjett med overskott. Det knatrar i tastaturet på kontoret til økonomisjefen. Per Jan Osdal er travel oppteken med å leggje handa på det siste årsoppgjeret sitt for Helse Sunnmøre. Salderinga av budsjettet for 2007 må også i hamn før 41-åringen kan pakke ned dei blå permane i bokhylla. 1. april byrjar han i ny jobb som økonomisjef i Rolls Royce Marine etter fleire år med helsebudsjett. Søv godt om natta Osdal har lært mykje, både som menneske og økonom, av åra i Helse Sunnmøre. Helseføretaket har gått gjennom store endringar sidan det blei samla til eitt rike i Medieoppslaga har vore mange, og som oftast har det handla om nedskjeringar og underskott. Men Osdal hevdar at han har sove godt alle desse åra. Eg kan ikkje hugse at eg har lege vaken om natta, men det kan nok hende at eg har vakna ekstra tidleg nokre gonger, seier han med eit smil i vissa om at det er mange år sidan han kunne levere ein rekneskap med overskott. Det skjedde sist då han var økonomisjef på Volda sjukehus på 90-talet. Eg føler ikkje at eg har mislukkast i Helse Sunnmøre. Motivasjonen min har vore å vere med på å skape eit helsetilbod som folk opplever som godt, og mitt inntrykk er at dei fleste av brukarane våre er svært godt nøgde med den hjelpa dei får. Gradvis interesse Han utmerka seg ikkje noko spesielt i mattematikk på barneskulen heime i Ulsteinvik. Eg var vel som dei fleste andre, og grudde meg aldri til mattetimane, minnest Osdal. Han trur det er tilfeldig at han enda opp som blåruss i Molde. Interessa for tal har kome gradvis. Etter militæret valde han å flytte tilbake til Molde for å gå på distriktshøgskulen. Der spesialiserte han seg i marknadsføring og internasjonalisering. Kort tid etter hadde både Hornindal kommune i Nordfjord og Åmot kommune i Østerdalen gleda av å ha ein sunnmøring som økonomisjef nokre år, men i 1993 vende Osdal nasa heimover saman med kone og barn. Etter jobb i Ørsta kommune og seinare på Volda sjukehus, jobba han som økonomisjef på sjukehuset i Ålesund fram til Helse Sunnmøre blei etablert. Dragkamp Osdal har delte meiningar om sjukehusreforma som blei gjennomført i Det var enklare å drive sjukehusa i balanse før reforma. Finansieringa var betre under fylkeskommunen, men organiseringa er betre slik vi har det no. Vi har vore gjennom store strukturelle endringar i spesialisthelsetenesta, og til tider har det vore ei belastning. Men alt i alt har det vore meir spanande enn tungt, understrekar han. I eit pressa helsebudsjett vil det naturleg nok bli ein del tautrekking om ressursar mellom ulike avdelingar, men økonomisjefen trur han har klart å ta vare på sin eigen integritet og gitt lik behandling. Du lærer jo å kjenne dei du arbeider saman med og veit etter kvart korleis dei reagerer. Men i ein jobb som dette, kan du ikkje gå frå jobben og tenkje at alle er nøgd med det du har gjort. Då er du på feil plass. Slogen til sommaren Innimellom budsjettslaga finn Per Jan Osdal kvile i å slappe av på hytta ved Åndalsnes. Her er det kort veg til Romsdalshorn, Trollveggen og andre naturperler. Utsikta frå hytta er åleine nok til å fjerne tankar om finanstransaksjonar og kontantekvivalentar. Eg set meir og meir pris på å vere ute i naturen, og vi prøver å kome oss av garde til hytta så ofte vi kan. Eg har kjøpt dei fleste turbøkene om fjella på Sunnmøre, og her finst det eit enormt potensiale for spanande turar som ikkje er realiserte. Eg har faktisk ikkje vore på Slogen endå, Helse er noko anna enn propellar. Helse har ein heilt annan dimensjon. seier Osdal og ser ned i skrivebordet. Det 1500 meter høge fjellet er eit definitivt mål til sommaren, forsikrar han. Sykkel gir overskott I fjor haust byrja han på spinning. To-tre gonger i veka sit han på sykkelen og sveittar ut tal og kolonnar. Eg kan vel seie at eg har blitt heilt hekta. Spinning er ei form for trening som eg tilrår på det varmaste. Særleg i periodar der du jobbar mykje, gir ei intensiv treningsøkt på sykkelen meir overskott. Familiefaren har også engasjert seg i handballklubben der dottera er medlem. Som leiar i Fiskarstrand Håndball har Osdal ansvar for at klubben får inn pengar på kiosksal, turneringar, basarar og andre arrangement. Men eg har eitt prinsipp, og det er at eg ikkje vil vere kasserar eller revisor i noko eg engasjerer meg i på fritida. Større fridom Når Per Jan Osdal byrjar som økonomisjef i propellfabrikken Rolls Royce Marine i Ulsteinvik, får han ansvar for eit budsjett på to milliardar kroner. Det er om lag like stort som i Helse Sunnmøre. Men der stoppar også likskapen. Eg ser fram til å få større fridom. Eg har nok følt meg litt handlingslamma av og til i Helse Sunnmøre og har sakna å kome til det punktet der du kan byrje å gjere noko i staden for å stadig vere bakpå. No blir eg ein del av ei verksmed som er prega av større handlefridom, og som har eit sterkt og einsretta fokus på utvikling og nye løysingar. Men eg kjem til å sakne det å jobbe i ein samanheng som er viktig for folk flest. Helse er noko anna enn propellar. Helse har ein heilt annan dimensjon. God dialog Osdal tilbakeviser at han skiftar jobb fordi han er lei raude tal. Eg er 41 år no og føler det er riktig av meg å byte jobb medan marknaden framleis vil ha meg. Dessutan gler eg meg til å børste støvet av gamal lærdom, seier marknadsføraren som meiner han er kommersiell nok til å klare overgangen. Etter fleire år med vanskelege snuoperasjonar er han forsiktig med å ta ære for ting som har lukkast. Men eg er nøgd med at vi har klart å heve kvaliteten på den informasjonen som er nødvendig for avdelingane å ha for å kunne styre. Eg har også oppnådd å få ein god dialog med alle avdelingssjefar. Det er mange ekstremt hyggelege og dyktige folk her, og eg håpar dei lukkast i å styre avdelingane med overskott framover. Då skal dei få ein propell av meg i julegåve, smiler økonomisjefen. Tekst og foto: Stig Ryland 9

6 Strekkjer seg langt Gjester, presiserer Jan-Arne Hove. Kva? Eg vil gjerne at vi kallar pasientane for gjester, for det er det dei er. Hove fortel at dei strekkjer seg langt for gjestene sine, lyttar til ønskjer og behov, kva dei toler og kva dei ikkje toler, kva dei likar og kva dei ikkje likar. Gjester som ønskjer seg noko spesielt, får det, forsikrar kjøkkensjefen. Enkelt og greitt. Men korleis reagerer gjestene på maten? Tilbakemeldingane frå gjestene gir inntrykk av at maten blir presentert på ein slik måte at ein får lyst til å ete han, og det er viktig. Det er ei god tilbakemelding, understrekar Hove. Nøgde gjester Eg bestemmer meg for å gå kjøkkensjefen sine fråsegner nærare i saumane. Eg snakkar med fleire gjester, og det er ikkje måte på lovord når eg spør om korleis dei likar maten. På eit rom høgt oppe, med utsikt til barnehage og byggjefelt, sit Synnøve Ørstavik. Ho har vore innlagt i snart sju veker, og er det nokon som kan uttale seg, bør det vere ho. Maten? Ja, er du nøgd med det du får servert? Eg har ikkje sett maken til matstell som her! Å? Ja, maten er så velsmakande og variert, og så ser det så delikat ut når du får det! Så du vert ikkje matlei? Å nei, langt ifrå! Dagens lunsj, ein lasagne som for kort tid sidan passerte ivrige hender på kjøkkenet, blir servert medan vi sit og pratar. Sjå på dette! Sjå så flott det er laga, seier Synnøve takknemleg. Eg lét Synnøve få ete i fred. Alle fordomar om sjukehusmat er gjort til skamme. Ute i gangen går eg forbi ei tralle med lasagne. Går tilbake, og går sakte forbi igjen. Stiller meg bak eit hjørne og ser at ivrige hender tømmer tralla for brett. Men det vart som eg trudde. Ingenting til overs. Den som hadde vore gjest på Volda sjukehus! Tekst og foto: Frank Hilmar Brovold Eit sårt sakna tilbod Maken til mat Menyen på sjukehuset i Volda er så freistande at ein stakkar får lyst til å brekke både armar og bein for å nyte han. Kalkuntapas, kjøttpudding med fløtesaus, hermetisk pære med sjokoladesaus og krem, pasjonsfruktfromasj, varmrøykt pepperlaks, tortellini i ostesaus, dampa laksefilet, bresert oksesteik, eller kva med rett og slett ein sjokoladepudding med vaniljesaus? Eit magisk kjøkken Det skjer noko magisk på kjøkkenet på sjukehuset i Volda. Kvar dag. Som eit bibelsk under klarer dei tilsette der å gjere 58 norske kroner i kostøre per pasient om til hundre fiskerettar, eit utal brødskiver og mangfaldige liter med blomkålsuppe. Og det på ein vanleg fredag! Korleis er det mogeleg? Kjøkkensjef i Helse Sunnmøre, Jan-Arne Hove, viser ikkje spor av å vere stressa der han står over grytene. Det er ei utfordring kvar dag, men vi klarer det! Så det er ikkje noko som skjer tilfeldig her, altså? Nei, det kan det ikkje vere, repliserer Hove kjapt. Han har sannsynlegvis rett. Helse Sunnmøre sine kjøkken i Volda og Ålesund lagar mat til nærare 1500 menneske kvar dag. Det gjer vel grunn til å tru at det er ein plan bak det heile. Kvalitet i alle ledd På kjøkkengolvet er planen sett ut i praksis. Førebuinga til dagens lunsj når høgdepunktet idet dei tilsette samlar seg kring samlebandet. Lasagne med salat, brød, ost og passande drikke, passerer, blir komplettert og lagt på brett før det blir sett inn i tralla. Arbeidet går jamt, alle veit tydelegvis kva dei skal gjere. Og det er ein fryd å sjå på. Kommunikasjonen er så intern og sparsam som berre mange år med lagarbeid kan gjere han: ost, hmf!, diett, vatn -her, ja!, den!, der!, er dette eller ein kombinasjon av desse. Eg skjøner at eg ikkje er mann nok til å tolke kodespråket, men får snakke med ei som kan. Beate Leite Førde er assisterande kjøkkensjef, noko som i praksis vil seie arbeidsleiar. Ho har jobba på sjukehuskjøkkenet i Volda i snart ti år, og manglar ikkje lovord om medarbeidarane sine. Dei som arbeider her, er ein utruleg positiv gjeng. Og det kan eg sjå, for kring samlebandet er det latter og munter prat. I tillegg til å fordele arbeidsoppgåvene, har Beate ansvar for innkjøp og oppsett av menyar, samt fagleg ansvar for Helse Sunnmøre sine fem lærlingar. Og det faglege er noko som vert tatt på alvor, av alle dei tilsette. Frukt og grønt, ferske råvarer og minst mogeleg halvfabrikat er viktige stikkord. Det gir kvalitet - og nøgde pasientar. Bygginga av ny seksjon ved vaksenpsykiatrisk avdeling i Helse Sunnmøre er godt i gang. Etter planen skal bygget stå ferdig om eitt år. Dette er ein milepæl for psykiatrien, sa administrerande direktør Astrid J. Eidsvik under markeringa 30. januar. Alderspsykiatrisk seksjon som er organisert under vaksenpsykiatrisk avdeling, blir dermed samlokalisert og ein integrert del av avdelinga. Samarbeid I følgje Eidsvik vil drifta av alderspsykiatrisk seksjon skje i nært samarbeid med kommunehelsetenesta på Sunnmøre. Målgruppa for den nye posten vil mellom anna bli demente pasientar med omfattande åtferdsproblem og/ eller omfattande psykiatrisk symptomatologi, og pasientar med alvorleg psykiatrisk liding med debut etter 65 år. Samlokaliseringa vil gi eit effektivt arealbruk, og samling av fagmiljøet vil medverke til ei effektiv drift/god produktivitet. Ei slik lokalisering vil vere eit godt utgangspunkt for samarbeid med somatisk medisin og då spesielt geriatri, med laboratorium, røntgenavdeling og somatisk utgreiing/behandling. Sansehage Nybygget blir plassert vest for eksisterande psykiatribygg og knytt til dette med felles inngangsparti for akuttinngang og alderspsykiatrisk poliklinikk. Service som fysioterapi, ergoterapi og sosiale tenester vil bli tilbode pasientane, men ein planlegg ikkje eigne rom for desse aktivitetane utanom lokale i eksisterande avdeling. Nybygget blir oppført i to etasjar, og det blir utforma som eit vinkelbygg, slik at det blir etablert gode og solrike uteområde både for nybygget og psykiatribygget. Utearealet skal bli opparbeidd som ein sansehage. Bygget som blir på om lag 1500 m2, er kostnadsrekna til om lag 37 millionar kroner. Ein planlegg innflytting i februar/mars Solveig Moe Frøland Leiar i brukarutvalet, Jens Olsen, sette det første spadestikket for ny vaksenpsykiatrisk avdeling den 30. januar

7 REPORTASJE R E P O R T A S J E Foto: Leif Gabrielsen På kontoret til Roland Ruiken heng eit bilete av Jigoro Kano, den japanske grunnleggjaren av judo. Vi er tilsette som kjem frå Tyskland. Vi har litt ekstra god kontakt, både på jobb og i fritida. Det er fint å kunne mimre litt om gamlelandet av og til, seier Roland med glimt i auga. Judotrenar Judo er ikkje berre ein lidenskap for Roland, men også for kona og dei tre barna deira. Heile familien trenar saman to gonger i veka, og i tillegg får mange ålesundarar glede av ekteparet sine judoferdigheiter. Både Roland og kona er nemleg trenarar i Ålesund Judoklubb. Det er fint å kunne gje vidare det som eg har lært. Eg prøver å blande leik og teknikk, og det er morosamt å sjå kor forskjellige barn er. Judo er ein fin idrett som er sunn for helsa. Vi har mindre skader enn fotball, handball og basketball, fortel Roland. Sjølv vil han halde på med judo så lenge han kan. Ein gamal trenar av meg vann nyleg World Masters. Han er 62 år. Tekst og foto: Stig Ryland Det var med dyp sorg vi noen dager før jul mottok det triste budskapet om at overlege Gunnar Roald var død. Vi visste at han var blitt syk, men dette skjedde likevel så brått og uventet. Han ble 62 år gammel og var i arbeid i sykehuset så sent som tre-fire uker før han døde. Ved Gunnar Roalds bortgang har Ålesund sykehus mistet en god og lojal arbeidstaker, og vi som arbeidet sammen med han, har mistet en god venn og medarbeider. Det ble tidlig klart at Gunnar Roald ville bli lege. Han ble uteksaminert fra universitetet i Lübeck i 1970 med norsk tilleggsprøve i Han valgte å spesialisere seg i anestesiologi, og ble godkjent spesialist i Ålesund sykehus var hans arbeidsplass i over 30 år. Han begynte ved anestesiavdelingen 15. januar Siden har han arbeidet ved anestesiavdelingen. Fra 1980 til 2000 var han sjef for avdelingen. Etter år 2000 valgte han selv å gå tilbake til stillingen som vanlig overlege. Minneord Foto: Sunnmørsposten Kirurg med svart belte Då Roland Ruiken var ti år gamal, fekk han beskjed av legen sin om å byrje med ein idrett. Ti år seinare var han blant verdas beste i judo. Roland bøyer seg ned for å ikkje dunke hovudet i karmen når han kjem gjennom døra. Eg kikkar opp på den to meter høge kroppen og har vanskar med å sjå for meg at Roland ein gong har vore ein spinkel tiåring. Slått av alle Eg var så tynn og svak at fastlegen bad meg om å finne ein idrett eg kunne halde på med. Sidan mor allereie køyrde systera mi på judotrening, blei eg med dit, fortel han. Og legen hadde rett. Roland var så spinkel at han blei slått av alle. Det tok heile tre år før han vann for første gong! Det var ei ny oppleving for meg, og det gjorde mykje med sjølvbiletet mitt. Sidan blei det mange sigrar. Roland har blitt tysk meister, og vunne fleire europeiske turneringar. I 1984 var han tysk judo-reserve under OL i Los Angeles. Og 45-åringen er framleis aktiv på matta. I januar vann han klassen sin under eit nyårsstemne i Drammen. Eg er eigentleg 20 år for gamal til å konkurrere, men eg klarer ikkje å la vere, smiler han. Napp i Volda Det er snart sju år sidan Roland kom til Sunnmøre med familien sin. På den tida var det store nedskjeringar på tyske sjukehus, og den nyutdanna kirurgen hadde skrive søknader på ledige jobbar som kirurg utan å få napp. Heilt tilfeldig kom han over ein artikkel som fortalde om stor mangel på fagfolk innan helsevesenet i Noreg. Roland søkte på ei ledig stilling på sjukehuset i Volda, og berre to dagar seinare blei han beden om å koma på intervju. Kort tid etter var flytte- lasset på veg frå Stuttgart. Roland kan framleis hugse det første møtet med Sunnmøre. Det var eit fantastisk vær. På veg mot Volda såg vi ein fjordhest. Då måtte vi stoppe og nyte synet. Språkbarrierar I dag arbeider Roland som overlege på kirurgisk avdeling på sjukehuset i Ålesund. I starten måtte han overvinne ein del språkbarrierar, men i dag går det greitt. Mange av spesialuttrykka ein brukar i kirurgien, finnast ikkje i tysk/norske ordbøker. Difor måtte eg bruke privatlærar for å lære meg dei norske orda, fortel Roland. Både Roland og kona arbeider på sjukehuset, og er ikkje dei einaste med tysk opphav. Judo er ein japansk kampidrett der det er viktig med balanse, koordinasjon, smidigheit og styrke. Jigoro Kano, som blir rekna som grunnleggjaren av judo, starta den første judoskulen i Tokyo i Judo er i dag verdas åttande største olympiske idrettsgrein med over 16 millionar utøvarar over heile verda. Roland er framleis aktiv på matta, både som utøvar og trenar. Vi som hadde gleden av å arbeide sammen med han fra 1976, lærte raskt å kjenne Gunnar som en svært dyktig og kunnskapsrik fagmann. Han hadde en slik fin evne til å kombinere grundig teoretisk kunnskap med praktiske ferdigheter. Gunnar ble fort en viktig person i Ålesund sykehus, og han fikk betydning for sykehuset på mange områder ikke bare innenfor sine egne fagområder. Han har i flere perioder vært sjeflege, og han var også konstituert direktør et knapt år i I disse periodene var han en viktig del av sykehusets ledelse. Han var analytisk, klar og rolig, han var levende engasjert i sykehuset og hadde en egen evne til å finne gode løsninger på utfordringene. Han ble mye brukt til ulike utredninger både lokalt og regionalt, og hans bidrag var alltid preget av hans høye kompetanse og hans evne til å se løsninger. Han var alltid villig sa aldri nei til utfordringer. Han så tidlig betydningen av å legge forholdene til rette for kompetanseheving og videreutdanning i sykehuset. Det er mye hans fortjeneste at anestesiavdelingen er blitt et så godt sted for videreutdanning i anestesifaget, både for leger og sykepleiere. Et område som han var spesielt engasjert i, var videreutdanning i sykepleie for akutt og kritisk syke. Han var sentral i oppbyggingen av denne utdanningen i Møre og Romsdal, og han var til uvurderlig støtte i videreutviklingen av denne. Gunnar Roald engasjerte seg også nasjonalt. Da disse videreutdanningene skulle overføres fra Helse- og sosialdepartementet til Kirke-, undervisnings- og forskningsdepartementet, deltok han i Gjertsenutvalget og senere i rammeplanutvalget. Hans engasjement bidro til at den modellen en hadde utviklet i Ålesund, også ble modell på nasjonalt plan. Gunnar Roald var høyt respektert både for sin faglige dyktighet og for sine menneskelige egenskaper. Han var en dyktig leder og en god og strategisk planlegger. Han tenkte langsiktig, og han jobbet målrettet for det han mente var riktig. Og han oppnådde resultater! Gunnar Roald er egentlig en viktig del av sykehusets historie. Han har sin del av æren for at sykehuset er der det er i dag. Han vil bli dypt savnet ikke bare fordi han var en slik dyktig, kunnskapsrik og høyt respektert fagmann, men også fordi han var en god venn og medarbeider. Begravelsen fant sted i Borgund kirke 21. desember Kirken var fullsatt, og en måtte ta galleriet i bruk for å gi plass til folk som på denne måten ville ta farvel med en god venn og et høyt respektert menneske. Oppslutningen om begravelsen viste hvor avholdt han var og hvor mye han har betydd for mange, både som lege og som medmenneske. Vi lyser fred over Gunnar Roalds minne. Per Roland fagsjef/helse Sunnmøre 13

8 Nå er det enkelt å se hvordan et måltid påvirker blodsukkeret ditt På CONTOUR kan du måltidsmarkere dine resultater Før måltid Etter måltid INGEN KODING - apparatet er alltid riktig kodet Måletid på 5 sekunder Lagrer 480 måleresultater Liten bloddråpe 0,6 µl Magasin for Helse Sunnmøre Redaktør/ informasjonssjef: Solveig Moe Frøland / helse-sunnmore.no Prosjektleiar/ journalist: Stig Ryland Grafisk formgivar: Mette Ommundsen Annonsekonsulent: Marit Sola Ventetida aukar i alle helseføreta I Helse Sunnmøre har den gjennomsnittlege ventetida auka frå 89 til 94 dagar den siste månaden i Ved førre årsskifte var gjennomsnittleg ventetid 77 dagar, altså ein auke med 17 dagar i løpet av Det er fleire som må vente over 120 dagar for å få behandling i Helse Sunnmøre. Ved årsskiftet 05/06 var det 1214 personar, mot 1733 personar ved dette årsskiftet. Same utviklinga er det i dei andre helseføretaka i Helse Midt- Noreg. Målsettinga til Helse Midt-Noreg er at ingen skal vente over eitt år. Likevel har talet på personar som må vente over eitt år på behandling blitt tredobla i løpet av Utviklinga er lik ved alle helseføretaka. Innanfor dei forskjellige fagområda er det ulik utvikling. Ved Volda sjukehus er det innanfor fagfeltet Førdøyelsessjukdomar, ein stor nedgang i talet på ventande siste månad. Elles er det mindre endringar i dei andre fagområda. Ved Ålesund sjukehus viser tala dei siste månadane av 2006 ein auke i ventande innanfor fagområda ortopedi, barnesjukdomar og hud. I fagområda Kjevekirurgi og Øre-Nase-Hals var det på slutten av 2006 ein positiv nedgang i talet på ventande. Det er små endringar i talet på ventande i psykiatrien i Helse Sunnmøre. Tekst: Geir Vikestrand, ventelistekoordinator Gjennomsnittleg ventetid 31. des des okt nov des 2006 Helse Sunnmøre 66 dagar Volda sjukehus 59 dagar Ålesund sjukehus 67 dagar Helse Nordmøre-Romsdal 78 dagar Helse Nord-Trøndelag 66 dagar St. Olavs Hospital 97 dagar GRØSET 2.07.A.NO For ytterligere informasjon kontakt: Bayer HealthCare Diabetes Care Tlf: Utgivar: Helse Sunnmøre 6026 Ålesund Tlf: Idé/design/innhald: Cox Bergen 15

9 BLAD B - Økonomi Returadresse: Helse Sunnmøre 6026 Ålesund

Med god informasjon i bagasjen

Med god informasjon i bagasjen Evaluering av pasientinformasjon Med god informasjon i bagasjen Johan Barstad Lærings og meistringssenteret Helse Sunnmøre HF SAMAN om OPP Hotell Britannia, Trondheim 18. Februar 2010 Sunnmørsposten, 08.02.10

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Formål med pasienthotelllet: Hovudoppgåva er å vere eit tilbod for at pasientane skal behandlast på beste

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Helse Førde. Kompetanse og rekruttering. Næringsreise - 01.10.2013

Helse Førde. Kompetanse og rekruttering. Næringsreise - 01.10.2013 Helse Førde Kompetanse og rekruttering Næringsreise - 01.10.2013 Region Helse Vest Om Helse Førde Helse Førde har ansvar for spesialisthelsetenesta i Sogn og Fjordane Består av Psykisk helsevern, Kirurgisk

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN VELKOMMEN HEIM Foto: Magnus Endal OPPFØLGING ETTER HEIMKOMST Her finn du informasjon til både deg som har vore på oppdrag i Sierra Leone, og til familien

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1. Retningslinjer for uønska deltid. * Tilråding:

Saksframlegg. Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1. Retningslinjer for uønska deltid. * Tilråding: Saksframlegg Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1 Retningslinjer for uønska deltid * Tilråding: Administrasjonsutvalet vedtek retningslinjer for å handsame uønska deltid, dagsett.11.02.2010.

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

MØTEPROTOKOLL. Personalutvalet. Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30

MØTEPROTOKOLL. Personalutvalet. Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30 OS KOMMUNE Personalavdelinga MØTEPROTOKOLL Personalutvalet Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30 Innkalte: Funksjon Leiar Nestleiar Medlem Tilsette repr Tilsette repr Namn

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Informasjon til pasient med. brudd i øvre lårbein. Kristiansund sjukehus Molde sjukehus Volda sjukehus Ålesund sjukehus

Informasjon til pasient med. brudd i øvre lårbein. Kristiansund sjukehus Molde sjukehus Volda sjukehus Ålesund sjukehus Informasjon til pasient med brudd i øvre lårbein Kristiansund sjukehus Molde sjukehus Volda sjukehus Ålesund sjukehus Kva er eit lårhalsbrudd? Med lårhalsbrudd meiner vi vanlegvis eit brot i øvre del av

Detaljer

HEMSEDAL KOMMUNE ARBEIDSGJEVAR STRATEGI

HEMSEDAL KOMMUNE ARBEIDSGJEVAR STRATEGI HEMSEDAL KOMMUNE ARBEIDSGJEVAR STRATEGI 1 INNLEEING... 3 1.1 Rådmannen sitt forord... 3 1.2 Lov og forskrift... 3 2 ARBEIDSGJEVARSTRATEGI... 4 2.1 Etikk og samfunnsansvar:... 5 2.2 Politikk og administrasjon:...

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Landro, Sund kommune 1. Sund kommune, organisering rus

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

Ledelse over fjord og fjell

Ledelse over fjord og fjell Ledelse over fjord og fjell Klinikksjef Svanhild Tranvåg Helse Møre og Romsdal frå 1. juli 2011 Ny klinikkstruktur frå hausten 2012 Rusføretaket inn i HMR 1. januar 2014 Ambulanseføretaket inn i HMR 1.

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Samtalegruppe for par der den eine har kreft.

Samtalegruppe for par der den eine har kreft. Samtalegruppe for par der den eine har kreft. Familievernkontoret i Molde og Molde sjukehus er i gang med å planlegge gruppe for par der den eine har kreft. Kjersti Tytingvåg Rogne, representerer Familievernkontoret,

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Omdømme Helse Vest. Resultat frå beslutningstakarundersøkinga 2008 Helse Vest RHF. www.sentio.no

Omdømme Helse Vest. Resultat frå beslutningstakarundersøkinga 2008 Helse Vest RHF. www.sentio.no Omdømme Helse Vest Resultat frå beslutningstakarundersøkinga 2008 Helse Vest RH Om undersøkinga I Respondentar: Politikarar i stat, fylke og kommunar, embetsverk for stat, fylke og kommunar, og andre respondentar

Detaljer

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Tema: Utskriving av pasientar frå sjukehus til kommune Samhandling mellom Stord sjukehus

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv...

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv... Innhald 1. Fritid og bibliotek... 1 2. Hos legen... 7 3. Høgtider... 12 4. Mattradisjonar... 18 5. Sunnheit og kosthald... 25 6. Arbeidsliv... 30 7. Jobb i sikte... 35 8. Skule og utdanning... 40 9. Familie

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet

Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet Nynorsk 2016 Vaksine for å førebyggja livmorhalskreft tilbod til jenter i 7. klasse Informasjon til barn og foreldre Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet 1 Vaksine mot humant papillomvirus (HPV)

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE SKODJE KOMMUNE SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE Til behandling i Kommunestyret 14.12.2010 Sak PS /10 Saksnr.: 06/521-9 Side 1 2 1. MÅLSETJING I Skodje kommune ønskjer alle tilsette å halde fram i

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Styresak. Framlegg til vedtak. Dato: 15.01.2015 Sakhandsamar: Saka gjeld: Halfdan Brandtzæg Etablering av Helse Vest Innkjøp HF

Styresak. Framlegg til vedtak. Dato: 15.01.2015 Sakhandsamar: Saka gjeld: Halfdan Brandtzæg Etablering av Helse Vest Innkjøp HF Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Førde HF Dato: 15.01.2015 Sakhandsamar: Saka gjeld: Halfdan Brandtzæg Etablering av Helse Vest Innkjøp HF Arkivsak 2015/185/ Styresak 008/2015 A Styremøte

Detaljer

Frå visjon til realitet November 2012

Frå visjon til realitet November 2012 Frå visjon til realitet November 2012 I fleire år har i samarbeid med og nabokommunane Askøy, Sund og Øygarden utvikla samhandlingsprosjekt innanfor ulike helseområde. Dette samsvarar med visjonane og

Detaljer

Føretak for framtida. Arbeidet med utviklingsplanar Helse Førde

Føretak for framtida. Arbeidet med utviklingsplanar Helse Førde Føretak for framtida Arbeidet med utviklingsplanar Helse Førde Kvifor dette møtet? Orientere om arbeidet vi har starta med utviklingsplanar Ein utviklingsplan for verksemda Skal omfatte både somatikk og

Detaljer

Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående?

Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående? Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående? Carl-Johan Fürst, Karolinska Institutet og Krisepsykologi ? Når pasienten kjem til legen har han kanskje fleire bekymringar

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

1. Mål med samhandlingsreforma

1. Mål med samhandlingsreforma 1. Mål med samhandlingsreforma I april 2010 vedtok Stortinget Samhandlingsreforma, som var lagt fram som Stortingsmelding 47 i juni 2009. Meldinga hadde som undertittel Rett behandling på rett sted til

Detaljer

Pedagogikk som behandling? Ein del av behandlingstilbodet til pasientane

Pedagogikk som behandling? Ein del av behandlingstilbodet til pasientane Pedagogikk som behandling? Ein del av behandlingstilbodet til pasientane Pasientopplæring? Pasientrettigheitslova; rettigheiter Spesialisthelsetenestelova; plikter Helsepersonell lova; plikter Kva er pedagogikk?

Detaljer

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Opne førelesingar M44 20. Januar 2011 Christiane Weiss-Tornes Presentert av Tine Inger Solum Disposisjon: 1. Korleis blir eg utmatta? 2. Varselsymptom

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer