LUSTRA. KOMMUNALT INFORMASJONSMAGASIN FRÅ LUSTER KOMMUNE nytt. God jul

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "LUSTRA. KOMMUNALT INFORMASJONSMAGASIN FRÅ LUSTER KOMMUNE nytt. God jul"

Transkript

1 LUSTRA Nr KOMMUNALT INFORMASJONSMAGASIN FRÅ LUSTER KOMMUNE 19. årgang nytt God jul

2 Ordføraren har ordet Dagane går no raskt framover mot høgtid og julefeiring, og soli har krope bakom himmelsjå fleire stader i kommunen vår. Godt å tenkje på at om få dagar snur soli og dagane lengnar att. Samstundes er det mykje bra med mørke kveldar og, tempoet i kvardagen vert litt slakkare, me held oss meir i ro og kan drive med aktivitetar me elles ikkje gjer så mykje av. Reformer i landet Også denne hausten har det vore rikeleg å ta tak i frå ordførarkontoret. Fleire store reformer «rullar» utover landet, oslomakta har bestemt at alt skal sjåast på, med noverande regjering i spissen, men truleg har dei også god støtte for dette i Stortinget. AS Norge skal effektiviserast, noko som med slik ordlyd tyder sentralisering. Alt frå høgskule, brannberedskap, flyplass, helseberedskap og inntektssystemet til fylkeskommunen og kommunane samt mykje meir vert no gjennomgått med mål om å omstrukturere. For eit fylke som Sogn og Fjordane vert dette spesielt utfordrande, med menneske fordelt i eit vidstrakt og kronglete fjordog fjellfylke. I tillegg til alt dette går kommunereforma. Det skjer mange svært store ting på ein gong. «Landskapet» no er relativt uoversiktleg, og av og til undrar eg meg på om Staten sjølv heilt har kontroll på alle parallelle reformer og prosessar. For meg som ordførar har det vore viktig å stå opp for det som betyr noko for oss i Luster, men også for oss i Sogn. Me er ein felles bu- og arbeidsmarknad og arbeidsplassar i Leikanger og Sogndal er også viktige for oss. Det er difor flott å sjå den fine utviklinga me har hatt på nordsida av Sognefjorden, me har jamn fin folketalsvekst i alle tre kommunane. Spesielt gledeleg er det å sjå at for Luster er det no i tillegg til gode fødselstal auka tilflytting som gjev resultat. Fleire og fleire vel å etablera seg i Luster med hus og heim. Dette er ei utvikling me alle ynskjer velkommen. Og om trenden ikkje endrar seg mykje i siste kvartal, vil me framleis vere over 5100 lustringar no ved årsskiftet. Dei folkevalde i Luster prioriterer bustadfelt høgt, og legg til rette for bustadbygging fleire stader i kommunen. Beheim 2 på Hafslo er nyss lagt ut for tomtesal, og her på Borhaug i Solvorn har me selt to tomtar og har førespurnad på to til, fortel ordførar Ivar Kvalen. Stor satsing på bustadfelt i Luster Kommunestyret har i denne perioden vore svært opptekne av å få på plass nye attraktive bustadområde og ledige tomter i heile kommunen. Dette har me no i stor grad lukkast med å få til. Formannskap går i forslaget til budsjett for 2015 inn for å investere 32 millionar kroner på bustadfelt. Dette er ei svært stor satsing. Truleg den største me har hatt nokon sinne innafor dette området på eitt år. Men eg meiner denne satsinga er rett og avgjerande om me ynskjer å trekke til oss nye lustringar samt tilby ungdomane våre attraktive buplassar. Borhaug i Solvorn er ferdig opparbeidd og der er det alt seld to tomtar og det er førespurnad på to til. På Beheim 2 på Hafslo er arbeidet med opparbeiding i full gang. Her legg me ut 22 einebustadtomter og 3 rekkehus med til saman 7 bueiningar, i tillegg er det planlagt 2 terrassehus med til saman leilegheiter. Dette vil gje mellom 45 og 50 nye bueiningar på Hafslo. I tillegg er det nokre mindre private reguleringsområde, samt eit prosjekt med å utnytte resttomtar i Beheim 1. På Indre Hafslo er no byggjefeltet i Lundshaugen fullt. Her har me alt byrja sjå på utviding av byggjefeltet gjennom arbeidet i kommuneplanen. Målet er å gå i gang med regulering av nye tomter når ein er klar med grunnspørsmålet, det same gjeld også for Marifjøra. I Gaupne er me godt i gang med Verket 2. Målet her er å komme i gang med opparbeiding av området så snart konkurransegrunnlaget og anbodsrunde er gjennomført, det same gjeld også for området Salen. På Nes er det eit privat felt

3 Rådmannen har ordet Budsjettarbeidet II Ja, budsjettarbeidet var tema i Lustranytt i fjor og no er det innspurt på eit nytt budsjettarbeid og det er gjerne endå større grunn til å skrive litt om arbeidet dette året. -Dette fordi at i kommunen så er dette den viktigaste saka i året, det er her me planlegg tenester, tilbod og utvikling i kommunal regi i det kommande året og vidare framover. -Dette og fordi kommuneøkonomien i Luster denne hausten møter endå større utfordringar enn me tidlegare har hatt i budsjettarbeidet. I utgangspunktet har Luster hatt og har ein solid kommuneøkonomi. På nær sagt alle område har me gode tenester og tilbod og driv eit aktivt utviklings- og næringsarbeid. Det er og slik at den gode økonomien har gitt høve til å ha ein desentralisert struktur på fleire område og spesielt dei store kommunale tenesteområda oppvekst og omsorg. Overskotsøkonomi har og vore nytta til eit aktivt nærings- og utviklingsarbeid. Det generelle driftsnivået i Luster er elles ikkje så mykje ulikt andre kommunar. Reduksjon i kraftinntektene Den gode kommuneøkonomien må i all hovudsak tilskrivast kraftutbyggingane og inntektene derifrå. Det er her det no er svikt. Det kan tydeleggjerast med desse tala; -I 2010 hadde kommunen ved sida av rimeleg straum til eige forbruk 20 millionar kroner i gevinst på sal av konsesjonskraft, i år kan me rekne med 7,5 millionar kroner i gevinst. - I 2013 fekk me eigedomskatteinntekter, i hovudsak frå dei store kraftverka på 65 millionar kroner. Neste år må me rekne med at eigedomsskatten vert under 60 millionar kroner. Me har dei siste åra budd oss litt på denne situasjonen, men ikkje på så stor svikt i inntektene som me no ser. Dei innstrammingane i budsjettet som er gjorde vil ikkje vere tilstrekkelege og det vert krevjande arbeid å skape balanse i økonomien som har flott utvikling. Fleire nye hus er under oppføring her. Inne i Luster har kommunen kjøpt eit ferdig regulert område på Kvitevollen. Arbeidet med konkurransegrunnlaget er i gang og målet er å få det ut på anbod så fort som mogleg. Bolstadmoen i Skjolden er ferdig regulert. Her ventar me på arkeologiske utgravingar før me kan ta stilling til vidare prosess, men målet er å få tilgang til nokre tomter raskt og som ikkje er i konflikt med arkeologane. I Fortun legg med no til rette for bustadbygging på feltet vårt på Drægni. Me har arbeidd med å få på plass kommunalt drikkevatn. Den kommunale gjennomgangsbustaden vert og lagt til byggefeltet på Drægni. I arealdelen i kommuneplanen som kommunestyret skal vedta utpå nyåret, har me og lagt inn nye område for bustadbygging. Dette for å vera i forkant med nye tomter når behovet melder seg. Eg meiner at med dei konkretet grepa me no har gjort, er kommunen godt rusta til å ta imot mange nye lustringar i åra framover. No har me lagt til rette for at kommunen kan halde fram med den fine utviklinga me har hatt glede av dei siste åra. Til slutt vil eg ynskje alle ei god og fredeleg jul og alt godt i det nye året! ordførar 1

4 framover. For å avhjelpa situasjonen, løyser me opp og brukar av reservar. Me nyttar avdragsutsetjing på lån, då me har betalt noko meir enn kravet. Me skubbar og fordelar pensjonsplikter, som det er lov til, og me brukar av oppsparde fond. Skal ein få betre balanse i økonomien igjen så må tiltaksarbeidet for reduksjonar og endringar vidareførast då det ser ut til at den svekking av rammevilkåra som har råka Luster vert av meir permanent karakter. For økonomiplanperioden så er det ingen prognosar på betre kraftprisar og auke i eigedomsskatt som vil heva inntektsnivået igjen. Det vil og vere slik at på mange av driftsområda er dei «enkle» innsparingstiltaka nytta og det vert stadig meir krevjande å hente innsparingar. Rådmannen skal vere open for at ein framleis kan effektivisere innan eksisterande strukturar og dette arbeidet må halde fram. Men rådmannen kan vanskeleg sjå at ein god balanse i økonomien kan nåast utan at ein er villig til å drøfte og gjennomføre strukturelle grep og tilpassingar på område der kommunen har eit høgt kostnadsnivå. I budsjettet ligg det noko utgreiingsarbeid som kan gi grunnlag for å realisere tiltak på fleire område innlagde i økonomiplanen. Skal ein unngå å bruke for mykje fond/ bruke opp fonda i drifta er det heilt naudsynt at dette arbeidet vert teke på alvor. Rådmann syner elles til meir detaljert informasjon i «budsjettboka» som ein finn på heimesida till kommunen. Investering- og utviklingsarbeid Heldigvis så handlar ikkje alt om nedskjeringar sjølv om ein fort vert prega av den økonomiske nedturen. Ei stor utbygging av Hafslo barne- og ungdomskule, nødvendig renovering av rådhuset og tilrettelagde tomtar i alle bygdelaga i kommunen er prioriterte investeringstiltak. I drifta skal me få til den nye kjøkenordninga, etablere oppvekstbibliotek i skular og barnehagar, betra integreringsarbeidet for flyktningar og innvandrarar, og i regi av bustadstiftinga gå i gang med ei større bustadbygging i Gaupne som lekk i det bustadsosiale arbeidet. Me vil få eit godt budsjett for Luster kommune også neste år. Det skal bli gode tenester, forsvarleg drift og utviklingskraft også i Eg ynskjer og jul og godt nytt år! Jarle Skartun rådmann Byggjer utleigebustader i Gaupne Lustranytt har tidlegare hatt omtale av bustadprosjekt på gamle barnehagetomten attmed ungdomshuset i Gaupne. No har kommunestyret vedteke reguleringsplanen for prosjektet, og godkjent stiftinga Luster Utleigebustader sitt utbyggingsprosjekt på til saman 18 husvære. 12 av husværa har 2 soverom og 6 har 1 soverom. Husværa som har 2 soverom er på vel 70 kvadratmeter. Kva skjer vidare? Bygget vert planlagt i 2 etasjar med etasje- og leilegheitskilje i betong. Anbod vert sendt ut i mars Ferdigstilling vert planlagt til mai

5 Opningstider i jula Luster legekontor held stengt på julafta og nyårsafta. 29/12 og 30/12 er kontoret ope kl Legevakt Teknisk drift har ope som vanleg i jula, dvs og kl kl Kommunalteknisk vakt kan nyttast til meldingar/ beskjedar om viktige hendingar på vegvatn- og avløpsnettet. Simas Åpningstider for Miljøstasjon: Måndag 22. desember kl Måndag 29. desember kl Rådhuset held stengt på julafta og nyårsafta. 29/12 og 30/12 er rådhuset ope kl NAV held stengt på julafta og nyårsafta. 29/12 og 30/12 er NAV kontoret ope kl Telefontid kl Biblioteket Hovudbiblioteket Gaupne: Søndagsope 14.des kl Stengt julafta og nyårsafta. Ope tysdag kl Bibliotekavdelingane på Hafslo, Skjolden og Veitastrond er stengde i skuleferien. Kommunestyret handsamar sak om bibliotektenesta i møte den 18. desember. Det er tilrådd endringar i tilbodet. Informasjon vil kome på heimesida og i avisa. Breiband på Skjolden Luster kommune saman med 22 andre kommunar i Sogn og Fjordane sende i sommar søknad om å få statlege løyvingar til breibandutbygging. Post og teletilsynet løyvde midlar i oktober, 39 millionar til fylket vårt. Formannskapet i Luster kommune har prioritert utbygging til innbyggjarane på Skjolden. Det vert no jobba med konkurransegrunnlaget i samarbeid med fylkeskommunen. Etter at utbyggar er vald, mars 2015, vil det bli halde eit informasjonsmøte. Framleis vekst i folketalet Folketalet for 3. kvartal 2014 syner framleis vekst for Luster kommune. Det er fødd heile 20 barn i dette kvartalet, og 9 personar døydde. Det flytte 81 personar til kommunen, medan 66 flytte ut. Det gjev ein folkevekst på 26 personar, slik at den 1. oktober 2014 budde det 5105 personar i Luster. Dei fyrste 3 kvartala i 2014 er det fødd 55 barn i Luster, det er faktisk berre 4 kommunar i fylket som har fleire fødde i denne perioden. Vi toler godt å bli fleire. Driv gjerne reklame for Luster om du veit om nokon som vurderer å flytte! Folketal pr.01/01-98: 5095 Folketal pr.01/01-99: 5035 Folketal pr.01/01-00: 5003 Folketal pr.01/01-01: 4954 Folketal pr.01/01-02: 4968 Folketal pr.01/01-03: 4924 Folketal pr. 01/01-04: 4926 Folketal pr. 01/01-05: 4927 Folketal pr. 01/01-06: 4889 Folketal pr. 01/01-07: 4884 Folketal pr. 01/01-08: 4870 Folketal pr. 01/01-09: 4879 Folketal pr. 01/01-10: 4945 Folketal pr. 01/01-11: 5023 Folketal pr. 01/01-12: 5026 Folketal pr. 01/01-13: 5041 Folketal pr. 01/04-13: 5049 Folketal pr. 01/10-13: 5114 Folketal pr. 01/1-14: 5089 Folketal pr. 01/4-14: 5076 Folketal pr. 01/7-14: 5079 Folketal pr. 01/10-14: 5105 Endringar i 2014 : Fødde:.. 55 Døde:.. 35 Innflytte: Utflytte: Kjelde: Statistisk Sentralbyrå, kvartalsvis befolkningsstatistikk. NB! Talmaterialet for endringar siste kvartal er førebelse tal. 3

6 Nye lustringar Terje Anton Gudmundsson flytte med familien sin frå Oslo - Fortel litt om dykk/deg sjølv? Me er ein familie på fire som består av Larisa (42) frå Ukraina, Sasha (21, bur og jobbar i Oslo), Stina (9) og meg (43). Me håpar også at Sasha kjem til Skjolden etter kvart, og kanskje også mor til Larisa. I tillegg til oss har me to chihuahuaar å ta oss av: Emil og Miley. - Kvifor flytte de til Luster og kva er det beste med å bu her? Me flytte til Skjolden for å komme nærare familie og vener, og så trur eg at Luster kommune er ein trygg og god plass å vekse opp. Det er gode tilbod her i Skjolden, god skule med gode lærarar, hyggeleg nærbutikk. Etter å ha budd i Oslo sidan 1995 flytte me heimatt til Skjolden no i mai månad. Eg vaks opp i Mørkridsdalen og kjøpte sommarhus i Skjolden i 2006 ved sida av Bolstad Camping. Det hadde heile tida vore i tankane å flytte tilbake, men den endelege avgjerda tok me i vinter. Me sa opp jobbane våre og tok ein sjanse på at det ville ordna seg etterkvart. Det skulle vise seg at me var heldige. Larisa fekk jobb i SFO i Skjolden oppvekstsenter og eg fekk prøve meg som dagleg leiar i Luster Grønt AS. Dette var ein stor kontrast til bylivet i Oslo, men me har ikkje sakna byen eit sekund i ettertid. Stina (9) fann seg fort til rettes også. Med oss på lasset kom også birøkt som felles prosjekt (SogneHonning). Det var ei utfordring å få tak i bier her i Sogn på grunn av den tøffe vinteren året før, men med litt detektivarbeid gjekk det i orden. Det har vore ein spennande og lærerik sommar både med bær og bier. Neste år håpar me å auke kubetalet etter avl og vil drive meir aktivt med pollinering hjå bær- og fruktdyrkarar. Karrieren i Luster Grønt vart dessverre kortvarig. Eg måtte seie opp stillinga på grunn av ny jobb i Sognekraft i Sogndal der eg starta i november. - Kva kan bli betre i Luster? Det dårlege med Luster kommune er vel vegane. Det har blitt betre litt etter litt, men det går for seint. Sognefjellstunnelane bør komma snarast. Terje, Larisa og Stina flytta til Skjolden i mai månad og trivst godt. 4

7 Odd-Geir Høyheim og Christianne Kvam byggjer hus på Neshøgdi og håpar å flytte inn sommaren Borna Sivert (4) og Mikkel (1) skal få vekse opp nær besteforeldra sine. Christianne Kvam og Odd-Geir Høyheim ville attende til Luster Me er ein familie på fire. Christianne (31), Odd- Geir (32), Sivert (4) og Mikkel (1). Me flytta attende til Luster i fjor sommar. Me bur no i Gaupne, i ei kjellarleilegheit hjå flotte husvertar. Me er i startfasen på husbygging, og håpar å kome i eige hus sommaren Odd-Geir jobbar som NDT-operatør på LMI i Gaupne. Ein arbeidsplass med godt miljø og hyggjelege kollegaer. Fram til midten av januar skal han ha farspermisjon med minstemann. Christianne jobbar som lærar ved Luster ungdomsskule, noko som er draumejobben med kjekke fag og greie elevar. Dessutan er kollegane svært greie og hjelpsame. Sivert går i Gaupne barnehage og er nøgd med det. Flinke barnehagetilsette gjer kvardagen enklare for store og små. Mikkel er heime med far og kosar seg med det. Me håpar på barnehageplass på nyåret. - Kvifor flytte de til Luster? Me er begge oppvaksne i Luster, Odd-Geir på Høyheimsvik og Christianne på Hafslo. Me flytte til Bergen der Christianne studerte og Odd-Geir jobba. Etter Sivert kom til verda i 2010 tenkte me heile tida tanken om å flytta heim. Og i 2013, då me venta på Mikkel, bestemde me oss for at det var rett tidspunkt å venda nasen til Luster igjen. Det var hardt å forlata vener, familie og alle godene i Bergen, samstundes som det var svært godt å koma tilbake. Ikkje minst med tanke på dei flotte besteforeldra på Hafslo og Viki som alltid stiller opp. Tanken på at ungane våre skulle vekse opp i nærleiken av dei var absolutt ein av dei viktigaste faktorane. Samstundes som me vaksne ynskte å flytta nærare både familie og mange av våre gode vener her. Den fantastiske naturen er noko me ynskjer borna våre skal få eit nært forhold til. I tillegg til dette stod det ei aldeles nydeleg tomt og venta på Nes. Huset byrjar i desse dagar å ta form, og husdraumen er eit faktum. Me gler oss til å flytta inn i eit triveleg nabolag på Neshøgdi. - Kva er det beste med å bu i Luster kommune? Menneska som bur her er absolutt det beste. Me likar å reise på besøk, og her er det mange med vidopne dører og kaffikoppen klar. Me vart godt mottekne på arbeidsplassane våre, og generelt er folk svært hyggjelege og hjelpsame. Naturen er også noko me verdset, og skal bli endå flinkare å nytta oss av til alle årstider. Lustrabadet er eit fantastisk tilbod, og me skal utan tvil fornye årskorta våre der. - Kva kan Luster kommune bli betre på? Det er vanskeleg å få ein stad å bu, spesielt om ein ynskjer å leige for ein periode. Me har sjølv erfaring med dette, og veit om fleire som har sett etter husvære lenge. Ynskjer ein fleire tilflyttarar bør dette bli betre. 5

8 Kommuneval til neste haust Valdagen blir måndag 14. september. Det kan du alt no krysse av i kalenderen din. Om du ikkje kan stemme den dagen, kan du stemme på førehand. Lukke til med nominasjonsarbeidet! Partia som ynskjer å stille til val ved kommunevalet til hausten, må levere inn framlegg på valliste innan 31. mars 2015 kl Me gjer merksam på at listene må vere komne til rådhuset v/valstyret innan denne fristen. Det er ikkje nok at dei er poststempla denne datoen. Det er valstyret i kommunen som godkjenner listeframlegga. 16 og 17 åringane frå Luster får stemme på kommunevalet I Lustranytt i sommar kunne du lese at Luster søkte om å få delta i nytt forsøk med stemmerett for 16 og 17 åringar. Ungdomane frå Luster får ein unik sjanse, saman med ungdom frå 19 andre kommunar i landet. Dei ungdomane som gjekk ut av 10. klasse i vår, har hatt valinformasjon og demokratiopplæring. Dei som går i 10. klasse dette skuleåret, vil få besøk frå rådhuset ut på våren. Framover mot valet vil det bli presentert valinformasjon på luster.kommune.no og i Lustranytt sitt sommarnummer. Følg også Luster kommune på Facebook. Sogn og Fjordane og Luster på skuletoppen Kommunebarometeret 2014 syner at Luster var sjuande beste kommune i landet i kategorien grunnskule. Sogn og Fjordane er elles godt representerte på topp 10. Førde, Eid, Fjaler og Leikanger ligg føre Luster på lista og Balestrand ligg rett bak. Bakgrunnen for barometeret er offentleg statistikk om nasjonale prøvar i lesing, engelsk og matematikk, standpunktkarakterar og eksamensresultat, gruppestorleik, utdanningsbakgrunnen hjå lærarar, spesialundervising, SFO, Elevundersøkinga og fråfall. Kommunane i trivselsfylket er vanlegvis høgt oppe på slike skulerangeringar. Dette gjer at Sogn og Fjordane vert sett på som annleisfylket i Skule-Noreg. Elevane her presterer så mykje betre enn forventa at det har vorte eit eige forskingsprosjekt kalla «Lærande regionar». Der vert Sogn og Fjordane samanlikna med fylka Aust-Agder, Oppland og Nord-Trøndelag. 6

9 Når lesing og skriving er vanskeleg For mange skuleelevar stokkar det seg litt når dei les eller når dei skriv. Det kan vera at bokstavane «hoppar» på papiret når dei les, det kan vera vanskeleg å forstå eller uttala lange ord eller det kan ta ekstra lang tid å lesa. Når dei skriv byter bokstavane plass, det vert ofte dobbelt konsonant når det berre skal vere ein. Til liks med resten av Skule-Noreg er det også i Luster mange elevar som har spesifikke lese- og skrivevanskar (dysleksi) eller generelle lese- og skrivevanskar. Omtrent 5 % av befolkninga har dysleksi. Det er mange fleire som har generelle lese- og skrivevanskar. Dette er ei stor utfordring sidan lesing og skriving har vorte så viktig i samfunnet vårt, både i skulen og seinare i arbeidslivet. Det må seiast at det er ingen samanheng mellom dysleksi og evnenivå. Å ha ein vanske betyr ikkje at ein ikkje kan verta flink. Omfattande etterutdanning i Luster Dette skuleåret tek 27 lærarar, skuleleiarar og PPT i kommunen eit lengre etterutdanningskurs i regi av DysleksiNorge. Målet er at kursinga skal gje meir kunnskap om dette feltet slik at ein vert betre i stand til å tilpassa opplæringa for elevar med lese- og skrivevanskar. Også fleire foreldrepar tek dette kurset. I tillegg tek 12 barnehagelærarar eit tilsvarande kurs om språkutvikling. At det har vore så stor oppslutnad om denne etterutdanninga er særs positivt og lovande. DysleksiNorge Interesseorganisasjonen DysleksiNorge har eit breitt og godt tilbod til både skular, føresette og elevar. Det er mange ulike typar kurs, og medlemsbladet har nyttige artiklar for både skule og heim. DysleksiNorge har eit lokallag i Sogn: Dysleksi Sogn Lokallagsleiar er Ellen Berit Berg med kontaktinfo / Sogn og Luster har gode røynsler med fagnettverk. Her er det kommunalt fagnettverkmøte i matematikk. Både skule og barnehage møter i nettverket, noko som gjer nettverket til ein særs viktig og nyttig fagleg møtestad. Målet er at forskingsprosjektet skal gje kunnskap om kva som skal til for å betra grunnleggjande ferdigheiter for alle elevar. Resultatet av den omfattande forskinga skal leggjast fram neste år, og det skal verte spennande å sjå kva faktorar forskarane meiner gjer elevane i Luster og resten av fylket så gode. 7

10 Systematisk lesesatsing i Luster God lesedugleik er ein sentral kompetanse i dagens kunnskapssamfunn. Før skulestart i haust blei det innført ein overordna felles leseplan for alle barnehagane og grunnskulane i Luster. Den kommunale leseplanen er laga av skulane og barnehagane i fellesskap og set mål både for den grunnleggjande leseopplæringa og den andre leseopplæringa. Den andre leseopplæringa vil seie det å lese for å lære, å bruke bestemte lesestrategiar for lettare å forstå det ein les. Oddbjørg Ese, Milla og Julia frå Jostedal barnehage demonstrerer metoden dialogisk lesing for politikarane på temadag Oppvekst i kommunestyret. Hovudmåla er å få barn og ungdom til å like å lesa og til å bli dyktige lesarar. Lesing er ein grunnleggjande ferdigheit som er sentral i alle fag. Det gjer også at alle lærarar i skulen er leselærarar. Leseplanen seier noko om mål for lesinga på ulike alderssteg og korleis ein kan arbeide med lesing på ein strukturert måte. I barnehagen dreier det seg mykje om høgtlesing og å stimulere til leselyst. Gjennom lesing og samtalar utviklar barna omgrep og får auka ordtilfang. Slik er lesing både heime og i barnehagen ein viktig ingrediens i språkutviklinga hjå barna. Å få foreldra aktivt med i barna si leseutvikling er eit mål både i barnehagen og i skulen. Oppvekstbibliotek I haust har folkebiblioteket, oppvekst og rådmannen samarbeidd om ein eigen bibliotekplan som skal handsamast i kommunestyret 18. desember. Dei mest aktive boklånarane i kommunen er barn og ungdom. Eit hovudtiltak i bibliotekplanen er å forsterke alle skulebiblioteka, særskilt på oppvekstsentra gjennom oppretting av såkalla oppvekstbibliotek. Dette vil vera kombinerte skule- og barnehagebibliotek. Mellom anna er det føreslege at det skal vera mini-utlån av bøker i alle barnehagar. Biblioteka er også ein ypparleg stad for litteraturformidling, boksamtalar og andre spennande leseaktivitetar. Biblioteksatsinga kan innebera mykje lesemoro dei komande åra. Mini-utlån av bøker i Jostedal barnehage. 8

11 Markering av FN-dagen LUSTRANYTT Arve Bjørn Røneid på trekkspel godt hjelpa av elevar i 2. og 4. klasse ved Gaupne skule fekk heile forsamlinga med seg på Lustrasongen som allsong. I tillegg framførte dei fleire songar som dei hadde øvd inn til markeringa av FNdagen. Eritrea markerte seg under den internasjonale festen i år med musikarane Romi (nr. 1 bak frå venstre -song) og Romdan (nr. 3 bak f.v. - piano) Shefa. Lotteri med gevinstar som du får med deg «på direkten» skapar ekstra stor spenning og forbrødring. Marie Skamsar Aasen og Jasmin Kageni Namu gjorde ein flott jobb som loddseljarar. Arrangørane som i år var samansett av Luster Frivilligsentral, representantar frå busette flyktningar i Luster og Folkeakademiet Luster hadde fokus på tema: «Frå innvandrar til medborgar» under markeringa av FN-dagen i oktober Ein viktig del av motivasjonen for dette arbeidet ligg i den interessa som lokalbefolkninga viser, sa Mary Aasen på vegne av arrangørane. 9

12 Opning av nye Hafslo barnehage fest frå morgon til kveld! Hafslo barnehage har vore under rehabilitering og utbygging, og den stod ferdig for innflytting att til oppstart 15. august I byggetida har borna og tilsette vore i lag med Gamlestova barnehage. Det har vore eit flott år prega av godt samarbeid. Vi fortset det gode samarbeidet, men er no i kvar vår barnehage att. Hafslo barnehage har fått nye gode og flotte lokale, for både små og store. Det er gode tilhøve for læring, leik og omsorg for borna. Personalet har fått gode arbeidstilhøve i eigen personalavdeling. Barnehagen har utvida frå 36 til 60 plassar og har 3 avdelingar med born i alderen 0-6 år. Fredag 21. november var det klart for opningsfest. Ordføraren vår, Ivar Kvalen, stod for den offisielle opninga på føremiddagen. Han opna ei pakke, inni den var ei pakke, inne den pakka var det også ei pakke. Etter kvart fekk han god hjelp av ungane til å pakke ut. I den inste pakka var det ein nøkkel, den passa jammen til døra vår! Etter den offisielle opninga i lag med born og tilsette, hadde gjestene vår ei triveleg stund i lag med fine små talar og god mat. Vi fekk mange flotte gåver, tusen takk! Om ettermiddagen var det tid for å invitere inn born, sysken og foreldre til middag, kaker og kaffi. Foreldra kom med flotte bøker til oss - tusen takk! Vi koste oss med mat og prat, leik, og vi såg film. Nokre nytta også sjansen til å bli betre kjend i Ordføraren og ungane var ivrige og opna pakke etter pakke for å finne nøkkelen til barnehagen. Ungane måtte sjølvsagt få gå inn fyrst! barnehagen vår. Siste del av opningsfesten var onsdag 26. og laurdag 29. november då me hadde invitert til ope hus. Alle som ville kunne komme og sjå den flotte, nye barnehagen vår. 10

13 Ny barne- og ungdomsarbeidar i Gaupne barnehage Marita har hatt læretida si i Gaupne barnehage der ho har fått erfaringar både på små og stor avdeling, ved Luster oppvekstsenter 1.-3 klasse og klasse og i tillegg ved Luster ungdomsskule. Dermed har Marita fått kompetanse og gjort seg erfaringar frå 1 til 15 Marita la vekt på meistringskjensle i oppgåva si. år, noko som inneber eit langt lærespekter/perspektiv. Marita fekk tema leik i fagprøven, men var òg innom tema som psykisk og fysisk helse og utvikling av barn og unge si sjølvkjensle og identitet. Meistringskjensle hos barn var noko av det Marita peika på i oppgåva si. I tillegg har Marita sett ord på det å ha planar, men korleis det vert i praksis når det oppstår situasjonar i kvardagen. Som Marita skildrar sjølv; dagen blei ikkje heilt som planlagt, men slik er det i ein barnehage. Fagprøven gjekk over tre dagar, ein dag til planlegging, dag 2 var gjennomføring og dag 3 var evaluering. Marita bestod fagprøven med meget godt. Gaupne barnehage ser kompetansen Marita har tileigna seg og sidan det var eit ledig vikariat i barnehagen, var det moglegheit for Marita å Gratulerer til Marita Thi Nguyen som har teke fagprøve i praktisk arbeid i barne- og ungdomsarbeidarfaget. fortsetta å gjera seg erfaringar hos oss. Gaupne barnehage vil gratulera Marita med vel gjennomført læretid og fagprøve, og ynskjer ho lykke til vidare i arbeidet med barn og unge. Stine Sønnesyn har vore i lære på Indre Hafslo oppvekstsenter Etter to år i lære på oppvekstsenteret var det på tide å vise kva Stine har lært. Ho har studert barne- og ungdomsarbeidar ved Luster vidaregåande skule i to år før ho vidare tok læretida si på Indre Hafslo. Gjennom desse to åra så har ho vore i barnehagen, i skulen og to månader ved ungdomsskulen på Hafslo. I tillegg var ho så heldig å få bruke to månader av læretida si i Estland. Der jobba ho i barnehage og i løpet av perioden fekk ho sjå på skilnadene i dei to barnehagane. Det var store sosiale og økonomiske skilnader på dei to plassane, og ho kom Stine sitt tema på fagprøven: fysisk aktivitet og friluftsliv heim med inntrykket at det er betre på indrebøgdi. I fagprøven hennar fekk ho tema: Fysisk aktivitet og friluftsliv. Dette passa godt inn i vår kvardag der fysisk aktivitet og friluftsliv er ein del av satsingsområda våre. Fagprøven gjekk over tre dagar der dag 1 var planlegging, dag 2 var gjennomføring og dag 3 var evaluering. Til tross for at ho var nervøs så presterte ho godt og fekk den glade beskjed om at ho no kan titulere seg som barneog ungdomsarbeidar. Me på oppvekstsenteret er stolte og glade for at Stine no har gjennomført læretida og fagprøven og ynskjer henne lukke til vidare. 11

14 Solvorn oppvekstsenter melder: Det er spennande med Hafslovatnet fuglefredingsområde! Me har tenkt lenge på eit samarbeid med SNO, fordi me tykkjer dei har mykje lærerikt og kjekt å bidra med for elevane i skulen. Tidlegare har me vore på tur til Soget og Straumane for å få betre kjennskap til og læra meir om dette naturreservatet. No i haust bestemte me oss for at dette vil me ta meir tak i og bruka i undervisninga. Eit anna viktig argument er at me meiner elevane bør kjenna til og vita litt om fuglefredingsområdet og fuglane her, fordi det er ein del av nærmiljøet vårt. Sidan me har ein fådelt skule, føl ikkje elevane alltid det lærestoffet som er på eige trinn. I år jobbar 3. og 4. kl. etter 4. kl. si lærebok i naturfag. Der er det eit kapittel som heiter miljøvern, og då er temaet nasjonalparkar og naturreservat. Sidan me har eit naturreservat så nær oss og så tilgjengeleg, må me bruka det. SNO ved Liv Byrkjeland var med på ideen med ein gong, og me avtalte ein dag ved Soget og Hesvollen. Tysdag 21. oktober var kl. klare til utflukt. Dei var forventningsfulle og gledde seg til tur, spennande! Dei visste at dei skulle få bruka stor kikkert på «jakt» etter fuglar, og det høyrdest forlokkande ut! Barnas naturoppsyn på kjekk tur til Hesvollen. Me har avtalt ny tur, og då skal dei eldste elevane og kanskje dei eldste i barnehagen også få vera med. Me gler oss til vidare samarbeid med Liv og til nye turar. 3 elevoppsummeringar frå turen til Hesvollen Eg, Theodor og Steffen gjekk ilag. Me såg masse fuglar og to spesielle. Den eine heiter trane og den andre heiter fossekall. Fossekall er nasjonalfuglen til Noreg. Og tranen er ein sjeldan fugl. Guiden vår heiter Liv. Liv hadde med kikkert. Og når me var framme so åt me. Å midt i maten so ga ho oss buff og spurde oss om me ville vera med i BNO. Det står for barnas naturoppsyn. Og alle svarde: «Jaaaa!!!!!». Og når me skulle Eg lurer på kva fugl eg har i sikte no? Liv Byrkjeland i Statens Naturoppsyn rettleiar med kikkerten. tilbake igjen so gjekk Storm ilag med oss. Men me gjekk for langt! so me måtte gå tilbake igjen. Me kunne legga sekkane våre igjen i hjørne av svingen og me leikte militæret. Me gjekk til ein dam og me såg ein foss som fossa ned i dammen. Og etter ei stund so sprang me tilbake og sat på ned til Solvorn igjen Me var på eit fuglefredingsområde. Me gjekk langt. Me hadde med oss Liv. Ho passar på dyr. Me fekk ein buff. Eg hadde kakao. På slutten var me på ein kai. Der gjekk Veitastrondsbåten i gamle dagar. Me såg fuglen trane. Den var stor og kvit. Me drog halv 10, kom til bilane halv eitt. Me er barnas naturoppsyn! Me reiste frå skulen ca klokka ni, me køyrde i bilar ei lita stund. Me gjekk resten av vegen. Me såg på fuglar, me såg ein trane og ravn, me såg på trane i kikkertar. Tranen er veldig stor, Liv sa at vinga til tranen var skada. Me gjekk litt vidare og sette oss og åt maten vår. Eg sat på ein stein og åt maten min. Når me var ferdige å ete tok Tone Helen og Liv bilete av oss. So gjekk me tilbake til bilane og køyrde tilbake til skulen. 12

15 Kjenn på pulsen til Luster oppvekstsenter! Skuleåret 2014/2015 er eit av fokusområda våre FYSISK AKTIVITET. Me har eit viktig samfunnsmandat i høve til å ta vare på og betre den fysiske helsa til borna våre. Borna brukar store delar av dagen sin i barnehagen og på skulen. Det må me ta vare på, og bruke. Me trur at fysisk aktivitet bidreg til betre motivasjon, auka kapasitet, betre konsentrasjon i økta etterpå, betre uthald fysisk og mentalt. Dette får me stadfesta av UDIR: Fleire undersøkingar tyder på at barn som er fysisk aktive har betre konsentrasjonsevne. Dette kan vera med på å forklare positive samanhengar mellom skuleprestasjonar og fysisk aktivitet. Ei rekkje undersøkingar meiner å finne forklaringar på forholdet mellom motorisk kompetanse og språkleg funksjonsnivå. Undersøkingar tyder på at fysisk aktive barn blir motorisk gode, og god motorikk gjer barna tryggare på seg sjølv og meir populære i jamnaldergruppa. Dette kan igjen føre til at elevane blir meir motiverte for skulearbeid fordi dei trivst på skulen. Slik sett kan fysisk aktivitet indirekte føre til betre prestasjonar i til dømes matematikk og språkfag. Korleis gjer me det på Luster oppvekstsenter? Kven seier at ein anten skal vera aktiv eller læra? Me klarar å gjere begge deler på ein gong. I nokon skuletimar sit elevane ved pultane sine og skriv ut i frå, til dømes tankekart. Dei kan lage ein faktatekst om det. I nokon norsktimar sit elevane i grupper og deler erfaringar om eit tema, og skal skrive ein tekst i saman, anten i bok eller på pc. Heile tida er lærar der som eit støttande stillas. Elevar og lærar har dialog om teksten undervegs i prosessen. I nokon timar bankar hjarta til elevane hardare og blodet strøymer raskare gjennom kroppen fordi dei har fysisk aktivitet i norsktimen. Læraren er støttande stillas her òg, men på ein anna måte. 1. og 2.klasse gjer seg klare til ei fagøkt med fysisk aktivitet. Her knyter lærarane Britt Kristin Schmidt og Kai Idar Morken matematikk og fysak saman: 1.klasse hentar tal og legg i rekkje, medan 2.klassingane hentar 10`ar vener. 13

16 Døme på Fysak-plan. Læraren fokuserer på samhaldet i gruppa. Det er lettare å få til gode relasjonar gjennom aktivitet, og dei relasjonane held seg betre i klasserommet etterpå. Det er også ein god grunn til å ha fysisk aktivitet; for å auke trivsel og samhald i elevgruppa. Med gode relasjonar jobbar elevane betre i dei timane dei skal jobbe i grupper fordi dei kjenner kvarandre betre. Fysisk aktive i norskfaget Stjerneorientering er eit døme på korleis ein kan drive med norsk skriveopplæring og fysisk aktivitet på same tida. Lærar står midt på skuleplassen, og har på førehand lagt ut ulike oppgåver i nærleiken. Elevane blir delt i grupper, og skal starte med å springe ut frå lærar og til postane. Alle starter på ulike postar. Der skal dei løyse oppgåver som kan ha ordlyd: Set komma på rett plass i denne setninga: Eg Elin Arvid Silje og Petter skal ut. Elevene spring til lærar for å gje svaret. Er det rett svar, får dei springe til neste post. Er det feil, må dei springe tilbake og løyse den på nytt. På dei ulike postane kan ein også ha differensierte oppgåver dersom ein treng det. Kunnskapsløftet understrekar Skulebakken opp. Tur til Berge. at undervisninga skal være tilpassa. Undervisningen må tilpasses ikke bare fag og stoff, men også alderstrinn og utviklingsnivå, den enkelte elev og den sammensatte klasse. Leikprega fysisk aktivitet er som oftast lystbetont og det gjer at det blir lettare å lære og elevene er motiverte. Ingen elevar er like, og ingen lærer på same måte. Difor er det viktig at me driv med variert undervisning. Skulebakken opp! Me har eigne fysisk-aktivitet økter. På mellomtrinnet har alle elevane lærarstyrt fysisk aktivitet i 20 min, kvar dag i langfriminuttet. Elevane startar økta med å springe «Skulebakken opp» to gonger før det er varierande kva aktivitet som er etterpå. Dette sikrar at alle elevane får opp pulsen, alle er med, alle får gjer 14

17 I barnehagen blir borna stimulerte til ulike formar for fysisk aktivitet alt etter alder. det i sitt tempo og alle opplever ei meistringskjensle av å ha klart det etterpå. Skulen ynskjer å bli sertifisert som Olweus-skule innan eit par år og vonar at betre fysisk og psykisk helse er med på å førebyggje mobbing. Me har flott natur rundt oss i Luster og det nyttar me oss av, mellom anna til motbakke-turar i kroppsøvingstimane. Me har vore til Berge, der me kan nyte den flotte utsikta over bygda, kommunen, fjella og fjorden. Lauvhjellene er ein gard oppe i dalsida som elevane har gått tur til. Luster oppvekstsenter vil vise elevane den flotte naturen me har rundt oss for å lære dei å bli glad i den, og for å telje, ha begrep om avstand, finne naturfagobjekt som me kan ta med oss inn att i klasserommet osb. Me øver oss òg på å motivere kvarandre til å gjera ein innsats. Det er viktig for oss på Luster oppvekstsenter at elevane sit att med ei kjensle av å ha brukt kroppen sin fysisk og mentalt kvar dag. Fysisk aktivitet i barnehagen I barnehagen blir borna stimulerte til ulike formar for fysisk aktivitet alt etter alder. Dei fyrste åra skal borna bli kjende med kroppen sin, og det nære og elementære er i fokus. Finmotoriske og grovmotoriske utfordringar ute på barnehageområdet kan vera nok for ein 1-åring. Me har variert underlag og kuppert barnehageområde, og det nyttar me oss av. Etterkvart utvidar me impulsane og vanskegradane. Barnehagen nyttar òg mykje plassen i skogen; Huttiheiti. Borna får utfalde seg motorisk heile dagen, øve på samhald, relasjonar og kjenne at kroppen fungerer. Dei lærer seg samstundes å vera glade i naturen og å vera på tur. Borna går òg til Stuppelshagen og til strandkanten. Her finn me ulike underlag og vanskegrader til dei ulike aldersgruppene. Gymsalen blir nytta når skulen ikkje brukar den, og innimellom friminuttane på skulen snik barnehagen seg til bana for å knyte saman fysisk aktivitet og til dømes faggruppe-aktivitetar. Vår visjon er: Luster oppvekstsenter; ein god stad og vera, leika og læra. Gymsalen blir nytta av barnehagen når skulen ikkje brukar den. 15

18 Nytt frå skulane på Hafslo og Veitast Ny kunstgrasbane på Hafslo På seinsommaren stod ei ny og flott kunstgrasbane klar på Hafslo. Bana ligg på skuleområdet, og er svært populær i skule-, barnehage- og fritida. Det er ei såkalla 7-ar bane med eit fantastisk kunstgras. Bana er såpass stor, at mange kan vere der samstundes. Skulen nyttar og bana til anna enn fotball. Den vert og nytta som ein utandørs gymsal med ulike aktivitetar. Det er mange mål der, det er flomlys, og bana/området er ein skikkeleg samlingsplass for innbyggarane. Det er skulen og litt Hafslo barnehage som er brukarar på dagtid, på kveldstid nyttar Hafslo IL den til trening og kamp. I tillegg er det plass og tid for mykje uorganisert leik og aktivitet der. Med såpass mykje bruk, er det viktig at alle tek vare på anlegget. Me vonar på det sterkaste at alle tek sin del av ansvaret der. Skulen, barnehagen og alle innbyggarane på Hafslo skal vere veldig takksame for at Hafslo IL bygde bana i dette området av bygda. Den vil gi mykje god fysisk aktivitet. Småskulen sin kulturkafé 20. oktober arrangerte småskulen den årlege kulturkafeen. I overkant av 300 foreldre, besteforeldre, sysken var tilstades, der dei fekk med seg flott underhaldning hjå elevane. Elevane song, dansa, hadde skodespel mm. Alle klassane frå klasse hadde underhaldningsinnslag. Etter underhaldninga var det tid for kafé, der ein selde kaffi, kaker, saft mm. Inntektene av kulturkafeen går til FORUT sin barneaksjon (FORUT er ein organisasjon som har som formål å medverke til sosial mobilisering av fattige og undertrykte i deira kamp for betre levekår og grunnleggande menneskerettar, gjennom bistandstiltak, haldningsskapande verksemd og politisk bevisstgjering). I år fekk me inn kroner. Eit kjempegodt resultat. 16

19 rond Ungdomssteget Elevane på ungdomssteget jobbar og med praktiske oppgåver. Det er ulike elevbedrifter, der me blant anna kan nemne bruktbutikk (med opningstid kvar laurdag), det er kinokveldar, danseverkstad og andre arrangement. 10. klasse var i oktober på tur til Polen. Aldersblanda på mellomsteget Mellomsteget på HBU har kvar tysdag aldersblanda grupper i 3 timar. Elevane er då blanda på tvers av klassane til praktisk undervisning. Elevane har då naturfag, friluftsliv, IT/data, mat og helse. Dette er veldig gode undervisnings- og læringsøkter for elevane og lærarane. Me nyttar alle faga i denne undervisninga. Veitastrond barnehage og skule Inneverande barnehage- og skuleår er det fem born i barnehagen, og fem elevar frå klasse på skulen. Barnehagen er dette året open fire timar, fire dagar for veka. Opningstid frå kl Skuleelevane er på skulen fem dagar i veka, onsdagane er dei på Hafslo. Då går elevane inn i det klassesteget dei høyrer til. På Veitastrond er det no ein gledeleg auke i barnetalet, og komande barnehage- og skuleår vil talet på barn og elevar auke. Barnehagen og skulen har felles måltid ein gong for månaden, då lagar nokre av skuleelevane mat til alle. I oktobermåltidet vart det laga graut med tilhøyrande spekemat, flatbrød og saft. Alle åt godt, og det var ein god og positiv stemning rundt borda. 17

20 Bak høge murar og låste dører - Tenk korleis dei som var her hadde det 9. september var tiande klasse ved Hafslo barne og ungdomskule på besøk til konsentrasjonsleiren Auschwitz. Mange av elevane tenkte nok over denne setninga fleire gonger denne dagen. Forarbeidet Heilt sidan åttande klasse har elevane som no går i tiande halde på med dugnadsarbeid for å samle inn nok pengar til klasseturen. Dei har halde på med alt frå kakesal til fiskefestival, og no var dagen kommen. Dagen dei fleste av elevane hadde både gleda og grua seg til i lang tid. Dagen dei skulle besøke Auschwitz. 55 vaksne og elevar stod tysdag morgon ved inngangen til den kjende konsentrasjonsleiren. Alle hadde gjort seg opp sine tankar om kva som kom til å møte dei i det dei gjekk inn i leiren. Nokon hadde kanskje sett for seg at inntrykket kom til å bli sterkare enn det det var, og andre det motsette. Auschwitz 2/Birkenau Då klassen kom fram til Auschwitz, stod det to guidar klar til å vise dei rundt. Klassen blei delt inn i to grupper, «Helge og Sesilie-gruppene», og dei byrja å gå inn i leiren. Det første ein la merke til då ein kom inn var alle jødane som var på besøk der. Du såg dei var jødar på grunn av ei jødestjerne enten på ryggen eller på armen deira. Dei gikk i store grupper rundt om og la blomster og las dikt på dei ulike minnesmerka. Guidane som viste klassen rundt var veldig flinke til å forklare og stoppa mange gonger for å sjå om nokon hadde spørsmål. Ein av dei første tinga guiden viste var doen til fangane. «Det såg ikkje ut som ein do i det heile tatt», seier Sandra Kalhagen som var sjokkert over forholda fangane levde i. Ei lang betong-stripe med nokre få hol i var det elevane såg då dei kom inn i det mørke triste rommet. Historie frå verkelegheita Guiden fortalte ei historie som ein av dei overlevande sjølv hadde fortalt henne. Ei ung jente hadde blitt plassert i fangeleiren for å reinse doane. Kvar dag frå morgon til kveld måtte ho stå der og reinske og tømme doane heilt til inspektørane var fornøgde. «Det som sjokkerte meg mest med denne forteljinga var at jenta var takknemleg for å ha fått denne jobben og bad kvar kveld om å ikkje måtte bytte», seier Sander Sterri. Grunnen til at jenta var så takknemleg for akkurat denne jobben var at i motsetning til andre jobbar hadde ho mulegheit til å jobbe inne. Mens dei mange tusen andre fangane måtte stå ute i timesvis og jobbe i alt frå -20 C til 35 C, hadde ho i alle fall mogelegheita til å jobbe under tak. Ein anna fordel var at det bygget var omtrent det einaste der det gjekk an å snakke saman med andre fangar. Ingen SS-soldatar gikk frivillig inn i brakka på grunn av den forferdelege stanken. På denne måten kunne fangane dele tankar og opplevingar der inne utan at nokon fekk greie på det. Sovebrakkene Det neste guiden viste klassen var ei av brakkene der fangene sov. Rommet dei kom inn i var mørkt og dystert. «Det første som traff meg då eg kom inn i rommet var ei lukt som minna meg om gamle møblar. Rommet var kaldt og tomt. Det einaste som stod der var eit par senger», seier Ann Kristin Flatland som er påverka av det sterke besøket i Auschwitz. Brakka dei sov i var eigentleg laga for hestar. Det var senger som var plassert rundt om i rommet. Sengene var tre etasjar høge, og det var meint at seks til åtte fangar skulle ligge tett i tett attmed kvarandre. Umenneskeleg er nok det dei fleste tenkjer og meiner om dette. Gasskammera «Den neste plassen guiden hadde tenkt å vise fram er nok det dei fleste kjem til å føle mest på, det gjorde iallfall eg», seier Helge Harkjerr alvorleg. Det neste guiden viste fram var gasskammera. Nazistane såg på gasskammera som den mest effektive utryddingsmetoden, etter å ha prøvd ut fleire ulike. Metoden dei hadde brukt før gasskamera var skyting. Dei fann fort ut at dette tok alt for lang tid. Nazistane ville utrydde mange millionar jødar, og å gi ei kule til kvar av desse syntes dei var for mykje. Gassen som vart brukt var blåsyregass frå eit produkt som heiter Zyklon B. Det er lett å sjå at det er denne gassen som er nytta, på grunn av dei blåe veggene inne i rommet. Gassen er heilt spesiell på denne måten at han gir frå seg denne blå fargen, og det er og slik han har fått namnet blåsyregass. Gassen blir i dag delvis brukt mot skadedyr og insekt. 18

21 Tiande klasse ved Hafslo barne- og ungdomsskule utanfor konsentrasjonsleiren Auschwitz. Det var mange og sterke inntrykk frå skuleturen, her skildra av Heidi Wergeland og Audun Kristian Oklevik. Foto: Magnus Viking Jåstad. Gasskammera var utstyrt med store piper, og kvar gong ei gruppe med fangar blei gassa, kom det ei grå sky og ei søt, kvalmande lukt opp frå pipa. Lika som var igjen måtte dei andre fangane sjølv dra ut og brenne i store forbrenningsomnar. Nazistane heldt seg på god avstand i frykt for at det fortsatt satt igjen litt av den giftige gassen på lika. Auschwitz 1 Seinare drog klassen vidare til Auschwitz 1, som i dag er meir som eit museum. Briller, hår og barneklede er utstilt saman med bilete som gir eit bra inntrykk av kven som var der og korleis dei hadde det. Dei same guidane gjekk saman med klassen i Auschwitz 2 som dei hadde gjort i Auschwitz 1. Seinare hadde Aktive fredsreiser, organisasjonen klassen reiste med, ordna eit møte med eit tidsvitne. Arne Eilertsen kom til eit hotell som låg litt utanfor Auschwitz og fortalte si historie. 10.-klasse ved Hafslo sat saman med to andre klassar og høyrde på. «Det var veldig interessant, og alt blir mykje meir verkeleg når han som har opplevd det sjølv fortel det til deg», fortel Audun Oklevik. Etterpå åt klassen middag på det same hotellet som dei hadde høyrt foredraget. Det var ein sliten klasse full av nye inntrykk som sette seg i bussen på veg til Krakow då dagen var over. Av Heidi Wergeland 19

22 Besøk i Stasifengselet Det var ikkje eit brutalt, trist og isolert fengsel elevane i 10. klasse ved Hafslo barne- og ungdomsskule hadde forventa seg i Berlin 12. september. - Eg får så medkjensle for fangane som var her, seier Alexander Nyheim med klump i halsen. Dagen har vore så full av inntrykk Elevane skulle få eit innblikk i korleis fangar hadde det i det sovjetiske Stasifengselet. Der hadde mange politiske motstandarar av kommunismen lidd mykje vondt. Stasifengselet vart oppretta i 1951, for å halde kontroll over blant anna innbyggjarane i den austlige delen av Tyskland. I 39 år var Stasifengselet i drift, og det hadde vore over politiske fangar i fengselet. Då elevane kom fram, blei gruppa delt i tre. Smågruppene fekk kvar sin guide, som ivrig begynte å fortelje kva som hadde skjedd på dei forskjellige stadene i fengselet. Det var fleire typar fangeceller som underjordiske celler, heilt mørke celler, isolerte gummiceller og vanlege celler. Tenk at nokon har sete her inne for å roe seg ned, seier Johan Harald Hillestad tankefullt, og tek bilde av ei gummicelle. Kvar av cellene hadde kvart sitt bruk. Dei heilt mørke cellene vart brukt som straff dersom fangane gjorde noko dei ikkje hadde lov til. Vidare gjekk elevane inn i ein garasje. Der stod noko som elevane trudde var ein liten vanleg fraktebil. Men bilen viste seg å vere fangetransport for fem fangar i forkledning! Dette var ein heilt naturleg misforståing, fordi stasi hadde bevisst forkledd bilane sine så dei såg ut som isbilar, matbilar og fraktebilar. Fangane måtte 20 sitje samanklumpa i bekmørke og kjempetrange metallboksar. Det er jo ikkje plass til ein vaksen mann inni der! seier Sander Sterri forskrekka, då han ser ein av metallboksane til fraktebilen. I eit passe stort rom mellom sjåførrommet og metallboksane i midten av bilen var ein benk der ei stasivakt kunne sitje og vakte over fangane. Guiden fortalde at dei hadde kjøpt ein av dei sju attverande fangebilane på ebay. It s funny what you can buy on ebay, seier guiden med eit smil. Mange uskuldige Av fangane som sat inne var relativt mange uskuldige. Stasi tok til fange alle med den minste antikommunistiske holdning eller handling. Såg ein kommunist nokon rakke ned på kommunismen på fjernsynet, blei personen oppspora og arrestert. Dei arresterte til og med ungar! Guiden fortalte at ei femten år gamal jente hadde blitt arrestert berre fordi ho hadde tulla med å teikne bart på eit bilete av Stalin. Alt dette gjorde kommunistane for å vere sikker på at ingen gjorde motstand mot kommunismen, sjølv om det førde til at mange uskuldige blei arrestert. - Dette var annleis enn pappa sitt kontor, seier Elise Selland og let auga gli over rommet. I kontora til dei stasitilsette blei dei arresterte avhøyrde. Dei stasitilsette brukte ulike metodar for å få dei arresterte til å tilstå noko dei kanskje ikkje hadde gjort. Dei var heller ikkje redde for å bruke vald. Sa den tiltale seg skyldig, var straffa gjerne fleire år i fengselet. Ein vanleg dag i fengselet bestod av å berre sitje i cella og kanskje bli torturert ein gong i blant. Då elevane gjekk tankefullt bortover gangen, var det nesten ikkje eit skritt å høyre. Det var fordi matter var bevisst plassert slik at ingen skulle høyre at nokon gjekk i gangane. Nettene var heller ikkje uproblematiske, for stasi hadde ein regel om at alle måtte sove på ryggen med hendene synlege. Blei ikkje denne regelen følgd, vart fangen vekka. Det var plassert videokamera i alle cellene. Difor kunne ein stasitilsett sitte oppe heile natta og vekke fangar med ein gong dei så mykje som rørte seg litt i søvne. Grunnen til denne regelen var at fangane ikkje skulle finne på noko tull om natta. Omvisinga til elevane vart avslutta i luftegarden til fangane. Det var eit lite rom med betongvegger og gittertak fangar kunne gå litt rundt i. Her kunne dei trekke frisk luft. Stasifengselet hadde ein nydeleg hage, men dette fekk fangane aldri sjå fordi dei aldri fekk gå ut av bygningen. Lufterommet var det nærmaste dei kom ute. Viss ein fange såg eit fly gjennom gitteret i taket, blei han gjerne ekstra trist. Å sjå på det frie flyet som var på veg ein anna stad når fangen ikkje kunne flykte sjølv, kunne vere tøft. Det var ein kunnskapsrik, tankefull og litt dyster gjeng som var ferdige med besøket og på veg bort til bussen. Det var måten dei stasitilsette var på som gjorde mest inntrykk, seier Sandra Kalhagen og tek ein slurk frå drikkeflaska si. Denne turen kjem elevane til å hugse i lang tid framover. Av Audun Kristian Oklevik

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Opning av pilot oppvekstbibliotek, Skjolden oppvekstsenter

Opning av pilot oppvekstbibliotek, Skjolden oppvekstsenter 1 2 Opning av pilot oppvekstbibliotek, Skjolden oppvekstsenter 3 4 10 % nedgang i elevtalet i 2021-22 samanlikna med i dag om det ikkje kjem =lfly@ng 5 6 Størst nedgang i elevtalet i Skjolden og Luster.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO HAFSLO - INFORMASJON SFO er eit friviljug omsorgs- og fritidstilbod før og etter skuletid for borna på 1. 4. steg. Sentralt i tilbodet er omsorg, tryggleik,

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune 23.07.2014 Side 1 av 8 Forord Dette er ein plan som skal vere forpliktande for alle barnehagane og grunnskulane i Luster kommune. Den skal

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Lesing er grunnlaget for suksess i neste alle skulefag. Lesesvake elevar får ofte problem med å fullføre vidaregåande skule. Lesesvake vil møte mange stengte dører

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Generell Årsplan 2012-2015. Barnehageeininga Samnanger kommune. Saman om ein god start

Generell Årsplan 2012-2015. Barnehageeininga Samnanger kommune. Saman om ein god start Generell Årsplan 2012-2015 Barnehageeininga Samnanger kommune Saman om ein god start 1 Organisering. Barnehageeininga har ein felles einingsleiar og styrar på kvar barnehage. Opptakskrins og plassering.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet:

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: SETNINGSLEDD 1 Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: Leo som budde på Cuba før, snakkar godt norsk. Subjekt: Leo som budde på Cuba før Verbal: snakkar

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00 MØTEINNKALLING Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset : 27.04.2015 Tid: 10.00 Medlemene vert med dette innkalla til møtet. Evt. forfall må meldast til kommunen v/sekretariatet, tlf.

Detaljer

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!!

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Side 1 Helsing frå Lyngmo Det er siste tysdag i august og strålande sol ute. Hafslovatnet

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

UTVIKLINGSARBEID I OPPVEKSTSENTER

UTVIKLINGSARBEID I OPPVEKSTSENTER UTVIKLINGSARBEID I OPPVEKSTSENTER I prosjektideen står det skrive: Dette prosjektet vil setja fokus på oppvekstsentra og samanheng og progresjon i aktiviteten frå barnehage over i skulen og vidare i grunnskuletida

Detaljer

10/60-14/N-211//AMS 22.05.2013

10/60-14/N-211//AMS 22.05.2013 INTERNT NOTAT MASFJORDEN KOMMUNE «SSE_NAVN» Til: Kommunestyret Frå: Alf Strand Dok. ref. Dato: 10/60-14/N-211//AMS 22.05.2013 Vedtekter for barnehagane i Masfjorden Vedlagt følgjer reviderte vedtekter

Detaljer

Vedlegg 1 SFO-PLAN LUSTER KOMMUNE 2015-2019 (-17)

Vedlegg 1 SFO-PLAN LUSTER KOMMUNE 2015-2019 (-17) Vedlegg 1 SFO-PLAN LUSTER KOMMUNE 2015-2019 (-17) Innhald 1 Innleiing... 2 2 Satsingsområde... 2 3 Status 2014/15... 3 4 Innhald og tilbod... 4 5 Feriar... 4 6 Praktisk informasjon... 5 1 Utdanningsdirektoratet

Detaljer

Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule

Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule 10. september var Anne Brit og Mari frå Leikanger kommune på besøk hjå 9. trinn på Leikanger ungdomsskule. Tema for samlinga var lokaldemokrati,

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

Vil du vera med å byggja ein ny kommune?

Vil du vera med å byggja ein ny kommune? Vil du vera med å byggja ein ny kommune? - Skal Fjell, Sund eller Øygarden halda fram som eigne kommunar, eller skal vi saman byggja Nye Øygarden kommune? Trygg framtid... Vi håpar at du opplever det godt

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 Kommunale utleigebustader - Status Gaupne og bygging Indre Hafslo og Veitastrond. Rådmannen si tilråding: 1)Kommunestyret har ikkje

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage Seljord kommune Adresse: Flatdalsvegen 1139, 3841 Flatdal Telefon: 350 51365 E-post: heddeli.barnehage@seljord.kommune.no Styrar: Kristin Gaarder Opningstid: Måndag

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Sandeid skule SFO Årsplan

Sandeid skule SFO Årsplan SFO Årsplan Telefon: 48891441 PRESENTASJON AV SANDEID SKULE SIN SFO SFO er eit tilbod til elevar som går på i 1. til 4. klasse. Rektor er leiar av tilbodet. Ansvaret for den daglege drifta er delegert

Detaljer

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Planen er administrativt vedteken og gjeldande frå 01.01.2013 Innleiing Bakgrunn for overgangsplanen Kunnskapsdepartementet tilrår at o Barnehagen vert avslutta

Detaljer

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Kjære foreldre, føresette, søsken og vener! I 8 månader har de fått rapport etter rapport frå Nordfjordeleven dykkar. Om flotte fjelltoppar. Store bølgjer. Hav

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Sogndal Studentbarnehage er ein privat barnehage, som vert driven av Studentsamskipnaden i Sogn og Fjordane (SISOF), velferdsorganisasjonen

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

19.03.15. Konkret arbeid med psykisk helse i skulen. Kva seier opplæringslova? Kvifor arbeide systematisk og målre9a med psykisk helse?

19.03.15. Konkret arbeid med psykisk helse i skulen. Kva seier opplæringslova? Kvifor arbeide systematisk og målre9a med psykisk helse? Konkret arbeid med psykisk helse i skulen Fagnettverk i psykisk helse, Sogn regionråd 19. mars 2015 Solrun Samnøy Hvem sa at dagene våre skulle være gratis? At de skulle snurre rundt på lykkehjulet i hjertet

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

MØTEINNKALLING. Orientering om kulturminneregistreringsprosjektet v/ Gunhild Alis Berge Stang SAKLISTE

MØTEINNKALLING. Orientering om kulturminneregistreringsprosjektet v/ Gunhild Alis Berge Stang SAKLISTE MØTEINNKALLING Utval: UTVAL FOR OPPVEKST OG OMSORG Møtestad: Rådhuset Møtedato: 10.09.2013 Tid: 16.30 Kl. 1630-1700: Orientering om kulturminneregistreringsprosjektet v/ Gunhild Alis Berge Stang Varamedlemmer

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08

Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08 Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08 Alternative titlar: Vurderingsarbeid: Arbeid med kvalitet i skolen i spenning mellom

Detaljer

VEDTEKTER FOR RØYSMARKA STUDENTBARNEHAGE, VOLDA OG FOGDEGÅRDEN STUDENTBARNEHAGE, ÅLESUND. gjeldande frå 01.01. 2011

VEDTEKTER FOR RØYSMARKA STUDENTBARNEHAGE, VOLDA OG FOGDEGÅRDEN STUDENTBARNEHAGE, ÅLESUND. gjeldande frå 01.01. 2011 1 2 VEDTEKTER FOR RØYSMARKA STUDENTBARNEHAGE, VOLDA OG FOGDEGÅRDEN STUDENTBARNEHAGE, ÅLESUND gjeldande frå 01.01. 2011 1. DRIFT I SAMSVAR MED NORSK LOV Eigaren av barnehagane er Studentsamskipnaden for

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Rådgjevarkonferansen 2009

Rådgjevarkonferansen 2009 Rådgjevarkonferansen 2009 Dei neste 15 min. Tørre facts om HSF Utfordringar for HSF HSF - ein attraktiv høgskule? Utdanningar ved HSF og spennande planar Ta med elevane på besøk til HSF! Tørre facts Høgskulen

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse KOMPETANSEMÅL Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne om naturressursene, bevare

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

Innlevering praksisrapport Randi, Marit og Marianne Brekke skule

Innlevering praksisrapport Randi, Marit og Marianne Brekke skule Innlevering praksisrapport Randi, Marit og Marianne Brekke skule Bakgrunn I denne rapporten er vi 3 lærarar og 28 elevar frå første til tredje klasse involverte. Vi gjennomførde rettleidd lesing i veke

Detaljer

Program for. Sykkylven Venstre

Program for. Sykkylven Venstre Program for Sykkylven Venstre for perioden 2015-2019 Rett tilbod til der folk bur. Ein liten administrasjon, i konstant endring og i samsvar med behova. I dette programmet finn du Sykkylven Venstre sine

Detaljer

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Status og utfordringar Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Tertialrapporten viser Eit forventa driftsunderskot på 7 millionar i 2009, om drifta held fram som i dag. Dette kjem på

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Runde kystleirskule Stupbratte klipper med yrande liv. Grøne bakkar mot djupblått hav. Eit samfunn omkransa av skumsprøyt. Idyllisk busetnad, men også ei dramatisk

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

MØTEPROTOKOLL. Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30

MØTEPROTOKOLL. Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30 MØTEPROTOKOLL Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30 Innkalling til møtet vart gjort i samsvar med 32 i kommunelova. Sakslista vart sendt medlemene

Detaljer

For at ungar/eldre skal bli godt kjende med oss har kun nokre elevar vore utplasserte til no nye kjem til etter nyår.

For at ungar/eldre skal bli godt kjende med oss har kun nokre elevar vore utplasserte til no nye kjem til etter nyår. Fag/lærar: Innsats for andre, Anne Berit Nytun Kunnskapsmåla går på å kjenne til forutsetningar for frivillig arbeid, kartleggje behov i lokalmiljøet og planleggje og gjennomføre praktiske tiltak. Vidare

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune Forord Dette er ein plan som skal vere forpliktande for alle barnehagane og grunnskulane i Luster kommune. Den skal sikre progresjon, heilskap

Detaljer

ÅRSPLAN 2015 GOL BARNEHAGE AVDELING ROTNEIM (sjå også felles årsplan for Gol barnehage)

ÅRSPLAN 2015 GOL BARNEHAGE AVDELING ROTNEIM (sjå også felles årsplan for Gol barnehage) ÅRSPLAN 2015 GOL BARNEHAGE AVDELING ROTNEIM (sjå også felles årsplan for Gol barnehage) Denne planen gjeld frå og med januar 2015 til og med desember 2015. I tillegg lagar personalet ein grovplan med meir

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229. IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster. Rådmannen si tilråding:

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229. IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster. Rådmannen si tilråding: SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229 Arkiv: 631 A2 IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster Rådmannen si tilråding: 1. Luster kommunestyre vedtek, med tilvising

Detaljer