Innhold i Kraftverk 33

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Innhold i Kraftverk 33"

Transkript

1

2 Innhold i Kraftverk 33 Totalt 25 tekster fra 19 skrivere, inkludert 5 debutanter 21 dikt, 2 prosa, 1 novelle og 1 aforisme DIKT Ole Horvli: (ny) Parafrase Det lave lyset i øst Cotyledon: (ny) Regndråpene Robert Chr Landro: (ny) Orkideen Roar Andre Bakken: (ny) Kjelen Gro Lauritzsen: (ny) Har du tid et øyeblikk? Esben B-J Jaer: Solnedgangen Rolf Johnsen: Helt sinnsykt! Bjarne Brennevann: Røykeslutt Bodil Hansen: Vona gjorde seg sterk Den heite lengta brannen Harald Juul: Han var Knut Olav Daasvatn: Rifter Glas Gunhild Hofstad: Nyfødt Vindpust Forord Av Fanny Holmin, redaktør Essay Nærvær 2 Besettingas poetikk Av Olav Kristiseter Olav Kristiseter debuterte litterært med Blodlenka (2006), eit moderne take på islendingesoge. Siste boka var uhøgtideleg inspirert av Shakespeare (Glør i sommarnatta, 2009). Held no på med essaysamling, og ny roman. Speler også i dei bergensbaserte banda Manngard og Oppnedbass. Utgiver Bergen Kommune Kunst, kultur og psykisk helse ved Bergenhus og Årstad kulturkontor. Redaktør Fanny Holmin Fanny Holmin (f. 1969) er poet og scenekunstnar. Ho debuterte som lyrikar i Ho er produsent og utøvar i eigne sceneproduksjonar, og samarbeider med musikarar, videokunstnarar og dansarar. Ho bur i Volda. Redaksjon Henning Bergsvåg, Mariann Dalen Husveg, Torfinn Langelid, Randi Magnussen, Gunnar Staalesen Formgivning Ian Holcroft, Fuggi Baggi Design, Bergen ISSN: Kraftverk Mer informasjon finner du her Åse Flatøy: Regn Alf Kjetil Flatøy: På jobben Jonas Fabel: I eit kort glimt Einar Sagen: Miljøkrigen Johanne Magnus: Glede PROSA Knut Olav Daasvatn: Harbitzhjørnet Helene Larsen: The locked-in syndrome NOVELLE Elizabeth Fougner: Treet AFORISME Rolf Johnsen: Meningen med livet

3 Innhold i Kraftverk 33 Totalt 25 tekster fra 19 skrivere, inkludert 5 debutanter 21 dikt, 2 prosa, 1 novelle og 1 aforisme DIKT Ole Horvli: (ny) Parafrase Det lave lyset i øst Cotyledon: (ny) Regndråpene Robert Chr Landro: (ny) Orkideen Roar Andre Bakken: (ny) Kjelen Gro Lauritzsen: (ny) Har du tid et øyeblikk? Esben B-J Jaer: Solnedgangen Rolf Johnsen: Helt sinnsykt! Bjarne Brennevann: Røykeslutt Bodil Hansen: Vona gjorde seg sterk Den heite lengta brannen Harald Juul: Han var Knut Olav Daasvatn: Rifter Glas Gunhild Hofstad: Nyfødt Vindpust Åse Flatøy: Regn Alf Kjetil Flatøy: På jobben Jonas Fabel: I eit kort glimt Einar Sagen: Miljøkrigen Johanne Magnus: Glede PROSA Knut Olav Daasvatn: Harbitzhjørnet Helene Larsen: The locked-in syndrome NOVELLE Elizabeth Fougner: Treet AFORISME Rolf Johnsen: Meningen med livet

4 På sporet etter samanhengen mellom snø og skrift Plutseleg strøymde det på. Medan snøen lava ned, plinga den eine e-posten etter den andre inn i innboksen til Kraftverk. De skriv og skriv og skriv der ute, skal tru om de alle har snøa inne og ikkje får gjort anna? I denne utgåva har vi heile 5 debutantar blant dei 19 skrivarane. Og ikkje berre mange skrivarar, men gode og talrike tekster frå fleire av dykk. Vi i redaksjonen har hatt det luksusproblemet å måtte utsetje vurderinga av ei rekkje bidrag til neste nummer. Tusen takk til dykk alle, kjære skrivarar. Både de som fekk med dykkar tekst, og de som arbeider vidare med tekster som kanskje kan bli med i seinare utgåver. Midt i midtvinters mørketid er det lyst, skriv ein sjette debutant i eit dikt han kallar Det snør i byen. Diktet finn du ikkje i dette nummeret, for vi klarer ikkje å kome i kontakt med skrivaren. Men dersom du les dette og kjenner att diktet som ditt eige, er vi glade om du kontaktar oss, for vi vil gjerne trykkje diktet i neste utgåve. I skrivande stund dalar ikkje lenger snøen, men regnet høljar. Kanskje gråvêret også kan inspirere dykk. Viss ikkje, så håpar eg på meir snø! FANNY HOLMIN, redaktør

5 NÆRVÆR 2 - BESETTINGAS POETIKK Forfattar Olav Kristiseter skriv i dette essayet om noko av det han meiner er viktigast med skriving - nærvær i figurar og handling. Psychiatrist: Is there someone inside you? Regan MacNeil: Sometimes. Psychiatrist: Who is it? Regan MacNeil: I don't know. Psychiatrist: Is it Captain Howdy? Regan MacNeil: I don't know. [1] Det er ikkje alle Zeppelin-fans som likar det seine albumet Presence [2], kanskje fordi det er hardare enn forgjengarane, det er mindre der å syretrippe til, forlangar kanskje i overkant av konsentrasjon frå røyksugne hippiar. Coveret har eg alltid lurt på. Kva er det med den dingsen, den svarte greia oppstilt på bordet som den trivelege, pynta kjernefamilien smilande ser på? Det er reine søndagen, konfirmasjonsmiddagen, bortsett frå at maten manglar, far har dress og slips, gutungen òg, mora i finkjole, dottera òg, med sløyfe i håret, ute ser vi småbåthamna, utanfor, gjennom glaset, vêret held seg, som det gjerne gjer på søndagar, dei kunne vore på søndagsrestaurant, alt stemmer, men så var det tingen på bordet. Er det noko skummelt sendt frå framtida, eller det ytre rom, for å stele sjelene til dei som ser på? Ser familiemedlemane ønska sine bli oppfylt, som i ein magisk spegel? Forma er, ja, mystisk; heiter visst ein obelisk, dette var òg tentativt namn på plata, kva materiale er det, framandt, glasaktig. Om det no er til å ta på, eller berre i hovuda på dei som ser, dei som er fanga i strålane som kanskje dingsen gir frå seg, så er det noko der, eit presence, eit nærvær. Dette med rare dingsar på platecover er ikkje noko eineståande, Pink Floyd er meistrane i dette; brennande, helsande menn, sjukesenger på stranda, oppblåste bilete av bittesmå organ og sjølvsagt flygande grisar. Alt dette gjer nytta, og nytta er å få publikum til å undre seg; det er noko urovekkande, ikkje nett skremmande, kanskje, men ein skjøner at her skjer det noko utanom det vanlege. Presence er både mindre og meir rar, det er jo berre eit mindre, enkelt, montert/ manipulert framandobjekt, ikkje særleg pompøst, likevel, når familien smilande og oppslukt ser på, det blir ein, kva heiter det på norsk; på engelsk er det eerie; creepy. Det er noko rart som er der, noko har kome. Og nokon har kome med noko, Jon Fosse har kome med den undrande, stillfarande, grå, vestlandske kvinne og mann, sittande i stova i undring framfor eit grått og uroleg hav som slår svarte bølgjer innover i fjorden. Mange bøker har det blitt, og stykke, og reiser til utlandet for å sjå stykka oppført, men det har ikkje blitt mange intervju, ikkje i norske media. Det er kanskje grunnen til at det gjekk som det gjorde, no sist. Eg såg til mi store glede at han hamna på framsida av sjølvaste laurdagsbilaget i VG, eg sprang og kjøpte, eg kjøpte den avisa som folk flest kjøper, hurra, tenkte eg, no skal fleire få auga opp for han, også for VG var dette eit scoop, så sjeldan han let seg snakke med, han hadde lovd forlaget å stille opp då Andvake [3] skulle lanserast, som ein slags, ja, takk, fordi han tidlegare ikkje har vore av dei mest tilgjengelege. Ei påkosta reportasje, store bilete, fargetrykk, sober komposisjon. Kva sa han så i sjølve intervjuet? Synsk, var han. Synsk, er Fosse. Han ser ting. Ja; han gjer observasjonar, han seier mangt om det som eigentleg ikkje er råd å seie noko om, det er vel det han? Nei. Han meiner det bokstaveleg. Han er synsk. Spåmann. Har alltid vore det. Vår fremste dramatikar uttaler til landets største avis at han har ein sjette sans; spesielle, psykiske evner. Det å vere synsk, det er i vanlegaste tydinga, og også Fosse si tyding, meir eller mindre, å finne att sakna ting, sakna personar. Det er å sende ut seg sjølv, teleportere, om ein vil, til fjerne stader, gjere det same med psyka som Dr Manhattan gjer med alt fysisk, også seg sjølv [4], sjå over lange avstandar gjennom å sjå inn i seg sjølv, som eit slags Saurons auge, men ikkje for å «find them all and in the darkness bind them»; finne, og gjere nytte av, eit tredje auge, eit pineal-auge med mystiske krefter. Det er å vere i det fjerne, vere nær langt borte, eit sjølvkringkasta nærvær. Knut Hamsun irriterte Marie når han skreiv. Fullt forståeleg, han sat nemleg ved skrivebordet og ropte, høgare til skralare høyrsla vart, det var om å gjere å seie dialogen høgt. Han ville vel sikre seg at han skreiv om lag det folk kunne sagt i røynda, folk han mintest frå sitt etterkvart omflakkande og turbulente liv, perfekt for ein som seinare treng modellar for karakterar i bøker, men mindre perfekt for ektefellen i same hus, særleg når karakterane er så forskjellige, i stemmeleie, dialekt, lynne, alder. Denne ropinga, eventuelt snakkinga, kanskje mumlinga, ho har forresten gått inn i den etablerte katalogen av råd som redaktørar gir for å få innsendte manus betre. Det er nok for å få det heile meir truverdig, «realistisk», dialog kan lett bli oppstylta, kunstig, i overkant skriftleg. Det i alle fall Hamsun gjorde, fekk til, det var å, ja, vere spøkelse, besettande demon, han gjekk inn i, rett nok eigne, personar, såg ut på verda gjennom deira auge, snakka med deira stemmeband. Så godt som han fekk dette til, så er det freistande å dragse fram teoriar om at han sjølv hadde spalta personlegdom, personlegdomsforstyrringar, det finst observerte kasus i medisinen med over eit tjuetals forskjellige personar i seg. Sett ein seg litt inn i livsførselen til Hamsun, kan ein saktens få grunnlag for å hevde slikt, det gjekk i rykk og napp, han hadde sjeldan ro over seg, reiste hit og dit for å få bøkene ferdig, i alle fall sa han det var grunnen; han var høgt oppe, lavt nede, skreik og skjelte på dei rundt seg, eller omfamna dei på det varmaste. Ingen typisk far heller; eine ungen ende på sinnssjukehus, dei andre vart òg prega, og ikkje berre av haldningane under krigen. Kanskje han sendte for mange bodskap til dei samtidig, det er ein ting ein må passe seg for i pedagogikken, kanskje han dobbelt-, om ikkje trippel, kvadruppel, sekstuppelkommuniserte? Då Nietzsche drap Gud, oppstod det eit tomrom, som må fyllast med andre ting, med syn, visjonar, demonar, tusseladdar, ønska, og uønska, nærvær? Naturen tòler som kjent ikkje tomrom. Vi har ikkje lenger eit altsjåande, altkontrollerande blikk, vi har fraksjonerte blikk og syn på ting, meiningar i kollisjon med kvarandre, ingen veit kva som er rett. Men ein må likevel prøve, er det ikkje slik ein kan samanfatte livet etter at postmodernismen har byrja sige tilbake, for å la noko anna komme til syne, noko meir, ja, verdiorientert, kanskje, mindre relativistisk; vi må prøve, kvar på vårt vis, å sette oss inn i verda, sjå, på andre, på oss sjølve, vi må vere der, her, nærverande. Som i eit ekstremt døme vi nett fekk, De Velvillige [5], over tusen sider om krigen, tusen sider tettpakka med all verdas detaljer, dei fleste militære, som offisersgrader, våpenoppbygging, rapportutgreiingar, referat frå stabsmøter, tekniske spesifikasjonar og innhaldsforteikningar av alt frå museum til konsentrasjonsleirar, i tillegg til grundig innblikk i eit perverst seksualliv. Og dette er ikkje det verste, ho er skriven frå ståstaden til ein gamal stornazist, gjennom tusen sider føler vi nærværet til ein tysk krigsforbrytar, som ikkje fekk si rettmessige straff, som slapp å stå til rekning for det han gjorde, om han no vart sterkt prega og dels øydelagd personleg av opplevingane. Så, om det no er ei dryg bok, så er det ei god bok dersom ein har det kriteriet i poetikken, at bøker skal vere nærvær, skal på eit vis ha sterke tilknytingsliner til dette med å vere menneske i verda. Dette er ikkje nødvendigvis det same som at litteratur skal ha gjenkjennelege representasjonar, å, det der kjente eg meg verkeleg igjen i, det kan bli flatt og for lite ambisiøst. Nærvær er ofte mystisk, vanskeleg å forklare, det er i seg sjølv, det er der, utvilsamt, men å analysere det, skildre, nei, når ein grip etter det, bevisst, kan det forsvinne. Det blir lite diktlesing med meg, men eit tenker eg ofte på, her er det noko som skjer, noko dystert, det er ein inngripen, divine intervention, nokon kjem, eit nærvær senkar seg plutseleg ned: By the roots of my hair some god got hold of me. I sizzled in his blue volts like a desert prophet. The nights snapped out of sight like a lizard s eyelid: A world of bald white days in a shadeless socket. [6] Twin Peaks [7] var dels meint som ein streit krimserie; når skaparen er David Lynch, seier det seg likevel sjølv at det blir «något attåt». Men, altså, det er plenty av, kva skal vi seie, normale, eller kommersielle element, Laura Palmer er jo cheerleader, kva for tenåringsgut siklar ikkje over slike, det skjer eit drap, så kjem etterforskaren frå storbyen og skal undersøke, kjem frå sjølvaste FBI, miljøa i dei store, amerikanske, statlege organa er populære å lage fjernsyn og film frå, den framande kjem altså til småbyen der det bur mange rare folk, ja, godt og vel. Når Twin Peaks oppnådde den statusen han gjorde, skjedde dette helst på grunn av dei meir uforklarlege, mindre openbert motiverte innslaga. Den dansande dvergen, draumesekvensane med baklengs dialog, etterkvart Bob, demonen som hoppar fram frå krokar og speglar. Og scenene i skogen. Når uglene uler, vinden bles, kamera hoppar av garde. The owls are not what they seem. Er ikkje det skummelt, så veit ikkje eg. Det er skummelt nett fordi Lynch triggar i oss ei kjensle av nærvær. Vi aner ikkje kva det er, men noko er det, utvilsamt [7]. Det er ikkje ingenting. [1] Dialog frå filmen The Exorcist. Warner Brothers [2] Presence. Swan Song [3] Andvake. Samlaget [4] Dr Manhattan er ein av karakterane i den glitrande filmen The Watchmen. Paramount Pictures 2009, som i sin tur er basert på verdas beste teikneserie, The Watchmen. DC Comics [5] De Velvillige. 3.utg. Aschehoug [6] Liner frå diktet The Hanging Man, eit av fleire dikt i Ariel. Faber and Faber Boka kom opphaveleg ut i 1965, to år etter at ho drap seg sjølv, men kva forlag det var på, har eg ikkje klart å finne ut. Det er ofte slik med kjendisar, så rart med det, fakta er ikkje nødvendigvis fakta, kor mykje av Ariel er velt ut av Plath, kor mykje står Ted Hughes bak, mannen, som kanskje var på veg til å bli eks-mann, men det er ikkje sikkert, det heller, han hevda forholdet var på betringas veg; og tok ho verkeleg sjølvmord, det er ikkje alle som er overtydd om det heller, det er jo ein skrudd måte å gjere det på, stikke hovudet inn i omnen, herregud, tenk på den stillinga, på kne framfor ein stusseleg komfyr, det er mest like pinleg som å bli funnen kvalt med bar underkropp og stiv kuk, slik dei gjer dei som kvele-runkar seg i hel. [7] Twin Peaks. ABC [8] Den såkalla forklaringa som blir lagt fram i slutten av andre sesong, det der med kampen mellom The White Lodge og The Black Lodge; vel, eg føler ikkje det er nødvendig å kjøpe den. Var truleg også meir motivert av grisk fjernsynskanal enn Lynch sjølv. OLAV KRISTISETER Olav Kristiseter debuterte litterært med Blodlenka (2006), eit moderne take på islendingesoge. Siste boka var uhøgtideleg inspirert av Shakespeare (Glør i sommarnatta, 2009). Held no på med essaysamling, og ny roman. Speler også i dei bergensbaserte banda Manngard og Oppnedbass.

6 Treet Treet måtte ha stått der i mange år før hun flyttet inn. Det raget opp til taket av huset. Grenene strakte seg utover og skygget for vinduene i annen etasje. Hun visste ikke hva slags tre det var, bare at det var gammelt og at hun ventet på det om våren og gledet seg over fargeprakten om høsten. Treet stod i naboenes hage. De gamle i husene satte seg under det for å la det skygge for solen. De unge klaget over at de ikke fikk nok sol på kroppen. Treet skulle hugges. Det var vedtatt i boliglaget. En dag kom de. Litt av stammen med noen grener ble stående igjen. Slik ser et amputert tre ut, tenkte hun. Etter noen uker kom det grønne skudd på grenene. De slynget seg om stammen som om de ville støtte treet. De grønne skuddene ble til blader og snart var det som stod igjen av treet grønt og friskt. Det gav ikke opp, tenkte hun og slik ble treet stående i et par uker. Så kom de tilbake. De grønne grenene lå avhugget på marken og snart fulgte stammen etter. Bare stubben var tilbake. Fuglene måtte synge i andre trær. Noen tok barn med seg for å telle årringer. De fleste gikk bare forbi. De unge kom over gjerdet og la seg på plenen til naboblokken. De gamle satte seg på en benk på siden av huset, men de som før satt under treet, kom ikke ut lenger. Til å begynne med stod hun lenge foran stuevinduet og så på stubben. Hadde stubben stått på den andre siden av gjerdet, ville hun ha satt seg på den. Hun smilte av tanken på at den ville fortelle henne noe. De sterke høstfargene ville hun savne. Der var jo andre trær, men ingen å se fra stuevinduet. Hun merket seg at i to vinduer i annen etasje var gardinene trukket tett for. Da treet var der, trengte de ikke det. Hun tenkte mindre på treet etter hvert. Det ble vinter, kaldt og glatt. Hun kom sjelden ut. Hun gikk surr i dagene. De var så like. Hjemmehjelpen kom. Hun ble overrasket, trodde ikke at det var den dagen hun skulle komme. Niesen kom og snakket om sykehjem. Dette går ikke lenger, sa hun. Det var da hun begynte å tenke på treet igjen. Treet hadde hatt to liv. Et langt liv og senere et liv hvor det var amputert. Som på trass hadde det grønne blader. Så var det slutt. Det måtte dø. Hun tenkte på barndommen. Det var mange trær å tenke på. Hun hadde klatret i mange, sittet i skyggen under andre. Rystet ned epler og plommer fra trærne i hagen. Hun sovnet i lenestolen med det slitte fotoalbumet i fanget. Hun våknet av at hun frøs. Hun ville finne et teppe, reiste seg, falt og ble liggende på gulvet. ELIZABETH FOUGNER

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg.

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg. Når eg blir større kan eg lese mykje om sånne ting som verdensrommet, om kva vi kan forstå og kva vi ikkje kan forstå, seier pappa. Det vil eg ikkje, seier eg. Då treng du ikkje gjere det heller, seier

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Rom ved havet, rom i byen

Rom ved havet, rom i byen Frode Grytten Rom ved havet, rom i byen Noveller Oslo 2012 Det Norske Samlaget 2007 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8441-9 4. utgåva Om denne boka

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Innhold i Kraftverk 22

Innhold i Kraftverk 22 Innhold i Kraftverk 22 Totalt 21 bidrag fra 10 skrivere: 16 dikt, 2 prosatekter og 3 aforismer TURID-ALICE BERG ANDERSEN: 1 dikt Å se KRISTIN BERGAN: 1 dikt Følelse ELSE KARIN CORNELIUSSEN: 2 dikt Det

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN S K A L D E N N Y N O R S K E B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T EI GOD BOK FOR DEN DET GJELD Men da den egentlige bruker

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman Trude Teige Lene seg mot vinden Roman Om forfatteren: Trude Teige (f. 1960) har jobbet som politisk reporter, nyhetsanker og programleder i TV2. I 2002 debuterte hun med Havet syng, oppfølgeren Lene seg

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN.

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Nymannsbråtet barnehage MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Månadens tema; «Nysgjerrigper» - luft, brann. Månadens song; «Brannmann Sam». Fagområde; «Natur, miljø og teknikk». Veke Tysdag 01.09 Onsdag

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Innhold i Kraftverk 25

Innhold i Kraftverk 25 Innhold i Kraftverk 25 Totalt 27 bidrag fra 12 skrivere: 21 dikt, 2 prosatekter og 4 aforismer KRISTIN BERGAN: 2 dikt Livet ber om godbiter... Stjerneklart ute... ELSE KARIN CORNELIUSSEN: 2 dikt Fall til

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Kva er økologisk matproduksjon?

Kva er økologisk matproduksjon? Nynorsk Arbeidshefte om økologisk landbruk for elevar i grunnskulen Nynorsk Arbeidsheftet er utarbeidd av og utgjeve av Norsk senter for økologisk landbruk med økonomisk støtte frå Fylkesmannens landbruksavdeling

Detaljer

Månadsplan for Hare November

Månadsplan for Hare November Månadsplan for Hare November tlf: 51 78 60 20 VEKE MÅNDAG TYSDAG ONSDAG TORSDAG FREDAG 45 Barn, kropp og berøring 2. 3. 4. 5. 6. «barn, kropp og berøring» 46 Barn, kropp og berøring 9. 10. 11. 12. Åsmund

Detaljer

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Formål med pasienthotelllet: Hovudoppgåva er å vere eit tilbod for at pasientane skal behandlast på beste

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Demens i familien. Demenskonferansen 2015 12.mars 2015 Quality hotel Waterfront Ålesund. Førstelektor Institutt for sosialfag, Høgskulen i Volda

Demens i familien. Demenskonferansen 2015 12.mars 2015 Quality hotel Waterfront Ålesund. Førstelektor Institutt for sosialfag, Høgskulen i Volda Demens i familien Demenskonferansen 2015 12.mars 2015 Quality hotel Waterfront Ålesund Førstelektor Institutt for sosialfag, Høgskulen i Volda Korleis er det å leve med demens i familien? Finst mykje kunnskap

Detaljer

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland Det blir pinlig uansett Om forfatterne: Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland kjente ikke hverandre mens de skrev denne boka. De skrev uten å ha snakket sammen,

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen!

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Eit lite julekorthefte! Eg gleder meg til jul. Kanskje er eg ikkje aleine om det. Famile, julefilmar, julebrus, kakemenn og ikkje minst julehefte. Eg har i ei årrekkje

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

I N N H O L D. Forord

I N N H O L D. Forord BOKVENNEN 2012 I N N H O L D Forord Annlaug Selstø «Aläng» Ero Karlsen «Slutten på nysgjerrighet» Kjersti Kollbotn «Rom null-trettiåtte: Trøyst» Kristian Bjørkelo «Spegelen» Siri Katinka Valdez «Alle er

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda Oslo Om denne boka Ei ung jente blir funnen knivdrepen i heimen sin. Mordet blir aldri oppklart. Leilegheita som var åstaden for mordet, står tom i 20 år. Når Elisabeth

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Innhold i Kraftverk 23

Innhold i Kraftverk 23 Innhold i Kraftverk 23 Totalt 17 bidrag fra 9 skrivere: 12 dikt, 2 prosatekter og 3 aforismer ALF KJETIL FLATØY: 2 dikt Steinen Elsk meg ANNE GRETHE LØSET: 1 prosatekst og 1 dikt Inntrengjar Redsla sit

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn?

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Gode tips og idear, til alle oss som er saman med barn. Korleis stimulera til eit godt talespråk? Bruk språket Snakk med barnet. Snakk tydeleg Bruk

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

Treeiningssøndag. Ståle Aklestad. Preike Molde Domkirke 31.05.2015

Treeiningssøndag. Ståle Aklestad. Preike Molde Domkirke 31.05.2015 Ståle Aklestad Preike Molde Domkirke 31.05.2015 Treeiningssøndag Det er treeinigssøndag. Og vi skal langt bort. Og djupt ned i jorda. For i Roma, nede i ei av katakombane, som er tidlege, kristne gravplassar,

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Lars Ove Seljestad Isberg. Roman

Lars Ove Seljestad Isberg. Roman Lars Ove Seljestad Isberg Roman 2012 H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard), Oslo www.aschehoug.no Tilrettelagt for ebok av Type-it AS, Trondheim 2012 ISBN 978-82-03-35312-3 Bibliotekutgave - kun til utlån gjennom

Detaljer

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald Innhald Introduksjon... 1 Teori... 2 Den første beskrivelsen... 2 Den sekundære betydinga... 2 Assosiasjonar... 3 Målgruppa... 4 Kvifor har dei gjort det slik, og kvifor seier bildet kva det seier?...

Detaljer

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult Eksamen 21.05.2015 NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne Sult Nynorsk/bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Tema Hjelpemiddel Bruk

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

1: Kva er ein teikneserie? Teikneserie som samansett tekst. 2: Arbeid med teikneseriar i norskfaget. Døme frå praksis

1: Kva er ein teikneserie? Teikneserie som samansett tekst. 2: Arbeid med teikneseriar i norskfaget. Døme frå praksis 1: Kva er ein teikneserie? Teikneserie som samansett tekst 2: Arbeid med teikneseriar i norskfaget. Døme frå praksis Dette er ikkje ein teikneserie Kva er ein teikneserie? «sidestillede billedlige og andre

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslag: Stian Hole Kart: Wikimedia Commons Atlas of the World, Wikimedia Foundation

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslag: Stian Hole Kart: Wikimedia Commons Atlas of the World, Wikimedia Foundation Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Omslag: Stian Hole Kart: Wikimedia Commons Atlas of the World, Wikimedia Foundation Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8713-7

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde Det norske språk- og litteraturselskap 2010. Olav Duun: Menneske og maktene. Utgave ved Bjørg Dale Spørck. ISBN: 978-82-93134-46-6 (digital, bokselskap.no), 978-82- 93134-47-3 (epub), 978-82-93134-48-0

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE SPØRJEGRANSKING Om leselyst og lesevanar blant unge SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE Irene, Terese, Sigurd, Lars i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 INNHALD Innleiing... 3 Diagram og Kommentarar...

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

6. trinn. Målark Chapter 1 Bokmål. Kan godt. Kan litt. Kan ganske godt. Read and listen. Jeg kan lytte til en tekst og forstå hvor handlingen foregår.

6. trinn. Målark Chapter 1 Bokmål. Kan godt. Kan litt. Kan ganske godt. Read and listen. Jeg kan lytte til en tekst og forstå hvor handlingen foregår. Målark Chapter 1 Bokmål Jeg kan lytte til en tekst og forstå hvor handlingen foregår. Jeg kan lytte til en tekst og kan si hvilke personer eller figurer teksten handler om. Jeg kan lytte til en tekst og

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013

PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013 PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013 BAKGRUNN Mange barn strever psykisk Ca 20% har psykisk problemer som forstyrrar dagleg fungering Vanlege problemer: angst, depresjon

Detaljer

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Lesing er grunnlaget for suksess i neste alle skulefag. Lesesvake elevar får ofte problem med å fullføre vidaregåande skule. Lesesvake vil møte mange stengte dører

Detaljer

EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 2015

EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 2015 EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 215 Evaluering av spørjeundersøkinga blant gjestar på Framtidsfylket Karrieremesser 215 i, og Framtidsfylket AS Postboks 6 684 Førde Tlf. 91321392 post@framtidsfylket.no

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda III Oslo Det Norske Samlaget 2013 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8374-0 Om denne boka Siste boka i lesaranes

Detaljer