Radikalarane ser mot aust

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Radikalarane ser mot aust"

Transkript

1 Radikalarane ser mot aust Frå 02/15. Stadig fleire på den ytre høgresida ser austover, og delar av den radikale venstresida syner forståing for aggressiv russisk utanrikspolitikk. Lengsla etter eit alternativ fører radikale stemmer i armane på Putin. I mars i år gjekk eit møte av stabelen i St. Petersburg. Det vart arrangert av det russiske høgreradikale partiet Rodina, eller Moderlandet. Blant gjestane på konferansen var representantar for Svenskarnas Parti, spanske Democracia Nacional, Danskernes Parti, tyske NPD, italienske Forza Nuova, British Unity, bulgarske Ataka, belgiske Eurorus og italienske Lega Lombarda. Det same var dei greske europarlamentarikarane Eleftherios Synadinos og Georgios Epitideios frå partiet Xrysi Avgi, Gyllent Daggry, den tidlegare britiske europarlamentarikaren Nick Griffin, den skotske høgreradikalaren Jim Dowson og den amerikanske Taylor, redaktør for tidsskriftet og nettstaden American Renaissance. Mange av desse namna vil nok vera ukjende for dei fleste. Med unntak av Xrysi Avgi er ingen av dei nemnde politiske partia store, og nokre av dei er knapt meir enn for fotnoter å rekna. Svenskarnas Parti ei vidareføring av partiet med det rimeleg illustrerande namnet Nationalsocialistisk Front fekk 0,07 prosent av røystene i det førre svenske riksdagsvalet, og endå mindre i kommunevalet. Partiet vart leia av Stefan Jacobsson, ein mann med lang fartstid i svenske nynazistiske miljø, og i si tid initiativtakar til ei gruppe som opent sympatiserte med den amerikanske, høgreekstreme terrorgruppa The Order. Utruleg nok klarte Svenskarnas Parti å koma inn i nokre kommunestyrer. I valet i 2010 kom den førre partileiaren, Daniel Höglund, inn i kommunestyret i Grästorp ein kommune med drøyt innbyggjarar i Västra Götaland. Dreg du dit vil du finna ein typisk svensk småstad, utan særleg mykje anna enn ein pizzeria, eit samvirkelag og ei golfbane. Höglund måtte etterkvart forlata posten sin, då det synte seg at han ikkje var busett i kommunen. Det fanst ingen varamann. Seinare fekk dei nokre få lokalpolitikarar på laget som hadde hoppa av frå Sverigedemokraterna (SD), og ein som hoppa av frå Nationaldemokraterna eit no nedlagt parti som i si tid starta som eit utbrytarparti frå SD. Men etter valnederlaget i fjor haust har partiet implodert. 10. mai 2015 vart det lagt ned. Draumen om ein russisk-europeisk akse Der Svenskarnas Parti var perifert er belgiske Eurorus beint fram obskurt, så langt ute på ytterkanten i europeisk politikk at ein må sjå godt etter for i det hele å oppdaga dei. Likevel er det verdt å dvela litt ved nettopp EuroRus, og ved leiarfiguren Kris Roman. Roman starta si politiske karriere sist på åttitalet, som medlem av og aktiv i det høgreradikale og flamskseparatistiske partiet Vlaams Blok (no kjend som Vlaams Belang). Seinare vart han medlem av det belgiske Front National (som ikkje må forvekslast med det franske partiet av same namn), men medlemskapet varer ikkje lenge. Etter å ha vore mindre aktiv nokre år starta han det han kallar ein geopolitisk tenketank, EuroRus, i Ifølgje Kris Roman sjølv forfektar EuroRus ideen om ein «europeisk geopolitisk akse» og det «frå 1/10

2 Gibraltar til Vladivostok». Denne aksen er ifølge Kris Roman naudsynt for å ivareta fridom og for å kjempe mot den påstått undertrykkande atlantiske aksen. I Russland er ting betre enn i Vest-Europa, der har ein verkeleg demokrati, «[s]ann historisk terminologi» er stadig brukt, folk er glade i landet og nasjonen sin og kjenner historia si. Landet har dessutan ein president som er «ein aktiv tilhengjar av kontrollerbart demokrati». Bak desse orda ligg ein grunnleggjande antiamerikanisme. I ei tale halden i november 2011 for det polske partiet Narodowe Odrodzenie Polski eit ytterleggåande, nasjonalistisk miniparti som kanskje har fått mest merksemd grunna deira aggressivt homofobe kampanjar sa Roman: USA har alltid freista å øydelegga Europa. Dei går til åtak på gjennomsnittleg islamske land som Irak og Libya. Dei stør ekstremistisk islam i Saudi-Arabia og Qatar. No stør dei ekstremistrisk islam i Nord-Afrika. USA stør den ekstremistiske narkomafiaen i Kosovo. Dei prosionistiske liberalnasjonalististane følgjer ein falsk antiislamsk veg. Problemet er ikkje islam. Problemet er masseinnvandring. I Belgia har me tusenvis av svarte folk frå Kongo. Dei er stort sett katolikkar. Sjølv om dei er katolikkar vil eg ikkje ha dei her. Og vidare: Det er merkeleg at alle som [stod] for retten i Haag i Nederland er heltar som har forsvart sine folk og sine tradisjonar. Ja, [Slobodan] Milosevic er ein helt. Ja, [Radovan] Karadzic og [Ratko] Mladic er heltar. Ja, [Vojislav] Seselj er ein helt! Nokre vert drepne utan ein dom. Ja, Saddam Hussein er ein helt. Ja, Muammar Kadafi er ein helt! Bak motstanden mot amerikansk utanrikspolitikk ligg samstundes mykje meir. Kris Roman si retorikk er lada med antiglobalisme og antikapitalisme, men også med ytterleggåande innvandringsmotstand og med antisemittisme ofte under dekke av å vera antisionistisk. Antisemittisme og biologisk rasisme I bulgarske Ataka er det dekket langt tynnare. Partileiaren Volen Siderov, ein av gjestane på konferansen i St. Petersburg, har blant anna skrive to bøker med klårt antisemittisk innhald, Bumerangut na Zloto, (Vondskapens boomerang), og Vlastta na Mamona, (Mammons makt). I Bumerangut omtala han blant anna Holocaust som ein bløff, medan han i Vlastta na Mamoma skriv at «folkemordet mot russarar, bulgararar og andre ortodokse folkeslag har vorte utført under direkte leiing av talmudiske, vestlege sirklar, leia av Rothschild-familien». Den amerikanske «raserealisten» Jared Taylor, som vaks opp som misjonærbarn i Japan, har eit anna fokus. Han har uttalt at han synest jødar er okay, og at dei «ser kvite ut for meg». Samstundes har han ei lang karriere bak seg på den aller ytste amerikanske høgresida, og han har sjeldan nøla med å samarbeida med glødande antisemittar. Taylors eige fokus ligg på rase. På ein konferanse i Budapest i fjor sa han til dømes følgjande: Herskarane våre forstår ikkje at ein nasjon ikkje har noko meir dyrebar gåve enn sin 2/10

3 kultur og dei distinkte gena som gjer denne kulturen mogleg. Desse skattane må vernast gjennom dei mest kraftfulle midla som er tilgjengelege, og det er staten. Staten forråder si mest djuptgåande plikt når den tillét store mengder framande slå seg ned i eit land. Frå ein kulturell eller genetisk ståstad er innvandring ikkje forskjellig frå ein væpna invasjon. Han sa også at han allereie hadde mista ein nasjon, Konføderasjonen (Sørstatane), og at han no var i ferd med å mista endå ein USA. Det største trugsmålet mot heile Europa er denne giftige mangfaldsideologien, som landet mitt ynskjer å dytta på dykk. Vest-Europa har allereie teke imot ein enorm dose av denne gifta. USA og Vest-Europa kjem til å nytta sin rikdom til å bestikka dykk, for å freista å få dykk til å omfamna mangfaldet. USA er også kjelde til mykje kulturell gift i form av filmar, fjernsyn og musikk. Eg trur dei tidlegare medlemene av Warsawa-pakta kan stå imot, men det er eit kapplaup mot tida. Vil dei etablere seg sjølve som nasjonar med kulturell og rasemessig sjølvtillit før dei vert forgifta av det sjukare, men rikare Vesten? Eller kanskje vil dei sunnare sentraleuropeiske nasjonane stø vestlege identitære, og slik redda heile Europa? Jared Taylor og dei europeiske gjestane på konferansen i St. Petersburg har ikkje berre ein rasistisk ideologi til felles. Dei har også ein annan ting til felles: Dei vender blikket austover. Det er i aust håpet er å finna. I stor grad finn dei det i Russland. «Dei sanne patriotane» Nick Griffin er tidlegare leiar for British National Party, og tidlegare europarlamentarikar for partiet. Han har lang fartstid i ei rekkje ulike høgreekstreme prosjekt, fleire av dei opent inspirert av fascismen, og var lenge reine eineherskaren i BNP. Under hans leiarskap blei partiet omstilt frå eit opent antisemittisk parti til eit parti som la det meste av sitt fokus på muslimar (ifølgje Griffin sjølv fordi det var ein opportun ting å gjera). I fjor etter å ha gått av som leiar vart han kasta på hovudet ut av partiet. Han har sidan oppretta organisasjonen British Unity, som nyttar ein logo tydeleg inspirert av teikneserien og filmen V for Vendetta. På konferansen i St. Petersburg der han snakka på vegne av det ferske europeiske ytre høgrenettverket Alliance for Peace and Freedom var Griffin tydeleg om kva von han har for Russland: USA, NATO, liberalkapitalismen, anglosionismen, den nye verdsordenen, nykonservatismen, uansett kva du kallar det, så er det same ting, det er ein fullblåst krig mot Russland [ ]. Men det er ikkje berre ein krig mot Russland, det er ein krig mot kristenheita i sin heilskap, og den vestlege delen av kristenheita har nesten tapt den krigen. Han snakka om «påtvungen perversjon», om øydinga av nasjonal sjølvråderett, om masseabortar, om privatisering og om «konsentrasjonen av rikdom hjå ein prosent av befolkninga». Han snakka om masseinnvandring og om ei komande «demografisk katastrofe», og teikna eit dommedagsscenario for Vesten: 3/10

4 Det er no absolutt uunngåeleg at vest-europa innanfor livstida til dei fleste her vil bli eit islamistisk kalifat eller at det vil koma ein forferdeleg borgarkrig, eller kanskje båe delar. Det er uunngåeleg, og det tyder at kristenheita si overleving berre er mogleg gjennom veksten og overlevinga til det tredje Roma, Moskva, og til Russland. Det er, ifølgje Griffin, no Russland si historiske oppgåve å leia Europa. «Og difor er ein konferanse som dette viktig for å byggja samarbeid mellom dei sanne patriotane, mellom konservative». For det er som konservative dei gjerne vil framstilla seg, heile «alliansen for fred og fridom», sjølv om dei inkluderer det eine partiet etter det andre med openlyse fascistiske røter. «Konservatismen» til trass var det ikkje nokre politikarar frå russisk mainstream å sjå på konferansen, fortel til dømes avisa Moscow Times. Den mest kjende russiske politikaren til stades var nok Aleksei Zhuravljov, Rodina-leiar og vararepresentant i den russiske dumaen. Den russiske leiaren Vladimir Putin hadde likevel sine klåre støttespelarar i salen. Blant dei var nemnde Jim Dowson. «I Vesten har me blitt hjernevaska til å hata Putin», sa Dowson, som meinte at Putin «forstår at majoriteten sin rett skal setjast føre minoritetane sine innfall og idear». Han la til at Vesten har blitt ureina av «dekadense, liberalisme, homoseksualitet og øydinga av familien». «Russland er verdas håp» Deltakarane på konferansen i St. Petersburg representerer ein ytterfløy i ytterfløyen, og er igjen med unntak av greske Xrysi Avgi ikkje noko særleg politisk kraft å rekna med. At dei ser mot Russland er likevel symptomatisk for mange av dagens europeiske høgreradikalarar, også politikarar frå meir etablerte politiske parti. Den kanskje viktigaste av dei er Marine Le Pen, leiaren av franske Front National eit leiarverv ho må seiast å ha arva frå sin far. Medan faren opp gjennom åra stadig har hamna i bråk, også etter antisemittiske fråsegner, har dottera freista å framstilla Front National som eit stovereint parti. Kampsakene er som før: EU-skepsis (Le Pen vil at Frankrike skal gå ut av unionen) og innvandringmotstand. I eit intervju med den austerrikske avisa Kurier i fjor vår la Le Pen likevel fram eit synspunkt på Russland som liknar det til dei mindre populære og meir ytterleggåande figurane nemnd over: «Putin er ein patriot», sa ho. «Han er klår over at me [Front National] forsvarer dei same verdiane, den europeiske sivilisasjonen sine verdiar», heldt ho fram, og framheva at Putin nok ikkje kunne finna det same motet, den same oppriktigheita og den same respekten for «identitet og sivilisasjon» i andre politiske rørsler i Frankrike. Ho har også lufta ideen om eit fransk-russisk samarbeid innan både energi og forsvar. Ein av rådgjevarane hennar, partikollegaen Aymeric Chauprad som er statsvitar og i tillegg redaktør for Revue française de géopolitique har gått monaleg lenger. I ei tale halden i den russiske dumaen i juni 2013 snakka han om eit vestleg og meir spesifikt amerikansk finansoligarki som fører krig mot både Russland og mot europeisk sjølvstende. Denne krigen vert ført mellom anna gjennom «fargerevolusjonane» i Georgia og Ukraina, via feministar som Femen og Pussy Riot og det å tillata homofile ekteskap i Frankrike. Alt dette, meinte Chauprad, er uttrykk for «ein allianse mellom vestleg globalisme og anarkistisk nihilisme» som går til åtak på sjølve «grunnlaget for sivilisasjon». «Ein ny form for terrorisme», kalla han det, før han heldt fram med å hylla Putin og russiske myndigheiter for å ha gjennomført ein eineståande snuoperasjon, både militært, geopolitisk og økonomisk, og i tillegg åndeleg. «Dette gjev krav på beundring frå franske patriotar», la han til. 4/10

5 Chauprad rosa også russisk antihomofil lovgjeving. «Russland har blitt verdas håp mot den nye totalitarismen», sa Chauprad. «Tida er komen for å danna ein internasjonale rundt Russland, og med patriotar frå alle land som elskar identiteten og familien sin og nektar å redusera personen til ei vare». I nabolandet i nord Belgia har også politikarar frå det flamsk-separatistiske og høgreradikale partiet Vlaams Belang, som dei siste åra har vorte svekka, byrja å sjå til Russland. Fleire sentrale politikarar i partiet har også fungert som «valobservatørar», blant anna på Krim. På Twitter-profilen til den kanskje mest aktive russlandsvenen av dei, Frank Creyelman, vert antimuslimsk og antiinnvandringsretorikk blanda med støtte til russiske separatistar, både i Donetsk, Luhansk og Transnistria (ein de facto uavhengig del av Moldova). Med i miksen er også støtte til den syriske president Assad. Creyelman var også blant deltakarane på ein konferanse med tittelen «Russland, Ukraina, Novorossiya: Globale problem og utfordringar», halden i slutten av august Også dit kom det representantar frå ulike høgreradikale parti. Frå Belgia var til dømes ikkje berre Creyelman tilstades, men også Luc Michel, ein representant frå det høgst obskure partiet Parti Communautaire National-Européen. Dugins publikum På den ytste høgresida i europeisk politikk er ikkje ideen om ein slags russisk-europeisk union noko nytt. Nemnde Luc Michel er ein representant for ein tradisjon som i Belgia skriv seg attende til Jean- François Thiriart. Thiriart, fødd i 1922, var fyrst sosialist, men gjekk i 1939 inn i Légion Nationale, ei fascistisk orientert rørsle. Medan fleire LN-medlemmer gjekk inn i motstandsrørsla under den tyske okkupasjonen av Belgia, valde Thiriart samarbeid, og han tenestegjorde også i Waffen SS. Etter krigen vart han dømd for landssvik. Fyrst på 1960-talet vende Thiriart attende til politikken for alvor, og han skulle etter kvart utvikla ein ideologi som blanda ultranasjonalistiske idear og idear frå ytste venstrekant. Han såg føre seg eit europeisk imperium, styrt av ein elite, som skulle fungera som ein tredje pol, eit motvekt til USA og Sovjetunionen. Sentralt i ideologien, som blant anna fekk uttrykk gjennom organisasjonen Jeune Europe, «Unge Europa», stod både antiamerikanisme og påstått antisionisme. Trass i at Jeune Europe lukkast i å etablera seg i ei rekkje europeisk land, rann prosjektet likevel etter kvart ut i sanden mot slutten av 1970-talet. På 1980-talet erstatta Thiriart ideen om eit europeisk imperium med ein endå meir ambisiøs idé. Han drøymde om eit «eurosovjetisk imperium» som skulle strekkja seg frå Vladivostok og like fram til Dublin. Det var ikkje før Sovjetunionen fall at ideen faktisk skulle få bein å gå på. Berre nokre månader før han døydde, i august 1992, reiste Thiriart til Moskva, saman med ein delegasjon frå nettopp det nemnde partiet Parti Communautaire National-Européen. Der møtte dei blant andre ei komande stjerne for den intellektuelle ekstreme høgresida. Namnet hans? Aleksandr Dugin. Dugin har ei fargerik, politisk karriere bak seg, blant anna gjennom den ortodokse, ultranasjonalistiske gruppa Pamyat, via det såkalla nasjonalbolsjevikiske partiet og gjennom tidsskriftet Elementy, som han sjølv starta, og som var inspirert av blant andre Thiriart. Tidleg på 2000-talet stifta han Eurasia-partiet, eit parti der draumen om ein eurasisk akse, og ikkje minst ein djuptgåande antiamerikanisme stod sentralt, eller for å sitera ei av Dugin sine bøker: Det nye eurasiske imperiet vil bli skapt med utgangspunkt i det grunnleggande prinsippet om ein felles fiende: forkasting av atlantisismen, av USAs strategiske kontroll 5/10

6 og at me nektar å la liberale verdiar dominera oss. Denne felles sivilisatoriske impulsen vil utgjera grunnlag for ein politisk og strategisk union. Kva rolle Dugin eigentleg speler i dag er litt vanskeleg å seia. Det som let seg slå fast er at han har gått frå å vera ein fullstendig perifer figur til i blant å dukka opp nær mainstream i russisk politikk. Han har vorte ein intellektuell av tyding, med mediagjennomslag, og det trass i at han ligg nært fascismen. Nokre meiner også at Dugin sine idear om eit russiskdominert Eurasia som motvekt til nordamerikansk hegemoni speler ei rolle for rådande russisk utanrikspolitikk. Når det er sagt kan nok Dugin si rolle i russisk politikk også overdrivast, og det er verdt å leggja merke til at han i fjor haust mista arbeidet ved statsuniversitetet i Moskva. Det skjedde etter at tusenvis signerte eit opprop mot han, i lys av beint ut blodig retorikk andsynes Ukraina. Det er likevel liten tvil om at Dugin har eit publikum. Det finn han i Russland, det finn han blant prorussiske separatistar i fleire tidlegare sovjetstatar, inklusive Ukraina, og det finn han også i Vesten. Nokre døme kan nemnast: Fleire av bøkene hans inklusive The Eurasian Mission er utgjeve på det britisk-baserte forlaget Arktos, som også publiserer bøker av ei rekkje skribentar innanfor det såkalle nouvelle droite, nye høgre. Den norske nettstaden Kulturverk har publisert fleire artiklar skrive av russaren. Det tyske høgreradikale tidsskriftet Zuerst! ein arvtakar etter eit tidlegare tidsskrift kalla Nation & Europa har portrettert han. Flamske Nationalistische Studentenvereniging ein studentorganisasjon som tradisjonelt har vore rekna å stå nært Vlaams Belang inviterte Dugin til ein konferanse i april i år. I Ungarn har partiet Jobbik eit av dei mest ytterleggåande og eit av dei største høgreradikale partia i europeisk politikk ein klårt pro-russisk politikk. I 2013 drog partileiaren Gábor Vona til Moskva for å halda føredrag på statsuniversitetet i Moskva. Han var invitert dit av Aleksandr Dugin. Men kanskje aller mest slåande: Sommaren 2014 fann ein konferanse stad bak lukka dører i Wien. Offisielt handla konferansen om den historiske Wien-kongressen, men den sveitsiske avisa Tagesanzeiger lukkast å få bekrefta frå fleire kjelder at ein hadde snakka meir om korleis liberalismen og den «sataniske» homolobbyen skulle staggast. Til stade var Aleksandr Dugin, men også Marine Le Pen si niese Marion Maréchal Le Pen barnebarn av den no suspenderte partistiftaren, og dessutan tidlegare nemnde Aymeric Chaprade. Det same var også leiaren i det austerrikske høgreradikale partiet FPÖ, Heinz-Christian Strache, samt partikollegaen Johann Gudenus. Bulgarske Volen Siderov var der òg. Prorussisk, antieuropeisk eller båe delar? Om ein går gjennom lista over europeiske høgreradikale parti vil ein oppdaga at påfallande mange av dei har innteke prorussiske posisjonar i løpet av dei siste åra, medan andre som bulgarske Ataka har hatt det lengre. Det finst unntak. Den latviske nasjonalliansen, som inkluderer det tidlegare høgreradikale partiet Visu Latvijai ( Alt for Latvia ) er til dømes langt frå venleg innstilt til Russland. Rumenske Partidul România Mare, Det storrumenske partiet som fekk nesten 20 prosent av stemmene i 2000, men som fall ut av nasjonalforsamlinga berre åtte år seinare har heller ingen prorussisk posisjon. I båe høve ville ein slik posisjon stå i klår kontrast til partia sin eigen nasjonalistiske politikk. I somme høve ser denne vendinga ut til å vera mest opportunistisk, og knytt til partia sine haldningar til EU. I andre høve og då særleg i dei mest radikale av partia blir Russland konkret peika ut som eit alternativ, som eit land som står for ein annan, betre og påstått sunnare kurs. I nokre høve kan det også vere snakk om ein kombinasjon. 6/10

7 Dei siste månadane har det vakt oppsikt i Frankrike at Front National har tatt opp eit stort lån i den Moskva-baserte banken FCRB. «Pengar stinkar ikkje», kommenterte FN-politikaren Christian Bouchet, som meinte at det ikkje kunne vera noko problem å låna pengar frå ein russisk bank. Det som kanskje luktar litt strammare er at Bouchet sjølv vert omtalt som «ein leiande nasjonalrevolusjonær», og i eit intervju framhevar inspirasjonen han har fått frå både Thiriart og Dugin. I det same intervjuet, utført av ei ultranasjonalistisk nettside, seier han: «Når det gjeld Russland, ynskjer me ein sterk og djuptgåande allianse som strukturerer kontinentet vårt rundt aksen Paris-Berlin-Moskva». «Putin-forståarene» I Tyskland har uttrykket «Putinversteher» Putin-forståar dukka opp den siste tida. I august i fjor kom journalisten Reinhard Mohr med eit ramsalt åtak i Frankfurter Allgemeine: Alle Putin-forståarane, fridomshatarane, kabarettalarane, måndagsdemonstrantane [1], hatbloggarane, opinionsagentane og konspirasjonsteoretikarane frå høgre til venstre har ein ting til felles: djup forakt for det vestlege demokratiet. Dei har tydelegvis meir forståing for machoautokraten Putin [ ]. Som andre europeiske land har også Tyskland høgreradikalarar med tydelege Putin-sympatiar, men Mohr peiker altså også på venstresida. Han vender seg her mot den «modne økoborgaren med fasjonabelt skjegg» som anten er ein «panseksuell veganar» eller «konspiratorisk utdanna», ein som veit at bankar, media og hemmelege tenester manipulerer oss alle, og at den planlagde frihandelsavtalen med USA vil føra til Europas undergang. Han stemmer vanemessig på Dei grøne, på Die Linke eller på piratane, sjølv om han kritiserer dei for å vera «for tilpassa» alt etter det tredje glaset Cotes du Rhone». «Kva som er venstre ved det, er vanskeleg å seia», heldt Mohr fram, og hamrar laus på kaféstrategen som er ein del av «den globale konsumeliten». Denne inntek posisjonar som er lett å forveksla med ein annan politisk kant: «den prinsipielle, ofte antisemittisk begrunna motstanden mot Amerika og Israel, Wall Street og Hollywood. I møtet med Putins Russland, som bestemt går i retning diktaturet, krev ein derimot meir følsemd». Mohr si framstilling er sjølvsagt noko av ein karikatur, men karikaturen er ikkje heilt umogleg å kjenna att. Partiet Die Linke har eit noko komplisert tilhøve til Putin og til Putins Russland. På den eine sida kritiserer ein gjerne Putin, særleg i samband med russisk innanrikspolitikk. Partileiaren Katja Kipping har i eit intervju med Die Welt sagt at Russland er langt frå eit levande demokrati, og har slått fast at Die Linke ikkje har noko søsterparti i eit Russland der det einaste «breitt forankra og Kreml-uavhengige opposisjonspartiet er det gamle, rett ortodokse kommunistiske partiet». Tidlegare har Kipping også markert seg gjennom støtte til det russiske, feministiske punkrockkollektivet Pussy Riot. På den andre sida vert Putins Russland ofte møtt med forståing av Die Linke, som har røter i det gamle austtyske kommunistpartiet. Partiet har innteke ein sterkt kritisk posisjon til dei økonomiske sanksjonane mot Russland, og har bede vestlege land godta folkeavstemminga på Krim. Samstundes har fleire politikarar frå Die Linke knytt kontaktar austover. I februar vitja to av dei Wolfgang Gehrke og Andrej Hunko den sjølverklærte folkerepublikken Donetsk, den russiske separatistrepublikken i aust-ukraina. Der møtte dei blant anna Aleksandr Zakhartsjenko, «folkerepublikken» sin statsminister. Tidlegare har Die Linke-politikarar også delteke som «valobservatørar», både på Krim og i Transnistria, den russisk-støtta utbrytarrepublikken i Moldova. 7/10

8 På Krim bestod den tyske delegasjonen av fire Die Linke-medlemer og eitt medlem av den sterkt høgreradikale grupperinga Neue Rechte. Den amerikanske historikaren Timothy Snyder har gått så langt som å seia at partiet «opererer innanfor ein viss virtuell røyndom laga av russisk propaganda». Der har den europeiske venstresida som oppgåve å kritisera den ukrainske høgresida, men ikkje den europeiske, og iallfall ikkje den russiske. Her er det på sin plass med ei lita avsporing: Ukrainsk høgreradikalisme er eit høgst reelt fenomen, og etter omveltinga i Ukraina har fleire høgreradikalarar blant dei folk med ei direkte høgreekstrem fortid kunne spela ei viss rolle, sjølv om dei vart svekka i parlamentsvalet i oktober. [2] Den såkalla Azov-bataljonen, ein friviljug ukrainsk bataljon med klåre band til høgreekstremisme, har med rette fått merksemd i ei rekkje vestlege media. Den kunne fått endå meir merksemd, som eit døme på korleis ytre høgrekrefter har utnytta krigen i det austlege Ukraina til sin fordel. Likevel er det underleg når høgreradikale krefter i Ukraina får stor merksemd frå ytste venstrekant, medan høgreradikale krefter i Russland får langt mindre. Ei drivkraft for Putin-forståing ser ut til å vera, slik Reinhard Mohr er inne på, rein antiamerikanisme. På den ytste venstresida er antiamerikanismen ein lang tradisjon, men i Tyskland har den også vunne breiare terreng dei siste åra. Avsløringa av National Security Agency (NSA) si overvakingsverksemd i Europa har truleg bidrege til dette. Veksande skepsis til USA leier også til veksande skepsis til politikken både USA og EU fører andsynes Ukraina. Alternative forståingar vert betre salsvare, sjølv når dei er skapt gjennom russisk propaganda. Kva heiter «Putinversteher» på norsk? Noreg har ikkje noko høgreradikalt parti tilsvarande partia omtalt fyrst i denne artikkelen. Og på den parlamentariske norske venstresida skal ein leita lenge før ein finn Putin-forståarar. Men ein finn dei likevel også her til lands. Den viktigaste av dei er kanskje historikaren Bjørn Nistad, tidlegare fyrstelektor ved Universitetet i Oslo; ein mann som har gjort seg merkt ved å innta ei svært venlegsinna haldning til Putin. Han meiner den russiske presidenten er ein stor statsleiar på line med Churchill, og ein mann som har redda Russland. Nistad har også hevda at Russland er meir demokratisk enn Noreg, og at «[r]ussiske politikere hadde utvilsomt et større folkelig mandat til å forby propaganda for homofili rettet mot mindreårige enn norske politikere hadde til å innføre kjønnsnøytral ekteskapslovgivning». Han har omtala den folkelege omveltinga i Ukraina som eit vestlegstøtta statskupp, uttrykt støtte til den russiske annekteringa av Krim og meint at også det austlege Ukraina bør innlemmast i Russland. Kort tid etter omveltinga beklaga Nistad at den tidlegare ukrainske presidenten, Viktor Janukovitsj, ikkje hadde hatt «mot og styrke nok til å sørge for en kinesisk løsning på krisen i Ukraina», ved hjelp av «stridsvogner, maskingeværer og lignende». «Noen hundre drepte fascister og høyreekstremister hadde vært en liten pris å betale for at erklærte fascister ikke skulle kunne kuppe til seg makten i en av Europas mest folkerike stater», skreiv Nistad. Også Christian Tybring-Gjedde i Frp har tedd fram som Putin-forståar, om enn på ein langt forsiktigare måte. «Jeg reagerer på den kraftige og kategoriske fordømmelsen av Putin. Jeg vil ikke angripe min egen regjering, men det må gå an å se at han står overfor et veldig vanskelig dilemma her», sa Tybring-Gjedde til Klassekampen i mars i fjor. «Jeg tilhører dem som mener at Vesten og spesielt USA burde ha tenkt seg mer om før man gikk ut med umiddelbar og voldsom fordømmelse». 8/10

9 I september fulgte Tybring-Gjedde opp med å be regjeringa distansera seg frå «den harde fordømmelsen» av Russland, men han understreka også at Putin har brote folkeretten, og at den russiske statsleiaren neppe er til å stola på. På motsett side av norsk politikk finn ein røyster som ligg nærare paradokset i Die Linke; røyster som kombinerer tidvis kritikk mot Putin med stadig kritikk mot vestlege land og ukrainske myndigheiter. Å framstille omveltinga i Ukraina som eit kupp har vore langt frå uvanleg på den utanomparlamentariske, radikale venstresida. Joakim Møllersen i Radikal Portal er blant dei som har lagt fram eit slikt syn, samstundes som han har skulda Noreg for å støtta «tvilsomme krefter», i lys av norsk støtte til dei nye myndigheitene i Kiev. Argumentet kviler på høgreradikale og høgreekstreme innslag i Ukraina. AKP-veteranen Pål Steigan går lenger. Han omtaler konsekvent ukrainske myndigheiter som ein junta og omveltinga i landet som eit CIA-støtta statskupp. Han vil likevel ikkje ha på seg at han er Putin-venleg: Jeg ser ingen grunn for meg til å være Putin-vennlig. Putin er en kristen-konservativ kapitalistisk og imperialistisk politiker. Jeg mener Russland trenger en ny sosialistisk revolusjon for å styrte Putin og den monopolkapitalistiske klassen han representerer. På rullebladet sitt har Putin blant annet den svært blodige undertrykkinga av Tsjetsjenia og ødeleggelsen av hovedstaden Grozny. Men det var ikke Putin som styrtet den valgte presidenten i Ukraina og innsatte et kuppregime med nazister. [ ] Det er et utvilsomt faktum at dersom vi ser på de siste 20 årene så er det ingen stat i verden som overgår USA når det gjelder å angripe og ødelegge land, krenke nasjonal selvråderett, rasere livsgrunnlag og drepe millioner av mennesker. Barack Obama føyer seg inn i rekken av krigsforbrytere fra presidentene Bush senior, Clinton og Bush junior. Enda så grove forbrytelsene til Putin har vært, så rekker ikke Russland USA til knærne når det gjelder masseødeleggelser og folkemord. Heilt utan vener er Putin likevel ikkje. På nettsidene til den antimuslimske organisasjonen SIAN kan ein i ein artikkel frå mai 2013 skrive av den dåverande SIAN-leiaren Arne Tumyr lesa følgjande: [Putin sa:] «Hvis vi vil overleve som nasjon bør vi lære av Amerika, Englands, Hollands og Frankrikes selvmord. De russiske skikker og tradisjoner er ikke forenlige med mangelen på kultur eller de primitive levemåtene hos de fleste mindretall. Når denne ærverdige lovgivende forsamling har påtenkt nye lover, bør den først tenke på våre nasjonale interesser og se i øynene at mindretallene ikke er russere». De folkevalgte i Dumaen ga Putin fem minutters stående bifall. [ ] Putin har skjønt det. Den russiske nasjonalforsamling har skjønt det Stortinget har ennå ikke villet innse hva saken dreier seg om. [ ] Ikke bare SIAN nå har også den russiske president og faktisk hele det russiske folk kommet med en advarsel til politikere over hele Europa. For dei som misliker Europa som det er uavhengig av kva dei vil ha i staden har Russland forbausande ofte sigla opp som eit slags alternativ. 9/10

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Foto: Jo Straube Verv en venn! Hvert nye medlemskap er viktig for oss. Jo flere medlemmer vi er, jo større gjennomslagskraft har vi i miljøkampen. Verv en venn og registrer ham eller henne på www.naturvernforbundet.no/verving

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Kosmos 8 Skulen ein stad å lære, s. 220-225 Elevdemokratiet, s. 226-231. 36 Kosmos 8 Vennskap, s. 232-241 Artiklar på internett

Kosmos 8 Skulen ein stad å lære, s. 220-225 Elevdemokratiet, s. 226-231. 36 Kosmos 8 Vennskap, s. 232-241 Artiklar på internett ÅRSPLAN i Samfunnsfag Skuleåret: 2010/2011 Klasse: 8 Faglærar: Alexander Fosse Andersen Læreverk/forlag: / Fagbokforlaget Kompetansemål LK06 Læringsmål for perioden Periode Innhald Læreverk/læremiddel

Detaljer

Vurdering av allianse og alternativ

Vurdering av allianse og alternativ Leiinga Høgskulen i Volda Kunnskapsdepartementet Postboks 8119 Dep 0032 OSLO Postboks 500 6101 Volda Telefon: 70 07 50 00 Besøksadresse: Joplassvegen 11 6103 Volda postmottak@hivolda.no www.hivolda.no

Detaljer

Den europeiske samfunnsundersøkelsen - hvordan lever vi i Norge og andre land i Europa?

Den europeiske samfunnsundersøkelsen - hvordan lever vi i Norge og andre land i Europa? Seksjon for intervjuundersøkelser Oslo, august 2006 Saksbehandler: Telefon 800 83 028 (gratis) Den europeiske samfunnsundersøkelsen - hvordan lever vi i Norge og andre Du vil i løpet av kort tid bli kontaktet

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

De ufrivillige Regi: Ruben Östlund (Sverige 2008) 1t 38min

De ufrivillige Regi: Ruben Östlund (Sverige 2008) 1t 38min 2010 vår Tysdag 12. januar klokka 19.30 Casablanca Regi: Michael Curtiz (USA 1942) 1t 42min Casablanca er eit høgdepunkt i Hollywood si historie. Filmen tek opp den umoglege kjærleiken, og er for mange

Detaljer

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving.

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving. Engelsk Kompetansemål: Når du er ferdig med denne perioden, skal du kunna: forstå hovedinnhold og detaljer i ulike typer muntlige tekster om forskjellige emner uttrykke seg med flyt og sammenheng tilpasset

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Lokalavisa og politikken

Lokalavisa og politikken Lokalavisa og politikken På vegner av innbyggjarane følgjer lokalavisa di den lokale politikken. Om rammevilkåra avisene arbeider innanfor. Utgjevar: Landslaget for lokalaviser (LLA). Lokalavisa tek samfunnsansvar

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 -------------------------------------------------------------------------------- DATO: LOV-1950-12-08-3 OPPHEVET DEPARTEMENT: AID (Arbeids- og inkluderingsdepartementet)

Detaljer

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE 2016-2019 INNLEIING Organisatorisk plattform er vedteken av Unge Venstres landsmøte 2015 og gjeld for perioden 2016-2019. Det er berre landsmøte som i perioden

Detaljer

BIBELEN SITT TIDSPERSPEKTIV.

BIBELEN SITT TIDSPERSPEKTIV. BIBELEN SITT TIDSPERSPEKTIV. Hensikten med denne artikkelen er å visa kva Bibelen lærer om kor lenge det er sidan Adam og Eva levde og kva tid me kan forventa Jesu gjenkomst. Dette seier Bibelen: år e.

Detaljer

Arve Bakke, leiar i Fellesforbundet Innleiing konferanse Fafo-Østforum 14. november 2007. Erfaringar med allmenngjering og om veien vidare.

Arve Bakke, leiar i Fellesforbundet Innleiing konferanse Fafo-Østforum 14. november 2007. Erfaringar med allmenngjering og om veien vidare. 1 Arve Bakke, leiar i Fellesforbundet Innleiing konferanse Fafo-Østforum 14. november 2007 Erfaringar med allmenngjering og om veien vidare. Eg skal på den korte tida eg har fått til disposisjon seie litt

Detaljer

Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3

Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3 Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3 Oppgåver til side 130 Oppgåve B Kommenter forholdet mellom omgrep. a) Morfem, leksikalsk morfem, grammatisk morfem, bøyingsmorfem og avleiingsmorfem.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 1 PROTOKOLL Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 L01/09 Oppnemning av møteleiar, referent, tellekorps og to personar til å skriva under landsmøteprotokollen.

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Farleg avfall i Nordhordland

Farleg avfall i Nordhordland Farleg avfall i Nordhordland Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder i Nordhordland. April, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking om korleis 15 ulike

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

Forsøk på å flytte ein koloss EU/Norge landbruk 1993/94. Presentasjon NILF 1. mars 2007 Alf Vederhus

Forsøk på å flytte ein koloss EU/Norge landbruk 1993/94. Presentasjon NILF 1. mars 2007 Alf Vederhus Forsøk på å flytte ein koloss EU/Norge landbruk 1993/94 Presentasjon NILF 1. mars 2007 Alf Vederhus KVA ER DETTE? Ein analyse av medlemskapsforhandlingane EU/Norge på landbruksområdet 1993/94 Basert på

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016 www.hivolda.no/glu 1 2 Innhald Tid til studiar og undervising... 4 Frammøte... 4 Arbeidskrav, eksamen og progresjon

Detaljer

Søknad om Anbodsgaranti

Søknad om Anbodsgaranti Søknad om Anbodsgaranti (For GIEK) Aktørnr. (Garantimottakar) Garantinummer I samsvar med EØS-avtala artikkel 61 (1) er den som mottek middel under anbodsgarantiordninga pålagd å gi opplysningar om all

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Innbyggjarundersøking Kommunereforma

Innbyggjarundersøking Kommunereforma Innbyggjarundersøking Kommunereforma Undersøkinga er gjennomført for kommunane Fjell, Øygarden og Sund Spørsmål 6 (koda/kategorsiert): «Har du noko du med eigne ord du vil seia om ein ny kommune?» Overlevert

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet 1 2 3 4 5 6 7 8 Lakkegata 3 / 0187 Oslo T: 22 04 49 70 F: 22 04 49 89 E: nso@student.no W: www.student.no 9 10 11 12 13 Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Søknad Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Støtteordning Prosjektnavn Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Kort b eskrivelse Framtidsfylket vil i 2016

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 3, 4, 7 og 8 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 BREV MED NYHENDE 06/02/2015 Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 Av advokat Anders Elling Petersen Johansen Bakgrunn Regjeringa har, etter eiga utsegn, ei målsetjing om å gjere

Detaljer

8 tema for godt samspel

8 tema for godt samspel PROGRAM FOR FORELDRERETTLEIING BUF00032 8 tema for godt samspel Samtalehefte for foreldre og andre vaksne PROGRAM FOR foreldrerettleiing Dette heftet inngår i ein serie av materiell knytta til foreldrerettleiings

Detaljer

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Sentralt gitt eksamen NOR0214, NOR0215 og NOR1415, 10. årstrinn Våren 2015 Åndalsnes 29.06.15 Anne Mette Korneliussen

Detaljer

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012 Om Øving Lyneld Øving Lyneld er primært ei varslingsøving som Fylkesmannen i Hordaland gjennomfører med ujamne mellomrom for å teste beredskapsvarslinga til kommunane i Hordaland og Hordaland fylkeskommune.

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune.

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Førde, 24.02.2015 NVE Konsesjonsavdelinga Postboks 5091 Majorstua 0301 OSLO Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Vi viser til NVE sitt høyringsbrev av 19.11.2014

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult Eksamen 21.05.2015 NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne Sult Nynorsk/bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Tema Hjelpemiddel Bruk

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer