SNF RAPPORT NR. 24/01. Bruk av effektiviseringsfaktor ved inntektsrammeregulering av nettselskap. Christian Andersen Balbir Singh

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "SNF RAPPORT NR. 24/01. Bruk av effektiviseringsfaktor ved inntektsrammeregulering av nettselskap. Christian Andersen Balbir Singh Inger @ydis Storeb@"

Transkript

1

2 SNF RAPPORT NR. 24/01 Bruk av effektiviseringsfaktor ved inntektsrammeregulering av nettselskap av Christian Andersen Balbir Singh SNF-prosjekt m Regulering av elnett: Begrunnelse for generelt effektivitetskrav Prosjektet er finansiert av Hafslund ASA STIFTELSEN FOR SAMFUNNS- OG NIERINGSLIVSFORSKNING Bergen, Juni 2001 Dette ek.semplarcr fremstilt etter avwde med KOPINOR, Stenergate Oslo. Yttedi ere eksemplarfremstiking uteriavtide 08 I s~ld med ~I1dsverkloyener straf~fl q km medfgre erwtningsansvar.

3 DISCLAIMER Portions of this document may be illegible in electronic image products. Images are produced from the best available original document.

4 ISBN ISSN

5 Forord Denne rapporten er skrive etter eit oppdrag SNF har hatt for ei gruppe nettselskap med Hafslund som hovudkontraktspartner for oppdraget. FormNet med prosjektet har vore ii gje ein fagleg og teoretisk diskusjon av det generelle effektivitetskravet i inntektsrammeregulering av elnet i Noreg. Utgangspunktet er dei sarnfunrwkonomiske millsetjingar for reguleringsregimet. I dette prosjektet, har det vore viktig ~ skilje mellom grurmgjeving for ein parameter og fastsetjing av storleik pa ein parameter. Dette prosjektet tek hovudsakleg berre opp den &rste type problemstilling. Det er blitt ein relativt kort og konsis rapport, som vonleg kan medverke til ei forsti%ng om grunngjeving for effektivitetskrav i inntektsrammeregulering av elnet i Noreg. Under arbeid med rapporten har vi hatt fleire nyttige med representantar fril Hafslund ved Ketil Grasto og Svein Ivar Haugom. Frii Hafslund si side har dette arbeidet vorte leia av Ketil Grasto som har trekt inn dike fagpersonar M andre nettselskap og NVE etter behov. Vi takkar for interessante, nyttige og kererike diskusjonar. Ansvaret for rapporten si endelege utforming Iigg naturlegvis frarnleis hj~ forfattarane. Bergen, 26. juni 2001 Balbir Singh Prosjektleiar

6 Innhald Samandrag 1. Innleiing Kvifor naudsynt med 1 3. Insentivre~lering Inntektsrammeregulering av nettselskap og bruk av effektivitetsfaktor i Noreg Presentasjon av den norske inntektsrammereguleringa Fastsetjing av storleiken pa den norske effektivitetsfaktoren Regulering av nettselskap i England, Sverige og Dartmark., England Sverige Danmark Effektivitetsfaktoren...l Imletig...ll 6.2 Problem ved fastsetjing av effektivitetsfaktoren Effektivitetsfaktoren under prisreguletig...l3 6.4 Tilpassing til titektsrmeregdertig...l4 6.5 Fastsetjing av storleiken pli den norske effektivitetsfaktoren Samanhengen mellom forskjellige element i justeringsmekanismen Avslutting...2O Vedlegg...22

7 Samandrag Behovet for regulering av naturlege monopol oppstftr da manglande konkurranse gjev e til 3 ta for eller ~ drive ineffektivt. Ein kan skilje mellom to mmsetnaden Pil kort sikt Aredusere opparbeida ineffektivitet og pil lang sikt i%sikre at ein utnyttar som oppstii ved teknisk utvikling. Eit viktig prinsipp i regulering med irmtektsrammer er at bedrifta pa kort sikt fir hove til 5 behalde eit eventuelt overskot dersom den klarer tl operere med Etgare kostnader enn det som er Iagt til grunn i inntektsramma. Lengda pa reguleringsperioden er av~ erande for kor mykje effektiviseringspotensiale bedrifta kan hente inn i form av overskot og dermed kor sterke insentiv ho har til i3effektivisere drifts. Nokre forhold mil balanserast mot einannan Dess lengre bedrifia kan behalde ein effektiviseringsgevinst, dess sterkare vert insitamenta til effektivisering. Bedrifta sine irtsitament til effektivisering ma vegast opp mot ynskje om ~ effektiviseringsgevinstar til konsumentane. Ein lang reguleringsperiode at det vert behov for justering av inntektsr-%n~ i l~pe~ av perioden for at risikoen ikkje skal verte for stor. - I dei fleste pris- eller inntektsrammereguleringar vert det sett ein reguleringsperiode pa 4-5 %. For A balansere insitamentverknad mot omsyn til konsumentar er ramma justert i forhold til prisutvikling og ved ein eksogent gitt efiektivlseringsfaktor-x. Bade England, Sverige og Danmark har innarbeida generelle effektivitetsparametrar i reguleringsordninga. Den norske utforminga av inntektsrammereguleringa kombinerer den generelle effektiviseringsparameteren med ein individuell parameter som er meint ~ ivareta forskjellar i effektivitet mellom nettselskap. I Danmark er ein del omkostnadselement halde utanfor kravet til effektivisering. Justering av inntektsramma i forhold til pmagte eller ikkje pi3verkelege omkostnader (eksogene kostnader) vil redusere risikoen for bedrifta. I denne rapporten ser vi mm-mare pa kva fiiktorar som skal leggjast vekt pa ved utarheiding av effektivitetsfaktoren. Ei teoretisk utleiing viser at inntektsvekst i regulert sektor skal avgrense seg til prisveksten korrigert for ein fa.kmr-x som er samansett av fire komponentar; ein produktivitetskomponen~ som skal fange opp skilnader i produktivitetsendringar i regulert sektor og resten av t$konornie~ ein priskomponent som skal fange opp sktiader i endringar i innsatsfaktorprisar i regulert sektor samanlikna med resten av okonomie~ ein komponent som fangar opp skilnader i eksogene kostnader i dei to sektorane; og til slutt aktivitetsnivdkomponenten som fangar opp endring i aktivitetsniv~ i sektoren. Produktivitetskomponenten som inng&- i justeringa skildrar endring i innsatsfaktorar i forhold til endring i produsert eller levert mengde. Dersom justering av inntektsramma inneheld andre element som er basert pa dette, mil dei forskjellige elements sj~ast i samanheng med einannan. Dette resultatet er utleia under av kmgsiktig likevekt og konkurranse i resten Resultatet mfi derfor sj~ast som ei tilrxerming til ein Iangsiktig trend. I denne rapporten er den tekniske utviklinga i den regulerande sektoren skildra som eksogene for sektoren. Fleire teoretiske analyser har lagt vekt pi%korleis insitament til teknisk utvikling og innovasjon kan verte pfwerka av reguleringsregimet. Dette perspektivet har det ikkje vore mogeleg ii analysere innanfor dette prosjektet.

8 Bruk av effektiviseringsfaktor ved inntektsrammeregulering av nettselskap 1. Innleiing Ein effektiviseringsparameter er ein integrert del av ein familie av regttleringsmekanismar som ofte vert referert til som RPI-X i den engelsksprfddege litteraturen. Felles for desse er at regulator fastset ein regel for korleis ein indeks av prisar kan utvikle seg over tid. Utforminga av vektene som innghr kan variere. I det norske regttleringssystemet nyttar ein omsatt kvantum i kvar periode som vekt, og ein st% derfor overfor ei regulering av inntektsramma. Andre karakteristiske trekk ved denne familien av mekanismar, er at maksimalpris eller inntekt vert justert kvart & ved hjelp av faste parametrar innanfor ein reguleringsperiode som typisk er 3-5 %. Denne familien av reguleringsmekanismar gjev gode insitament til effektivitetsforbetrirtgar innanfor ein reguleringsperiode, kor bedrifta fi% til ~ behalde eit eventuelt overskot dersom det klarar ii operere med Mgare kostnader enn det som er lagt til grunn i irmtektsramma. Lengda pil reguleringsperioden er avgjerande for kor mykje effektiviseringspotensiale bedrtia kan hente inn i form av overskot og dermed kor sterke insentiv ho har til &effektivisere drifta kor den regulerte bedrifta Den periodiske revurderinga, dvs. fastsetjing av parametrar for framtidige reguleringsperiodar kan likevel vanskeleg rivast heilt laus ii%observerte resultat i bedrifta. I deme rapporten ser vi mermare pii kva faktorar som skal leggjast vekt pa ved utarbeiding av effektivitetsfaktoren. Vi byrjar med ii gje ein kort presentasjon av behovet for regulering og ulike reguleringsformer i kap. 2 og 3. Den norske inntektsrammereguleringa av nettselskapa vert gjermomgiitt i kapittel 4 gjer ein oversikt over korleis nettselskapa vert regulerte i England, Sverige og Danmark i kap 5. Effektivitetsfaktoren st& i fokus i kapittel 6 vi avsluttar i kapittel Kvifor nauckynt med regulering Transport av kraft er eit naturleg monopol; store faste kostnader gjer at einingskostnadene er falkmde over det aktuelle produksjonsintervallet, og det er, ut frii eit kostnadsmessig synspunkt, samfunns~konomisk effektivt ~ la eit f~retak st~ for utbygginga av nett til transport av kraft. Ei slik monopolstilling har Iikevel verknader fordi m~lsetjingane til 1

9 eigarane av rnonopolbedrifta kan fore til vedtak som ikkje er i samsvar med miil. rasjonell monopolistbedrift 3 tilby eit kvantum som maksimerer overskot. Det medforer at bedrifta tilpassar sin produksjon pii eit Eigare nivil og til ein hogare produktpris enn kva som er samfunrw,i$konomisk optimalt. Naturlege monopol vil ogsii ha eiu tendens til ii drive ineffektivt, med hoge kostnader og prism, fordi monopolisten utan regulenng kan setje den prisen han vii. Det samfhms~konomiske tapet som oppst&, grunnast ein kombinasjon av prisar og ineffektiv drift. Desse faktorane gjer det naudsynt med offendeg kontroll og regulering av naturlege monopol. Den sentrale oppg~va for reguleringsmyndigheita er ii utvikle reguleringsmekanismar som stimulerer dei regulerte bedriftene til Atilpasse seg p~ ein mtite som skapar samsvar mellom bedritlsokonomisk optimal &tferd og samfunnsokonomisk effektivitet. Gjennom regulering av ein bi?ide~ regulere nettverksemda som eit naturleg monopol og ~ leggje til rette for ein effektiv kraftmarknad. Reguleringsmyndigheita kan velje ii regulere nettselskapa direkte, det vil sei ~ ennom spesifdcke piibod om kva mengder som skal verte produsert og kva prisar som skal setjast for ii opprui effektivitet. Eller ein kan nytte seg av dike former for insentivordningar som f% nettselskapa til Aopptre i samsvar med m~let om samfunnsokonomisk effektivitet. Felles for alle reguleringsregima er mmsetjinga om ~ etablere rammevilk% som tilsvarar dei som resten sth overfor, til ein liigast mogleg kostnad. I perfekte marknader vert pris sett Iik grensekostnad. Denne prisingsstrategien gjev ikkje naturlege monopol full kostnadsdekning pa grunn av h~ge faste kostnader. For ii fii ein prisingsstrategi som liknar pil den i fi-ikonkurranse samtidig som monopolisten skal f~ dekke sine faste kostnader, kan regulator pzllegge monopolisten ~ prise tenestene sine etter grensekostruadsprinsippet og deretter kompensere produsentane med eit bel~p identisk med tapet monopolisten har ved denne prisingsstrategien. Ei anna form for regulering av naturlege monopol er ~ la den regulerte bedrifta ta monopolpris for vara men deretter trekkje inn delar av eller heile overskotet til produsenten ~ ennom skattlegging. Tidlegare vart reguleringsforma rate of return eller kostnadsdekning mykje nytta. Denne forma for regulering inneber at monopolisten kan prise produkta sine slik at han akkurat fir dekka kostnadene sine. Det karakteristiske ved kostnadsregulering er at monopolisten fh justert opp inntekta si ved ein auke i kostnadene, men samtidig f& ikkje monopolisten nyte ~

10 godt av ein kostnadsreduksjon i form av hogare overskot fordi denne vert umiddelbart trekt inn av reguleringsmyndigheita ~ ennom regulering av prisane. Dette gjev monopolisten svake insitament til ii drive kostnadseffektivt. Reguleringsregimet kan til hog ineffektivitet i marknaden i form av hoge produksjonskostnader og dermed ht$ge prisar pa dei regulerte produkta. 3. Insentivregulering Ineffektivitet i marknaden som kan oppst~ ved regulering av naturlege monopol kan ein tmng~ ved ~ gje monopolisten insentiv til & effektivisere drifta samtidig som nest beste 10ysing vert n?rdd, for eksempel gjennom fi gje nettmonopolet ei rammel~yving eller budsjett, men der monopolisten f% moglegheit til 5 behalde eit eventuek overskot dersom det kkirar ii operere med klgare kostnader enn det som er Iagt til grunn i budsjettet. Maksimalpris- og itmtektsrammeregulering er dome pa insentivreguleringar. Ved maksimalpnsregulering mti bedriftene prise produkta sine under eller Lik ein maksimalpris fastsett av reguleringsmyndigheita. Ved inntektsrammeregulering er prisfastsetjinga overlate til det enkelte nettselskap og netteigar mii prioritere tiltak og kostnader innanfor den fastsette inntektsramma. Insentivet til effektiviserirtg Iigg i at monopolisten i% behalde eit eventuelt overskot dersom han klarer ~ operere med klgare kostnader enn det som er Iagt til grunn i budsjettet 1. Den opparbeidde effektiviseringsgevinsten f& ikkje bedrifta behalde i all eve. Ein reguleringsperiode varer typisk mellom 3-5 t% med ei &rleg justering av pris- eller inntektsramma. Etter ft.dlendt reguleringsperiode vil rammene for modellen verte fdlstendig gjennomg~tt neste reguleringsperiode. Lengda pa reguleringsperioden er avgjerande for kor mykje effektiviseringspotensiale bedrifta kan hente inn i form av overskot og dermed kor sterke insentiv ho har til ti effektivisere drifts. Ein lang reguleringsperiode har sine fordeler og ulemper. Ein lang reguleringsperiode gjev sterke insitament til effektivisering fordi effektiviseringsgevinsten kan behaldast over eit lengre tidsrom. Veldig korte reguleringsperiodar kan samanliknast med kostnadsdeknirrg; all effektiviseringsgevinst vert ttmiddelbart trekt inn av reguleringsmyndigheita. Derimot vi] ein Iang reguleringsperiode ogs~ Kostnadsreduksjorwog effektiviseringvert avkastning,mens ei kostnadsauke gjev redusert avkastning. Denne type regulering gjev sterkare insentiv til kostnadsreduksjon og teknologisk innovasjon samanlikna med kostnadsdekning. Kostnadsauke som av uoptimale avgjersler skal ikkje kunne verte veha over p?i kunden i form av prisar, men samtidig ffir monopolisten behalde gevinsten ved ettektivisering for ein bestemt tidsperiode. Avkastning er dermed avhengig av kostnadseffektiv drift. Maksimalprisen/ inntektsramma skal fast setjast slik at nett selskapa som produserer tenesta til Mgast mogleg kostnad for sarnfunnet, kan opprri ei rimeleg avkastning pa den investerte kapitalen. 3

11 storre uvisse for regulerte selskap. Inflasjon vil for eksempel gje hogare kostnader for regulert bedrift som dei ikkje f& kompensasjon for i inntektsramma i neste reguleringsperiode. Ein lang reguleringsperiode vil ogs~ kunne medf~rer uheldige fordelingsverknader fordi effektiviseringsgevinstar ikkje kjem konsumentane til gode i neste reguleringsperiode. Lange reguleringsperiodar kombinert med iirlege justeringar av pris- eller inntektsrammene kan hindre dei negative effektane av lange reguleringsperiodar samtidig som ein ikkje fjemar monopolisten sine insentiv til effektivisering. Korrigering for inflasjon og krav til effektiviseringz er viktige element i den Arlege justeringa av rammene. D?t eliminerer ein vekk risikoen monopola har knytt til prisendrirtgar og ein del av effektiviseringsgevinsten til dei regulerte bedriftene vert &-leg overf~rt til konsumentane i form av hlgare prisar pa regulerte produkt. All effektivisering utover kravet Mr bedrifta behalde til neste reguleringsperiode. Reguleringsforma i framtidige reguleringsperiodar bor i grove trekk vere kjent dei regulerte bedriiene. Dette for ~ hindre at langsiktige investeringar som ikkje reduserte produksjonskostnader i for eksempel neste periode ikkje vert pa grtmn av uvisse knytt til framtidige reguleringar. Denne type insentivregulering vart nytta pa telesektoren i England tidleg pil 1980-talet og g~r der under namnet price cap regulation. Den britiske reguleringsmyndigheita fastset ein gjennomsnittleg maksimalpris pa produkta som er underlagt regulering. I den britiske modellen kjem effektivitetskravet fram gjennom faktoren X; CPI x.3 Den ilrlege prisveksten pii regtdert vare stig X 910 langsamare enn konsumprisindeksen. I dag er mermare 50 bedrifter underlagt denne type regulering i England. I Noreg har inntektsrammeregulering vore nytta pa nettselskapa sidan Vat ii piilegge monopola eit krav om effektivisering vert monopolselskapa tvinga til ~ redusere irreffektiviteten i organisasjonen. Ved manglande effektivisenng vil ikkje nettselskapa klare ii produsere med overskot. Skal monopolisten opparbeide seg eit overskot ma han effektivisere drifta utover kravet. 3 CPI star for konsumprisindeksen.

12 4. Inntektsrammeregulering av nettse/skap og bruk av effektivitetsfaktor i Noreg4 4.1 Presentasjon av den norske inntektsrammeregulerirtga Fr3 Energilova vart i 1991 og fram til 1997 var regulering av monopolverksemda til nettselskapa basert pii kostnadsdekning. dekka nettselskapa sine faktiske kostnader i tillegg til ~ gje ei rimeleg avkastning pa investert kapital. 1. januar 1997 Noregs vassdrag og energidirektorat, NVE, ei regttlering av nettverksemda basert pz3 inntektsrammer insentiv.5 Netteigar mii prioritere tiltak og kostnader innanfor den fastsette inntektsramma. NVE har utvikla ein reguleringsmodell som behandlar dei ca 200 netteigarane individuelt ved ii ta utgangspunkt i kvart e-verk sin faktiske situasjon ved fastsetjing av inntektsrammene. NVE bestemmer kor store inntekter kvar netteigar har 10Vtil 3 hente inn i form av tariffiitekter og leigeirmtekter frii monopolverksemda i eit?w. Storleiken pii inntektsramma vert fastsett pa grttnnlag av det enkelte nettselskap sitt hkstoriske kostnadsnivli for ii ta omsyrt til skilnader i rammevilk% som topografi, kundemasse og nettet si geografiske plastering. For ~ fitme startinntekta for inneverande reguleringsperiode har ein nytta rekneskapstal frii 1994 og 1995, inflasjonsjustert for it reflektere pnsniv& Denne er gitt ved summen av det enkelte sine drift og vedlikehaldskostnader, avskrivirtgar, nettkapital og nettap redusert med NVE sitt krav til produktivitetsvekst:,t97=(:-]+(av,95*,+,bfk3.,2 der DV = drifts- og vedlikehaldskostnader (netto) AVS = NTLnh = avskrivingar pa nettkapitalen tap i eiga nett i kwh 4 Gjennomgangen er basert pii Regulering av energiverkenes monopol virksomhet basert pa inntektsrammer. En bestilvelse av bakgrunn, prinsipper, regelverk og spesielle problemomrider, Ketil Grasto, NVE Nr 14/ Inntektsramme er definert som samla tilege inntekt frtl sal av nettenester som NW tillet eit nettselskap 3 hente inn. Forskrift og teknisk rapporrering, inntektsramme og regulering, $ 1-3.1, April

13 KPI = BFK = ~= P97 = EFK = Statistisk sentralbyr% konsumprisindeks NVE renta, fastsett med utgangspunkt i renta pzl eit statsobligasjonskln med mellomlang rentebinding. r er fastsett til 8.3% vekemarknaden pa Nerd Pools kombinasjonskontraktfor 1997 pr 15. august 1996 Effektiviseringskrav Nettselskapa skal alts~ prise nettenestene slik at den samla t%lege inntekta ikkje overstig inntektsramma pluss kostnader ved eksternt kj~p av nettenester, dvs at total tillete inntekt er gitt veal: IT, = IT, + Ko,f, der KO,f er kostnader knytt til kjop av (overliggjande nett). Reguleringsperioden reguleringsperi eden: er 5 &. Den initielle inrttektsramma vert justert i?wleg innanfor der IT er startinntekt, KPI representerer Statistsiks sentralsbyriis konsumprisirtdeks, EFK er effektiviseringskrav, ALE er auke i transporter energimengde, ;Z viser til firstal mens e seier at det er snakk om kostnader i eige nett. Innanfor denne tidsrommet kan nettselskapet behalde eit eventuelt overskot ved effektivisering utover ptilagt krav s~ lenge det ikkje vert em den maksimale avkastningsrata fastsett av NVE. Denne var 15% i Sidan nettverksemda er ein viktig del av infrastrukturen er netteigarane og+i sikra ei minimumsavkastning pi 270 for 5 hindre at underskot hos netteigar skal gii utover kvaliteten pa nettet. Maksimalavkastning er fastsett for ii hindre at overskota til nettselskapa vert for store. Dette inneber at den norske inntektsrammemodellen inneheld element av kostnadsdekning i seg. Den fem~rsperioden er over i 2001, og for tida arbeider NVE med ~ setje nye rammer som skal gjelde som utgangspunkt for neste fem&speriode. NVE vil og fremst vurdere faktorar 6

14 som kostnadsutvikling, avkastningsutvikling, utvikling i levert energi og tal pii abonnentar og utvikling i leveringskvalitet innanfor ftmre regtderingsperiode, Fastsetjing av storleiken ptl den norske effektivitetsfaktoren Korrigering for krav til effektivisering er viktige element i den?irlege justeringa av rammene Det norske effektiviseringskravet best~r av to komponenta~ ein individuell og ein generell komponent; Den individuelle effektivitetsfaktoren miller effektivitet innad i sektoren. Storleiken firm ein ved tl samar-dikne bedriftene i regulert sektor opp mot kvarandre. ~ avgjere kva nettselskap som driv effektivt og kva som ikkje driv effektivt er ei komplisert oppgiive, ikkje minst pga at selskapa er dike, har dike rammevilkftr og dermed er vanskelege 3 samanlikrte. Det er fleire m~tar ~ g ere dette p& Ein metode som har vorte mykje nytta er miilestokkonkurranse eller yardstick - konkurranse. Dii samanliknar ein bedriftene opp mot kvarandre gjemom valde kritena, for eksempel definert som mest mogleg distribuert elkratl i forhold til medgi%te kostnader, korrigert for skilnader som for eksempel tal pa abonnentar og geografisk plastering. Alle bedriftene vert samanlikna med den mest effektive bedrifta i marknaden. Ei anna er ii konstruere ei ikkje eksisterande effektivt bedrift ved 5 nytte historiske rekneskapsdata frfi bedriftene i regulert sektor, og nytte denne som samardikningsgrunrdag. Denne metoden er vanskeleg ii nytte i nettsektoren. For det varierer selskapa voldsamt i for eksempel storleik og geogrtiske utfordringar. For det andre stilr deme sektoren overfor store endringar i framtida som vert vanskeleg ii fange i utforminga av eit fiktivt effektivt selskap. NVE har valt ~ bruke datainnhyllingsmetoden for ii m51e selskapa sin effektivitet.b Kort sagt tek den norske effektivitetsmiilinga av energiverka utgangspurikt i at ein m~ler kor mykje ressursar kvart e-verk nyttar for ~ distribuere den mengda elektrisitet som kundane totalt etterspor. Med andre ord vert effektivitet innad i sektoren definert som mest mogleg distribuert elkraft i forhold til medgikte kostnader, korrigert for t.dikheitar som for eksempel tal pii abonnentar og geografisk plastering. Modellen tek ikkje stilling til om kostnadsniv~et er hogt eller l~gt men fokuserer pi kva faktisk relativ effektivitet dei dike e-verka bar. Denne GFor mermaretrtreiingsj~ SverreA. C. Kittelsen Effektivitet og regulering i norsk eiektrisitetsdistribusjon, Rapport 3/94, SNF, Bergen. 7

15 metoden vert kalla %este praksis mill og vert nytta som norm, dvs ein produktivitet som vi veit er oppn~eleg fordi den faktisk er oppn~dd. Dei e-verka som nyttar relativt minst ressursar pa ii loyse oppgiiva si med ii distribuere elektrisk kraft vert mint som effektive. M?tlet med DEA analyser er 5 finne effektiviseringspotensiaiet, dvs kor mykje det enkelte e-verk ma forbetre seg for i!ibli like effektiv som det beste. Det betyr at metoden viser kor mykje kvart e- verk kan redusere sine kostnader med og framleis den same distribusjonen som NVE m~ler kostnadseffektivitet. Bransjeeffektiviteten i den norske nettsektoren vart i 1995 malt til 79%; dersom alle e-verka hadde vore like effektive som det mest effektive i bransjen, vine regulert sektor kunne redusert sine samla kostnader med Potensialet kan vere enda stgm-e dersom dei mest effektive nettselskapa kan drive enda meir effektivt. Den individuelle effektivitetsparameteren vart i Den norske generelle effektivitetsparameteren er i reguleriugsperiode sett til 1,5%. I Det samla effektivitetskravet fm eirt ved ii summere det individuelle effektivitetskravet for distribusjonsnett, det individuelle effektivitetskravet for regionalrtett- og sentralnett og det generelle effektivitetskravet: EFK = EFKO * AD+EFK~ *AR+ O.015 der 1. EFK~ = 1-(1 (1- KE~) *0.3824) 4 = individuelt ~rleg effektivitetskrav i 2. dkibusjonsnettet EFKR = 1 (1 (1 KE~ ) * )1 4 = individuelt &leg effektivitetskrav i regionalnettet AD = del av netteigars samla inntekt som kjem fri?idistribusjonsnettet AR. (I - AD)= del av netteigars samla inntekt som kjem ft%regionalnettet 5. O.OIS = det generelle effektivitetskrav for alle nettniv~ 6. KE~ o.g KE~ = kostnadseffektiviteten i distribusjonsverksemda og regiona~sentralnettverksemda Tore Langset og Arne Martin Torgersen: Effektivitet i dkribusjonsnettene 1995, Nr

16 =del av opphentingspotensialet (1- KE, ) som er lagt til grttnn for innhenting gjemom irmtektsrammereduksjon i lopet av intteverande reguleringsperiode 8. (1/4) = inntektsrammereduksjonen er fordelt over 4 5r med same %lege prosentsats Den individuelle komponenten ligg i intervallet O 3 prosent avhengig av kor kostnadseffektive selskapa er. Jo liigare den m?tlte effektiviteten for eit nettselskap er samanlikna med det mest effektive, jo vert effektiviseringskravet. Selskap som i analysarte kjem ut med ein kostnadseffektivitet lik 70 prosent, dvs. at dei er 30% mindre effektive enn det mest effektive selskapet, eller kigare, fir eit individuelt krav pa 3 prosent per %. 5. Regulering av nettselskap i England, Sverige og Danmar~ 5.1 England Den norske inntektsrammereguleringa kan samanliknast med prisregulering, price cap regulation, av naturlege monopol i England. Der fastset reguleringsmyndigheita ein gjennomsnittleg maksimalpris PA produkta som er underlagt regulerirtg. Dei regtderte bedriftene ma prise produktet sitt under eller Iik maksimalprisen minus ein effektiviseringsfaktor, og fti behalde overskotet som dei eventuelt opparbeidar seg ved den stipulerte prisen. Prisjusteringa skjer etter formelen RP-X, der RPI er konsumprisindeks og X er effektiviseringsfaktoren. Det er inga samanheng mellom kostnadene til bedrifta og prisen dei kan ta for produktet, s~ all kostnadseffektivisering g% til bedrifta. Prisindeksen som vert nytta er ikkje industrispesifikk og kan ikkje verte p&erka av dei regulerte bedriftene. Prisregulering vart forst nytta pli telesektoren regttlering i England. i 1984, og i dag er rtaxmare 50 bedrifter underlagt denne type 8 Gjennomgangerr baserer seg pii Regulatory Reform, Economic Analysis and British Experience, Armstrong, M.; S. Cowan and J. Vickers (1994): Regulatory Retbrm. Economic analysis and British experience. MIT Press 1994., Elnatsforetag, regler mh tillsyn (SOU om indt=gtsrammer og ~bningsbalancer for transmissionsvirksomheder med elforsyningsnet over 150 kv, Lov Nr. 375 af 02/06/1999 og Netselskabwnes indt~gtsrammer, 2000 kap

17 Det spesielle med den norske inntektsrammereguleringa er at ho ikkje konkretiserer dei enkelte produktprisane, men overlet pnsfastsetjinga til det enkelte nettselskap innanfor inntektsrammene. 5.2 Sverige Reguleringa av dei rundt 200 regional- og distribusjonsnetta i Sverige er basert pa fri prissetjing og kontroll i ettertid. Natmyndigheten har moglegheit til tariffane i etterkant etter klage fr~ forbrukarane. Dersom myndigheita da fii ut at tariffane ikkje er rimelege, vert nettselskapa tvungne til ~ endre desse. Nettselskapahar moglegheit til 5 klage avgjerslene inn for kinsratten, kammarratten og Regleringsratten. For ~ tvinge fram effektivisering i sektoren pna reguleringsmyndigheita alle selskap eit effektiviseringskrav i lokalnettet pii 2% i perioden Det svenske reguleringssystemet har rniltte tiile kritikk for retningslinjene, for nettariffane er vage og upresise. Regelverket seier at tariffane skal ~ enspegle kostnadene knytt til i tillegg til ii gje ei rirneleg avkastning, men seier ingenting om kva kostnader som skal reknast med og korleis ein skal fastsl~ at eit kostnadsniv~ er rimeleg. Etter ei vurdering av inntektsramme- og prisregulering av netteverksemdene, har Sveriges energimyndigheit, STEM, bestemt seg for ~ behalde dagens praksis med fri prissetjing og kontroll i ettertid, men reguleringa skal gjerast meir effektiv og retningslinjene for tariffane skal verte klarare. Tariffane skal ikkje lenger vere eit resultat eine og aleine basert pii nettselskapa sine kostnader, men skal gjenspegle selskapet sin effektivitet og prestasjon. For ~ miile selskapet sin effektivitet og prestasjon har ein sidan 1998 utvikla ein generell modell for ii hjelpe nettmyndigheita til ~ regulere nettariffane pii ein objektiv og gjennomsiktig mi%e som skal motivere til effektivisering; Natnyttomodellen. Deme er under utpr~ving og kan tidlegast takast i bruk i MNet er at modellen skal gje selskapa sterkare insitament til ii vere effektive, at effektive selskap skal fii betre avkastning avkastning. og at ineffective selskap skal R mindre 10

18 5.3 Danmark Danmark IM 1. januar 2000 inntektsrammeregulering av nettselskap etter norsk modell. Regtderingsperioden er fire %. Som i den norske modellen vil nettselskapa verte piilagde eit generelt og eit individuelt effektiviseringskrav, men sistnemnde trer ikkje i kraft 1. januar Det generelle effektiviseringskravet vert sett ut fril den generelle effektiviseringa som skjer i samfunnet og er satt til 3% for kvart av &-a i perioden , dvs totalt 12%. Den danske inntektsramma er gitt ved summen av drifts- og vedlikehaldskostnader, avskrivingar, administrasjonskostnader, utgifter til nettap, kostnader knytt til bruk av overordna nett, kostnader knytt til milling, finansielle utgifter, energir~dgjeving mm. og forrenting av kapital. I den iirlege justeringa av inntektsramma inngh forventa pris- og godkjente kostnadsaukar, endringar i forretnings- og avskrivingsgrunnlag, endringar i selskapet sine aktivitetar og krav til effektivisering. Krav til effektivisering involverer berre kostnader som selskapet har kontroll pil. Det vil sei at nokre av postane i inntektsramma vert halde utanfor den tirlege justeringa av inntektsramma som skjer pil grunn av kravet til effektivisering. Dome pii slike eksogene kostnader unnateke effektivisering er: kostnader knytt til lovpnagde tenester, kj~p av tenester ft% eksterne nett, meirkostnader ved av kabellegging eller omstruktureringar, kostnader knytt til av el-sikring, nettap, tenestemannspensjonar mm. 6. Effektivitetsfaktoren 6.1 Inrdeiing Fastsetjing av storleiken pii effektivitetsfaktoren er inga lett oppgilve. I 6.2 vert nokre av omsyna ein mii ta ved utarbeidinga av effektiviseringsfaktoren gjemomg&t. Bernstein og Sappington (1999) har vist kva faktorar som pi%erkar storleiken pa effektivseringsfaktoren i ein prisreguleringsmodell. Resukata vert presenterte i 6.3. I den norske modellen er det inntekta som vert regulert, og vi utvidar Bernstein og Sappingtons rarnmeverk til ~ analysere inntektsrammeregulering i 6.4. Den norske inntektsrammereguleringa sett i Iys av teorien vert gjennomgiitt i 6.5 mens vi i 6.6 presenterer samanhengen mellom forskjellige element i 11

19 justeringsmekanisme. Vi avsluttar med ein kort presentasjon av nokre av problemstillingane innanfor feltet i kap Problem ved fastsetjing av effektivitetsfaktoren Effektivitetsfaktoren er den viktigaste reguleringsmekanismen i biide pris- og inntektsrammeregulering. Pii kort sikt skal faktoren fange opp ineffektiviteten som har oppst~tt i regulert sektor pi grunn av manglande insentiv til effektivisering ved tidlegare reguleringsregirne. M&.etjinga ved regulering av naturlege monopol er ii etablere rammevilldr som Iiknar konkurranseutsett sektor. Derfor skal effektiviseringsfaktoren pii sikt, etterkvart som ineffektivitet som har oppst~tt ved tidlegare reguleringsregime er dratt inn, fange opp produktivitetsforbetringar i bedrifta. Ved utarbeiding av effektiviseringsfaktoren mii ein ta omsyn til at feil storleik kan fil konsekvensar for bedrifta. Vert faktoren sett for h~gt vil bedriftene ikkje kunne produsere med overskot, og motivasjonen for ii produsere forsvinn. Vert derimot faktoren sett for klgt vil nettselskapet ha moglegheit til ~ opparbeide seg hog profitt, og faren er stor for at reguleringsregimet vil rniste si politiske Effektiviseringsfaktoren skal gje bedrifta hoge men ikkje umoglege rdl ~ strekkje seg mot samtidig som konsumentoverskotet skal verte ved andre reguleringsregime. Det er fleire problem ved fastsetjing av effektivitetsfaktoren. og fremst er det vanskeleg ~ setje riktig initialverdi. Det at historiske data m?ivere riktige og brukbare og kunne seie noko om flamtida. For det andre d ein passe pa at kostnader som bransjen ikkje har noko kontroll over vert halde utanfor effektiviseringskravet. Eksempel pii ein slik eksogen kostnad er kj~p av tenester fril eit overordna nett. I den norske modellen vert ikkje denne kostnaden underlagt effektivisering. Vert bedrifta sine eksogene kostnader underlagt effektivisering, sii kan det fgre til skeivheter for bedrifta. Eit anna d~me pii eksogen kostnad for nettselskapa er kostnader knytt til strengare Det er vorte meir og meir vanleg & pillegge selskapa i legge kablane under jorda i staden for i luftlinje som tidlegare. N% eksogene kostnader ikkje vert haldne utanfor effektivisenngskravet vert dei reelle kostnadene til nettselskapa em inntektsramma skulle tilsei. DA nil reguleringsmyndigheita ofte i etterkant inn og justere kvart enkelt selskap si inntektsramme for at dei skal kunne Dette kan hoge administrative kostnader. Ei av millsetjingane bak 12

20 reguleringsregimet er blant anna ii redusere kostnadene knytt til gjennomf~ring. Derfor er det i utarbeiding av inntektsramma viktig?iha oversikt over kva kostnader selskapet sj~lv km pilverke og kva kostnader som er eksogene for nettselskapet og halde sistnemnde kostnader utanfor effektiviseringskravet. 6.3 Effektivitetsfaktoren under prisregulering Pris- og inntektsrammeregulering har fi%t mykje plass i litteraturen men sjolve effektiviseringsfaktoren er det skrive Iite om.y Av nyare litteratur er Bernstein og Sappington (1999) ofte referert til.]o Dei tek for seg effektiviseringsfaktoren under prisregulering og firm at effektivitetsfaktoren skal fange opp skilnader i produktivitetsvekst og prisendringar i regulert sektor og resten Dersom utviklinga i regulert sektor er heilt Iik utviklinga i resten vert kravet til effektivisering sett lik nu~, x = o. Forventar reguleringsmyndigheita seg ein &leg produktivitetsvekst i regulert sektor pa 2% og 170 i resten av Okonornien og prisendringar pii innsatsfaktorar p& hovesvis 0.5$Z0og 1.5% skal effektivitetsfaktoren i f~lgje Bernstein og Sappington setjast I& 2 %0: = ([2 1]+ [ ])% Ein hog storleik pil effektiviseringsfaktoren indikerer forventningar om hog produktivitetsvekst og teknologiske framsteg eller relativt liten vekst i prisar pa innsatsfaktorar nytta i regulert sektor samanlikrta med innsatsfaktorar nytta i resten Dome pa andre faktorar som i utgangspunktet ogs~ takast omsyn til ved fastsetjing av storleiken pa effektivitetsfaktoren er korleis pris ptl regulerte varer verkar inn pa irtflasjonsniv~et i resten og konkttrranseforholda i resten For eksempel er kraft eirt viktig inrtsatsfaktor i store deler av industries i Noreg, og ein auke i kraftprisen kan fii ringverknader for resten For 5 forhirtdre at ein g Sjli for eks. Lyon T.P Incentive Regulation in Theory and Practic, MacDonald Norsworthy og Fu: Incentive Regulation in Telecommunications: Why States Don t Choose Price Caps, og Bidwell, Goldrick og McGrath: Issues in Incentive Regulation Reform-Theory Versus Practice, i Crew M.A. (cd. ) 1994) Incentive Regulation for Public Utilities, Ktuwer, Boston. 10Bernstein, J. L og D. E. M. Sappington: Setting the X Factor in Price-Cap Regulation Plans, Journal of Regulatory Economics: 16:5-25 (1999). 13

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå.

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå. 13. POLYGONDRAG Nemninga polygondrag kjem frå ein tidlegare nytta metode der ein laga ein lukka polygon ved å måle sidene og vinklane i polygonen. I dag er denne typen lukka polygon lite, om i det heile

Detaljer

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG Stikkord for innhald Retningsliner for behandling av anleggsbidrag og botnfrådrag er eit dokument som skal vere underlaget for likebehandling

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Samandrag Omlag 51 700 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 4. kvartal 2008 (veke 40 til 52). Dette er omlag det same som førre kvartal då 51 000 hushaldskundar

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/2106 Løpenr.: 18241/2015 Arkivkode: 150 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret Sakshandsamar: Gry Åsne Aksvik Forvalting av særavtalekraft

Detaljer

Følgjande tabell viser fylkesrådmannen si rapportering på forvaltninga av ledig likviditet og andre midlar berekna for driftsføremål:

Følgjande tabell viser fylkesrådmannen si rapportering på forvaltninga av ledig likviditet og andre midlar berekna for driftsføremål: Side 1 av 5 VEDLEGG 3 Rapportering på finansporteføljen per. 31.august 2014 Gjeldande finansreglement seier at fylkesrådmannen 3 gonger i året legg fram for fylkestinget rapport for finansforvaltninga.

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

NVE har valt å handsame denne saka som ei tvistesak mellom UF og Tussa. Tussa har gjeve sine merknader til saka i brev av 31.03.98 til NVE.

NVE har valt å handsame denne saka som ei tvistesak mellom UF og Tussa. Tussa har gjeve sine merknader til saka i brev av 31.03.98 til NVE. Vår ref. Vår dato NVE 9800452-5 02 09 98 MM/AVE/912-653.4 Dykkar ref. Dykkar dato Tussa Nett AS Dragsund 6080 GURSKØY Sakshandsamar: Arne Venjum, MM 22 95 92 58 Tariffering av kundar med lang brukstid

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Kommunen sin lønspolitikk må vere konkurransedyktig, og ta omsyn til den arbeidsmarknaden og dei behov kommunen til ei kvar tid har.

Kommunen sin lønspolitikk må vere konkurransedyktig, og ta omsyn til den arbeidsmarknaden og dei behov kommunen til ei kvar tid har. FOROD Masfjorden kommune vedtok lønspolitisk plan for 2012-2014 den 23 oktober 2012. I denne to-årsperioden har me gjennomført: Lokale forhandlingar i 2012 og 2013, der struktur og prioriteringar i lønspolitisk

Detaljer

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Dato: 29.02.2012 Ansvarlig: TSH Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Unge funksjonshemmede takkar for høvet til å kommentera departementet sitt framlegg

Detaljer

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet 1 2 3 4 5 6 7 8 Lakkegata 3 / 0187 Oslo T: 22 04 49 70 F: 22 04 49 89 E: nso@student.no W: www.student.no 9 10 11 12 13 Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem

Detaljer

Budsjett 2009. Intern Service Helse Førde 05.12.08

Budsjett 2009. Intern Service Helse Førde 05.12.08 Budsjett 2009 Intern Service Helse Førde 05.12.08 UTFORDRINGSBILDET FOR INTERN SERVICE Generelt I 2007 vart budsjettet for DIS saldert mot rekneskap for 2006 med ei nedskjering på 5 mill. kroner. I budsjettprosessen

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

GLOPPEN KOMMUNE ADMINISTRASJONSUTVALET

GLOPPEN KOMMUNE ADMINISTRASJONSUTVALET ADMINISTRASJONSUTVALET MØTEINNKALLING Møtedato: 03.09.2015 Møtestad: Heradshuset Møtetid: Kl. 16:00 Merk deg møtetidspunktet! Den som har lovleg forfall, eller er ugild i nokon av sakene, må melde frå

Detaljer

Framtidige behov for hjelpemiddel

Framtidige behov for hjelpemiddel Framtidige behov for hjelpemiddel AV SIGURD GJERDE SAMANDRAG Hjelpemiddelformidling er ein stor og viktig del av hjelpetilbodet for alle med funksjonsvanskar. Samfunnet satsar store ressursar på formidling

Detaljer

Utgreiing om framtidig strategival for nettverksemda

Utgreiing om framtidig strategival for nettverksemda Utgreiing om framtidig strategival for nettverksemda Grunnlag: Rapport av 20. oktober 2010 Eirik Jørum, ECgroup Trondheim Innhald 1. Innleiing 2. Hovudpunkt frå strategiarbeid våren 2010 3. Utfordringar

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

DET KONGELIGE OLJE- OG ENERGIDEPARTEMENT

DET KONGELIGE OLJE- OG ENERGIDEPARTEMENT DET KONGELIGE OLJE- OG ENERGIDEPARTEMENT Lærdal Energi AS Postboks 94 6886 Lærdal Deres ref Vår ref 07/00534 07/01821-3 Dato 19 MAI 2008 Klage på NVEs vedtak om tariffering i Borgund Det synast til klage

Detaljer

Saksbehandling kva er no det?

Saksbehandling kva er no det? Saksbehandling kva er no det? Rådgjevar Ole Knut Løstegaard Eforvaltningskonferansen 2012, Oslo, 16/2-2012 Innleiing «Saksbehandling»: ubestemt omgrep Brukt ei rekkje stader i lov- og forskriftsverket

Detaljer

Utvikling i nøkkeltal for nettselskap. Med fokus på nettstruktur

Utvikling i nøkkeltal for nettselskap. Med fokus på nettstruktur Utvikling i nøkkeltal for nettselskap Med fokus på nettstruktur 28 2015 R A P P O R T Utvikling i nøkkeltal for nettselskap Utgitt av: Redaktør: Forfattere: Noregs vassdrags og energidirektorat Mi Lagergren

Detaljer

Side 1 av 6. Vår dato Vår referanse Årdal Energi KF 09.01.2004 NET-2004-00864 Revisjon Retningslinjer for anleggsbidrag 3

Side 1 av 6. Vår dato Vår referanse Årdal Energi KF 09.01.2004 NET-2004-00864 Revisjon Retningslinjer for anleggsbidrag 3 Side 1 av 6 Utarbeida av: Frank Robert Simon Nettsjef Årdal Energi Side 2 av 6 1. Regelverk 3 2. Forskrifta sin ordlyd 3 3. Kontrollmynde ved klage 3 4. Informasjon til kunde 3 5. Praktisering av anleggsbidrag

Detaljer

Habilitetsavgjerder for tilsette, styremedlemmer og andre som utfører arbeid eller tenester for KORO. Gjeld frå 1. januar 2015

Habilitetsavgjerder for tilsette, styremedlemmer og andre som utfører arbeid eller tenester for KORO. Gjeld frå 1. januar 2015 Habilitetsavgjerder for tilsette, styremedlemmer og andre som utfører arbeid eller tenester for KORO Gjeld frå 1. januar 2015 1 Innhald Innleiing... 3 Del 1: Reglar om inhabilitet... 4 1.1. Automatisk

Detaljer

EID KOMMUNE Finansutvalet HOVUDUTSKRIFT

EID KOMMUNE Finansutvalet HOVUDUTSKRIFT EID KOMMUNE Finansutvalet HOVUDUTSKRIFT Møtedato: 22.01.2015 Møtetid: Kl. 13:00 14:15 Møtestad: Kommuenstyresalen Saksnr.: 001/15-005/15 Forfall meldt frå følgjande medl. Parti Følgjande varamedl. møtte

Detaljer

Norges vassdrags- og energidirektorat

Norges vassdrags- og energidirektorat Norges vassdrags- og energidirektorat Inntektsrammereguleringen FASIT dagene 2008 5. februar 2008 Stig Olav Wiull rådgiver Seksjon for økonomisk regulering Innhold Hovedtrekkene i inntektsrammereguleringen

Detaljer

Reglar for kommunale tilskot til. næringslivet. i Åseral.

Reglar for kommunale tilskot til. næringslivet. i Åseral. Reglar for kommunale tilskot til næringslivet i Åseral. Reglane utfyller vedtektene for bruk av kraftfondet gjevne av kommunal- og regionaldepartementet Vedtatt i kommunestyret 27.08.2009 2 UTFYLLANDE

Detaljer

Innspelsundersøking. Kommunestruktur i Vest-Telemark GUNN KRISTIN AASEN LEIKVOLL

Innspelsundersøking. Kommunestruktur i Vest-Telemark GUNN KRISTIN AASEN LEIKVOLL Innspelsundersøking Kommunestruktur i Vest-Telemark GUNN KRISTIN AASEN LEIKVOLL Innhald 1. Innleiing... 3 1.1 Status og mål... 3 1.2 Vurderingar av mål knytt til kommunesamanslåing... 4 1.3 Haldningar

Detaljer

Radiologi i Noreg. - fylkesvis fordeling av radiologiske undersøkingar per 2002. StrålevernRapport 2006:6B

Radiologi i Noreg. - fylkesvis fordeling av radiologiske undersøkingar per 2002. StrålevernRapport 2006:6B StrålevernRapport 2006:6B Radiologi i Noreg - fylkesvis fordeling av radiologiske undersøkingar per 2002 Ingelin Børretzen Kristin Bakke Lysdahl Hilde M. Olerud Statens strålevern Norwegian Radiation Protection

Detaljer

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE SKODJE KOMMUNE SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE Til behandling i Kommunestyret 14.12.2010 Sak PS /10 Saksnr.: 06/521-9 Side 1 2 1. MÅLSETJING I Skodje kommune ønskjer alle tilsette å halde fram i

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229. IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster. Rådmannen si tilråding:

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229. IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster. Rådmannen si tilråding: SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Inger Marie Evjestad Arkivsaksnr.: 07/1229 Arkiv: 631 A2 IT-arbeidsplassar for ungdomsskuleelevar i Luster Rådmannen si tilråding: 1. Luster kommunestyre vedtek, med tilvising

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.7 29.05.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

Overføring av skatteoppkrevjarfunksjonen til Skatteetaten - høyringsuttale

Overføring av skatteoppkrevjarfunksjonen til Skatteetaten - høyringsuttale saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 16.01.2015 3371/2015 Anita Steinbru Saksnr Utval Møtedato Fylkesutvalet 26.01.2015 Overføring av skatteoppkrevjarfunksjonen til Skatteetaten - høyringsuttale

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32

Saksframlegg. Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32 Saksframlegg Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32 Christian Frøyd - Søknad om oppføring av ny garasje og fasadeendring, gbnr. 21/48 -Ny handsaming. * Tilråding: Forvaltningsutvalet

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

1. Det er ikkje mangel på veterinærar, men det kan verta ein mangel på dyktige produksjondyrveterinærar i deler av landet.

1. Det er ikkje mangel på veterinærar, men det kan verta ein mangel på dyktige produksjondyrveterinærar i deler av landet. Frå Den Norske Veterinærforening Til Norges Bondelag v/ forhandlingsutvalget til jordbruksforhandlingane 05.03.14 Kontaktmøte før jordbruksforhandlingane 2014 Moderne husdyrproduksjon skjer i tett samarbeid

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS.

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Stryn 06.11.14 1 Det eg vil snakka om er: Sone inndeling av vassnettet på Bømlo for å få lekkasjekontroll Stryn 06.11.14 2 Påstandar

Detaljer

Forslag frå fylkesrådmannen

Forslag frå fylkesrådmannen TELEMARK FYLKESKOMMUNE Hovudutval for kultur Forslag frå fylkesrådmannen 1. Telemark fylkeskommune, hovudutval for kultur gir Norsk Industriarbeidarmuseum og Vest Telemark Museum ei samla tilsegn om kr

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon Uansett om elevane skal svare på den individuelle oppgåva skriftleg eller munnleg, kan læraren og elevane avtale når og korleis det kan vere formålstenleg med tilbakemeldingar. Læraren kan bruke undervegsvurderinga

Detaljer

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Oktober 2014 Tittel: Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Dato: Oktober 2014 www.nokut.no Forord NOKUT har vore i kontinuerleg endring sidan

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Forstudie Næringshage i Vinje

Forstudie Næringshage i Vinje Forstudie Næringshage i Vinje Forord Dette forstudiet er laga med utgangspunkt i det potensialet som Rehabiliteringssenteret AIR ser rundt si verksemd. Arbeidet med rapporten er gjort i tett samarbeid

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Vedtekter for Fusa Kraftlag

Vedtekter for Fusa Kraftlag - 1 - Vedtekter for Fusa Kraftlag Gjeldane frå 01.01.2011 1 Namn Føretaket sitt namn er Fusa Kraftlag SA. 2 Føremål. Fusa Kraftlag SA er eit ålmennyttig samvirke med skiftande medlemstal og kapital. Føremålet

Detaljer

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga Sak Fråsegner Ei fråsegn kan ha ulike funksjonar i ein organisasjon. Det kan t.d. ha form som ei pressemelding eller ein politisk uttale i ei sak, som blir sendt til ulike instansar. Ei fråsegn kan også

Detaljer

Lærarrettleiing 1. Kornartane

Lærarrettleiing 1. Kornartane Lærarrettleiing 1. Kornartane Om modulen Modulen skal gje elevane oversikt over kva slags kornartar vi dyrkar i Noreg, kva dei blir brukt til, og kva rolle korn har i kosthaldet vårt. Kornartane ris og

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS S-200504339-4/135.3 RAMMEAVTALE og Som del av denne avtalen følgjer: Vedlegg l: Samarbeidavtale med spesifikasjon av tilskot. 1. Definisjonar Tenestar knytt til tilskot: Som nemnt i punkt 3.1 og vedlegg

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 18.05.2016 35308/2016 Åge Ødegård Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Detaljer

SKILDRING/ BILDER AV DAGENS SITUASJON. Oversiktskart. Oppheimsvatnet. Kvasshaug hyttefelt Aktuelle tomt. Dato 15.04.2013

SKILDRING/ BILDER AV DAGENS SITUASJON. Oversiktskart. Oppheimsvatnet. Kvasshaug hyttefelt Aktuelle tomt. Dato 15.04.2013 FRAMLEGG TIL ENDELEG GODKJENNING AV MINDRE REGULERINGSENDRING KVASSHAUG HYTTEFELT Dato 15.04.2013 SAMANDRAG Multiconsult Voss as som planleggjar vurderer at merknadane som kom inn under høyringsperioden

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Reduksjonar i verksemda ved Bjølvefossen i 2001 Agnes Mowinckelsgt. 5, Postboks 7900 5020 Bergen Bergen, JUNI 2001 Rapport Rapporten er utgjeven av Avdeling for regional utvikling,

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

SAMLA SAKSFRAMSTILLING

SAMLA SAKSFRAMSTILLING Side 1 SAMLA SAKSFRAMSTILLING Arkivsak: 05/1508-9606/08 Saksbeh.: Berit Marie Galaaen Arkivkode: PLAN 301/1 Saksnr.: Utval Møtedato 82/08 Formannskap/ plan og økonomi 05.06.2008 43/08 Kommunestyret 19.06.2008

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan 2015-2018, vedteke i kommunestyremøte 16. desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan 2015-2018, vedteke i kommunestyremøte 16. desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 17.03.2015 Dykkar dato 09.01.2015 Vår referanse 2015/454 331.1 Dykkar referanse 14/865 Etne kommune Postboks 54 5591 ETNE Etne kommune

Detaljer

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Av: Jorunn Furuberg Samandrag Dersom framtidige generasjonar vel utdanning og tilpassing på arbeidsmarknaden slik tilsvarande personar gjorde

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Fagopplæringskontoret Arkivsak 201206348-10 Arkivnr. 545 Saksh. Isdal, Sigrid Saksgang Yrkesopplæringsnemnda Opplærings- og helseutvalet Møtedato 09.04.2013

Detaljer

10. ELEKTRONISK AVSTANDSMÅLING. D = (λ x + λ) / 2. Fig. 10.1 Prinsipp for elektronisk avstandsmåling

10. ELEKTRONISK AVSTANDSMÅLING. D = (λ x + λ) / 2. Fig. 10.1 Prinsipp for elektronisk avstandsmåling 1. ELEKTRONISK AVSTANDSMÅLING For nokre tiår sidan kom dei fyrste elektroniske avstandsmålarar i bruk. Moderne elektronikk har sett fart i denne utviklinga og gitt oss små, hendige avstandsmålarar som

Detaljer

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE KAP. 1. FIRMA, KONTORKOMMUNE, FORMÅL 1-1 SpareBank 1 Søre Sunnmøre er skipa den 17. september 1853. Vedtektene vart godkjende første gongen ved høieste Resolution

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Fylkesutvalet 25.03.2014 Fylkestinget 07.04.2014

Saksnr Utval Møtedato Fylkesutvalet 25.03.2014 Fylkestinget 07.04.2014 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 10.03.2014 14659/2014 Henny Margrethe Haug Saksnr Utval Møtedato Fylkesutvalet 25.03.2014 Fylkestinget 07.04.2014 Ny pensjonsordning for folkevalde frå

Detaljer

Terminprøve i matematikk for 10. trinnet

Terminprøve i matematikk for 10. trinnet Terminprøve i matematikk for 10. trinnet Hausten 2006 nynorsk Til nokre av oppgåvene skal du bruke opplysningar frå informasjonsheftet. Desse oppgåvene er merkte med dette symbolet: Namn: DELPRØVE 1 Maks.

Detaljer

Eksamen 23.11.2011. MAT1011 Matematikk 1P. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 23.11.2011. MAT1011 Matematikk 1P. Nynorsk/Bokmål Eksamen 23.11.2011 MAT1011 Matematikk 1P Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid: Hjelpemiddel på Del 1: Hjelpemiddel på Del 2: Framgangsmåte: 5 timar: Del 1 skal leverast inn etter 2 timar.

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR F E L L E S I K T - S T R A T E G I FOR K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, N I S S E D A L, S E L J O R D, T O K K E O G V I N J E 2012-2015 30.03. 2012 - INNHALD - 1 SAMANDRAG 3 1.1

Detaljer

Reglane gjeld òg for personlege skattytarar som overfører aksjane o.a. til ein ektefelle busett i utlandet.

Reglane gjeld òg for personlege skattytarar som overfører aksjane o.a. til ein ektefelle busett i utlandet. Skatteetaten Rettleiing til RF-1141 Gevinst og tap på aksjar og partar ved utflytting og til RF-1314 Realisasjon av aksjar og partar etter opphøyr av skattemessig bustad i Noreg INNLEIING Etter skattelova

Detaljer

TYSNES KOMMUNE RUTINE FOR OPPFØLGING AV SJUKEMELDE ARBEIDSTAKARAR

TYSNES KOMMUNE RUTINE FOR OPPFØLGING AV SJUKEMELDE ARBEIDSTAKARAR TYSNES KOMMUNE RUTINE FOR OPPFØLGING AV SJUKEMELDE ARBEIDSTAKARAR Vedteke i arbeidsmiljøutvalet 23.11.2015 Saksnr. Dok.nr Arkivkode Avd/Sek/Saksh Dykkar ref. 15/733-8 7952/15 044 FSK/PER/LIER Innhaldsliste

Detaljer

Rettleiing til berekningsgrunnlag for inntektsrammer 2016

Rettleiing til berekningsgrunnlag for inntektsrammer 2016 Internt notat Til: Fra: Ansvarleg: Hilde Marit Kvile Tore Langset Dato: 26.11.2015 Saksnr.: 201500380-6 Arkiv: 621 Kopi: Rettleiing til berekningsgrunnlag for inntektsrammer 2016 Denne rettleiinga skildrar

Detaljer

MØTEBOK Tysnes kommune

MØTEBOK Tysnes kommune MØTEBOK Tysnes kommune Utval Møtedato KOMMUNESTYRET 16.12.08 Arkivsak : Arkivkode: 08/453 111 - Sakshandsamar: Audun Hovland/Helge Drange Handsamingar: Utval Møtedato Saksnummer FORMANNSKAPET 02.12.08

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Torun Emma Torheim Arkivsaksnr.: 12/2225-79

Saksframlegg. Sakshandsamar: Torun Emma Torheim Arkivsaksnr.: 12/2225-79 Saksframlegg Sakshandsamar: Torun Emma Torheim Arkivsaksnr.: 12/2225-79 Arkiv: L12 Områdereguleringsplan for SOS - Trudvang - Prestadalen og omkringliggande område Slutthandsaming i kommunestyret * Tilråding:

Detaljer

SOS3003 Eksamensoppgåver

SOS3003 Eksamensoppgåver SOS33 Eksamensoppgåver Gjennomgang våren 24 Erling Berge Vår 24 Gjennomgang av Oppgåve 2 gitt hausten 2 Vår 24 2 Haust 2 OPPGÅVE 2I tabellvedlegget til oppgåve 2 er det estimert 6 modellar av eiga inntekt

Detaljer

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Søknad Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Støtteordning Prosjektnavn Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Kort b eskrivelse Framtidsfylket vil i 2016

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

egevinst Bakgrunn: Dei har kalla tilnærminga egevinst

egevinst Bakgrunn: Dei har kalla tilnærminga egevinst Bakgrunn: Behovet for betre utnytting av IKT investeringar har blitt understreka av fleire og er kommen til uttrykk i nasjonale handlingsplanar som enorge 2009 og KS sin ekommune 2009 På bakgrunn av dette

Detaljer

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune.

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Førde, 24.02.2015 NVE Konsesjonsavdelinga Postboks 5091 Majorstua 0301 OSLO Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Vi viser til NVE sitt høyringsbrev av 19.11.2014

Detaljer

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når:

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når: Prosessplan for arbeidet med standarden Sett inn einingsnamn her Standard: Tilpassa opplæring og tidleg innsats Sist oppdatert: 15.09.2014 Sjå nedst for rettleiing utfylling og frist for innsending. For

Detaljer

Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014

Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014 Nissedal kommune Arkiv: Saksmappe: Sakshandsamar: Dato: 202 2012/1256-7 Jan Arvid Setane 26.05.2014 Saksframlegg Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014 Prinsipp

Detaljer

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Reflekterande team Oktoberseminaret 2011 Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Bakgrunn Reflekterande team vert nytta som arbeidsmetode i tverrfagleg gruppe ved Familiens Hus i Øygarden

Detaljer

Eksamen 30.11.2012. REA3028 Matematikk S2. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 30.11.2012. REA3028 Matematikk S2. Nynorsk/Bokmål Eksamen 30.11.01 REA308 Matematikk S Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid: Hjelpemiddel på Del 1: Hjelpemiddel på Del : 5 timar: Del 1 skal leverast inn etter timar. Del skal leverast

Detaljer

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune 1 Bedriftspedagogisk Senter A.S bps@bps.as Medarbeidarsamtalar i Radøy kommune - slik gjer vi det Leiar har ansvar for å gjennomføra samtalane sine slik det

Detaljer

Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Krav ved godkjenning av lærebedrifter OPPLÆRINGSAVDELINGA Fagopplæringskontoret - OPPL AVD Notat Dato: 20.01.2015 Arkivsak: 2015/727-1 Saksbehandlar: aseloh Til: Yrkesopplæringsnemnda Frå: Fagopplæringssjefen Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 11.02.2015 Dykkar dato 06.02.2015 Vår referanse 2015/1128 331.1 Dykkar referanse Voss kommune, Postboks 145, 5701 Voss VOSS KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

Note 1 Resultatrekneskap med fordeling

Note 1 Resultatrekneskap med fordeling Note 1 Resultatrekneskap med fordeling Fordelt driftsoverskot: (tal i tusen) Kraftomsetjing: kr. 5.741 kr. 5.241 Nett kr. 619 kr. 1.013 Anna kr. 71 kr. 97 Breiband kr. 64 kr. 70 Sum kr. 6.495 kr. 6.422

Detaljer

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon Utviklingsplan for næringsarbeid 2014 2015 Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015 Innhald 1. Innleiing om planen og arbeidet 1.1 Innleiing s. 3 1.2 Historikk s. 3 2. Verdigrunnlag

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Jostein Aanestad Arkivsaksnr.: 14/1629-4. Selskapstrukturen - Sogndal kulturhus. * Tilråding:

Saksframlegg. Sakshandsamar: Jostein Aanestad Arkivsaksnr.: 14/1629-4. Selskapstrukturen - Sogndal kulturhus. * Tilråding: Saksframlegg Sakshandsamar: Jostein Aanestad Arkivsaksnr.: 14/1629-4 Arkiv: Selskapstrukturen - Sogndal kulturhus * Tilråding: Sogndal Kulturhus AS vert vidareførd som eit heileigd kommunalt aksjeselskap.

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Styresak. Arkivsak 2011/595/ Styresak 032/12 B Styremøte 07.03. 2012

Styresak. Arkivsak 2011/595/ Styresak 032/12 B Styremøte 07.03. 2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 17.02.2012 Sakhandsamar: Hans K. Stenby Saka gjeld: Revidert fastlegeforskrift - høyring Arkivsak 2011/595/ Styresak 032/12 B Styremøte 07.03.

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer