Yngve Rekdal, Røros

Transkript

1 Utmarksbeitekvalitet, kapasitet og bruk Yngve Rekdal, Røros

2 Gjersjøen Same prinsipp gjeld i utmark som i fjøset produksjonen er avhengig av kvaliteten på fôret

3

4

5

6 Beitekvaliteten til eit utmarksareal er først fremst avhengig av kor mykje beiteplanter som finst på arealet og næringsverdien av desse

7 Gras/urter Lyng/lav

8 Vegetasjonskart

9 Beiteverditabell VEGETASJONSTYPE 1a Mosesnøleie 1b Grassnøleie 1c Frostmark 2b Tørrgrashei 2c Lavhei 2e Rishei 2g Fukthei 3a Lågurteng 3b Høgstaudeeng 4a Lav- og lyngrik bjørkesk. 4b Blåbærbjørkeskog 4c Engbjørkeskog 6a Lav- og lyngrik furuskog 6b Blåbærfuruskog 7a Lav- og lyngrik granskog 7b Blåbærgranskog 7c Enggranskog 8a Fuktskog 8b Myrskog 8c Fattig sumpskog 8d Rik sumpskog 9a Rismyr 9b Bjønnskjeggmyr 9c Grasmyr 9d Blautmyr 9e Storrsump STORFE Mindre godt Godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt Godt Godt Svært godt Svært godt Mindre godt Godt Svært godt Mindre godt Godt Mindre godt Godt Svært godt Mindre godt Mindre godt Godt Svært godt Mindre godt Mindre godt Godt Mindre godt Godt BEITEVERDI SAU Mindre godt Godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt Godt Godt Svært godt Svært godt Mindre godt Godt Svært godt Mindre godt Godt Mindre godt Godt Svært godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt Godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt Mindre godt

10 Beitekart for sau

11 Tre markslag Lav- og lyngrik mark mindre godt beite Blåbærmark godt beite Gras- og urterik mark svært godt beite Myr og snøleie

12 Lav- og lyngrik skog Blåbærskog Engskog ST 40 % HE 46 % VI 4 % ST 45 % HE 45 % VI 60 % ST 15 % HE 9 % VI 36 % Mindre godt beite Godt beite Svært godt beite

13 Mindre godt beite Godt beite Svært godt beite ST 19 % HE 36 % VI 22 % ST 28 % HE 29 % VI 39 % ST 1 % HE 2 % VI 6 % Rishei Høgstaudeeng Lavhei

14

15 Berggrunnskart

16 Nørdalen

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26 Aktuell beiteverdi: Verdien til arealet slik det er på bedømmingstidspunktet Potensiell beiteverdi: Verdien arealet kan få ved skjøtsel

27 Beiting påverkar vegetasjonen gjennom: avbiting trakk gjødsling

28 Årlig kvantum markhøy som vart køyrt heim var lass = tonn per gard Det lønte seg å slå når det vart ei sautuggu i ljådraget Mest alle arbeidsføre menn og kvinner låg i seterdalane og flytte frå eine slåtten til hin Ljåen var stendig i bruk frå jonsok til mikkjelsmess Kilde: Per J. Grue

29 Utmarksbeite må skjøttast Beitetrykk må haldast høgt

30

31 Attgroing Sør-Trøndelag 19% av fylkesarealet

32

33

34 Slått

35

36 Snøleie

37 Snøleievegetasjon HE 3 %, ST 10 %

38 Grassnøleie

39

40

41 Mosesnøleie

42 Tilvekst i skog og fjell g/dag Ski Iungsdalen /5-20/6 20/6-20/7 20/7-20/8 20/8-15/9 J. Nedkvitne og T. Garmo 1986

43 Grasmyr, kalkutforming

44 Kart Arealrekneskap for utmark (AR18x18)

45 Beitekvalitet fylke

46 Beitekvalitet

47 BEITEKAPASITET Optimal produksjon av kjøt Hindre attgroing Høgast muleg biologisk mangfald Foto: H. Kristoffersen

48 Nyttbart utmarksbeiteareal er areal der ein kan rekne med at dyr tek fôr av betydning for tilvekst i frå. Nyttbart beite = Godt beite + svært godt beite

49 Saueeiningar i nokre kommunar Totaltal Oppdal Rennebu Midtre Gauldal Holtålen Røros Tydal Saueeiningar per km 2 nyttbart beite Oppdal Rennebu Midtre Gauldal Holtålen Røros Tydal

50 Beitenæring treng areal

51 Jordvern i utmark

52 Vi skal produsere Matproduksjon 20 % meir mat innan 2030 Dyrka jord 9 mill. dekar (3 %) Dyrkbar jord 12 mill. dekar (4 %) Utmarksbeite 137 mill. dekar (45 %) 70 % meir i 2050 (FAO)

53 Matkvalitet

54 Oppsummering Fjellregionen i Sør-Trøndelag og Hedmark har ressursar av høg kvalitet for utmarksbeiting. Ressursen må skjøttast skal beitekvalitet, landskap og biologisk mangfald takast vare på.

55 Utfordringar er å utvikle: Utmarksbeitebruk tilpassa framtidas landbruk Driftssystem som ser dei totale ressursane på innmark og i utmark i samanheng Ei samla god utmarkshausting ut frå aktuelle haustingsformer

56 Marknadsdelen for kjøt frå utmark må aukast!! Gje forbrukarane forteljinga om produksjonsmiljøet. Kva er det vakraste du veit innanfor jordbruket? - Det må vere dyr på utmarksbeite, landet vårt er til for akkurat dette. Fisk i havet og beiteområde kor dyr kan røra seg fritt og omsetja beitemark til næringsrik mat (Sitat Siri Helle).