Målval Barneklede

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Målval 2009. Barneklede"

Transkript

1 Medlemsblad for Noregs Mållag Nr. 4 september 2009 Fosseland Jon Fosse blir femti år i haust. Slikt blir det både portrettbok og Fossedagar av. Side Framhald av Fedraheimen og Den 17de Mai Foto: Sigbjørn Linga, Hardanger Folkeblad Målval 2009 ME HAR LEVERT KAN IKKJE SJÅ AT DE HAR GJORT NOKO SOM HELST Foto: Sanja Gjenero/Stock.Xchng Trass i at Språkmeldinga har sett språkpolitikk på dagsordenen, så får regjeringa kritikk for ikkje å ha sett politikken ut i livet. Alle er samde om intensjonen, men eg har ikkje oppfatta at denne regjeringa har gjort noko som helst, seier Trine Skeid Grande, nestleiar i Venstre. Ei gjennomgang av partiprogramma syner eit stort sprik i ambisjonsnivået på vegner av nynorsk. Side 12, 13, 14 og 15 Redaktørplakaten Målet med Redaktørplakaten er å halde aviseigarane ute av redaksjonslokala. Kvifor nyttar redaktørane då plakaten til å halde nynorsk ute av riksavisene? Side 6 7 MEDIA NÆRINGSLIV LOVSPRÅK Foto: Sanja Gjenero/Stock.Xchng Barneklede Småbarnsforeldra som arbeider hjå Skigutane, har sett seg leie på barneklede med meiningslause engelske tekstar. No lanserer dei klesmerket Vossatassar. Den andre kolleksjonen «Vossatassar» er på veg ut i butikkane no. Side 4 Foto: Skigutane Ny nynorsklov Olje- og energidepartementet har for fyrste gong skrive eit lovframlegg på nynorsk. Det er flott og på høg tid nynorsken blir presentert i ei lov frå oss, seier minister Terje Riis Johansen. Side 5 Foto: Olje- og energidepartemenetet

2 Framhald av Fedraheimen og Den 17de Mai Utgjeven av Noregs Mållag Tilskrift: Postboks 474 Sentrum 0105 Oslo Redaktør: Kjartan Helleve , faks I redaksjonen: Magnus Bernhardsen, Hege Lothe, Jens Kihl Heimeside: Abonnement: Kroner 250,- per år Utforming: Språksmia AS leiarteigen Perkele. Kva var det dei sa dei skulle gjere for nynorsk? nynorsk? Ein hev ikkje lov til aa gaa ut ifraa, at alt vil jamna seg med lempe Rasmus Steinsvik, 1905 Stikk i strid Nokre gonger fylgjer det istikk med Norsk Tidend. Dette er istikk som me anten tek betalt for, eller som gjer at me kan ha istikk i andre blad gratis. Slik kan me tene nokre kroner på å marknadsføre andre, eller me kan spare på våre eigne marknadsføringskroner. Det siste året har det kome fleire reaksjonar på desse istikka. Både Stille Stunder og Klassekampen har tydelegvis såpass kulturell sprengkraft at folk har vurdert medlemskapen sin i Noreg Mållag. Somme har til og med sagt han opp. Eg er ikkje sikker på om det skriv seg frå ei misforståing om at dette er istikk som me let kven som helst leggje med avisa. Det er uansett lett å forsvare seg med at Noregs Mållag er både politisk og religiøst nøytralt, og at desse istikka ikkje rokkar ved det. Det finst ei grense for kva ein kan marknadsføre, sjølv for pengar, men både Stille Stunder og Klassekampen er innanfor den grensa. Om det er noka trøyst for dei som ynskjer å definere seg i snevre meiningslandskap, kan eg fortelje at sjølv Noregs Mållag er for heit å ta i for somme. Sjølv om Nei til EU har ringt meg personleg for å be meg om å bli medlem i kraft av at eg arbeider i Mållaget, så vil dei ikkje ha verveistikk frå Mållaget i avisa si, Standpunkt. Det ville ha provosert for mange av medlemene deira. Kjartan Helleve, redaktør Eit nynorskval? KVA ER EIT NYNORSKVAL 14. SEPTEMBER? Svara er nok like mange som dei politiske partia. Nynorskfolk er som «folk flest», om eg skal låne ei Framstegsparti-frase, og som «folk flest» så er dei fordelte over heile den politiske lina. Sjølv kjenner eg målkvinner og -menn i alle partia frå Raudt til Frp, sjølv om det varierer sterkt kor tett det er mellom dei. Det er ein styrke at det er meiningsmangfald, både i det norske samfunnet og i målrørsla, trass i at «dei andre» sine meiningar, uavhengig av kven «dei andre» no er, stundom kan vere provoserande. Men grensa går ved hets og sjåvinisme, som eg skal kome attende til. Det vi ikkje kan tole, er hets og sjåvinisme. Og det er nett det vi diverre har sett kvar valhaust i regi av enkelte av ungdomspartia. Unge Høgre og Framstegspartiets Ungdom har gjort det til valkampsport å vinne røyster på nynorskhets. Dei røystene som dette gjev, er røyster som må gje ein dårleg smak i kjeften for målmedvitne folk i desse partia. I MOTSETNAD TIL SKULEDEBATTANE, så er nynorsk sjeldan hovudsak under dei direktesende tv-ordskifta. Partileiarane blir sjeldan eller aldri sette til veggs med spørsmål om kva dei skal gjere for at alle elevar skal få nynorskbøkene sine til rett tid. Om det er eit ordskifte om kultur, så er det meir snakk om kor vidt ein skal kutte stipenda til kunstnarane. Er det eit ordskifte om skule, så går det mest på talet på lærarar per elev. Håvard B. Øvregård, leiar Vi som er opptekne av målsak, må lese partiprogramma for å vite kva nynorskval ein eigentleg tek når ein går til urna midt i september. Noregs Mållag sende i vinter innspel til dei ulike programkomiteane, med ein tanke om at få parti vil love meir enn det som står i programmet. Sjølv om ein skulle greie å få til eit politisk toppmøte om nynorsk, ville truleg representantane ha synt til programmet sitt og meint at det var den beste vegen for nynorsk. Teikning: Kjartan Helleve OG SOM DET PLAR VERE I POLITIKKEN, så vil regjeringspartia seie «sjå kor flinke vi har vore», og opposisjonspartia seie «sjå alt dei ikkje har fått til». Slik er det også i år. Men det må seiast at dei raudgrøne presenterte store og gode målpolitiske vyar i Soria Moria-erklæringa, med særleg Senterpartiet som ein pådrivar. Og sjølv om vi skulle ønskje at det hadde vore gjort meir i dei siste fire åra, så har regjeringa presentert ei språkmelding som gjev eit solid fundament for arbeid med målsak framover. Kulturminister Trond Giske har kalla Språkmeldinga det viktigaste kulturpolitiske dokumentet som regjeringa har lagt fram i perioden, og vi har hatt gleda av gode målmedvitne statsrådar frå alle dei tre regjeringspartia. DET ER VIKTIG FOR OSS kva saker partia flaggar, det er viktig å tvinge dei til å kome med lovnader. Den viktigaste innsatsen vår er likevel mellom vala. Då kan me fylgje opp dei eventuelle lovnadene som har kome, eller syte for at den til ei kvar tid sitjande regjeringa skjønar kvar skoen trykkjer. Å halde ein open og levande kontakt med styresmaktene er ein svært viktig del av arbeidet som Mållaget gjer. Det er difor vi må vere førebudde på alle dei mogelege regjeringsalternativa. Om dei raudgrøne får halde fram med sin politikk, eller om det skulle kome ei borgarleg regjering. Og om så dei to mest sidemålsfiendtlege partia, Høgre og Framstegspartiet, skulle danne regjering, så skal vi med hjelp av gode krefter i desse partia og frå den majoriteten som partia i opposisjon utgjer framleis sikre nynorskinteresser. MEN NOKO KAN VI FRAMLEIS GJERE dei få dagane som er att til valet. Vi kan nytte kvart eit høve til å spørje listekandidatane kva dei vil gjere med målpolitiske saker når dei eventuelt vert valde inn. Det beste tidspunktet for gode lovnader er no i vekene før valet. Og så skriv vi dei ned, og krev oppfølging frå dei som etter valet har enda opp i Storting og Regjering. Godt val! 2 NORSK TIDEND NR

3 Foto intervjuet Sultprisen til Gunnhild Øyehaug (NPK): Forfattar Gunnhild Øyehaug (34) har fått Sultprisen Sultprisen er på kroner og går kvart år til ein yngre, eminent forfattarskap. Gunnhild Øyehaug debuterte med diktsamlinga Slaven av blåbæret i Som romanforfattar debuterte ho i 2008 med boka Vente, blinke. folk Det starta i høgtalarnemnda Trass i at Kristian Fjellanger berre er 31 år, har han allereie 24 års røynsle frå arbeid i Noregs Ungdomslag. På årsmøtet i juli blei han vald til leiar for den suverent største norskdomsorganisasjonen i landet. I kantina på Stortinget sit den nyvalde leiaren i Noregs Ungdomslag og har rydda tid til ein effektiv intervjulønsj midt oppe i valkampen. Som valkampsekretær for SV arbeider han natt og dag med å vinne valet, men meiner sjølv at han aldri hadde blitt plukka ut til ei slik stilling om det ikkje var for røynsla frå ungdomslagsarbeidet. Heime på Lindås er ungdomslaget heilt sentralt, fortel Kristian Fjellanger. Det er ikkje mogleg å tenkje seg 17. mai utan revyen, og gjennom heile året er ungdomshuset eit knutepunkt i bygda med bryllaup, fest, basar, teater og alt mogleg anna. Og det var i Lindås Ungdomslag Kristian starta si NU-karriere: Eg var sju år og byrja å spele teater i ungdomslaget. Mamma var teaterinstruktør medan Pappa berre blei kalla for «Teppe-Jon» det var han som trekte i sceneteppa under framsyningane. Mitt alle fyrste verv var som medlem i høgtalarnemnda, altså dei som ordnar med høgtalarane på 17. mai, ler Kristian. Forbi oss flyg Siv Jensen og andre prominensar medan den nye NU-leiaren et, svarar på spørsmåla mine og administrerer ein valkamp frå mobilen sin. Bygg organisasjon! Trengst NU i dag? Storleiken vår tilseier at vi trengst. Med medlemer og 350 ungdomshus over heile landet er vi viktige i utruleg mange lokalsamfunn. Her lærer ein mykje! Kvar hadde eg sjølv vore utan ungdomslaget?, spør Kristian. Med sine 12 studiepoeng er det ikkje sin akademiske bakgrunn som har gjeve han spanande jobbar og verv mange stader. I NU lærer du utruleg solid organisasjonsarbeid, i tillegg til at du er saman med all slags folk på tvers av generasjonar og aktivitetsgreiner. Geir A. Mo, som er den flinkaste organisasjonsbyggjaren i Noreg og generalsekretær i Framstegspartiet, har sjølv sagt at lærdomen kjem frå NU, påpeikar Fjellanger. Og organisasjonsbygging er eitt av dei felta Kristian vil satse på frametter: KRISTIAN FJELLANGER 31 år og busett i Oslo. Har mellom anna bakgrunn som rektor på Vågå Kulturskole og som konsulent i Landsrådet for Noregs Barne- og ungdomsorganisasjonar. Er tilsett som valkampsekretær for Sosialistisk Venstreparti. For det fyrste må vi skolere medlemene våre i historie og ideologi, slik at folk ser kvifor dei er med i NU og kvifor teater, folkedans, bunad, bingo, målsak, disko og alt det andre er under same paraply. For det andre må vi arbeide politisk for å sikre gode, stabile rammevilkår for ungdomshusa våre, som gjerne er hundre år gamle og bygde på dugnad. Og for det tredje må vi synleggjere Noregs Ungdomslag som organisasjon i media og i samfunnet elles. Ligg det ein slags symbolikk i at dette intervjuet skjer i Stortingskantina? Det er kanskje ikkje her ein ser føre seg at NU-leiaren høyrer heime? Vi må heilt klart arbeide for betre nettverk og sterkare politiske alliansar. Gunhild Berge Stang, den førre NU-leiaren, gjorde mykje bra på dette området som det er viktig å byggje vidare på, konkluderer strilen. Han meiner at ein så «uvanleg» organisasjon som Noregs Ungdomslag har problem med å passe inn i skjema og støtteordningar hjå staten, noko som heilt klart er ei utfordring. I SV-valkampen arbeider vi mykje med korleis vi kan forklare ein bodskap på tjue sekund til dømes ein rask heistur. Eg trur ikkje det er mogleg å fortelje ein stortingspolitikar kva NU driv med på den tida, smiler Kristian. Mangfald og målsak Kva brenn du for i NU? Eg vil at husa våre skal bli ein INKLUDERING: Eg vil at husa våre skal bli ein arena for inkludering av alle grupper i samfunnet, seier Kristian Fjellanger, nyvald leiar i Noregs Ungdomslag. Foto: Noregs Ungdomslag arena for inkludering av alle grupper i samfunnet. NU må ta ansvar for at alle som kjem til landet, blir tekne godt imot, og at alle grupper under press her heime får vere med anten det er homofile, folk med funksjonshemmingar, folk med dår-leg råd eller andre. Vi skal vere rause! Og kva med målsaka? Nynorsken er ein del av grunnlaget til Noregs Ungdomslag, og ligg i botn for norskdomsrørsla. Eg vil seie at vi gjer mykje for nynorsken ved å eksistere, og ute i laga våre er det mykje god bruk av nynorsk og dialektar i song og på scene og vi er aktivt med i Nynorsk Forum, ramsar 31-åringen opp. I tillegg trur eg vi bør gje ny kveik til samarbeidet med Noregs Mållag og finne ut korleis vi kan bruke kvarandre til felles beste. NU skal jo vere ein nynorskorganisasjon! JENS KIHL Foto: Ingjerd Kleiva/Samlaget Kleiva festspeldiktar Forfattaren Rønnaug Kleiva frå Ørsta blir festspeldiktar under Dei nynorske festspela Ho er den syttande forfattaren som får denne æra. Dei nynorske festspela 2010 blir arrangerte i Ørsta og Volda frå onsdag 23. juni til sundag 27. juni, med Ivar Aasen-tunet som hovudarena. Kleiva debuterte i 1985 og kan dermed feire 25-årsjubileum som forfattar neste år. Ho har gitt ut 22 bøker i mange sjangrar og er omsett til åtte språk, mellom anna serbisk, gresk og russisk. I september kjem ho med ein ny ungdomsroman på Det Norske Samlaget. Eg liker å skrive i ulike sjangrar. Eg hadde ikkje orka å skrive berre same typen bøker heile tida. Dikt skulle eg gjerne ha skrive meir av, men i staden puttar eg poesien inn i prosaen, seier Rønnaug Kleiva, som gler seg stort til å vere festspeldiktar. Målpris til Lomheim Direktør Sylfest Lomheim i Språkrådet har fått målprisen av Luster Mållag. Prisen får han for å ha vore tru mot nynorsk og dialekten sin. I grunngjevinga Arkivfoto: Norsk Tidend heitte det: «Trass i at det er meir enn 40 år sidan Lomheim forlet Hafslo og Sogn, har det aldri vore tvil om kvar han kjem ifrå. Attåt det store arbeidet for nynorsken, og for norsk språk i det heile, har språkkjendisen Lomheim òg vore ein framifrå ambassadør for sognamålet, for heimbygda og for Luster.» Sigmund Skard-stipendet til Sigrid Merethe Hanssen (NPK): Forfattaren Sigrid Merethe Hanssen er tildelt Sigmund Skardstipendet 2009 på kroner. Sigrid Merethe Hanssen får stipendet for det som er starten på ein original, solid Foto: Samlaget og spennande forfattarskap. Ho debuterte i 2007 med novellesamlinga Sprang. I haust er ho tilbake med novellesamlinga Ingen heime. Juryen skriv at forfattaren med denne boka etablerer seg som ein ny, spennande novelleforfattar. NORSK TIDEND NR

4 målnytt Frp til Det Norske Teatret: Framstegspartiet si valvake skal vere hjå Det Norsk Teatret i Oslo. Kommunikasjonssjef Fredrik Färber i Frp stadfestar i fylgje Nettavisen at deira valvake 14. september skal vere i Det Norske Teatret. Eit lurt val, seier Håvard B. Øvregård, leiar i Noregs Mållag. Dei har blitt kritisert for å vere mot både kultur og nynorsk, så her slår dei to fluger i eit smekk. Dei har hatt ein litt treg start andsynes oss nynorskfolk, men eg trur me står nærare kvarandre om fire år, seier Øvregård til Nettavisen. Han trur ikkje det er slump at Frp legg opp til denne flørten. Frp gjer ikkje noko på slump. Eg ser det som eit positivt signal for framtida. Frp legg veldig vekt på å vere eit folkeleg parti, og nynorsk er det mest folkelege språket, seier Øvregård. Kyrkja må ta nynorsk på alvor Kyrkje- og kulturdepartementet bed no om ei grunngjeving frå Kyrkjerådet for kvifor informasjonen om kyrkjevalet berre vart send ut på bokmål. I august sende Kyrkjerådet ut valkort og informasjon om kyrkjevalet til alle medlemene sine. Informasjonsbrosjyren var berre produsert på bokmål, trass i at ein tredel av kyrkjelydane nyttar nynorsk. Dette finst det inga orsaking for. Kyrkjerådet skal greia å senda ut informasjon om kyrkjevalet på nynorsk. Det er mogleg å skulda på tidspress og økonomi i visse situasjonar. Men eit kyrkjeval som ein har visst om i mange år, er ikkje ein slik situasjon. For oss er dette eit signal om at Kyrkjerådet manglar medvit om sitt språklege ansvar, seier Håvard B. Øvregård, leiar i Noregs Mållag. Tre millionar Kyrkjerådet har produsert tilfang som ligg til nedlasting på heimesidene deira, og desse finst både i nynorskversjon og bokmålsversjon. Det gjeld både plakatar, lysingar og ferdigskrivne intervju. Dette er likevel ikkje godt nok, meiner Øvregård. Dette er materiell som berre eit fåtal vil sjå. Brosjyren er derimot blitt sendt ut til meir enn tre millionar medlemer i Den norske kyrkja. Det er denne det er mest truleg at folk vil lesa. Merkelege vurderingar Øvregård meiner at brosjyren berre føyer seg inn i ei rekkje merkelege vurderingar frå Kyrkjerådet. Det er om lag ein tredel av kyrkjelydane som nyttar nynorsk, og likevel er nynorsk ofte den tapande part. Me såg det same då dei kom med framlegg til ny liturgi i fjor. Nynorskversjonen var tydeleg eit hastverksarbeid. På same måten inneheld framlegget til ny salmebok færre nynorsksalmar enn den førre. Og om ein går på heimesida til Kyrkja, er det ikkje mykje nynorsk å finna der heller. No er det på tide at kyrkja vaknar og tek medlemene på alvor. Vi vil be Kyrkjerådet om å få sjå kva planar dei har for å sikra nynorsk i kyrkja. Ei bokmålskyrkje er ikkje ei folkekyrkje, seier Øvregård. Bed om svar Noregs Mållag sende brev til både Språkrådet og Kyrkje- og kulturdepartementet for å be dei rettleia Den norske kyrkja i korleis dei skal forstå mållova. Departementet har no send brev til Kyrkjerådet for å høyra kva grunnen var til at denne informasjonen berre var å få på bokmål. KJARTAN HELLEVE IKKJE GODT NOK: Ei bokmålskyrkje er ikkje ei folkekyrkje, meiner Noregs Mållag. Her er kyrkja representert ved Reinli stavkyrkje. Foto: John Erling Blad, Wikipedia Commons Skigutane med klesmerke for born Småbarnsforeldra hjå klesprodusenten Skigutane har gått lei av å kjøpe t-skjorter til ungane sine med «Cute Summer Kids»-trykk på. Vossaverksemda har hatt ein veldig vekst dei siste åra, og har gjort det godt innan fritidstøy for vaksne, særleg med merkevarene Bula og Kari Traa. No har dei utvida sortimentet til også å inkludere barneklede under namnet «Vossatassar». Rett nok har dei seldt barneklede under namnet «Bula Minikids», men det var eit namn dei ikkje var heil nøgde med. Sjefsdesignar Matilda Guillemot fortel at det er eit heilt medvite namneval. Me hadde eit ordskifte om «Vossatassar» var eit brukande namn, om det var for langt og om folk ville forstå det. Eg tykkjer det er godt sidan me så tydeleg har VOSSATASSAR Klesmerke for born. Produsert av Skigutane, som òg står bak m.a. merka Bula og Kari Traa. Sistnemnde fekk Nynorsk Næringslivspris knytt oss både til Voss og til nynorsk. Noko av det beste var at me kvitta oss med det engelske namnet. Mange av dei som arbeider her, har småungar, og me ser kor vanskeleg det er å kjøpe tøy til ungane som ikkje har ein eller annan meiningslaus engelsk tekst på brystet. Og ein ting er kva foreldre meiner, men me har fått vel så mange gode tilbakemeldingar frå butikkpersonale som har kjent på det same, seier Guillemot. Då Bula slo i gjennom, med fargesprakande huer i alle slags fasongar, vart det rapportert inn frå foreldre at det hadde blitt mykje enklare å få ungane til å gå med huer. Det var ikkje berre fornuftig, det var tøft. Dette liknar på filosofien bak «Vossatassar». Desse kleda er ein reaksjon på fleire ting, seier Guillemot. Eg er så lei av foreldre som kler opp ungane sine som små versjonar av seg sjølv, med kjolar og blonder slik at ungane berre skal stå rett opp ned og sjå fjonge ut. Dette skal vere klede som ungane sjølve har lyst på, som dei kan leike i og som dei kan bli skitne i. Dessutan har det vore viktig for oss å prøve å bryte opp denne kjønnsdelinga, med eigne klede for gutar og jenter. Sjølv om ein vil finne rosa t- skjorter hjå oss òg, så vil du finne akkurat den same t-skjorta i mørkeblått. Ungane skal få kunne velje dei fargane dei sjølv vil ha, utan å få melding om at det er ein gutemodell. Den andre kolleksjonen «Vossatassar» er på veg ut i butikkane no. KJARTAN HELLEVE 4 NORSK TIDEND NR

5 Fyrste OED-lova på nynorsk Regjeringa har kome med framlegg til ei lov om fornybar energi til havs. Går framlegget gjennom i Stortinget, vil det bli den fyrste lova på nynorsk frå Olje- og energidepartementet. Framlegget til havenergilov gjev offentleg styring og kontroll med disponering av fornybare energiressursar til havs. Opplegget kan minne om måten regjeringa styrer oljeutvinninga på norsk sokkel på. Lovframlegget vart presentert på ein pressekonferanse på Teknisk Museum i Oslo. Det er ikkje godt å vite kven som hadde funne plassen, men truleg var vedkomande på vitjing ein roleg føremiddag. Denne dagen sprang det tretti-førti småungar rundt beina på oss, og Olje- og energiminister Terje Riis-Johansen måtte ta i for å få fram bodskapen. Omfangsrik og viktig Ministeren stod midt i utstillinga om vindenergi, med ein modell av den norskproduserte havvindmølla Hywind. Modellen han nytta som bord, hadde nokre knappar ein kunne trykkje på slik at dei små vindmøllene gjekk rundt. «Power supply to land» var eit av alternativa. Det var lett å skjøne kva språk som er gjeldande i denne bransjen. Det er flott og på høg tid nynorsken blir representert i det lovverket departementet forvaltar, sa Riis-Johansen. Det er vel slik at realiteten er at det er helst små dokument som er på nynorsk, medan dei store har vore på bokmål. Difor er det bra at eit så omfangsrikt og viktig lovframlegg kjem på nynorsk. Heilt utan motstand var det likevel ikkje. Då byråkratane fekk melding om at lova skulle vere GLAD FOR NYNORSK: - Det er flott og på høg tid nynorsken blir representert i det lovverket departementet forvaltar, sa Terje Riis-Johansen då han la fram framlegget til ei lov om fornybar energi til havs. (Foto: Kjartan Helleve) på nynorsk, tok dei det opp med sjefane sine og heilt til ministeren sjølv. Men det tykkjer han ikkje er noko å hengje seg opp i. Det er vel ofte slik at ein vil gjere det enklast for seg sjølv, og nynorsk er ikkje så vanleg som bokmål i departementet. Men som alle som arbeider i offentleg forvalting, så må me syte for at det er ein viss balanse. Eg er glad for at akkurat denne lova, som er framtidsretta, viktig og såpass omfangsrik, kjem på nynorsk, sa Riis-Johansen. Signaleffekt Politisk rådgjevar i departementet, Jarand Felland, meiner at det viktigaste er signaleffekten. Dette er ein bransje der det stort sett går i bokmål og engelsk. Mange av dei som arbeider med dette, ser knapt nynorsk gjennom arbeidsdagen. Når dei no må arbeide opp mot eit så stort og viktig dokument som denne lova, så vil dei møte meir nynorsk. Og det hadde vore flott om det kunne inspirere nynorskbrukarane til å halde på hovudmålet sitt, sa Felland. Då Teknisk Ukeblad rapporterte frå same pressekonferansen, var det ein lesar på nettet som hadde bite seg merke i språkvalet: «Flott, viktig og riktig! Mykje av den offisielle kommunikasjonen innan olje- og skipsbransjen skjer sjølvsagt på engelsk - det er naudsynt då det nesten alltid er fleire land involvert i leveransane. Kjappe, uoffisielle meldingar mellom verft, reiarar og underleverandørar (typisk e-postar) i Noreg skjer allereie i hovudsak på nynorsk. Kystspråk for kystaktivitetar!» KJARTAN HELLEVE Det er kjekkare å gje ros enn ris VOSS: Denne innsatsen fortener positiv omtale, meiner mållagsleiar Arvid Langeland som rosar Coop Extra for nynorskbruken. Arvid Langeland er van med å måtta vera pådrivar for nynorskbruk i vossaverksemder. Denne gongen kom det på eit sylvfat. På Coop Extra i Skulestadmo på Voss er mykje av tekst og reklame på nynorsk. Slikt skapar glede i Voss Mållag. Butikken har store tekstar på nynorsk. Oftast er det berre bokmål i dei store kjedene, seier Arvid Langeland. Eg har sett om alt til nynorsk sjølv. Det er ein ekstrajobb, ja, men ein får att for det. Kundane legg merke til det og kjem med positive tilbakemeldingar. Eg er oppteken av at Voss er ein nynorskkommune, og då er det viktig at me held på nynorsken, seier butikksjef Marit Helgaset. Det er dei store plakatane på veggene, som er fast inventar i butikken, som er på nynorsk. Her står det «Extra låge prisar», og det står varepeikarar som «Hus & heim» straks ein kjem inn i butikken, og «Kjøt» over ferskvaredisken. Men alt som er masseprodusert, er på bokmål, seier Helgaset. Slike salsplakatar og reklamebrosjyrar har det til no ikkje vore råd å få på nynorsk. Eg har ikkje tenkt å gje meg, seier Helgaset og smiler. Men det gjeld å fordela innsatsen over tid. Og kanskje kan dei få drahjelp frå andre Coop-butikkar og mållag. Arvid Langeland vil ta kontakt med mållag i Førde og på Stord, der det også finst Coop Extra, slik at marknadsavdelinga sentralt får høyra mange røyster tala same sak. Voss Mållag er i dialog med marknadssjefen i Coop Extra, seier Arvid Langeland. Han vonar Coop Extra sin nynorskinnsats kan vera med å gje framgang for nynorsk også i andre butikkar på Voss. Det er ei støtte at Voss Mållag er med oss, og me set pris på at dei har lagt merke til oss. Det gjev ny giv til å stå på vidare, seier Marit Helgaset. ANNE RIVENES (tekst og foto) LÅGE PRISAR: Butikksjef Marit Helgaset har stått på for å få mest mogeleg nynorsk i butikken. No får ho ros hjå Arvid Langeland i Voss Mållag. NORSK TIDEND NR

6 media Tarjei Vågstøl NRK tel nynorskbrukande journalistar (NPK): NRK ønskjer å skaffa seg oversikt over kor mange nynorskbrukande journalistar dei har. Målet er å få opp nynorskprosenten i NRK. Me må erkjenna at me har eit arbeid å gjera før me når målet om 25 prosent nynorsk i NRK, seier kringkastingssjef Hans Tore Bjerkaas til nettsida til Landssamanslutninga av nynorskkommunar (LNK). Resultatet av undersøkinga skal presenterast på seminaret om Mangfald i NRK i Førde 1. september. Målet med undersøkinga er mellom anna å finna ut kor mange nynorskbrukande journalistar NRK har, og om det er spesielle avdelingar som treng eit lyft. Etterpå meiner kringkastingssjefen at det blir viktig å finna ut korleis dei kan få tak i fleire journalistar som brukar nynorsk. ( NPK) NRKlisensen I år har Framstegspartiet gjort valkampsak av at dei vil fjerna NRK-lisensen dei fyrste 100 dagane dersom partiet får skipa regjering etter valet. Det er lett å sjå dei antikvariske draga ved NRK-lisensen. Den gongen den einaste måten å få levande bilete på skjermen var å henta analoge signal ned frå lufta, og NRK hadde eineretten på å senda desse signala, var det lett å skjøna ordninga der fjernsynseigarane skulle betala for fjernsynssendingane gjennom ei årleg avgift. Gjennom dei tjuge siste åra har alle desse føresetnadene gradvis falle bort: Berre kring ein tredel får TV-signalet gjennom bakkenettet, dei fleste har tilgang til minst tjuge ulike kanalar og DVDspelar. Samstundes er det òg lett å sjå at NRK har ein heilt særeigen posisjon i norsk kringkasting. Det kan vera vanskeleg å seia heilt klart kva allmennkringkasting er for noko, men ingen andre norske kanalar enn NRK har eit så klart formulert pålegg om å senda eit så breitt utval av programtypar. Det gjeld òg språket: Sjølv om TV 2 er svært flink til å bruka dialekt i sendingane sine, står kravet om at NRK skal nytta minst 25 prosent nynorsk i ei særstilling. Dette ansvaret for å senda gode og varierte program for heile folket kviler sjølvsagt på at Stortinget har vedteke NRK-plakaten. Men det kviler òg på at alle som eig fjernsynsapparat direkte finansierer NRK gjennom fjernsynslisensen, ikkje indirekte over skattesetelen. Vi kan alltids diskutera kva som er mest rettvist av skattar og avgifter, men eg vil påstå at det norske folket kjenner eigarskapen til NRK kvar gong lisenskravet kjem i postkassa. Dersom Stortinget hadde flytta NRK-finansieringa til statsbudsjettet, kunne ein sett føre seg at Stortinget kom i posisjon til klarare å kunna instruera kanalen, til dømes ved å øyremerkja delar av løyvinga til å auka nynorskprosenten. Det er diverre lite som tyder på at ei Frp-regjering vil gjera det. Då Familie- og kulturkomiteen handsama NRK-plakaten i fjor, var Framstegspartiet lite interessert i å koma med merknader som kritiserte NRK for ikkje å greia pålegget om bruka 25 prosent nynorsk. Tvert om, partiet har ope gjeve uttrykk for at det er ein del av ein langsiktig plan om å privatisera heile kanalen. Det er openbert at tida og teknologien er mogen for diskutera om lisensavgifta er ei rimeleg ordning, men eg trur eit grunnleggjande premiss for den diskusjonen må vera at ein ikkje-kommersiell kanal med eit klart allmennkringkastaroppdrag er ein heilt naudsynt del av det norske kanalspekteret. Når språk bli Er den redaksjonelle fridomen eit godt argument for å halda nynorsk ute av riksavisene? I vinter fremja Tor Fuglevik, styremedlem i Språkrådet, eit framlegg om at aviser som mottek økonomisk støtte frå staten, skal møtast med eit krav om nynorsk i spaltene. Framlegget vart avvist av di eit slikt krav ville vera eit brot på den redaksjonelle fridomen. Hilde Haugsgjerd, redaktør i Aftenposten sa til NRK i februar at : «Bruk av språk er ein viktig del av den redaksjonelle linja. Det er det redaktøren som har det heile og fulle ansvaret for. Dette er ikkje noko staten skal styra.» Ei fri presse Medieprofessor Martin Eide har skrive mykje om redaktøren og om korleis redaktørrolla har endra seg. I boka Den redigerende makt skriv han : «I norske redaksjoners selvforståelse har uavhengighet for lengst blitt selve faneordet. (...) Avhengigheten av markedet omskrives og ideologiseres som en folkelig triumf, som en utvetydig og ærerik seier for leserne. Det er publikum som er vår oppdragsgiver, sier de frigjort så ofte de kan.» Denne dyrkinga er eit uttrykk for det Eide kallar «prinsipiell ryggdekning». Ålmenta og det frie ordet er under press både frå styresmaktene og frå marknaden. For å skapa seg eit rom for eit uhilda ordskifte er det viktig med ei fri og sjølvstendig presse. For at redaktørane skal kunna stå oppreist, støttar dei seg på Redaktørplakaten. Der står det klårt og tydeleg at «den ansvarlege redaktøren har det personlege og fulle ansvaret for innhaldet i mediet.» Likevel ikkje heilt fri Den redaksjonelle fridomen er frå i år lovfesta. Ein viktig skilnad frå Redaktørplakaten er at lovteksten er reinska for fyndord som ytringsfridom og frie media. Lovfestinga syner klårt kva intensjonen med Redaktørplakaten var då han fyrste gong vart vedteken i 1953: aviseigarane skal halda fingrane vekke frå fatet. For sjølv om redaktørane har vifta med plakaten sin i tide og utide, så har han fram til lovfestinga vore ein intern avtale mellom aviseigarane og redaktørane. «Denne erklæringa er blitt til i samarbeid mellom Norske Avisers Landsforbund (nå Mediebedriftenes Landsforening) og Norsk Redaktørforening» som det står. Eit viktig prinsipp har likevel fylgt med over i lovverket: «Innanfor ramma av grunnsynet og føremålet til verksemda skal redaktøren leie den redaksjonelle verksemda og ta avgjerder i redaksjonelle spørsmål.» Ein redaktør kan altså ikkje gjera akkurat som han vil. Om han ikkje deler grunnsynet til avisa, så må han altså slutta i jobben. For dei største avisene kan ein vel seia at redaktøren må vera samd i at det er viktig å tena pengar. Held fingrane vekke Då Fuglevik og Språkrådet gjekk i konfrontasjon med redaktørane, var det i håp om at Kulturdepartementet i det minste skulle vurdera framlegget. Språkmeldinga var rykande fersk og ho slo klårt fast at nynorsk trong ekstra støtte. Men framlegget vart heilt avvist. Det kom ikkje på tale å setja krav til nynorsk til dei avisene som nyt godt av momsfritaket. Statssekretær i Kulturdeparte-rtementet, Wegard Harsvik (Ap) sa til Klassekampen i januar at den redaksjonelle elle fridomen i media var eit viktig prinsipp, ipp, og staten skal ikkje gripa inn i innhaldet. Dette gjeld òg val av målform, siserte han. pre- Trond Giske sa det same på Redakvar plassert på same sida av bordet som sjonen, der Giske illustrerande nok redaktørane. Grunngjevinga for både pressestøtta og momsfritaket for aviser, er at staten ynskjer ei levande presse som kan syta for ei mangfaldig ålmente. Demokrati og ytringsfridom er ord som fort kjem på tunga. Verdiar som det nesten er uråd å argumentera mot, og som er grunnprinsipp for kva heile samfunnet vårt er bygd på. Momsfritaket kan ein til og med finna støtte for i grunnlova. I den gyldne 100 om ytringsfridom heiter det at staten ikkje skal gripa inn med hindringar for det frie demokratiske ordskifte i pressa. Dette momsfritaket gjev norske aviser eit indirekte tilskot på om lag 1,2 milliardar kroner årleg. Staten pirkar r litt likevel Det er likevel l ingen automatikk i dette momsfritaket. Merverdiavgiftshåndboken, som diverre ikkje er å få på nynorsk, definerer klårt kva krav ein stiller. For det fyrste må publikasjonen vera ei avis, og ikkje t.d. eit vekeblad. For det andre kan det heller ikkje vera kva avis som helst. Anten må avisa vera medlem i Mediebedriftenes Landsforening eller oppfylla visse krav, som t.d. «gjennom nyheter og kommentarer orienterer allmennheten om begivenheter og aktuelle spørsmål i inn- og utland, eller innen 6 NORSK TIDEND NR

7 Språkpris til Lånekassen: Statens klarspråkspris for 2009 går til Statens lånekasse for utdanning. Lånekassen har gjort ein ekstraordinær innsats for å betre språket i alt frå brev, brosjyrar og skjema til nettkommunikasjon. Vi er spesielt imponerte over måten Lånekassen har involvert brukarane sine på i klarspråksarbeidet, seier leiaren for prisjuryen, professor Kjell Lars Berge. Prisvinnaren får ein glasskulptur, som skal symbolisere klar og god kommunikasjon, utforma av Maud Gjeruldsen Bugge. ( NPK) Interpol opnar database for stolen kunst Den internasjonale politiorganisasjonen Interpol legg den omfattande databasen sin over stolne kunstverk ut på nettet. Databasen inneheld bilete av rundt stolne kunstverk og blir heretter tilgjengeleg for museum, kunstsamlarar, politietterforskarar og andre som måtte ha interesse av det. Endeleg! Dette har eg venta på i mange år, seier Ragnar Hovland i ein stutt kommentar, og reknar med at det skal ta han om lag éin månad å kome gjennom alle bileta. Døme på italiensk stolen kunst: Det italienske 1600-talsmåleriet «Santa Lucia». r innhald den kommune/de kommuner som regnes som avisens utbredelsesdistrikt, har en ansvarlig redaktør med status overensstemmende med redaktørplakaten av 1933, tar betaling for abonnement, løssalg og annonser etter offentlig tilgjengelige pristariffer». Det er altså ei rekkje krav ein kan stilla til aviser som skal nyta godt av momsfritaket. Vel og merke om dei ikkje er medlemer av Mediebedriftenes Landsforening. Dei har stort sett ikkje andre krav enn at medlemsavisene skal fylgja Redaktørplakaten. Se og Hør Illustrasjonsfoto: Sanja Gjenero/Stock.Xchng Det er pengar å spara på å få momsfritak. Difor byrja Se og Hør i 2003 å gje ut to nummer i veka, tilsette politiske mentatorar og byrja åk kalla seg avis. Men søknaden deira vart avvist. Det var eit kom- såpass vanskeleg spørsmål at Skattekontoret i Oslo måtte be om ei eiga utgreiing om emnet av medieforskar Sigurd Høst. Utruleg nok freista Skattekontoret å halda rapporten hemmeleg, men til slutt fekk alle lesa han. Se og Hør var ikkje noka avis. Dei skreiv mest om det folk var opptekne av på fritida, var argumentet. Magasin- og Ukepresseforeningen klaga vedtaket inn for EFTA. I 2007 konkluderte EFTA sitt overvakingsorgan ESA at moms- fritaket for norske aviser og seriøse tids- skrift truleg er ulovleg statsstøtte. Finans- departementet har sidan trenert prosessen med å skriva seriøse brev med forklaringar på den unike norske medie-røynda. Kvifor ikkje språkkrav? Når staten så klårt definerer kven som skal nyta godt av denne støtta til ytringsfridom, så kan det vera grunn til å spørja om kvifor det er så problematisk å føya til eit krav om nynorsk? Mediebedriftenes Landsforening mei- ner at reglane om momsfritak er eit inn- grep i den redaksjonelle fridomen. Det er gjort avgrensingar for kva publikasjonar som kan ha nullsats, for å avgrensa aviser frå andre publikasjonar, meiner Bjørn Wisted, som er fagsjef for næringspolitikk. Språkform er noko anna, av di det grip direkte inn i innhaldet - noko som er redaktøren sitt ansvar. Nokon vel bokmål, basert på kva lesarane og annonsørane er komfortable med. Andre vel nynorsk eller nyttar båe målformene. Heller ikkje Redaktørforeningen mei- ner at dette ikkje handlar om innhald. Krava som er sette her, er overordna kriterium for grensedraging mellom ulike medieformer for ordninga, ikkje krav om kva innhald dei skal ha konkret. Alle vurde- ringar og avgjerder om innhald er sjølvsagt redaksjonelle. Det er ein del av ytringsfri- domen i eit samfunn, på same måte som det er ein del av informasjonsfridomen å kjøpa og lesa dei avisene du sjølv vil, mei- ner Nils E. Øy, som er generalsekretær i Norsk Redaktørforening. Han understre- kar at dette er hans personlege synspunkt. Kvifor er spørsmålet om nynorsk ei redaksjonell vurdering? Om målet med pressestøtte er å stø opp om det norske språket, bør vel alle aviser opna opp for båe dei offisielle språka i landet? Er målet med pressestøtta å stø opp om det norske språket? Eit slikt mål har vel pressestøtteordninga aldri hatt, med unn- tak for særordningane for samiske aviser og innvandraraviser? Bjørn Wisted i Mediebedriftenes Landsforening er samd. Avisene kan aldri vera instrument for gjennomføring av politikken til staten, heller ikkje språkpolitikk. Avisene byggjer heile verksemda på at publikum har tillit til at dei er uavhengige, seier han. Men i 2007 sa Wisted noko anna til Nationen. Dåh handla det om at ESA meinte at momsfritaket var ulovleg statsstøtte. «Nullsatsen for moms ved salg av aviser er en vesentlig del av den norske pressepolitikken. En politikk som har vist seg som et viktig bidrag til å ha en rik avisflora i Norge.» Av det kan ein slutta at den einaste politikken avisene kan vera eit instrument for, er pressepolitikken. Delte meiningar Det er likevel somme som oppfattar støtta til norske aviser som ei støtte til norsk språk. Rolf Terje Klungland, stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet sa dette til Dagsavisen i fjor: Momsfritaket vart opphavleg innført for å støtta opp om norsk språk og kultur gjennom avislesing. Men så er det altså full moms på vekeblad og populære teikneserieblad som Donald Duck. Samstundes er det ei kjensgjerning at fleire aviser får momsfritak for sine helgebilag som blir meir og meir lik vekeblad i form og innhald. Regjeringa er sjølv inne på noko av det same under pressepunktet i Språkmeldinga: «Også i eit språkpolitisk perspektiv er det viktig at pressestøtte og momsfritak blir vidareført, slik at ikkje berre norskspråklege medium blir sikra, men også språkleg breidde og mangfald meir generelt.» Likevel vil dei ikkje strekkje seg lengre enn til å seie at «etter departementet si vurdering er det positivt dersom aviser i større grad enn i dag slepper til nynorsk på redaksjonell plass.» Allianse Det er ein allianse mellom avisene og staten. Norske redaktørar er under eit press frå eigarane om å laga ei avis som lesarane vil kjøpa. Redaktørplakaten skal hindra at dette presset blir for hardt. Men mange aviser ville ha vore ute å køyra økonomisk om det ikkje hadde vore for momsfritaket. Truleg ville fleire gått under. Momsfritaket lettar det presset som redaktørane har på seg for å laga ei avis som tener pengar. Staten på si side vil gjerne smykke seg med meiningsmangfald og ei fri presse. Ein omfattande avisdød, der dei einaste attlevande var dei mest kommersielle aktørane, ville ha sett det frie ordskiftet i eit dårleg ljos. Det ville vore eit teikn på eit samfunn som ikkje fungerer så godt som ein vil. Det er difor ikkje tilfeldig at Kulturministeren og avisredaktørane sit på same sida av bordet når ein har ordskifte om dette. Eit direkte inngrep frå staten når det gjeld språkvalet i avisene, er lite truleg. Til det er dyrkinga av den redaksjonelle fridomen for stor. Det som kan endra dette, er at ESA tvingar fram ei klårare grunngjeving for både pressestøtta og momsfritaket. Det kunne likevel vore morosamt å sjå kva som hende om ei norsk avis la om til engelsk, om det no faktisk er slik at det ikkje fylgjer noko språkkrav med momsfritaket. Ytringsfridom Tor Fuglevik fekk smaka kor djupt ytringsfridomen og meiningsmangfaldet stikk hjå redaktørane. I mars var han innstilt som vararepresentant til styret i Oslo Redaktørforening, som er eit lokallag av Norsk Redaktørforening. På årsmøtet tok tidlegare Aftenposten-redaktør Einar Hanseid tok ordet. Han meinte at folk som ville opna for at staten kunne bryta seg inn i den redaksjonelle fridomen til avisene, ikkje burde sitja i styret. Og Fuglevik vart vraka. KJARTAN HELLEVE NORSK TIDEND NR

8 i bokevja ved Hilde Myklebust, skrivande småbrukar bøker Bokmål nynorsk-ordbok: Cappelen Damm har gitt ut ei skuleordbok som skal gjere det enklare for bokmålselevar å skrive god nynorsk. Tidlegare har skuleelevar måtta støtte seg på Alf Hellevik si ordliste når dei skulle finne nynorskord. Skal ei ordliste fungere, er det ein føresetnad at ein veit om lag korleis ordet skal skrivast. Nokre gonger står ein derimot heilt fast. I Hellevik si ordliste er det eit lite tillegg bak som skal hjelpe dei som er freista til å finne på eigne ord. No har Cappelen Damm gitt ut ei bokmål nynorsk skuleordbok med oppslagsord, skriven av Knut Lindh. Oppslagsorda er på bokmål følgde av nynorske synonym med bøying og døme. For å gjere det endå enklare for elevane er ein del former og bøyingar som er lite nytta, utelatne. Nettsidene melder at boka alt er utseld, Ikkje for varmt, ikkje for kaldt Kor eg beundrar dei som skriv gode noveller! Dei som klarar å skape ein tekst som spenner ut eit heilt univers på berre nokre sider, fortid, framtid, som speglar botnar og himlar i menneska dei fortel om, på eit vis som ingen annan sjanger kan få til. Rønnaug Kleiva skriv slike noveller i samlinga Ikkje for varmt, ikkje for kaldt. Kleiva er ein sylskarp og intelligent novellist. I observasjonar, i blikk, i språk, i form. Dette er noveller som leitar seg inn under skinnet og skaper uro i heile kroppen. Det er noko svært ubehageleg her, noko som er så vanskeleg å peike på, setje ord på, men som ikkje er til å ta feil av likevel, fordi kjensla er så tydeleg til stades. Og det er godt med litteratur som dette. Godt og vondt. Godt fordi ein vert riven med, vondt fordi forholda som vert skildra i desse novellene er så slitsame å ha i hovudet. Kleiva syner fram mykje vi ikkje vil vite. Slikt grums og uklart vatn som finst i alle forhold, men som ein kanskje ikkje let seg sjølv verte heilt merksam på. Slikt ein gjerne utviklar skylappar for. Kanskje fordi det ikkje er eit stort nok problem til å ta opp, eller fordi det lurar så mykje meir under, det kan vere ein katalysator til noko veldig vanskeleg. Dei små forskyvingane, ujamnheitene som fører til utglidingar: brått er noko annleis. Fortumla tenkjer ein: Kva skjedde no? Kleiva er heilt framifrå til å peike på slike forskyvingar. Ho ser og syner fram detaljar som kanskje verkar ubetydelege, men som er alt anna enn det. Vi ber alle med oss fortida inn i nye forhold. Forholda Kleiva skildrar er ofte usunne, nokre svært destruktive, som i novella : «Vi skal ikkje gjere ting halvt lenger», der ho på meisterleg vis syner korleis alarmerande hendingar i starten av forhold ofte vert oversette, for så å dukke opp att med stor tyngd seinare og føre til elendigheit. Ja, ofte er det jo slik. Alarmbjøllene ringer, men forelskinga eller omsorga døyver. Ubalansen vert oversett. Så er det brått for seint å kome seg utav det: Neste gongen la han henne i bakken i trappeoppgangen. Ho såg trappegelenderet som snodde seg oppover frå første til femte høgda. Ho vona at ingen kom ut av leilegheita si og såg kva som gjekk føre seg. Igjen gret han: Eg kan kome til å drepe deg, sa han. Eg skal syte for at det ikkje skjer, trøysta ho. Det er sterk lesnad. Men mørke tema til trass; humoren er aldri langt unna. Det tragiske og det komiske går hand i hand, som eit anna svært umake, men likevel forelska par. Og kanskje er det nettopp slik det kan vere når ein finn seg i håplause og vanskelege situasjonar i livet: svart humor er ei form for overlevingsmekanisme. Desse novellene tek det grumsete og kvardagslege livet på kornet. Dei lyfter på teppa der vi nettopp kosta rusket under, og det kjennest avslørande, flaut og samstundes lattervekkjande. Perfekt lesnad for par som vil gjere opp status no etter sommarferien! BILETTEKST: Olav H. Hauge har vore rekna som ein av våre fremste omsetjarar av europeisk og amerikansk poesi. No har vi også fått ei bok som langt på veg fortel oss kvifor han var ein stor omsetjar. Foto: Audun Skjervøy Nærbilete av omsetjaren Hauge Denne antologien er eit viktig bidrag til resepsjonen av Olav H. Hauges forfattarskap. Ikkje berre er Olav H. Hauge ( ) ein stor diktar, men han har òg lenge no vore rekna som ein av våre fremste omsetjarar av europeisk og amerikansk poesi. Og no har vi også fått ei bok som fortel oss, i alle høve langt på veg, kvifor og korleis Hauge var ein stor omsetjar. Bak antologien Mellomrom II: Omsetjaren Olav H. Hauge, står redaktørane Cathrine Strøm og Aasne Vikøy, som saman med Benjamin Rokseth driv det vesle, drivande Transfe:r Forlag. Hauges verksemd som omsetjar gjekk føre seg over lang tid. Hans første, vaklande forsøk skriv seg allereie frå ungdomstida, og han dyrka gjerninga med stadig større meisterskap til langt opp i alderdomen. I periodar var han faktisk langt meir Cathrine Strøm og Aasne Vikøy (red.): Mellomrom II: Omsetjaren Olav H. Hauge Transfe:r fagprosa produktiv som omsetjar enn som diktar. Ei rekkje av omsetjingane er samla i Dikt i umsetjing (1982, 3 utg. 2001), og denne boka står som ein sentral og samanhengande del av Hauges forfattarskap. I norsk bokheim er det vel kanskje berre Emil Boysons ( ) Europeisk poesi (1965, ny utg. 2006) som både i høve til kvalitet og verknadssoge kan måle seg med Dikt i umsetjing. Redaktørane har samla ei imponerande mengd med artiklar, som tvers gjennom held høg kvalitet. Heile tjue artiklar har det vorte plass til, og i ei slik overflod er det kanskje urettvist å velje seg ut nokre edle dropar. Men eg gjer det likevel. Atle Kittangs fine innleiingsartikkel må nemnast, som interessant nok viser at nestoren i allmenn litteraturvitskap no gjev diktarbiografien større plass i sine tolkingar. Jørgen Magnus Sejersted set gjennom vitskaplege briller eit kritisk lys på Hauges omsetjingar av den amerikanske diktaren Stephen Crane. «Det dårlegaste eg har gjort,» sa Hauge sjølv seinare om desse omsetjingane. Og Staffan Söderblom skriv fascinerande og tankevekkjande om Hauges og Tomas Tranströmers tolkingar av eit tidleg dikt av Robert Bly, «Driving to Town Late to Mail a Letter». Til slutt vil eg berre framheve Cathrine Strøms velskrivne tekst om Hauges omsetjing av Francis Ponges «Fyrstikka». Hauge omsette faktisk berre eitt dikt av denne diktaren. Og under lesing av Dikt i umsetjing har eg ofte berre bladd forbi dette diktet, eller kanskje berre lese det på ein særs overflatisk måte. Men Strøms refleksjonar omkring teksten fekk meg til å lese diktet på ein ny og meir fruktbar måte. Og det synes eg er fint. På ein fin måte får boka fram at diktaren hadde eit gjennomreflektert forhold til sin eigen diktekunst og ikkje minst til omsetjarverksemda si. Dette veit allereie dei som har brydd seg med å lese Dagboka, men her får vi det heile opplyst frå ei rekkje interessante perspektiv og frå ulike synspunkt. Og det er ordna på ein måte som gjer at det vert ein fin balanse mellom meir personlege møte med Hauges omsetjingar, og dei vitskaplege og tekstkritiske perspektiva. I det store og heile er antologien eit viktig bidrag til resepsjonen av Olav H. Hauges forfattarskap. Kjetil Berthelsen 8 NORSK TIDEND NR

9 men Heidi Helgestad hjå forlaget innrømmer at det kjem av manglande levering og offensiv marknadsføring. Me har sendt mange bøker til skular slik at dei kan vurdere om dette er noko dei vil satse på. Me trur at dette er eit godt verktøy som kan gjere det morosamt å lære seg nynorsk. Nynorskordboka til Samlaget har oppslagsord. Dykkar har Ja, det stemmer. Den viktigaste målgruppa vår er elevar på ungdomssteget, og me har vore klåre på at dette ikkje er ei fullverdig bokmål nynorsk-ordbok som til dømes omsetjarar kan nytte. Heile poenget med utgjevinga er å lette arbeidet for sidemålselevane. Difor har me utelate ein del ord og klammeformer. KJARTAN HELLEVE Meir samisk i Wikipedia Det skal bli fart på den samiske versjonen av Wikipedia. Sametinget har løyvd kroner til prosjektet, og det blir sett i gang artikkelkonkurransar. ord med ola Musikalske litteraturdagar Nynorske Litteraturdagar 2009 vert arrangert i Aurland 30. oktober - 1. november. Denne gongen med meir musikk på programmet enn tidlegare. Dette blir fjerde gongen Aurland Kommune skipar til litteraturfestival. Andre året var det ein fin auke i publikumstalet, medan det flata ut i fjor. Difor freistar no arrangørane å gjere nokre grep. Me har fått innspel på at det godt kan vere fleire musikalske programpostar under litteraturdagane, seier prosjektleiar Arve Tokvam. Vi lova at publikum skulle få møte mange språk på desse Festspela, og det løftet heldt vi, seier programansvarleg Åshild Widerøe i Dei nynorske festspela. Over 5700 gjester var med på 65 store og små arrangement, gjennomført av 80 frivillige og tilsette, og med over 200 utøvarar. Festspela nådde det budsjetterte gjestetalet som i år var noko under resultatet for 2008 fordi programmet i år inneheldt fleire små arrangement. Gjestetalet ligg dermed åtte prosent under fjoråret. Fleire unge gjester Kunstnarleg var Arve Henriksen-konserten og Jon Fosse i samtale med Cecilie Seiness to av mange arrangement som set ein høg standard for den vidare utviklinga av Dei nynorske festspela, seier direktør Ottar Grepstad. Vi har gledeleg mange gjester som kjem att år etter år. I år nådde vi også mange fleire unge på arrangementa våre, seier direktør Ottar Grepstad. Eitt av dei arrangementa som gav fleire unge gjester, var den store utekonserten med Side Brok. I konkurranse med mange andre arrangement i Ørsta og Volda laurdagskvelden var bort imot 400 til stades. Unike arrangement Festspela blei avvikla i rekordvarme med over 30 grader i skuggen. Denne sterke varmen gjekk ut over oppslutninga om MUSIKALSK INNSLAG: Olav Stedje kjem til Nynorske Litteraturdagar i Aurland. Foto: Tylden & Co Difor har me sett etter stader musikken kryssar litteraturen. Skald kjem til dømes med ei bok om Olav Stedje til hausten, og difor kjem han og speler. Finn Tokvam er jo både forfattar og musikar, og skal ha ei framsyning med gruppa Lomsk. Tokvam understrekar likevel at det er litteraturen som sit i førarsetet, og nemner opp litterære toppnamn som Olaug Nilssen, Oddvar Torsheim, Hallgrim Berg og Marit Eikemo. Eit av kjenneteikna ved festivalen er at forfattarane opptrer på ulike scener. Forfattaren Arnfinn Nordbø, som fekk mykje merksemd i vår for boka «Heller død denne homofil», skal snakke på ei tilstelling for ungdomar og seinare for dei vaksne. I tillegg skal det vere eit seminar om lokalhistorie og slektsgransking. Moglege endringar Tokvam er godt nøgd med programmet i år, men ser at det er fleire utfordringar som kan føre til endringar i åra framover. Me ser jo at dei andre litteraturfestivalane får statleg støtte, medan me berre har eit fast beløp frå Aurland Kommune. Difor går det mykje tid til å skrive søknader til Kulturrådet og til fylkeskommunane. På same vis har me jo avgrensa oss til den nynorske litteraturen, og så mange nynorske forfattarar er det heller ikkje. Så kanskje ei løysing hadde vore å ha festivalen annakvart år. No prøver me oss i år med eit meir musikalsk program, og så får me sjå korleis det fell i smak hjå publikum. Alle skal uansett vere hjarteleg velkomne til Aurland. KJARTAN HELLEVE Fornya festspel nådde breitt ut ENGASJERT: Håvard B. Øvregård, leiar i Noregs Mållag legg fram synspunkt under ordskiftet om omsetjing av barnelitteratur. Til venstre sit forfattaren Hans Sande. Foto: Geirmund Henjum, Nynorsksenteret nokre utearrangement, men Widerøe gler seg over at på den varmaste tida søndag lytta mange til eit program med ukjende lyrikarar frå andre land. Då har vi att for at vi i mange år har satsa på å styrkje interessa for litteratur, seier Widerøe. Ein tilreisande gjest sa at dette er ein festival der du kan vere deg sjølv og ikkje treng vere redd for å kjenne deg utanfor, fortel Ottar Grepstad. Det var ei melding direktøren i Aasen-tunet sette pris på. Dei nynorske festspela skal vere ein open og raus festival som gir opplevingar og innsikt nær sagt same kva ein er interessert i. Då er det også kjekt å høyre kor mange tilreisande gjester som skryter av kor godt alle tek imot dei, på og utanfor festivalområda. Spreidd på 17 scener Grepstad meiner at ingen annan mellomstor festival har eit så breitt og variert program som Festspela. Han viser til barnearrangement kvar dag, urframføring av moderne jazzverk, lesing frå bøker som enno ikkje er komne ut, litterære samtalar på eit høgt nivå for eit breitt publikum, og kunstnarlege uttrykk som spenner frå absurde ablegøyer til djupt alvor. Av dei 65 arrangementa blei halvparten gjennomførte i Ivar Aasen-tunet. Resten var spreidde på 16 scener i vertskommunane Ørsta og Volda. Vi spreier oss fordi vi vil at Festspela skal nå ut til så mange som råd er, sjølv om det inneber mykje meirarbeid og meirkostnader, seier Grepstad. God økonomisk styring, jamt høg kunstnarleg kvalitet og eit program der alle kan finne noko som interesserer dei, er dei tre krava som gjeld for Dei nynorske festspela, seier Grepstad. Svært mange festivalar har streva tungt økonomisk det siste året. Dei nynorske festspela er på trygg grunn, men førebels rekneskapstal ligg først føre i september. Nynorsk Kultursentrum språkspalte ved Ola Breivega Grov uforstand i fehuset VISSTE DU at det mellom dei tallause båsane i det Aasmund Olavsson Vinje skjemtande kalla statens store fehus, finst ein som heiter Spesialenheten for grov uforstand i tjenesten? EG VISSTE DET I ALLFALL IKKJE. Ikkje før eg las siste nummeret av Statsspråk, det eine av dei to framifrå blada Språkrådet gjev ut for å rettleia statstilsette og oss alle om godt språk (det andre heiter Språknytt). Bladstyraren hadde finlese Dagsavisen og kome over eit oppslag om eit eller anna som ikkje var som det skulle i politiet. Den jamt over velskrivne avisa (det skal dei ha) hadde nok ikkje hatt ein heilt god dag. Elles hadde dei neppe sett dette på prent: Politidistriktet etteforskes av Spesialenheten for grov uforstand i tjenesten [...]. Og Statsspråk tillèt seg denne kommentaren: «De uforstandige har endelig fått ansvar og oppgaver! Er det dette som kalles inkluderende arbeidsliv?» Ikkje veit eg. MEN DETTE VEIT EG: Når eg held kurs i bokmål eller nynorsk for tilsette i det offentlege (det private næringslivet har eg ikkje greidd å få hol på), tek vi gjerne utgangspunkt i døme på dårleg norsk som kan vera langt verre enn det frå Dagsavisen. Døma har eg funne i statlege og kommunale tekster av ymse slag, og målet er å smi dei om til akseptabel norsk. Oftare enn godt er, kanskje, stiller eg kursdeltakarane dette spørsmålet: Kva kan grunnen vera til at ein intelligent og velutdanna offentleg tilsett har sleppt frå seg ei tekst med feil som dette? Grunnane kan vera mange, men denne går ofte att: den inngrodde trongen til å bruka passive verbalformer på bokmål. SÅ ÒG I DØMET FRÅ DAGSAVISEN. Hadde journalisten valt aktiv verbalform, hadde orda hans eller hennar falle på plass utan å skapa den utilsikta språklege komikken: Spesialenheten etterforsker politidistriktet for grov uforstand i tjenesten. PÅSTAND: Hadde journalisten hatt ei viss peiling på korleis vi lagar setningar på nynorsk i samsvar med utilgjord norsk tale, hadde han eller ho aldri hamna i dette uføret. NORSK TIDEND NR

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga Sak Fråsegner Ei fråsegn kan ha ulike funksjonar i ein organisasjon. Det kan t.d. ha form som ei pressemelding eller ein politisk uttale i ei sak, som blir sendt til ulike instansar. Ei fråsegn kan også

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK)

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) SAK 55/13 REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) Saksopplysning I sak 49/13, under eventuelt var eit punkt spørsmålet om ikkje Regionrådet for Hallingdal burde

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Lokalavisa og politikken

Lokalavisa og politikken Lokalavisa og politikken På vegner av innbyggjarane følgjer lokalavisa di den lokale politikken. Om rammevilkåra avisene arbeider innanfor. Utgjevar: Landslaget for lokalaviser (LLA). Lokalavisa tek samfunnsansvar

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Nynorskprisen for journalistar

Nynorskprisen for journalistar Nynorskprisen for journalistar Årsrapport 2008 Prisvinnar Odd Reidar Solem : - Kjekt å få denne prisen Den røynde mediemannen og nyhendeanker i TV 2, Odd Reidar Solem, fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN S K A L D E N N Y N O R S K E B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T EI GOD BOK FOR DEN DET GJELD Men da den egentlige bruker

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Møtestruktur: Fylkesstyremøte ein gong kvar månad. Ein bør setja dato for neste møte når ein er samla slik at flest mogleg har høve til å notera seg datoen

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2007

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2007 Rapport om målbruk i offentleg teneste 27 Institusjon: Adresse: Postnummer og -stad: Kontaktperson: E-post: Tlf.: Dato: Høgskolen i Sør-Trøndelag 74 Trondheim Lisbeth Viken lisbeth.viken@hist.no 7355927

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

I N N H O L D. Forord

I N N H O L D. Forord BOKVENNEN 2012 I N N H O L D Forord Annlaug Selstø «Aläng» Ero Karlsen «Slutten på nysgjerrighet» Kjersti Kollbotn «Rom null-trettiåtte: Trøyst» Kristian Bjørkelo «Spegelen» Siri Katinka Valdez «Alle er

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN

SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN vedteke av kommunestyret 29.01.1998 1. HISTORISK BAKGRUNN Dei første skulekrinsane i Samnanger gjekk over til nynorsk («landsmål») i 1909. Sidan 1938 har nynorsk vore einerådande

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Planen er administrativt vedteken og gjeldande frå 01.01.2013 Innleiing Bakgrunn for overgangsplanen Kunnskapsdepartementet tilrår at o Barnehagen vert avslutta

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE SPØRJEGRANSKING Om leselyst og lesevanar blant unge SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE Irene, Terese, Sigurd, Lars i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 INNHALD Innleiing... 3 Diagram og Kommentarar...

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto TILSYNSRAPPORT første halvår 2012 - ei evaluering av marknadsføring frå januar til og med juni månad 2012 Tilsynsrapport marknadsføring nr. 2012-12 Lotteritilsynet

Detaljer

21.08.2012 28.08.2012

21.08.2012 28.08.2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga Arkivsak 201200217-6 Arkivnr. 644 Saksh. Skaar, Ronny/Haugland, Tone Stedal Saksgang Kultur- og ressursutvalet Fylkesutvalet Møtedato 21.08.2012 28.08.2012

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Lotteri- og stiftingstilsynet

Lotteri- og stiftingstilsynet www.isobar.no Isobar Norge Org.nr. 990 566 445mva Pilestredet 8 / N- 0180 Oslo. hello@isobar.no Lotteri- og stiftingstilsynet - Vurdering av publiseringsløysingar basert på open kjeldekode Utarbeida for:

Detaljer

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet SPRÅKRÅDET Utdanningsdirektoratet Postboks 2924 Tøyen 0608 OSLO REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006 Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

Detaljer

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Sentralt gitt eksamen NOR0214, NOR0215 og NOR1415, 10. årstrinn Våren 2015 Åndalsnes 29.06.15 Anne Mette Korneliussen

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Vedtaksprotokoll styremøte og styreseminar

Vedtaksprotokoll styremøte og styreseminar sprotokoll styremøte og styreseminar Hotell Bondeheimen, Oslo tysdag 5. juni kl. 13.00 onsdag 6. juni 2012 kl. 14.00 Til stades Reidar Sandal (ikkje seminar), Sigrun Høgetveit Berg, Bente LaForce, Georg

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage Seljord kommune Adresse: Flatdalsvegen 1139, 3841 Flatdal Telefon: 350 51365 E-post: heddeli.barnehage@seljord.kommune.no Styrar: Kristin Gaarder Opningstid: Måndag

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune Dei unike dråpane i vest Området vårt er kalender-noreg i miniatyr. Vi samlar juvelane i eit fellesskap slik at dei skin enno klarare og tydelegare. Det er kjekkare å gå på skattejakt når ein går saman.

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Kunnskapsdepartementet: Læremiddel i tide Kunnskapsdepartementet vil vidareføre tiltak frå 2008 og setje i verk nye tiltak for å sikre at nynorskelevar skal

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Fråsegn om norskfaget og nynorsken

Fråsegn om norskfaget og nynorsken Fråsegn om norskfaget og nynorsken På landsstyremøtet i helga vedtok SV ei rekkje innspel til korleis ein kan styrkje nynorsken både som hovud- og sidemål i arbeidet med ny læreplan i norsk. Denne gjennomgangen

Detaljer

Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no

Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Omslag: Jesper Egemar Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8837-0

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Evaluering av offentleglova bakgrunn, ramme, tematikk, prosess, erfaringar og status. Vegen vidare?

Evaluering av offentleglova bakgrunn, ramme, tematikk, prosess, erfaringar og status. Vegen vidare? bakgrunn, ramme, tematikk, prosess, erfaringar og status. Vegen vidare? Kst. lovrådgjevar Ole Knut Løstegaard Evalueringskonferansen, Bergen 19. september 2014 Evaluering av offentleglova bakgrunn Prosessen

Detaljer