VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum!

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum!"

Transkript

1 VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum! Her kan du sjå og høyre, smake og oppleve, prøve ut og leike deg inn i vår historie. Vest-Telemark har blitt kalla både eit sogeland og ei skattekiste. La denne brosjyren vere din reiseførar inn i vår historie, kunst og kulturarv. Her føreslår me fleire tema som du kan velje di reiserute etter. Her finn du òg opplysingar om reiseavstandar, og du kan samle stempel frå dei ulike stadene. Send kopi av sida med minst 3 stemplingar til oss innan 1. desember og vinn gilde premiar! Målaren Henrik Sørensen sa at Telemark er som Paris; kvar kvadratmeter har si historie! No var Sørensen kjend for å bruke store ord, men mykje av dette er sant. Di meir du høyrer, ser og lærer, di meir fascinert vert du av Vest- Telemark. Sørensen vart aldri ferdig. I meir enn 40 år kom han attende for å høyre meir, bli inspirert og for å måle. Du finn ein del informasjon i denne brosjyren, og enda meir på dei ulike musea og galleria. Du kan òg lese om dei på heimesida vår eller i VTM-appen som du kan laste ned gratis til telefonen din frå 1. juni Snart vil du sjå at vegane kryssar, at historiene gjev samanheng og at du vil forstå meir av regionen. Vest-Telemark Museum vart stifta i 2002 som ei felles forvaltning av til saman elleve ulike museumseiningar. Dei har ulike historier og utgangspunkt, men under eitt fortel dei mykje av den viktigaste historia for regionen. Finn dine vegar inn, finn skattane og nyt turane! Med helsing, Dag Rorgemoen direktør

2 TRE HISTORISKE SPOR... Historia om Vest-Telemark Dei fyrste som kom hit var jegerar som følgde reinen. Lang tid gjekk før folk vart bufaste, bygde hus og dyrka jord. Etter kvart oppdaga ein dei naturgjevne ressursane som la grunnlag for eigne næringar og handel. Jarn, brynestein og kopar Dei eldste spora etter jarnvinneanlegg i Vest-Telemark er frå dei første hundreåra av vår tidsrekning. I folkevandringstida ca e.kr. blei ei rekkje gardar etablert. Gravhaugane i Fyresdal er frå denne tida. Etter kvart klarte ein å lage stål som måtte slipast, og sal av brynestein frå skiferbrota i Eidsborg tok til frå 700-talet. Dette vart den fyrste eksportvara vår og del av nordsjøhandelen. Den varierte geologien baud på fleire fortrinn. Då danskekongen i 1539 utrusta tyske bergfolk for å starte bergverksdrift i Noreg, var det til Vest-Telemark dei kom. Kopargruver finn me fleire stader, men på Åmdals Verk kan du besøke gruvene og lære om drifta der frå 1691 til Telemarksvassdraget var viktigaste vegen ut for varene. Frå 1600-talet fekk også tømmeret verdi, og tømmerdrift vart ei viktig næring. Frå Vest-Telemark gjekk ein straum av brynestein, malm og tømmer, men også smør, kjøt, vilt og fisk. Dette var også beitelandet og veidelandet. Transporten og handelen batt Vest-Telemark til resten av verda. Dei gav arbeid og impulsar utanfrå. Kanaliseringa av vassdraget byrja i 1861, og frå 1892 kunne ein segle på éin kjøl frå Vest-Telemark og til havet. Ein ny æra vart innleidd for turisme, industri og handel: Telemarkskanalen vart hovudvegen mellom Aust- og Vestlandet. 2

3 GJENNOM VEST-TELEMARK Bondekultur Ingen annan stad kan du finne så mange bevarte mellomalderhus i tre som i Vest-Telemark. Grove, malma furustokkar vart nøye plukka ut til loft, bur og stoger. Odelsbonden bygde ikkje berre for sjølve seg, men også for etterkomarane. Mange av husa ser du framleis på gardane rundt om. På friluftsmusea våre i Eidsborg, Kviteseid, Fyresdal og Øyfjell kan du studere dei og samanlikne med seinare byggjeskikk. Her kan du dessutan oppleve interiør, reiskap og bruksgjenstandar. Handverket har vore høgt verdsett, og i tillegg til brukseigenskapane vart mykje også gjeve estetiske kvalitetar. Folkekunsten blømde særskild frå 1700-talet og framover. Ut frå handverks- og materialkunnskap sprang også utviklinga av skimakinga, og gjennom dette skileiken. Frå Morgedal kom pionerane som med konkurransar, oppvisingar og jamvel polferder la grunnlaget for skisporten. Frå folkekunst til moderne skulptur Under nasjonalromantikken frå midten av 1800-talet vart det henta svært mange motiv frå natur og folkeliv i Vest- Telemark. Men også i seinare epokar kom målarar hit for inspirasjon, som Henrik Sørensen og Harald Kihle. I tillegg har regionen fostra mange eigne kunstnarar, som dei fire store bilethoggarane Gunnar Utsond, Anne Grimdalen, Dyre Vaa og Knut Skinnarland. Ingen annan region i Noreg har så mange bilethoggarar. Også innan skrivekunst og musikk finn ein her store utøvarar, slik som forfattaren og journalisten Aasmund Olavsson Vinje, og den vidgjetne spelemannen Tarjei Augundsson, kjend som Myllarguten. 3

4 MAT OG OVERNATTING Dei to heilårsopne musea i Eidsborg og Morgedal har kafé med varm mat. I sesongen er det enkel servering på Åmdals Verk, i Kviteseid og i Øyfjell. Her finn du informasjon om overnatting: Eidsborg/Dalen/Tokke: visitdalen.no Morgedal/Kviteseid/Vrådal: morgedal.com visitvraadal.no Fyresdal: fyresdal.kommune.no Øyfjell/Rauland/Arabygdi/Vinje: visitrauland.no Seljord: seljordportalen.no For andre tilbod i regionen: visittelemark.no Innsvingen kafé ved Norsk Skieventyr i Morgedal byr på varm mat og catering heile året. Også i Eidsborg er det museumskafé (sesongopen). 4

5 INNHALD Vest-Telemark Museum Eidsborg side 6 Eidsborg stavkyrkje 7 Friluftsmuseet i Eidsborg 8 Aktivitetsparken i Eidsborg 9 Kanalhistoria på Dalen 10 Grimdalstunet Anne Grimdalen 11 Åmdals Verk gruver 12 Fyresdal bygdemuseum 13 Kvitesteid bygdetun Gunnar Utsond 14 Kviteseid gamle kyrkje 15 Øyfjell bygdemuseum 16 Myllarheimen Myllarguten 17 Rauland kunstmuseum: Dyre Vaa-samlingane 18 Knut Skinnarland-samlinga 19 Vinje biletgalleri Henrik Sørensen 20 Vinjestoga Aasmund Olavsson Vinje 21 Norsk Skieventyr i Morgedal 22 Øverbø i Morgedal Sondre Norheim 23 Her har eg vore! 24 Kart over alle museumsanlegg 25 (kan brettast ut) 5

6 VEST-TELEMARK MUSEUM EIDSBORG Faste utstillingar med folkekunst og handverk Temporærutstillingar kring kunst og historie Brynestein frå Eidsborg: utstilling og vandrerute Hovudbygget til Vest-Telemark Museum blei opna i 2012 og er hovudbølet til dei konsoliderte musea du finn i denne brosjyren. Bygget ligg rett bak Eidsborg stavkyrkje, i berget 470 m over Bandak og Dalen øvst i Telemarkskanalen. Her er eit friluftsmuseum kring to gamle gardar, og ein aktivitetspark knytt til temaet Telemarkskanalen (sjå side 8/9). I museumsbygget er det faste og temporære utstillingar om folkekunst drakt/tekstil, sylv, rosemåling, knivmaking. Her er også Statkraft sitt visingssenter for vasskrafthistorie og Tokke-utbygginga, og ei eiga avdeling med den årige historia til brynesteinen frå Eidsborg. I tillegg viser museet aktuelle utstillingar med vekslande tema. Heilårsope. Butikk og kafé (varm mat i helgar og i sesong). 7 km (10 min) til Dalen og Lastein bryggje 16 km (19 min) til Grimdalstunet 6

7 EIDSBORG STAVKYRKJE Einskipa stavkyrkje frå 1200-talet Veggmåleri, gotiske dekorelement, krusifiks Denne vesle og vakre stavkyrkja ligg rett ved Vest-Telemark Museum Eidsborg. Det opphavlege kyrkjeskipet er bygd i perioden og blei utvida både på og på talet. Kyrkja blei restaurert og er framleis i bruk. Stavkyrkja er av ein type som er heilt kledd med spon utvendig. Kyrkja blei vigsla til St. Nicolaus (lokalt kalla Nikuls), og ein statue av denne bispehelgenen var sentral i ein særeigen kultus som heldt seg til langt inn på 1700-talet. Kyrkja har mange interessante detaljar som lønnruner, rissa symbol, innvendig dekorasjon frå 1600-talet og eit klokketårn med takvimpel frå Frå juni til august er det faste omvisingar i kyrkja kvar dag, elles på bestilling. I museet får du kjøpt boka om stavkyrkja. 22 km (26 min) til Øyfjell bygdemuseum 28 km (28 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 7

8 FRILUFTSMUSEET I EIDSBORG Bygdetun med Europas eldste verdslege trehus Vandrerute til brynesteinsbrotet (rundtur 2 timar) Dette store utandørs museet blei skipa i 1949 som Lårdal bygdetun av sylvsmed Eivind Tveiten og kona hans Hæge. Det består av to gamle gardar, Uppistog og Nistog Vindlaus, og ei rekkje bygningar som er flytta hit. Tunet har over 30 bygg, deriblant Europas eldste bevarte ikkje-kyrkjelege trehus: Stålekleivloftet frå På tunet er også huset til Juvekongen ei Telemarksstoge som er rikt dekorert av den kjende rosemålaren Olav Torjusson. Mange andre bygningar fortel om gardslivet på 1800-talet. I tillegg til gardane er det sett opp ein husmannsplass. Mange av bygningane på området er opne for publikum. Frå juni til august er det faste omvisingar i bygdetunet, elles på bestilling. Ta kontakt med museet. 40 km (41 min) til Kviteseid bygdetun / gml. kyrkje 43 km (45 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 8

9 AKTIVITETSPARKEN I EIDSBORG Telemarkskanalens historie formidla gjennom leik med vatn. Aktivitetar og tradisjonshandverk Familieaktivitetsparken i Eidsborg er eit nytt tilbod ved museet frå sommaren Sentralt i parken er ein 105 m lang vassførande modell av Telemarkskanalen med båtar, sluser og kraftverk. Her kan du leike deg inn i historia og sluse brynestein, tømmer og turistbåtar frå Dalen til Skien. Parken byr også på ein arkeologisk utgravingsstad og høve til å oppleve handverkstradisjonar som lafting, smiing og brynesteinssliping. Open i sommarmånadene. 48 km (50 min) til Rauland kunstmuseum 51 km (56 min) til Fyresdal bygdemuseum 9

10 KANALHISTORIA PÅ DALEN Båt- og fløytingshistoria til Telemarkskanalen Lastein bryggje: utskipingsstaden for brynestein Telemarksvassdraget har ei meir enn 100o år lang historie som transportåre. Brynestein, tømmer og andre varer vart frakta nedover vassdraget. I 1892 blei Bandak-kanalen opna og Dalen vart for ein kort periode knutepunkt for ferdsla mellom Aust- og Vestlandet. Dalen hotell frå 1894 er eit synleg bevis på dette. Gullalderen vara til utpå 1920-talet. I det gamle pakkhuset på Lastein bryggje er det sett opp ei utstilling som viser historia til båttrafikken på kanalen, med mange originale gjenstandar og fotografi. Like bortanfor bryggja ligg ein freda utslagsplass for tømmer, med ei utandørs plakatutstilling om historia til fløytinga på kanalen. Bryggjeutstillinga er open så lenge båtane går. Her startar òg omvisinga i Tokke kraftverk sjå info på turistkontoret. 7 km (10 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 10 km (12 min) til Grimdalstunet 10

11 GRIMDALSTUNET Kunstsamling etter bilethoggaren Anne Grimdalen Historisk fjellgard med 10 hus og gardskvern Bilethoggaren Anne Grimdalen ( ) blei kalla eventyrjenta i norsk kunst. Anne vaks opp her på garden, men reiste tidleg ut for å bli kunstnar. Ho slo gjennom i 1938 då ho vann konkurransen om utsmykkinga av Oslo rådhus. Ho er mest kjend for sine barne- og dyreskulpturar mange av desse finn du her på tunet. Det eldste huset på garden er frå seinmellomalderen, det yngste frå kring Gamlestoga er bevart med interiør slik ho var då Anne Grimdalen budde her. Ei stor gardskvern med hestevandring fortel om moderne gardsdrift. I galleribygget er skulpturar og ting etter Anne Grimdalen samla. Her er også ulike sær- og salsutstillingar. Grimdalstunet er ope med omvisar i perioden juni august. 10 km (12 min) til Dalen / Lastein bryggje 11 km (16 min) til Åmdals Verk gruver 11

12 ÅMDALS VERK GRUVER Tur inn i kopargruver som var i drift i 254 år Museum med unike modellar og geologiutstilling På 1500-talet kom tyske bergfolk til Gullnes i Seljord og til Moisesberg i Fyresdal for å starte bergverksdrift i Noreg. På Åmdals Verk, ikkje langt frå Moisesberg, starta utvinninga av kopar i Den varte til 1945 med ulike eigarar. I ein rekonstruksjon av det gamle skeidehuset er det innreidd eit museum der mekaniske modellar viser gruvedrifta med bl.a. knuseverk, smeltehytte, vaskeri og oppgangssag. Ei rikhaldig mineralutstilling fortel om geologien i området. Gruvevandringa startar på museet og går fleire hundre meter inn i Hoffnung-gruva. Utanfor museet er det turvegar til restane av eit heilt gruvesamfunn som utgjer grunnlaget for dagens busetnad på Åmdals Verk. Museet er ope i perioden juni august. 11 km (16 min) til Grimdalstunet 31 km (36 min) til Fyresdal bygdemuseum 12

13 FYRESDAL BYGDEMUSEUM Gravhaugar frå folkevandringstida (4 600 e.kr.) Gardshus frå talet. Tettstad frå ca Dette er eit av Noregs eldste friluftsmuseum, skipa i Museet ligg i Øyskogen, eit grøntområde midt i sentrum av Fyresdal. Dei eldste husa er frå mellomalderen, flytta hit frå gardane kring i bygda. Her er også eit museumsbygg der ein kan sjå nye temautstillingar kvart år. For 1500 år sidan var Øyskogen heilag grunn. Her blei storfolk gravlagt, og gravhaugane blei gjennom vikingtida e.kr. brukt som kultstad for å få kontakt med gudane. Folkestadbyen rett ved Øyskogen er ein unik tettstad. Den liknar på ei Sørlandsbygd. Husa vart flytta hit frå plassane rundt om då folk flytta til byen mellom 1870 og Øyskogen er open for besøk gjennom heile året. Guiding og utstillingar i perioden juni august. 31 km (36 min) til Åmdals Verk gruver 51 km (54 min) til Kviteseid bygdetun / gml. kyrkje 13

14 KVITESEID BYGDETUN Bygningar frå velståande 1700-tals gardar Skulptursamling etter bilethoggar Gunnar Utsond Kviteseid Bygdetun vart skipa i 1907 og etablert rett ved Kviteseid gamle kyrkje i Fleire av husa på tunet er flytta hit frå store gardar og er av dei mest fotograferte i Vest-Telemark. Flekstveitstoga frå Lårdal er dekorert av Talleiv Målar Espetveit i Tveitloftet og Flekstveitloftet har vakker utskurd frå Ein utstillingshall viser skulpturane til bilethoggar Gunnar K. Utsond ( ). Utsond er ein av dei kjende norske symbolistane og skaparen av Helhesten på Ekeberg i Oslo. Utsond si dramatiske og tragiske historie er fortald i utstillinga. Her er servering og temautstillingar kvart år. Open med omvising og enkel servering juni august. 19 km (21 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 42 km (45 min) til Øyfjell bygdemuseum 14

15 KVITESEID GAMLE KYRKJE Steinkyrkje i romansk stil frå 1260 Rankedekorasjonar av Thomas Blix frå 1714 Dei fleste kyrkjer som blei bygd i mellomalderen var stavkyrkjer, men på dei sentrale stadene blei dei bygd i stein. Kviteseid gamle kyrkje er ei slik hovudkyrkje, datert På denne tida låg ein handelsplass (Kauphamar) nede ved vatnet, knytt til handel med brynestein, jarn og skinn. Det er fleire slike steinkyrkjer langsetter Telemarkskanalen. Kyrkja har mange interessante detaljar, som ein boge ved inngangsportalen med to dragar som tvinnar halsen om kvarandre, og rankedekorasjonar i koret måla av Thomas Blix i Altertavla er frå 1732, medan døypefonten i mellomalderstil truleg er laga på 1500-talet. Det er omvisingar i kyrkja med utgangspunkt i Kviteseid bygdetun i perioden juni august. 40 km (41 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 51 km (54 min) til Fyresdal bygdemuseum 15

16 ØYFJELL BYGDEMUSEUM Unikt museumsbygg med særs variert samling Stoge som viser påverknad av bymoten kring 1890 I 1931 fekk bygda Øyfjell eit særmerkt museumsbygg i testamentarisk gåve av brørne Tarjei og Olav O. Trovatn. Det er laga i lokal kila granitt, i ein stil som minner om amerikansk arkitektur frå siste halvdel av 1800-talet. Museumsbygget husar ei rik samling av reiskap, drakter, rosemåling, husgeråd og ulike snurrepiperi. Her kan du bl.a. sjå Noregs største ølhøne og ein fransk brennevinsdunk som kom til Lifjell i 1870 med varmluftballong! Tunet viser ein gard slik den var på 1900-talet. I låven finn du utstillinga om arbeidshesten. Våningshuset Mostøylstoga er frå 1860/90 og har innreiing påverka av bymoten. Museet er ope med omvisar i månadene juli og august. 21 km (26 min) til Rauland kunstmuseum 25 km (28 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 16

17 MYLLARHEIMEN I ARABYGDI Husmannsplassen Kosi frå 1866 med eldre hus Buplassen til Myllarguten. Statue laga av Dyre Vaa Tarjei Augundsson, fødd 1799 og oppvaksen i Sauherad, var ein vidgjeten spelemann. Han blei kalla Myllarguten etter den biologiske faren sin, som var møllar. Tarjei byrja tidleg med hardingfele og gav konsertar frå han var 8 år. Han blei oppdaga av Ole Bull og spela for kongen i København. I 1852 hadde Myllarguten tent godt med pengar og kunne kjøpe Øygarden som Kosi ligg under. Men han måtte selje att i Han fekk behalde Kosi, flytta fire eldre bygningar hit og budde her til han døydde i Stoga blei riven i 1900, men plassen blei restaurert og ei anna stoge sett opp i Minnesmerket laga av Dyre Vaa blei sett opp i Gruppeomvisingar i Myllarheimen kan tingast hjå Vest- Telemark Museum i Eidsborg. 25 km (28 min) til Rauland kunstmuseum 37 km (40 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 17

18 RAULAND KUNSTMUSEUM DYRE VAA Store og små gipsoriginalar etter bilethoggaren Ved sida av Gustav Vigeland er Dyre Vaa ( ) den bilethoggaren som har prega norsk skulptur mest. Han var fødd i Kviteseid, budde lenge i Oslo og flytta til Rauland på 1930-talet. I studietida var han elev av Gunnar Utsond (sjå s. 14) og Wilhelm Rasmussen på Kunstakademiet i Oslo. Mange av Vaas skulpturar står i Oslo mest kjende er kanskje eventyrfigurane på Ankerbrua og ulvane på Ila. Han laga sjømannsmonumentet i Bergen, og tre figurar til Nidarosdomens vestfront. Ved sida av dette måla han. Dyre Vaa gav dei fleste av gipsoriginalane sine til Vinje kommune. I 1981 blei Dyre Vaa-samlingane opna. Her er også arbeid av sonen Tor Vaa og av Svallaug Svalastoga. Ope med omvisar juli tidleg august, eller på bestilling. 21 km (26 min) til Øyfjell bygdemuseum 25 km (28 min) til Myllarheimen i Arabygdi 18

19 RAULAND KUNSTMUSEUM KNUT SKINNARLAND Rikhaldig skulptursamling og rekonstruert atelier Vest-Telemark hadde fire store bilethoggarar på 1900-talet: Gunnar Utsond, Anne Grimdalen, Dyre Vaa og Knut Skinnarland ( ). Knut Skinnarland var, som Dyre Vaa, elev av Wilhelm Rasmussen på Kunstakademiet. Ein viktig del av Skinnarlands verk er knytt til restaureringa av vestfronten til Nidarosdomen i Trondheim, der han bidrog med fire figurar. Elles er han kjend for fiskarmonumentet i Ålesund og Akureyri (Island), og for portretta av A. O. Vinje og Sondre Norheim. I 1994 blei Skinnarland-samlinga opna, i gangavstand frå Dyre Vaa-samlingane. Her er òg ein kopi av atelieret hans i Rauland. Kvart år er det dessutan ei aktuell salsutstilling. Ope med omvisar juli tidleg august, eller på bestilling. 34 km (38 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 48 km (50 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 19

20 VINJE BILETGALLERI I SMØRKLEPP HENRIK SØRENSEN OG HARALD KIHLE Eitt av to Sørensen-galleri teikna av Bjart F. Mohr Målaren Henrik Sørensen ( ) var ein leiarfigur i norsk kunstliv. Gjennom mange år arbeidde han i ein fast årsrytme: om hausten i Italia, om vinteren i atelieret sitt i Oslo Rådhus, om sommaren fyrst i Holmsbu (Hurum) og så her i Smørklepp i Vinje, der han måla landskap og folk. Sonen Sven Oluf Sørensen bygde to galleri til måleria etter far sin, eit i Holmsbu i 1973 og eit i Smørklepp i Båe er teikna av arkitekten Bjart Faye Mohr i ein særeigen stil: grov granitt med innsette glasflater, godt gøymt i skogen. I denne løynde perla av eit kunstmuseum finn ein òg måleri av Sørensens ven Harald Kihle ( ), kjend for sine skildringar av landskap, bygdeliv og ikkje minst hestar. Galleriet er ope med omvisar i månadene juli og august. 4 km (6 min) til Vinjestoga 34 km (38 min) til Rauland kunstmuseum 20

21 VINJESTOGA Barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje Husmannsstoge frå 1800-talet med interiør Aasmund Olavsson Vinje ( ) vaks opp på denne vesle husmannsplassen frå Han var det ein i Telemark kallar eit flogvit kvikk, evnerik og skapande og blei landskjend som diktar, forfattar og journalist. Han var den fyrste som tok landsmål (nynorsk) i bruk som skriftspråk med utgjevinga av Ferdaminne i Vinje var kjend både for sine vakre dikt og ein særs skarp satirisk penn. I Vinjestoga står framleis ting frå tida Aasmund budde her. Ein kan sjå skriveskrinet hans, originaleksemplar av tidsskriftet hans Dølen og mykje anna. Stoga er open med omvisar i månadene juli og augst, elles på bestilling. Ein kan også tinge ei eksklusiv omvising med minikonsert av folkemusikar Aasmund Nordstoga. 4 km (6 min) til Vinje biletgalleri 31 km (34 min) til Rauland kunstmuseum 21

22 NORSK SKIEVENTYR I MORGEDAL Opplev norsk skihistorie: frå samisk skikultur via skimaking, skismøring og norske ski- og polarpionerar til vinter-ol, snowboard og twin-tip Noreg, Telemark og Morgedal har ein særmerkt plass i skihistoria. Ordet ski kjem frå norrønt skíða som tyder kløyvd trestykke. Det internasjonale ordet slalom står for ein av tre typar terrengløype som på Morgedalsdialekt blei kalla ufsilåm (bratt løype med eitt hinder), uvyrdslåm (lang fjelløype med mange hinder) og slalåm (sla = slak bakke, låm = spor). Fleire av dei velkjende norske skipionerane var frå Morgedal: Sondre Norheim, brørne Torjus og Mikkel Hemmestveit og polfarar Olav Bjaaland. Museet viser tidleg ski- og polarhistorie og dagens skisport med fleirmediale utstillingar. Museet er heilårsope. Her er ein rikhaldig butikk med bøker, gåver og suvenirar. Innsvingen kafé serverer smakfull heimelaga og tradisjonsrik mat, og tilbyr catering. 19 km (21 min) til Kviteseid bygdetun 25 km (29 min) til Øyfjell bygdemuseum 22

23 ØVERBØ I MORGEDAL Husmannsplass der skilegenda Sondre Norheim blei fødd. Stoga som står her i dag er bygd av Sondre sjølv. Ein turveg er skilta frå bygda Sondre Auversson Norheim ( ) blir rekna som den store norske pioneren innan moderne skisport. Sondre blei fødd på denne bratte husmannsplassen. Han blei ein meister i slalåm, langrenn og hopp og vann mange renn både i Telemark og Oslo. Han tok i bruk og forbetra innsvinga ski og hælbindinga som gjorde det lettare å svinge og hoppe. Men Sondre var og blei fattig, og 1884 utvandra han til USA, der grava hans ligg i Denbigh ved Minot i North Dakota. Ein statue av Sondre laga av Knut Skinnarland står både ved Skieventyret i Morgedal og i sentrum av Minot. I stoga på Øverbø blei verdas fyrste vinterolympiske fakkel tent i 1952 og seinare på nytt i 1960 og Omvisingsturar kan tingast på Norsk Skieventyr. 28 km (28 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 50 km (53 min) til Rauland kunstmuseum 23

24 HER HAR EG VORE! FÅ EIT STEMPEL AV GUIDEN: Vest-Telemark Museum Eidsborg Norsk Skieventyr i Morgedal (Sondre Norheim) Grimdalstunet (Anne Grimdalen) Åmdals Verk gruver Fyresdal bygdemuseum Kviteseid bygdetun (Gunnar Utsond) Øyfjell bygdemuseum Rauland kunstmuseum (Dyre Vaa) Rauland kunstmuseum (Knut Skinnarland) Vinje biletgalleri (Henrik Sørensen og Harald Kihle) Vinjestoga (Aasmund Olavsson Vinje) Myllarheimen i Arabygdi (Myllarguten) 24

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no 9.-10. august 2013 NESETDAGANE www.neset-telemark.no PROGRAM 2013 FREDAG 9. AUGUST 14.00 Naturstig opp til Tehytta 17.00 Omvisning på tunet 19.00 Norskamerikaneren - Hillborg Romtveit og Trygve K.Vågen,

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet?

Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet? Sauherad ein anleis kommune. Sær eller interessant? Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet? Sauheraddagane 2007 Gvarv, 14. mars 2007 Solveig Svardal Der er fjell og snebreer som i Sveits,

Detaljer

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal Velkomen til kulturbygda Lærdal Ein tur i Hans Gjesme sine motiv Den lokale kunstnaren Hans Gjesme gav ved sin død i 1994 Lærdal kommune ei kunstgåve på vel 1500 kunstverk som omfattar måleri, grafikk,

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Mandag 20/06. Søndag 26/06. Tirsdag 21/06. Lørdag 25/06. Onsdag 22/06. Fredag 24/06. Torsdag 23/06

Mandag 20/06. Søndag 26/06. Tirsdag 21/06. Lørdag 25/06. Onsdag 22/06. Fredag 24/06. Torsdag 23/06 Mandag 20/06 17:00 LiviVinje - Jonsokmoro U-tunnelen ved Vinjevatn Nok ein gong skipar LiviVinje til tradisjonell jonsokfest på sletta ved Uen. Me set fyr på bålet kl 18.00, dersom veret tillet det. Grasvollen

Detaljer

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål VINJE SKOLE SOM MUSEUM Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål Vinje skole som museum Innleiing Dette notatet er laga etter at eg på vegne av Sparbyggja fortidsminnelag (av Fortidsminneforeninga)

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar TIDSUR Dei første norske byane vert grunnlagt Julius Cæsar 10 11 Svartedauden 12 Dei første menneske kjem til Noreg 1 2 9 8 Jordbruk vert innført i Noreg Pyramidane i Egypt vert bygd Skriftspråk vert 7

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Rekneskapet for prosjektet såg slik ut pr. september 2008:

Rekneskapet for prosjektet såg slik ut pr. september 2008: M PRSJEKTET Det har vore "Styringsgruppa for Pilegrimen" som til nå har hatt eigarskapet til prosjektet. Vest-Telemark Museum har sidan 2004 tatt på seg prosjektleiarrolla på vegne av styringsgruppa. 2009

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk Forskrift om fredning av statens kulturhistoriske eiendommer BIOFORSK ØST, LØKEN Kommune: 544/Øystre Slidre Gnr/bnr: 53/1 34/1 AskeladdenID: 161013 Referanse til landsverneplan: Omfang fredning Byggnavn

Detaljer

Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA

Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA 02-03 Eidsvikstranda Velkommen til Eidsvikstranda! I Eidsvika, sørvendt inst i Grytafjorden, kjem eit eksklusivt knippe sjølveigarleilegheiter med

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014

Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014 Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014 Gudbrandsdalsmusea avd. Lom bygdamuseum har følgjande tilbod i 2014: Generelle opningstider i sesong: Tysdag 24. juni sundag 10. august. Museet er ope tysdag sundag kl.

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 3, 4, 7 og 8 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett

Detaljer

Notat om historie og kulturlandskap

Notat om historie og kulturlandskap Notat om historie og kulturlandskap på del av g.nr. 40, br.nr. 1 og 13 Hauge i Kvinnherad planlagt regulert til bustadføremål. Tunet 2012 Hatlestrand november 2012 Karin Rabben Vangdal og Svein-Åge Vangdal

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

KLASSISK KULTURARV. SOLVEIG AARESKJOLD, Kyss meg i diskursen, 1996. Chr.H. Grosch: Domus Media, Universitetet i Oslo, 1853.

KLASSISK KULTURARV. SOLVEIG AARESKJOLD, Kyss meg i diskursen, 1996. Chr.H. Grosch: Domus Media, Universitetet i Oslo, 1853. KLASSISK KULTURARV Vi har med oss antikken overalt, anten vi vil eller ikkje. Arven frå antikken viser mellom anna att i ord, i styrestell og i arkitektur. Den klassiske lærdomsarven er ein av tre livskraftige

Detaljer

Juvet Landskapshotell

Juvet Landskapshotell ei norsk oppleving Juvet Landskapshotell I tunet Burtigard på Alstad i Norddal kommune blir det etablert ei reiselivsbedrift utanom det vanlege; eit landskapshotell som tilbyr eit kortferiekonsept basert

Detaljer

Opplev fjordane og norsk natur på sitt beste. Spesialpris overnatting. Organisering av transport

Opplev fjordane og norsk natur på sitt beste. Spesialpris overnatting. Organisering av transport Opplev fjordane og norsk natur på sitt beste Kviknes Hotel ønskjer å vere ein tilbydar av unike opplevingar. Produktet vårt kan ein skreddarsy til både individuelle og store- og små grupper. Hotellet består

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Nynorskprisen for journalistar

Nynorskprisen for journalistar Nynorskprisen for journalistar Årsrapport 2008 Prisvinnar Odd Reidar Solem : - Kjekt å få denne prisen Den røynde mediemannen og nyhendeanker i TV 2, Odd Reidar Solem, fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Vil du bli. Innbyding til utvalde firma. vert for ei ku?

Vil du bli. Innbyding til utvalde firma. vert for ei ku? Vil du bli Innbyding til utvalde firma vert for ei ku? CowParade Telemark 2006 Ein KUUl KUparadE! Sommaren 2006 kjem verdas største kunstprosjekt til Telemark. Da opnar CowParade Telemark med ein bøling

Detaljer

KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER

KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER Indre Sogn Vassområde Gaupne 31.01.2014 Aurland kommune v/ Bjørn Sture Rosenvold 5745 Aurland KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER Me har fått opplyst at miljøproblem knytt til vassdragsutbygging

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Nasjonalpark FESTIVALEN. i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM

Nasjonalpark FESTIVALEN. i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM Nasjonalpark FESTIVALEN i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM 2011 Velkomen til Nasjonalparkfestivalen 2011! Heile 79% av Skjåk kommune er verna, og med 1373 km² nasjonalpark er Skjåk landets største nasjonalparkkommune.

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen

Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen 1 Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen Eldrid Robberstad var født Fjalestad 28/05-1898 i Fyresdal. Faren heitte Talleiv Kjetilson Fjalestad og var frå Nissedal.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

REGULERINGSFØRESEGNER FOR HYLEBU, DEL AV ÅMLI NEDRE GNR. 132, BNR. 3 I TOKKE.

REGULERINGSFØRESEGNER FOR HYLEBU, DEL AV ÅMLI NEDRE GNR. 132, BNR. 3 I TOKKE. REGULERINGSFØRESEGNER FOR HYLEBU, DEL AV ÅMLI NEDRE GNR. 132, BNR. 3 I TOKKE. Reguleringsføresegner. (pbl. 26) Reguleringsføremål. (pbl. 25) I planområdet er det regulert inn følgjande reguleringsføremål:

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Runde kystleirskule Stupbratte klipper med yrande liv. Grøne bakkar mot djupblått hav. Eit samfunn omkransa av skumsprøyt. Idyllisk busetnad, men også ei dramatisk

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no.

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no. Bygdeblad Nr 4 09 Bygdesentralen/Frivillighetssentralen Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no Innhald: Pensjonistlaget Misjonshuset Sentralen Møte/arrangement

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV

STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV Førde by er fylkessenter i Sogn og Fjordane, og kommunen har nærare 13 000 innbyggjarar. Men kommunane i Sunnfjord gror meir og meir saman, og Førde ligg

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

Saksgang Møtedato Saksnr Kultur- og oppvekstutvalet 15.05.2012 020/12 Bystyret 07.06.2012 060/12

Saksgang Møtedato Saksnr Kultur- og oppvekstutvalet 15.05.2012 020/12 Bystyret 07.06.2012 060/12 FLORA KOMMUNE Saksgang Møtedato Saksnr Kultur- og oppvekstutvalet 15.05.2012 020/12 Bystyret 07.06.2012 060/12 Sakshandsamar: Margit Drivenes Kløvfjell Arkiv: K2-C00, K2-A10 Objekt: Arkivsaknr 12/848 KULTURPROGRAM

Detaljer

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 -------------------------------------------------------------------------------- DATO: LOV-1950-12-08-3 OPPHEVET DEPARTEMENT: AID (Arbeids- og inkluderingsdepartementet)

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/2106 Løpenr.: 18241/2015 Arkivkode: 150 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret Sakshandsamar: Gry Åsne Aksvik Forvalting av særavtalekraft

Detaljer

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen»

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» - Og skisser til mogeleg opprusting Status Bygget er eit eldre bygg bygd midt på 1960-talet. Bygget framstår i hovudtrekk slik det var bygd. Det er gjort nokre endringar

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune Dei unike dråpane i vest Området vårt er kalender-noreg i miniatyr. Vi samlar juvelane i eit fellesskap slik at dei skin enno klarare og tydelegare. Det er kjekkare å gå på skattejakt når ein går saman.

Detaljer

Egil Christophersen til minne.

Egil Christophersen til minne. Egil Christophersen til minne. Adjø Egil. Eg visste ikkje at du skulle dra så snart. Hadde eg det, skulle du fått desse bileta mens det endå var tid. Bilete eg tok på den fantastiske turen eg hadde til

Detaljer

Eit friminutt frå sorga

Eit friminutt frå sorga Lokalavisa for Seljord - Kviteseid - Nissedal - Fyresdal - Tokke - Vinje Telemarks største lokalavis Nr. 61 42. årgang Laurdag 7. juni 2014 www.vtb.no Kr 20,- Totaks strender: Det har blitt mange og lange

Detaljer

Hei alle sjøstjerneforeldre

Hei alle sjøstjerneforeldre Hei alle sjøstjerneforeldre Tida flyg og me er godt i gong med oktober månad. Me har fine dagar på avdelinga og mykje fint haustvær har gjort til at me har vore mykje ute. Me har no jobba jamt og trutt

Detaljer

Nordlendingen Elias Blix var ordets sølvsmedkunstnar. Han kristna landsmålet og gjorde sitt til at den norske kyrkja blei ei folkekyrkje.

Nordlendingen Elias Blix var ordets sølvsmedkunstnar. Han kristna landsmålet og gjorde sitt til at den norske kyrkja blei ei folkekyrkje. LEIESTJERNA Nordlendingen Elias Blix var ordets sølvsmedkunstnar. Han kristna landsmålet og gjorde sitt til at den norske kyrkja blei ei folkekyrkje. Han var med og omsette Bibelen til nynorsk, skreiv

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Nr 3/2010 DESEMBER INFORMASJONSSKRIV

Detaljer

Å dyrke rettferd. Ragnhild Henriksen

Å dyrke rettferd. Ragnhild Henriksen Å dyrke rettferd. Manden kommer gående mot nord. Han bærer en sæk, den første sæk, den indeholder niste og nogen redskaper. ( ) Hvad går han efter? Efter land, efter jord? ( ) Han kom en dag med sin tunge

Detaljer

Den kulturelle skulesekken Lokal plan - Selje kommune 2012/2013 2015/2016

Den kulturelle skulesekken Lokal plan - Selje kommune 2012/2013 2015/2016 Den kulturelle skulesekken Lokal plan - Selje kommune 2012/2013 2015/2016 Den kulturelle skulesekken (DKS) sikrar elevane i grunnskulen å møte profesjonell kunst - og kultur tilbod med høg kunstnarleg

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Nysgjerrigper 2013/14. 5-7 kl ved ÅVOS

Nysgjerrigper 2013/14. 5-7 kl ved ÅVOS Nysgjerrigper 2013/14 5-7 kl ved ÅVOS Åmdals Verk Åmdals Verk er ein plass i Vest-Telemark. Vi går på eit oppvekstsenter med 16 elevar og med barnehage. I storskulen (mellomtrinnet) har vi ei elevbedrift

Detaljer

NOEN VIKTIGE INFORMASJONER OM NORGE

NOEN VIKTIGE INFORMASJONER OM NORGE NOEN VIKTIGE INFORMASJONER OM NORGE Noreg er eit land i Nord-Europa. Noreg er eit nordisk land. Noreg, Danmark, Sverige, Finland og Island vert kalla dei nordiske landa. Noreg, Danmark og Sverige har òg

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

Skjervheim 279 1/6. Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet. Myrkdalen Voss kommune

Skjervheim 279 1/6. Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet. Myrkdalen Voss kommune Skjervheim 279 1/6 Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet Myrkdalen Voss kommune Kulturlandskapsprisen for Hordaland 2012 Garden Historie Gardsnamnet Skjervheim med endinga heim vitnar om gamal busetnad.

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008

Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008 Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008 Baroniet Rosendal er vertskap for den 7. samlinga i det Nasjonale Museumsnettverket for Kulturlandskap.

Detaljer

Turmål 2009 - Vestre Slidre kommune. 1 Bergstjednet (856 moh)

Turmål 2009 - Vestre Slidre kommune. 1 Bergstjednet (856 moh) 1 Bergstjednet (856 moh) Posten er sett opp ved nordenden av Bergstjednet (856 m.o.h.), som er det einaste tjednet på Slidreåsen/Magistadåsen. Parker ved fylkesvegen over Magistadåsen der skogsbilvegen

Detaljer

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Kjære alle! Gratulerer alle med dagen. Dette er ein merkedag for bevaringstenestene både her i fylket og nasjonalt! Hordaland

Detaljer

i6c)( Melding om vedtak - Tilbodsstruktur i vidaregåande opplæring - skuletilbod 2020 - høyringsuttale

i6c)( Melding om vedtak - Tilbodsstruktur i vidaregåande opplæring - skuletilbod 2020 - høyringsuttale Vinje kommune Organisasjon, arkiv og IKT Telemark Fylkeskommune Postboks 2844 i6c)( 3702 SKIEN 513 _1 3 Sakshands. Saksnr. Løpenr. Arkiv Dato RLO 2013/545 4148/2013 14.03.2013 Melding om vedtak - Tilbodsstruktur

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Årsrapport. Bygdeutviklingsprosjektet i Instedalen. Årsrapport bygdeutvikling 2012

Årsrapport. Bygdeutviklingsprosjektet i Instedalen. Årsrapport bygdeutvikling 2012 Årsrapport 2012 Bygdeutviklingsprosjektet i Instedalen Årsrapport bygdeutvikling 2012 I 2012 har hovedstyret i BU Instedalen hatt 7 styremøter. Styret har sett ned arbeidsgrupper til dei forskjellige prosjekta,

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer