VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum!"

Transkript

1 VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum! Her kan du sjå og høyre, smake og oppleve, prøve ut og leike deg inn i vår historie. Vest-Telemark har blitt kalla både eit sogeland og ei skattekiste. La denne brosjyren vere din reiseførar inn i vår historie, kunst og kulturarv. Her føreslår me fleire tema som du kan velje di reiserute etter. Målaren Henrik Sørensen sa at Telemark er som Paris; kvar kvadratmeter har si historie! No var Sørensen kjend for å bruke store ord, men mykje av dette er sant. Di meir du høyrer, ser og lærer, di meir fasinert vert du av Vest- Telemark. Sørensen vart aldri ferdig. I meir enn 40 år kom han attende for å høyre meir, bli inspirert og for å måle. Du finn noko informasjon i denne brosjyra, og endå meir på dei ulike musea og galleria. Du kan òg lese om dei på heimesida vår eller i VTM-appen. Snart vil du sjå at vegane kryssar, at historiene gjev samanheng og du forstår meir av regionen. Vest-Telemark Museum vart stifta i 2002 som ei felles drift av til saman tolv ulike museumseiningar. Dei har ulike historier og utgangspunkt, men under eitt fortel dei mykje av den viktigaste historia for regionen. Finn dine vegar inn, finn skattane og nyt turane! Med helsing Dag Rorgemoen direktør

2 TRE HISTORISKE SPOR... Historia om Vest-Telemark Dei fyrste som kom hit var jegerar som følgde reinen. Lang tid gjekk før folk vart bufaste, bygde hus og dyrka jord. Etter kvart oppdaga ein dei naturgjevne ressursane som la grunnlag for eigne næringar og handel. Jarn, brynestein og kopar Dei eldste spora etter jarnvinneanlegg i Vest-Telemark er frå dei første hundreåra av vår tidsrekning. I folkevandringstida ca e.kr. blei ei rekkje gardar etablert. Gravhaugane i Fyresdal er frå denne tida. Etter kvart klarte ein å lage stål som måtte slipast, og sal av brynestein frå skiferbrota i Eidsborg tok til frå 700-talet. Dette vart den fyrste eksportvara vår og del av nordsjøhandelen. Den varierte geologien baud på fleire fortrinn. På talet byrja norsk bergverksdrift. Danskekongen utrusta tyske bergfolk og det var til Vest-Telemark dei kom. Kopargruver finn me fleire stader, men på Åmdals Verk kan du besøke gruvene og lære om drifta der frå 1691 til Telemarksvassdraget var viktigaste vegen ut for varene. Frå 1600-talet fekk også tømmeret verdi, og tømmerdrift vart ei viktig næring. Frå Vest-Telemark gjekk ein straum av brynestein, malm og tømmer, men også smør, kjøt, vilt og fisk. Dette var også beitelandet og veidelandet. Transporten og handelen batt Vest-Telemark til resten av verda. Dei gav arbeid og impulsar utanfrå. Kanaliseringa av vassdraget byrja i 1861, og frå 1892 kunne ein segle på éin kjøl frå Vest-Telemark og til havet. Ein ny æra vart innleidd for turisme, industri og handel: Telemarkskanalen vart hovudvegen mellom Aust- og Vestlandet. 2

3 GJENNOM VEST-TELEMARK Bondekultur Ingen annan stad kan du finne så mange bevarte mellomalderhus i tre som i Vest-Telemark. Grove, malma furustokkar vart nøye plukka ut til loft, bur og stoger. Odelsbonden bygde ikkje berre for sjølve seg, men også for etterkomarane. Mange av husa ser du framleis på gardane rundt om. På friluftsmusea våre i Eidsborg, Kviteseid, Fyresdal og Øyfjell kan du studere dei og samanlikne med seinare byggjeskikk. Her kan du dessutan oppleve interiør, reiskap og bruksgjenstandar. Handverket har vore høgt verdsett, og i tillegg til brukseigenskapane vart mykje også gjeve estetiske kvalitetar. Folkekunsten blømde særskild frå 1700-talet og framover. Ut frå handverks- og materialkunnskap sprang også utviklinga av skimakinga, og gjennom dette skileiken. Frå Morgedal kom pionerane som med konkurransar, oppvisingar og jamvel polferder la grunnlaget for skisporten. Frå folkekunst til moderne skulptur Under nasjonalromantikken frå midten av 1800-talet vart det henta mange motiv frå natur og folkeliv i Vest- Telemark. Men også i seinare epokar kom målarar hit for inspirasjon, som Henrik Sørensen og Harald Kihle. I tillegg har regionen fostra mange eigne kunstnarar, som dei fire store bilethoggarane Gunnar Utsond, Anne Grimdalen, Dyre Vaa og Knut Skinnarland. Ingen annan region i Noreg har så mange bilethoggarar. Også innan skrivekunst og musikk finn ein her store utøvarar, slik som forfattaren og journalisten Aasmund Olavsson Vinje, og den vidgjetne spelemannen Tarjei Augundsson, kjend som Myllarguten. 3

4 MAT OG OVERNATTING Norsk Skieventyr i Morgedal har kafé heile året. I sesongen er det kafé òg i Eidsborg, og enkel servering på Åmdals Verk gruver, Kviteseid bygdetun og Grimdalstunet. Her finn du informasjon om overnatting: Eidsborg/Dalen/Tokke: visitdalen.com Morgedal/Kviteseid/Vrådal: morgedal.com visitvraadal.no Fyresdal: fyresdal.kommune.no Øyfjell/Rauland/Arabygdi/Vinje: visitrauland.com Seljord: seljordportalen.no For andre tilbod i regionen: visittelemark.no Kaféen ved Norsk Skieventyr i Morgedal byr på varm mat og catering heile året. I Eidsborg er det kafé med varm mat mai september. 4

5 INNHALD Vest-Telemark Museum Eidsborg side 6 Eidsborg stavkyrkje 7 Friluftsmuseet i Eidsborg 8 Aktivitetsparken i Eidsborg 9 Kanalhistoria ved Dalen bryggje 10 Grimdalstunet Anne Grimdalen 11 Åmdals Verk gruver 12 Fyresdal bygdemuseum 13 Kvitesteid bygdetun Gunnar Utsond 14 Kviteseid gamle kyrkje 15 Øyfjell bygdemuseum 16 Myllarheimen Myllarguten 17 Rauland kunstmuseum: Dyre Vaa-samlingane 18 Knut Skinnarland-samlinga 19 Vinje biletgalleri Henrik Sørensen 20 Vinjestoga Aasmund Olavsson Vinje 21 Norsk Skieventyr Morgedal 22 Øverbø i Morgedal Sondre Norheim 23 Kart over alle museumsanlegg 24 Kontaktinformasjon 25 5

6 VEST-TELEMARK MUSEUM EIDSBORG Faste utstillingar med folkekunst og handverk Temporærutstillingar Brynestein frå Eidsborg: utstilling og vandrerute Hovudbygget til Vest-Telemark Museum blei opna i 2012 og er hovudbølet til dei konsoliderte musea du finn i denne brosjyra. Museet ligg rett bak Eidsborg stavkyrkje, mellom Dalen og Høydalsmo. Her er eit friluftsmuseum kring to gamle gardar, og ein aktivitetspark knytt til temaet Telemarkskanalen (sjå side 8/9). I museumsbygget er det faste og temporære utstillingar om folkekunst drakt/tekstil, sylv, rosemåling, knivmaking. Her er Statkraft sitt visingssenter og forteljinga om Tokkeutbygginga. Ei eiga avdeling viser 1300 år med brynesteinshistorie. I tillegg viser museet aktuelle utstillingar. Ope mai september, elles på bestilling. Stor museumsbutikk og kafé med tradisjonsmat. 7 km (10 min) til Kanalhistoria ved Dalen bryggje 16 km (20 min) til Grimdalstunet på Skafså 6

7 EIDSBORG STAVKYRKJE Einskipa stavkyrkje frå 1200-talet Veggmåleri, gotiske dekorelement, krusifiks Denne vesle og vakre stavkyrkja ligg rett ved museet i Eidsborg. Det opphavlege kyrkjeskipet er bygd i perioden og blei utvida både på og på 1800-talet. Kyrkja blei restaurert og er framleis i bruk. Stavkyrkja er av ein type som er heilt kledd med spon utvendig. Kyrkja blei vigsla til St. Nicolaus (lokalt kalla Nikuls), og ein statue av denne bispehelgenen var sentral i ein særeigen kultus som heldt seg til langt inn på 1700-talet. Kyrkja har mange interessante detaljar som lønnruner, rissa symbol og innvendige dekorasjonar frå 1600-talet. Frå mai til september er det omvisingar i kyrkja kvar dag, elles på bestilling. I museet får du kjøpt boka om stavkyrkja. 22 km (25 min) til Øyfjell bygdemuseum 28 km (30 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 7

8 FRILUFTSMUSEET I EIDSBORG Gardstun med Europas eldste verdslege trehus Vandrerute til brynesteinsbrotet (rundtur 2 timar) Dette store friluftsmuseet blei grunnlagt som Lårdal bygdetun av sylvsmed Eivind Tveiten og kona hans Hæge. Det består av to gamle gardar, Uppistog og Nistog Vindlaus, og ei rekkje bygningar som er flytta hit. Tunet har over 30 bygg, deriblant Europas eldste bevarte ikkje-kyrkjelege trehus: Stålekleivloftet frå På tunet er også huset til Juvekongen ei Telemarksstoge som er rikt dekorert av den kjende rosemålaren Olav Torjusson. Mange andre bygningar fortel om gardslivet på 1800-talet. I tillegg til gardane er det sett opp ein husmannsplass. Mange av bygningane på området er opne for publikum. Ope mai september, elles på bestilling. 40 km (40 min) til Kviteseid bygdetun / gml. kyrkje 43 km (45 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 8

9 AKTIVITETSPARKEN I EIDSBORG Telemarkskanalens historie med slusing og vassleik Husmannsplass, tradisjonshandverk, bogeskjoting Kanalparken ved museet i Eidsborg opna sommaren Sentralt i parken er ein 105 m lang vassførande modell av Telemarkskanalen med båtar, sluser og kraftverk. Her kan du leike deg inn i historia og sluse brynestein, tømmer og turistbåtar frå Dalen til Skien. Parken byr òg på ein historisk husmannsplass med fleire bygningar. Her har ein høve til å oppleve levande handverkstradisjonar fleire gonger i veka. Andre aktivitetar i parken er bogeskjoting, arkeologisk utgraving, lafting og smiing. Nyt ein kaffikopp medan ungane leikar i kanalen! Ope juni august. 48 km (50 min) til Rauland kunstmuseum 51 km (55 min) til Fyresdal bygdemuseum 9

10 KANALHISTORIA PÅ DALEN Båt- og fløytingshistoria til Telemarkskanalen Lastein bryggje: utskipingsstaden for brynestein Telemarksvassdraget har ei meir enn 100o år lang historie som transportåre. Brynestein, tømmer og andre varer vart frakta nedover vassdraget. I 1892 blei Bandak-kanalen opna og Dalen vart for ein kort periode knutepunkt for ferdsla mellom Aust- og Vestlandet. Dalen hotell frå 1894 er eit synleg bevis på dette. Gullalderen vara til utpå 1920-talet. I den gamle pakkbua på Lastein bryggje er det sett opp ei utstilling som viser historia til båttrafikken på kanalen, med mange originale gjenstandar og fotografi. Like bortanfor bryggja ligg ein freda utslagsplass for tømmer, med ei utandørs plakatutstilling om historia til fløytinga på kanalen. Utstillingane er opne så lenge kanalbåtane går. Her startar òg omvisinga i Tokke kraftverk sjå info på turistkontoret. 7 km (10 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 10 km (15 min) til Grimdalstunet på Skafså 10

11 GRIMDALSTUNET Kunstsamling etter bilethoggaren Anne Grimdalen Historisk fjellgard med 10 hus og gardskvern Bilethoggaren Anne Grimdalen ( ) blir kalla eventyrjenta i norsk kunst. Anne vaks opp her på garden, men reiste tidleg ut for å bli kunstnar. Ho slo gjennom i 1938 då ho vann konkurransen om utsmykkinga av Oslo rådhus. Ho er mest kjend for sine barne- og dyreskulpturar mange av desse finn du her på tunet. Gardstunet i Skafså er slik det var då Anne vaks opp her med alle sine 11 bygningar. Gamlestoga er bevart med originalt interiør. Garden er ein av få autentiske fjellgardar som er att i Vest-Telemark. I galleribygget er skulpturar og ting etter Anne Grimdalen samla. Her er også ulike sær- og salsutstillingar. Ope juni august, elles på bestilling. Enkel servering. 10 km (12 min) til Dalen / Lastein bryggje 11 km (16 min) til Åmdals Verk gruver 11

12 ÅMDALS VERK GRUVER Tur inn i kopargruver som var i drift i over 250 år Museum med unike modellar og geologiutstilling På 1500-talet kom tyske bergfolk til Gullnes i Seljord og til Moisesberg i Fyresdal for å starte bergverksdrift i Noreg. På Åmdals Verk, ikkje langt frå Moisesberg, starta utvinninga av kopar i Den varte til 1945 med ulike eigarar. I ein rekonstruksjon av det gamle skeidehuset er det innreidd eit museum der mekaniske modellar viser gruvedrifta med bl.a. knuseverk, smeltehytte, vaskeri og oppgangssag. Ei rikhaldig mineralutstilling fortel om geologien i området. Gruvevandringa startar på museet og går fleire hundre meter inn i Hoffnung-gruva. Utanfor museet er det turvegar til restane av eit heilt gruvesamfunn som utgjer grunnlaget for dagens busetnad på Åmdals Verk. Ope juni august, elles på bestilling. 11 km (15 min) til Grimdalstunet på Skafså 31 km (35 min) til Fyresdal bygdemuseum 12

13 FYRESDAL BYGDEMUSEUM Gravhaugar frå folkevandringstida (4 600 e.kr.) Gardshus frå talet. Tettstad frå ca Dette er eit av Noregs eldste bygdemuseum, skipa i Museet ligg i Øyskogen midt i sentrum av Fyresdal. Dei eldste husa er frå mellomalderen, flytta hit frå gardane kring i bygda. Her er også eit museumsbygg der ein kan sjå nye temautstillingar kvart år. For 1500 år sidan var Øyskogen heilag grunn. Her blei storfolk gravlagt, og gjennom vikingtida blei gravhaugane brukt som kultstad for å få kontakt med gudane. Folkestadbyen rett ved Øyskogen er ein unik tettstad. Den liknar på ei Sørlandsbygd. Husa vart flytta hit frå plassane rundt om då folk flytta til byen mellom 1870 og Bygningane er opne juni august, elles på bestilling. Boka om museet kan du kjøpe på den lokale turistinformasjonen. 31 km (35 min) til Åmdals Verk gruver 51 km (55 min) til Kviteseid bygdetun / gml. kyrkje 13

14 KVITESEID BYGDETUN Bygningar frå velståande 1700-tals gardar Skulptursamling etter bilethoggar Gunnar Utsond Kviteseid bygdetun vart skipa i 1907 og etablert rett ved Kviteseid gamle kyrkje i Bygdetunet viser ein storgard slik den såg ut på 1700-talet. Husa er flytt hit frå heile regionen. Flekstveitstoga er dekorert av Talleiv Målar Espetveit i Tveitloftet og Flekstveitloftet har vakker utskurd frå Ein utstillingshall viser skulpturane til bilethoggar Gunnar K. Utsond ( ). Utsond er ein av dei kjende norske symbolistane og skaparen av Helhesten på Ekeberg i Oslo. Utsond si dramatiske og tragiske historie er fortald i utstillinga. Her er servering og temautstillingar kvart år. Ope juni august, elles på bestilling. Enkel servering. 19 km (20 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 42 km (45 min) til Øyfjell bygdemuseum 14

15 KVITESEID GAMLE KYRKJE Steinkyrkje i romansk stil frå 1260 Rankedekorasjonar av Thomas Blix frå 1714 Dei fleste kyrkjer som blei bygd i mellomalderen var stavkyrkjer, men på dei sentrale stadene blei dei bygd i stein. Kviteseid gamle kyrkje er ei slik hovudkyrkje, datert På denne tida låg ein handelsplass (Kauphamar) nede ved vatnet, knytt til handel med brynestein, jarn og skinn. Det er fleire slike steinkyrkjer langsetter Telemarkskanalen. Kyrkja har mange interessante detaljar, som ein boge ved inngangsportalen med to dragar som tvinnar halsen om kvarandre, og rankedekorasjonar i koret måla av Thomas Blix i Altertavla er frå 1732, medan døypefonten i mellomalderstil truleg er laga på 1500-talet. Det er omvisingar i kyrkja med utgangspunkt i Kviteseid bygdetun i perioden juni august. 40 km (40 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 51 km (55 min) til Fyresdal bygdemuseum 15

16 ØYFJELL BYGDEMUSEUM Unikt museumsbygg med mangfaldig samling Stoge som viser påverknad av bymoten kring 1890 I 1931 fekk bygda Øyfjell eit særmerkt museumsbygg i testamentarisk gåve av brørne Tarjei og Olav O. Trovatn. Det er laga i lokal kila granitt. Museumsbygget husar ei rik samling av reiskap, drakter, rosemåling, husgeråd og ulike snurrepiperi. Her kan du bl.a. sjå Noregs største ølhøne! «Nystog-samlinga» viser gjenstandar slik dei var vanlege på ein velståande gard. Tunet viser ein slik gard frå 1900-talet. I låven finn du utstillinga om arbeidshesten. Våningshuset Mostøylstoga er frå 1860/90 og viser korleis byggeskikk og interiør blei påvirka av bymoten eit døme på «bondesveitserstilen». Helgeope juni august, elles på bestilling. 21 km (25 min) til Rauland kunstmuseum 25 km (30 min) til Norsk Skieventyr i Morgedal 16

17 MYLLARHEIMEN I ARABYGDI Husmannsplassen Kosi frå 1866 med eldre hus Siste heimen til Myllarguten. Statue av Dyre Vaa Tarjei Augundsson, fødd i 1801 og oppvaksen i Sauherad, var ein vidgjeten spelemann. Han blei kalla Myllarguten etter faren sin som var møllar. Tarjei byrja tidleg med hardingfele og gav konsertar frå han var 8 år. Han blei oppdaga av Ole Bull og spela bl.a. for kongen i København. I 1852 hadde Myllarguten tent godt med pengar og kunne kjøpe Øygarden som Kosi ligg under. Men han måtte selje att i Han fekk behalde Kosi, flytta fire eldre bygningar hit og budde her til han døydde i Stoga blei riven i 1900, men plassen blei restaurert og ei anna stoge sett opp i Minnesmerket laga av Dyre Vaa blei sett opp i Ope for gruppeomvisingar på bestilling. 25 km (30 min) til Rauland kunstmuseum 37 km (40 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 17

18 RAULAND KUNSTMUSEUM DYRE VAA Stor samling skulpturar etter bilethoggaren Ved sida av Gustav Vigeland er Dyre Vaa ( ) den bilethoggaren som har prega norsk skulptur mest. Han var fødd i Kviteseid, budde lenge i Oslo og flytta til Rauland på 1930-talet. I studietida var han elev av Gunnar Utsond (sjå s. 14) og Wilhelm Rasmussen på Kunstakademiet i Oslo. Mange av Vaa sine skulpturar står i Oslo mest kjende er kanskje eventyrfigurane på Ankerbrua og ulvane på Ila. Han laga sjømannsmonumentet i Bergen, og tre figurar til Nidarosdomens vestfront. Ved sida av dette måla han. Dyre Vaa gav dei fleste av gipsoriginalane sine til Vinje kommune. I 1981 blei Dyre Vaa-samlingane opna. Her er også arbeid av sonen Tor Vaa og av Svallaug Svalastoga. Ope juni august, elles på bestilling. 21 km (25 min) til Øyfjell bygdemuseum 25 km (30 min) til Myllarheimen i Arabygdi 18

19 RAULAND KUNSTMUSEUM KNUT SKINNARLAND Rikhaldig skulptursamling og rekonstruert atelier Vest-Telemark hadde fire store bilethoggarar på 1900-talet: Gunnar Utsond, Anne Grimdalen, Dyre Vaa og Knut Skinnarland ( ). Knut Skinnarland var, som Dyre Vaa, elev av Wilhelm Rasmussen på Kunstakademiet. Ein viktig del av Skinnarlands verk er knytt til restaureringa av vestfronten til Nidarosdomen i Trondheim, der han bidrog med fire figurar. Elles er han kjend for fiskarmonumentet i Ålesund og Akureyri (Island), og for portretta av A. O. Vinje og Sondre Norheim. I 1994 blei Skinnarland-samlinga opna, i gangavstand frå Dyre Vaa-samlingane. Her er òg ein kopi av atelieret hans. Kvart år er det dessutan ei aktuell salsutstilling. Ope juni august, elles på bestilling. 34 km (40 min) til Vinje biletgalleri / Vinjestoga 48 km (50 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 19

20 VINJE BILETGALLERI HENRIK SØRENSEN OG HARALD KIHLE Særmerkt galleri og målerisamling midt i motivet Målaren Henrik Sørensen ( ) var ein leiarfigur i norsk kunstliv. Gjennom mange år arbeidde han i ein fast årsrytme: om hausten i Italia, om vinteren i atelieret sitt i Oslo Rådhus, om sommaren fyrst i Holmsbu (Hurum) og så her i Smørklepp i Vinje, der han måla landskap og folk. Sonen Sven Oluf Sørensen bygde to galleri til måleria etter far sin, eit i Holmsbu i 1973 og eit her i Smørklepp i Båe er teikna av arkitekten Bjart Faye Mohr i ein særeigen stil: grov granitt med innsette glasflater, godt gøymt i skogen. I denne løynde perla av eit kunstmuseum finn ein òg måleri av Sørensens ven Harald Kihle ( ), kjend for sine skildringar av landskap, bygdeliv og ikkje minst hestar. Ope juni august, elles på bestilling. 4 km (5 min) til Vinjestoga 34 km (40 min) til Rauland kunstmuseum 20

21 VINJESTOGA Barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje Husmannsstoge og interiør frå 1800-talet Aasmund Olavsson Vinje ( ) vaks opp på denne vesle husmannsplassen frå Han hadde det ein i Telemark kallar eit flogvit han var kvikk, evnerik og skapande og blei landskjend som diktar, forfattar og journalist. Han var den fyrste som tok landsmål (nynorsk) i bruk som skriftspråk med utgjevinga av Ferdaminne i Vinje var kjend både for sine vakre dikt og ein særs skarp penn. I Vinjestoga står framleis ting frå tida Aasmund budde her. Ein kan sjå skriveskrinet hans, originaleksemplar av tidsskriftet hans Dølen og mykje anna. Ope juni augst, elles på bestilling. Ein kan òg bestille omvising og minikonsert med folkemusikar Aasmund Nordstoga. 4 km (5 min) til Vinje biletgalleri 31 km (35 min) til Rauland kunstmuseum 21

22 NORSK SKIEVENTYR MORGEDAL Opplev norsk skihistorie: frå samisk skikultur via skimaking, skismøring og norske ski- og polarpionerar til vinter-ol, snowboard og twin-tip Noreg, Telemark og Morgedal har ein særmerkt plass i internasjonal skihistorie. Ordet ski kjem frå norrønt skíða som tyder kløyvd trestykke. Ordet slalom har opphav i Morgedalsdialekta: slalåm (sla = slak bakke, låm = skispor). Andre døme er telemarksving og telemarknedslag. Fleire av dei kjende norske skipionerane vaks opp i Morgedal på 1800-talet: Sondre Norheim, brørne Torjus og Mikkel Hemmestveit og polfarar Olav Bjaaland. Museet viser tidleg ski- og polarhistorie, samt glimt frå dagens skileik med fleirmediale utstillingar. Museet er heilårsope (unnateke januar). Stor museumsbutikk. Kafé med tradisjonsrik mat og catering. 19 km (20 min) til Kviteseid bygdetun 25 km (30 min) til Øyfjell bygdemuseum 22

23 ØVERBØ I MORGEDAL Husmannsplass der skilegenda Sondre Norheim blei fødd. Stoga som står her i dag er bygd av Sondre sjølv. Ein turveg er skilta frå bygda Sondre Auversson Norheim ( ) blir rekna som den store norske pioneren innan moderne skisport. Sondre blei fødd på denne bratte husmannsplassen. Han blei ein meister i slalåm, langrenn og hopp og vann mange renn både i Telemark og Oslo. Han tok i bruk og forbetra innsvinga ski og hælbindinga som gjorde det lettare å svinge og hoppe. Men Sondre var og blei fattig, og 1884 utvandra han til USA, der grava hans ligg i Denbigh ved Minot i Nord- Dakota. Ein statue av Sondre laga av Knut Skinnarland står både ved Skieventyret i Morgedal og i sentrum av Minot. I stoga på Øverbø blei verdas fyrste vinterolympiske fakkel tent i 1952 og seinare på nytt i 1960 og Omvisingsturar kan tingast på Norsk Skieventyr. 28 km (30 min) til museet i Eidsborg / stavkyrkja 50 km (55 min) til Rauland kunstmuseum 23

24 24

VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum!

VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum! VELKOMEN til Vest-Telemark og våre museum! Her kan du sjå og høyre, smake og oppleve, prøve ut og leike deg inn i vår historie. Vest-Telemark har blitt kalla både eit sogeland og ei skattekiste. La denne

Detaljer

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no 9.-10. august 2013 NESETDAGANE www.neset-telemark.no PROGRAM 2013 FREDAG 9. AUGUST 14.00 Naturstig opp til Tehytta 17.00 Omvisning på tunet 19.00 Norskamerikaneren - Hillborg Romtveit og Trygve K.Vågen,

Detaljer

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar TIDSUR Dei første norske byane vert grunnlagt Julius Cæsar 10 11 Svartedauden 12 Dei første menneske kjem til Noreg 1 2 9 8 Jordbruk vert innført i Noreg Pyramidane i Egypt vert bygd Skriftspråk vert 7

Detaljer

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal Velkomen til kulturbygda Lærdal Ein tur i Hans Gjesme sine motiv Den lokale kunstnaren Hans Gjesme gav ved sin død i 1994 Lærdal kommune ei kunstgåve på vel 1500 kunstverk som omfattar måleri, grafikk,

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

Stabbursberging på Åsen Bygdemuseum

Stabbursberging på Åsen Bygdemuseum Stabbursberging på Åsen Bygdemuseum På Åsen Bygdemuseum har ein i løpet av mange års museumsverksemd samla gjenstandar og bygningar som fortel om levesett og tradisjonar i vårt eige nærmiljø gjennom tidene.

Detaljer

7.-8. august 2015 NESETDAGANE.

7.-8. august 2015 NESETDAGANE. 7.-8. august 2015 NESETDAGANE www.neset-telemark.no PROGRAM 2015 FREDAG 7. AUGUST 18.00 BYTING Thomas Hellekås, Per Anders Buen Garnås, Svein Eivind Mo Haugan, Marius Skjelbred og Halvor Halvorsen LAURDAG

Detaljer

Vel nynorsk for barnet ditt!

Vel nynorsk for barnet ditt! Vel nynorsk for barnet ditt! 10 elevar er nok til å få ein eigen nynorskklasse på skulen til barnet ditt. Alle elevar skal lære bokmål og nynorsk. Lat barnet ditt få gjere det på den lettaste måten. Kva

Detaljer

Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet?

Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet? Sauherad ein anleis kommune. Sær eller interessant? Korleis kan vi sette fruktbygda i Telemark på kartet? Sauheraddagane 2007 Gvarv, 14. mars 2007 Solveig Svardal Der er fjell og snebreer som i Sveits,

Detaljer

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål VINJE SKOLE SOM MUSEUM Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål Vinje skole som museum Innleiing Dette notatet er laga etter at eg på vegne av Sparbyggja fortidsminnelag (av Fortidsminneforeninga)

Detaljer

OK, seier Hilde og låser.

OK, seier Hilde og låser. 4 Tor Arne, Mie og Markus skal i symjehallen medan Hilde og eg er på kunstutstillinga. Hilde stressar med å sjå etter at dei har fått alt med seg. Eg står og ventar. Eg merkar eg er utolmodig, eg kan ikkje

Detaljer

6-åringar på skuleveg

6-åringar på skuleveg 6-åringar på skuleveg Rettleiing til foreldre med barn som skal begynne på skulen Førsteklassingane som trafikantar Det er store forskjellar i modning og erfaring hos barn på same alder. Vi ser likevel

Detaljer

Skule og barnehagetilbod 2015/2016

Skule og barnehagetilbod 2015/2016 Skule og barnehagetilbod 2015/2016 1 Kontaktinformasjon: Setesdalsmuseet Postboks 24 N-4748 Rysstad Tlf.: (+47) 37 93 63 03 post@setesdalsmuseet.no Museumspedagog Johanne Cecilie Fiane Hortemo jfh@setesdalsmuseet.no

Detaljer

Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014

Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014 Tilbod frå Lom bygdamuseum 2014 Gudbrandsdalsmusea avd. Lom bygdamuseum har følgjande tilbod i 2014: Generelle opningstider i sesong: Tysdag 24. juni sundag 10. august. Museet er ope tysdag sundag kl.

Detaljer

Opplysningar om søkjar

Opplysningar om søkjar Skjemainformasjon Skjema Søknadsskjema for museumsprogrammer 2015 (nynorsk) Referanse 1005724 Innsendt 05.05.2015 18:23:47 Opplysningar om søkjar Søkjar Namn på organisasjonen Leiar av institusjonen Postadresse

Detaljer

Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid 34-40

Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid 34-40 Årsplan i samfunnsfag for 6. årssteg 2011/2012 Læreverk: Midgard 6, Tone Aarre, Bjørg Åsta Flatby, Per Martin Grønland, Håvard Lunnan, Aschehoug 1998 og 2007 Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg

Detaljer

Jon Fosse. Olavs draumar. Forteljing

Jon Fosse. Olavs draumar. Forteljing Jon Fosse Olavs draumar Forteljing Det Norske Samlaget 2012 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8123-4 Om denne boka Alida og Asle kom i Andvake til

Detaljer

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk Forskrift om fredning av statens kulturhistoriske eiendommer BIOFORSK ØST, LØKEN Kommune: 544/Øystre Slidre Gnr/bnr: 53/1 34/1 AskeladdenID: 161013 Referanse til landsverneplan: Omfang fredning Byggnavn

Detaljer

Grytubakkahreppur, Grenivik, vennskapskommunen til Stryn på Island

Grytubakkahreppur, Grenivik, vennskapskommunen til Stryn på Island Grytubakkahreppur, Grenivik, vennskapskommunen til Stryn på Island Ved ordførar Nils P Støyva 18.08.2010 Ordføraren i Stryn kommune 1 18.08.2010 Ordføraren i Stryn kommune 2 1 Kartet viser Nordisland,

Detaljer

Mandag 20/06. Søndag 26/06. Tirsdag 21/06. Lørdag 25/06. Onsdag 22/06. Fredag 24/06. Torsdag 23/06

Mandag 20/06. Søndag 26/06. Tirsdag 21/06. Lørdag 25/06. Onsdag 22/06. Fredag 24/06. Torsdag 23/06 Mandag 20/06 17:00 LiviVinje - Jonsokmoro U-tunnelen ved Vinjevatn Nok ein gong skipar LiviVinje til tradisjonell jonsokfest på sletta ved Uen. Me set fyr på bålet kl 18.00, dersom veret tillet det. Grasvollen

Detaljer

NY NÆRING UNDER GAMLE TAK Låveprosjekt. Det er to sider ved en bygning; bruken og skjønnheten. Bruken tilhører eieren, skjønnheten hele verden

NY NÆRING UNDER GAMLE TAK Låveprosjekt. Det er to sider ved en bygning; bruken og skjønnheten. Bruken tilhører eieren, skjønnheten hele verden NY NÆRING UNDER GAMLE TAK Låveprosjekt Det er to sider ved en bygning; bruken og skjønnheten. Bruken tilhører eieren, skjønnheten hele verden Victor Hugo Sluttrapport 1 Innleiing Låvebygg er og har vert

Detaljer

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Runde kystleirskule Stupbratte klipper med yrande liv. Grøne bakkar mot djupblått hav. Eit samfunn omkransa av skumsprøyt. Idyllisk busetnad, men også ei dramatisk

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008

Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008 Invitasjon til samling i Nasjonalt Museumsnettverk for Kulturlandskap Rosendal 25 26. august 2008 Baroniet Rosendal er vertskap for den 7. samlinga i det Nasjonale Museumsnettverket for Kulturlandskap.

Detaljer

Sogevandring i fotefara til Ruijentune

Sogevandring i fotefara til Ruijentune Interreg IVB Waterways for Growth er et Europeisk prosjekt i Interregs Nordsjø område program. Partnere kommer fra Storbritannia, Tyskland, Nederland, Sverige, Belgia, Norge og Skottland. I Telemark har

Detaljer

Eg tenkjer på. Julekrybba. 24 figurar i desember. Nynorsk

Eg tenkjer på. Julekrybba. 24 figurar i desember. Nynorsk Eg tenkjer på Julekrybba 24 figurar i desember Nynorsk Eg tenkjer på Julekrybba Dette er ei adventskalenderbok der de vert kjent med ein figur som passar i julekrybba kvar dag. Boka passar for alle barn

Detaljer

FORELDREHEFTE. 6-åringar på skuleveg

FORELDREHEFTE. 6-åringar på skuleveg FORELDREHEFTE 6-åringar på skuleveg G J W Sjå til begge sider - og framover! Før vi kryssar vegen skal vi sjå til begge sider. Det veit både born og foreldre. Trafikkopplæring handlar likevel om meir enn

Detaljer

Notat om historie og kulturlandskap

Notat om historie og kulturlandskap Notat om historie og kulturlandskap på del av g.nr. 40, br.nr. 1 og 13 Hauge i Kvinnherad planlagt regulert til bustadføremål. Tunet 2012 Hatlestrand november 2012 Karin Rabben Vangdal og Svein-Åge Vangdal

Detaljer

KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER

KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER Indre Sogn Vassområde Gaupne 31.01.2014 Aurland kommune v/ Bjørn Sture Rosenvold 5745 Aurland KARTLEGGING AV MILJØPROBLEM I REGULERTE ELVAR I LUSTER Me har fått opplyst at miljøproblem knytt til vassdragsutbygging

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/1221 Løpenr.: 10690/2016 Arkivkode: 614/C40 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Sakshandsamar: Signe Vinje Kunsthuset på Rauland - avklaring

Detaljer

Samarbeidsmeteorolog 2017: Kva tenkjer ungdomane i Vest-Telemark om eit felles ungdomsråd?

Samarbeidsmeteorolog 2017: Kva tenkjer ungdomane i Vest-Telemark om eit felles ungdomsråd? Samarbeidsmeteorolog 2017: Kva tenkjer ungdomane i Vest-Telemark om eit felles ungdomsråd? Gunhild Kvålseth 15.06.17 Innhald Innleiing... 3 Formålet med undersøkinga... 3 Status i dag... 3 Framgangsmåte...

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Nynorskprisen for journalistar

Nynorskprisen for journalistar Nynorskprisen for journalistar Årsrapport 2008 Prisvinnar Odd Reidar Solem : - Kjekt å få denne prisen Den røynde mediemannen og nyhendeanker i TV 2, Odd Reidar Solem, fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris

Detaljer

Historie som lever hele året!

Historie som lever hele året! Historie som lever hele året! 2 0 1 5 Spor etter levd liv I flere tusen år har mennesker levd sine liv på Egge. Tallrike gravhauger og steinsettinger fra ulike tidsepoker ruver i terrenget og forteller

Detaljer

26 sept 07 oktober 2009. Lima Machu Picchu Cusco Amazonas

26 sept 07 oktober 2009. Lima Machu Picchu Cusco Amazonas 26 sept 07 oktober 2009 Machu Picchu Cusco Amazonas PROGRAM Laur. 26. sept. avreise med K L M Søn. 27. sept. Mån. 28. sept. Tirs. 29. sept. Ons. 30. sept.. Tors. 1. okt. Fred. 2. okt. Laur. 3. okt. Søn.

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

KORLEIS BLIR VEST- TELEMARK.NO BRUKT?

KORLEIS BLIR VEST- TELEMARK.NO BRUKT? KORLEIS BLIR VEST- TELEMARK.NO BRUKT? Eit utdrag av statistikk frå Google Analytics 4. APRIL 2017 HILDE HAUGEN, DATASERVICE RJUKAN AS Telemark Næringshage Innleiing Vest-Telemark.no skal erstattast av

Detaljer

RAPPORT. Øye stavkyrkje. - Dokumentasjon av stavkyrkjeprogrammet

RAPPORT. Øye stavkyrkje. - Dokumentasjon av stavkyrkjeprogrammet RAPPORT Øye stavkyrkje - Dokumentasjon av stavkyrkjeprogrammet Riksantikvaren er direktorat for kulturminneforvaltning og fagleg rådgivar for Klima- og miljødepartementet i utviklinga av den statlege kulturminnepolitikken.

Detaljer

Månadsbrev for Februar

Månadsbrev for Februar Månadsbrev for Februar Februar månad er over, og me har fått opplevd mykje forskjellig. Me starta månaden med eit lite kunstprosjekt. Naturmateriale henta me på tur, og la til tørk. Me mala namnet vårt

Detaljer

Rekneskapet for prosjektet såg slik ut pr. september 2008:

Rekneskapet for prosjektet såg slik ut pr. september 2008: M PRSJEKTET Det har vore "Styringsgruppa for Pilegrimen" som til nå har hatt eigarskapet til prosjektet. Vest-Telemark Museum har sidan 2004 tatt på seg prosjektleiarrolla på vegne av styringsgruppa. 2009

Detaljer

Regnbogen Natur-og kulturbarnehage

Regnbogen Natur-og kulturbarnehage Regnbogen Natur-og kulturbarnehage Om å vera på - vår forståing av vaksenrolla i uterommet Kva vil det seie å vera ein deltakande/engasjert vaksen i ungane sitt læringsmiljø? - Her tenkjer vi at ungane

Detaljer

KLASSISK KULTURARV. SOLVEIG AARESKJOLD, Kyss meg i diskursen, 1996. Chr.H. Grosch: Domus Media, Universitetet i Oslo, 1853.

KLASSISK KULTURARV. SOLVEIG AARESKJOLD, Kyss meg i diskursen, 1996. Chr.H. Grosch: Domus Media, Universitetet i Oslo, 1853. KLASSISK KULTURARV Vi har med oss antikken overalt, anten vi vil eller ikkje. Arven frå antikken viser mellom anna att i ord, i styrestell og i arkitektur. Den klassiske lærdomsarven er ein av tre livskraftige

Detaljer

Nystarta leirskule -med ledig kapasitet i 2012

Nystarta leirskule -med ledig kapasitet i 2012 Nystarta leirskule -med ledig kapasitet i 2012 Runde kystleirskule har teke i mot leirskuleelevar heilt sidan 1979. Gjennom 30 år med leirskuledrift har om lag 50 000 elevar vore innom skulen og fått lære

Detaljer

Skjervheim 279 1/6. Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet. Myrkdalen Voss kommune

Skjervheim 279 1/6. Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet. Myrkdalen Voss kommune Skjervheim 279 1/6 Moderne gardsdri i pakt med kulturlandskapet Myrkdalen Voss kommune Kulturlandskapsprisen for Hordaland 2012 Garden Historie Gardsnamnet Skjervheim med endinga heim vitnar om gamal busetnad.

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

VIL DU VÆRE MED SÅ HENG PÅ!

VIL DU VÆRE MED SÅ HENG PÅ! VIL DU VÆRE MED SÅ HENG PÅ! Turer rundt på Ringerike Et besøk til Hole og Ringerike gir deg uforglemmelige kulturhistoriske opplevelser. Tre inn i et eventyrlandskap av høydepunkter! www.ringerikes.museum.no

Detaljer

Årsplan i samfunnsfag for 3.årssteg Læreverk: Cumulus (Aschehoug) Lærebok, elevbok, kopieringsoriginalar, nettstad:

Årsplan i samfunnsfag for 3.årssteg Læreverk: Cumulus (Aschehoug) Lærebok, elevbok, kopieringsoriginalar, nettstad: Årsplan i samfunnsfag for 3.årssteg Læreverk: Cumulus (Aschehoug) Lærebok, elevbok, kopieringsoriginalar, nettstad: www.lokus123.no/cumulus Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid

Detaljer

DET NÆRMAR SEG VÅR MÅNADSBREV FOR MARS.

DET NÆRMAR SEG VÅR MÅNADSBREV FOR MARS. MÅNADSBREV FOR MARS. Frøet Eg ligger bare her og gror og drikker vatn og spiser jord. Her er så varmt og mørkt og vått. Her er så fredelig og godt. I natt kom regnet lett på tå og banka ganske sakte på.

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

Ulsteinvik Bibelen

Ulsteinvik Bibelen Ulsteinvik 02.09.2016 Bibelen 2Tim 3:14-17 14 Men bli du verande i det du har lært og er overtydd om. For du veit kven du har lært det av, 15 og heilt frå barndomen kjenner du Dei heilage skriftene, som

Detaljer

Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid 34-40

Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid 34-40 Årsplan i samfunnsfag for 6. årssteg 2010/2011 Læreverk: Midgard 6 Veke Emne Mål Metode Tidsbruk Læremiddel Tverrfagleg samarbeid 34-40 Norden - forklare samanhengar mellom naturressursar, næringar, busetnad

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA

Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA Eksklusive leilegheiter ved Grytafjorden EIDSVIK STRANDA 02-03 Eidsvikstranda Velkommen til Eidsvikstranda! I Eidsvika, sørvendt inst i Grytafjorden, kjem eit eksklusivt knippe sjølveigarleilegheiter med

Detaljer

STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV

STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV STOR FELLES ARBEIDS- MARKNAD OG VARIERT ARBEIDSLIV Førde by er fylkessenter i Sogn og Fjordane, og kommunen har nærare 13 000 innbyggjarar. Men kommunane i Sunnfjord gror meir og meir saman, og Førde ligg

Detaljer

2Tim 3:14-17 «Men bli du verande i det du har lært og er overtydd om. For du veit kven du har lært det av, 15 og heilt frå barndomen kjenner du Dei

2Tim 3:14-17 «Men bli du verande i det du har lært og er overtydd om. For du veit kven du har lært det av, 15 og heilt frå barndomen kjenner du Dei Mosby 17.01.2017 2Tim 3:14-17 «Men bli du verande i det du har lært og er overtydd om. For du veit kven du har lært det av, 15 og heilt frå barndomen kjenner du Dei heilage skriftene, som kan gjera deg

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Årsplan i samfunnsfag for 5. og 6. trinn 2015/2016

Årsplan i samfunnsfag for 5. og 6. trinn 2015/2016 Årsplan i samfunnsfag for 5. og 6. trinn 2015/2016 Læreverk: Midgard 6, Aarre, Flatby, Grønland & Lunnan, 2006 Veke Tema Kompetansemål Delmål Arbeidsmåtar Vurdering 34 35 36 37 Bestemme saman (s. 154-175)

Detaljer

Juvet Landskapshotell

Juvet Landskapshotell ei norsk oppleving Juvet Landskapshotell I tunet Burtigard på Alstad i Norddal kommune blir det etablert ei reiselivsbedrift utanom det vanlege; eit landskapshotell som tilbyr eit kortferiekonsept basert

Detaljer

Kvernåe naturområde i tekst og bilete

Kvernåe naturområde i tekst og bilete Vedlegg 1 Kvernåe naturområde i tekst og bilete av Øyvind Nordli foto: ØN 2. juli 2007 Kvernåe naturområde innheld ikkje mindre enn to strandliner frå siste isavsmelting og dertil særmerkte daudis-groper.

Detaljer

NOREG KAPITTEL 15 1 TANKEKART. Cappelen Damm AS NORSK START 8 10 / KAPITTELPRØVE 15 / 1

NOREG KAPITTEL 15 1 TANKEKART. Cappelen Damm AS NORSK START 8 10 / KAPITTELPRØVE 15 / 1 KAPITTEL 15 NOREG 1 TANKEKART Cappelen Damm AS NORSK START 8 10 / KAPITTELPRØVE 15 / 1 2 KVA BETYR ORDA? Langstrekt Arktis Antarktis Midnattssol Vêrmelding Cappelen Damm AS NORSK START 8 10 / KAPITTELPRØVE

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen

Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen 1 Eldrid Robberstad ein nyskapar av gamle bunadstradisjonar av Gunhild Berntsen Eldrid Robberstad var født Fjalestad 28/05-1898 i Fyresdal. Faren heitte Talleiv Kjetilson Fjalestad og var frå Nissedal.

Detaljer

MÅNADSBREV FOR OKTOBER AVD GLIMMER

MÅNADSBREV FOR OKTOBER AVD GLIMMER MÅNADSBREV FOR OKTOBER AVD GLIMMER Så er september over og vi er godt i gang med oktober. Det har gått veldig fint med oppstart av nytt barnehageår, barna viser trivsel og vi har det kjekt i lag. Vi har

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

SKOLETUR TIL KONGSBERG 2016. www.norsk-bergverksmuseum.no

SKOLETUR TIL KONGSBERG 2016. www.norsk-bergverksmuseum.no SKOLETUR TIL KONGSBERG 2016 www.norsk-bergverksmuseum.no SKOLETUR TIL KONGSBERG 2016 Kongsberg Sølvverk er Norges største bergverk gjennom tidene. Denne fascinerende historien kan oppleves på Kongsberg

Detaljer

Årsmelding for Vest-Telemark Museum 2015

Årsmelding for Vest-Telemark Museum 2015 Årsmelding for Vest-Telemark Museum 2015 Økonomiske stoda Overordna mål og føremål Langsiktige mål og strategiar Årsrapport 2015 Kommentar til rekneskap og balanse Budsjettframlegg 2017 nye tiltak Vedlegg

Detaljer

Foto: Maiken Lien Jørgensen. Historie som lever hele året!

Foto: Maiken Lien Jørgensen. Historie som lever hele året! 2 0 1 7 Foto: Maiken Lien Jørgensen Historie som lever hele året! Spor etter levd liv I flere tusen år har mennesker levd sine liv på Egge. Tallrike gravhauger og steinsettinger fra ulike tidsepoker ruver

Detaljer

Overordna *Å kunne uttrykkje seg skriftleg og munnleg *Å kunne lese *Å kunne rekne *Å kunne bruke digitale verkty

Overordna *Å kunne uttrykkje seg skriftleg og munnleg *Å kunne lese *Å kunne rekne *Å kunne bruke digitale verkty ÅRSPLAN SAMFUNNSFAG 6. TRINN 2011-2012 Overordna *Å kunne uttrykkje seg skriftleg og munnleg *Å kunne lese *Å kunne rekne *Å kunne bruke digitale verkty Hovudområder i faget: Samfunnsfag, historie og geografi

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Notat Kulturminne

Notat Kulturminne Notat 2-2012 Kulturminne Arlen Bidne Sogn og Fjordane fylkeskommune 1.1 Kulturminne på Ornes Ornes er rik på kulturminne frå eit stort tidsspenn. Det er gjort mange funn, undersøkingar, rapportar og forsking

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for kultur og oppvekst. Plan for mottak, språkopplæring og integrering av framandspråklege elevar. for.

Fyresdal kommune Sektor for kultur og oppvekst. Plan for mottak, språkopplæring og integrering av framandspråklege elevar. for. Fyresdal kommune Sektor for kultur og oppvekst Plan for mottak, språkopplæring og integrering av framandspråklege elevar for Gimle skule 1 Lovverk Opplæringslova Føremålet med denne planen Rutinane skal

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 1. til 4. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 1. til 4. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 1. til 4. klasse Kompetansemål i natur og miljø/samfunnsfag Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne

Detaljer

Ircere alle saman! Tusen takk for invitasjonen til å halde stemnetalen. Eg er både stolt og glad for at eg fekk. dette høve å kome hit.

Ircere alle saman! Tusen takk for invitasjonen til å halde stemnetalen. Eg er både stolt og glad for at eg fekk. dette høve å kome hit. her i dag. Ircere alle saman! Tusen takk for invitasjonen til å halde stemnetalen Eg er både stolt og glad for at eg fekk dette høve å kome hit. Hit til Vakre - Røneset - o den storslåtte Stortjorden -

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

Terminprøve i matematikk for 9. trinnet

Terminprøve i matematikk for 9. trinnet Terminprøve i matematikk for 9. trinnet Hausten 2005 nynorsk Til nokre av oppgåvene skal du bruke opplysningar frå informasjonsheftet. Desse oppgåvene er merkte med dette symbolet: Delprøve 1 Maks. poengsum:

Detaljer

Preike Molde Domkirke 4. s i advent Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid.

Preike Molde Domkirke 4. s i advent Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid. Preike Molde Domkirke 4. s i advent 2015 Josef Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid. Denne søndagen har nettopp vore Maria sin søndag. Vi brukar å høyre

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no.

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no. Bygdeblad Nr 4 09 Bygdesentralen/Frivillighetssentralen Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no Innhald: Pensjonistlaget Misjonshuset Sentralen Møte/arrangement

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Vil du bli. Innbyding til utvalde firma. vert for ei ku?

Vil du bli. Innbyding til utvalde firma. vert for ei ku? Vil du bli Innbyding til utvalde firma vert for ei ku? CowParade Telemark 2006 Ein KUUl KUparadE! Sommaren 2006 kjem verdas største kunstprosjekt til Telemark. Da opnar CowParade Telemark med ein bøling

Detaljer

Nasjonalpark FESTIVALEN. i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM

Nasjonalpark FESTIVALEN. i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM Nasjonalpark FESTIVALEN i Skjåk 11.08. - 21.08. PROGRAM 2011 Velkomen til Nasjonalparkfestivalen 2011! Heile 79% av Skjåk kommune er verna, og med 1373 km² nasjonalpark er Skjåk landets største nasjonalparkkommune.

Detaljer

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok.

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok. Å BINDE SAMAN SETNINGAR 1 Kva ordklasse høyrer dei utheva orda til? Då eg var i London, besøkte eg tanta mi. Ein hund beit Leo. Derfor er han redd hundar. Arne går på spanskkurs, for han vil lære spansk.

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Refleksjon og skriving

Refleksjon og skriving Refleksjon og skriving I denne delen skal vi øve oss på å skrive ein reflekterande tekst om eit av temaa i boka om «Bomulv». Teksten skal presenterast høgt for nokre andre elevar i klassen. 1 Å reflektere

Detaljer

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Nr 3/2010 DESEMBER INFORMASJONSSKRIV

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Eidegrend klyngjetun

Eidegrend klyngjetun Eidegrend klyngjetun og sentrum Faktaark Korleis blir eit bygdesentrum til? Utgangspunktet er gjerne geografi, naturtilhøve og kommunikasjonar. Der vegar (vassvegar og landevegar) kryssar kvarandre, veks

Detaljer

Me har halde fram med gruppedelinga (relasjonsgruppene) og ser at dette har hatt positiv innverknad på dagane til barna.

Me har halde fram med gruppedelinga (relasjonsgruppene) og ser at dette har hatt positiv innverknad på dagane til barna. I november har me hatt fokus på språk og språkleik. Mykje av barna si språklæring går føre seg i dei kvardagslege samtalane våre, men ved å nytta nokre konkrete leikar, samt bilde og objekt å undre seg

Detaljer

Av 6.trinn ved Kuventræ skule. Lærar: Karina Otneim

Av 6.trinn ved Kuventræ skule. Lærar: Karina Otneim Av 6.trinn ved Kuventræ skule. Lærar: Karina Otneim DETTE LURER VI PÅ I år begynte vi nysgjerrigper-prosjektet heilt utan å vita kva vi ville forske på. Vi begynte med og gå rundt i skulegarden og i klasserommet

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Og han sa til dei: Så står det skrive, at Messias måtte lida og stå opp att frå dei døde tredje dagen,

Og han sa til dei: Så står det skrive, at Messias måtte lida og stå opp att frå dei døde tredje dagen, Hald fokus! Lukas 24:44-49 «44 Så sa han til dei: Dette er orda mine, som eg tala til dykk medan eg endå var hjå dykk, at det måtte oppfyllast alt det som er skrive om meg i Moselova og profetane og salmane.

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer