Монгол орны биологийн олон янз байдалд мониторинг хийх нь: Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс (WPI)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Монгол орны биологийн олон янз байдалд мониторинг хийх нь: Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс (WPI)"

Transkript

1 Монгол орны биологийн олон янз байдалд мониторинг хийх нь: Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс (WPI) Сюсэн Таунсэнд, Г.Батбаяр, М.Мөнхжаргал WPI/ZSL

2 Монгол орны биологийн олон янз байдалд мониторинг хийх нь: Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс (WPI) NEMO2/Дэлхийн Банк болон Лондонгийн Амьтан Судлалын Нийгэмлэгээс НҮБХХ-ийн Алтай Соёны Төсөл, Тусгай Хамгаалалттай Газар Нутгийн Захиргаадтай хамтран хэрэгжүүлж буй төсөл WPI/ZSL

3 Биологийн Олон Янз Байдлын тухай Конвенц Зорилт: 2010 онд биологийн олон янз байдлын бууралтыг өнөөгийн түвшнээс багасгах ЗЭРЛЭГ АМЬТДЫН ЗУРГАН ИНДЕКС нь бид энэ зорилтод хэрхэн хүрч байгааг хянах боломж олгох юм WPI/ZSL

4 Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс биологийн олон янз байдлын хэмжүүр Арви элбэгшлийн үнэлгээний оронд тохиолдоцын статистикийг түлхүү ашигладаг Зэрлэг амьтдыг судлах хүчирхэг хэрэгсэл Томоохон талбайг хамруулах боломжтой, камер ашиглах технологийг авч хэрэглэдэг ЛАСН болон ЗАХН, мөн ДБХС, Conservation International, Flora and Fauna International зэрэг байгууллагуудын дэлхийд тэргүүлэх мэргэжилтнүүд боловсруулан гаргасан WPI/ZSL *Obrien et al. 2010

5 WPI: гэж юу вэ? Дундаас том хэмжээтэй биетэй хуурай газрын сээр нуруутан амьтдыг камер ашиглан судлаж, биологийн олон янз байдлын индэксийг гаргадаг.

6 Тус арга зүйн давуу талууд Эхлэлийн зардал ихтэй боловч жил ирэх тусам зардал багасдаг Бэлтгэгдсэн 100 биологчийг 24 цагаар зуны турш ажиглалт хийлгэсэнтэй тэнцэх Чиг хандлагыг илрүүлэхүйц үндэслэлтэй арга зүй болдог Шинэлэг технологи ашиглан Монгол орны зэрлэг амьтдын гэрэл зургийг цуглуулна WPI/ZSL

7 Зорилтууд Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс судалгааг урт хугацааны мониторинг судалгаа болгон үргэлжлүүлэх биологичдын багийг сургаж бэлтгэх Судалгаа хийгдсэн газруудын талаарх суурь мэдээлэл бий болгох Зэрлэг Амьтдын Зурган Индекс судалгааг манай оронд хэрэгжүүлэхэд тохиромжтой арга замыг бий болгох WPI/ZSL

8 Scoutguard 550* Trigger time s 50 ft sensor range Wide detection width 4-6 month battery range Uses 4 or 8 AA batteries *see for camera reviews

9 Камеруудыг бэлдэж суурилуулах

10 Камеруудын хэвийн үйл ажиллагааг хангах

11 Өнөөг хүртэл явуулсан үйл ажиллагаа 1. Туршилт судалгаа (Мянган Угалзат 2009) 2. Камер байрлуулах дэлгэрэнгүй арга зүй болон Мониторинг судалгааны арга зүй (Монгол, Англи) 3. МУИС-д дэлхийн хэмжээний мэргэжилтэн, Зэрлэг Амьтан Хамгаалах Нийгэмлэгийн судлаач Tim O brien-г урьж Камер ашигласан судалгаа сургалт семинар зохион байгуулан 54 хүн оролцсон (2010 оны 5 сар) 4. Гурван газарт судалгаа явуулж байна (300 гаруй км кв талбайг хамруулан ойролцоогоор 20,000 камер ажилласан өдөр) 2010 оны зун оны зун талбай тус бүрт шувууны цэгэн тооллого, жижигхөхтөнамьтдынамьдбаригч, гар далавчтаны дуу авианы мониторинг болон шувууны тор тавих зэрэг бусад мониторинг судалгааг хийж гүйцэтгэсэн WPI/ZSL

12 Myangan Ugalzat NP

13

14 Avian Point Count Grids

15 Results: Avian Point Count d per sq km GrIA GrIB GrIIA GrIIB

16 2009, судалгааны үр дүн site pics events empty Wildlife Livestock & Human In 8,155 2, ,588 Park (0.36) (0.05) Buffer Zone 6,255 2,085 1,585 (0.76) 302 (0.15) 121 Number of trap nights: BZ = 561, In Park = 349 Rates of Detecting Wildlife: BZ - 54 per 100 trap nights In park 41 per 100 trap nights

17 2009, судалгааны үр дүн

18 2009, судалгааны үр дүн Онцгой бүс болон орчны бүс дэх шувууд болон хөхтөн амьтдны зүйлийн тоо адил (33 & 34) боловч зүйлийн бүрэлдэхүүн эрс ялгаатай Онцгой бүсэд 6 зүйл хөхтөн, орчны бүсэд 9 зүйл Харьцангуй элбэгшилээр, орчны бүсэд туулай хэлбэртэн (огдой) хамгийн өндөр (52%); шувууд (51%) онцгой бүсэд Махчдын хувь ойролцоо 4% Аргаль хонь зөвхөн орчны бүсэд илэрсэн.

19 Санал 1. Тэмдэг, тэмдэглэгээ хүмүүс өргөн ашигладаг замын дагуу цогцолборт газрын бүсүүдийн хилийг тэмдэглэсэн замын тэмдэг тавих, мөн бүс тус бүрт хориглосон үйл ажиллагааг тайлбарласан самбар, таних тэмдгийг байршуулах 2. Хууль сахиулах хориотой хэсэгт буусан мал бүхий айл өрхөөс нүүхийг шаардах, мөн хууль бус анчдыг хянах 3. Орон нутагт түшиглэсэн (агнуурын бус) аялал жуулчлалыг дэмжих хөнөөлт бус аргаар байгаль орчин, амьтдыг үзүүлэх байгалийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлснээр нутгийн иргэдэд цогцолборт газрын үнэ цэнийг илүүтэй ойлгуулах. Одоогийн байдлаар тус газарт ан агнуур нь гадаадын жуулчдыг татах гол хэрэгсэл болоод байна. Энэ төрлийн үйл ажиллагаа нь зэрлэг амьтад дайжин, тухайн газраас үргэн холдох шалтгаан болж байгаа бололтой. Энэ нь зэрлэг амьтад харахаар ирсэн жуулчдын үзэх харах зүйлс багасна гэсэн үг юм. Сүүлчийн 10 хүрэхгүй жилийн хугацаанд зэрлэг амьтад ховор үзэгдэх болсон тухай нутгийн иргэдийн ярианаас дүгнэвэл ан агнуур тогтвортой, зохистой хэмжээнд байгаагүйг харуулж байна. 4. Орон нутгийн нөхөрлөлийг дэмжих, сургах биднийг тус газарт байх хугацаанд малчдын нөхөрлөлийн тэргүүнүүд, баг, сумын удирлагууд оролцсон уулзалт болсон бөгөөд тус уулзалтаар WPI төслийн туршилт судалгаа болон бусад холбогдох асуудлыг хэлэлцэв. Энэ үеэр бид судалгааны зорилго, арга зүйгээ тэдэнд танилцуулсан юм. Малчдын нөхөрлөлийн гишүүд нутаг орон, ан амьтдаа хамгаалах ажлыг дэмжиж байгаагаа илэрхийлэхийн сацуу илүү мэдээлэл солилцохыг хүсэж байв.

20 Санал 5. Зэргэлдээх сумдтай хамтран ажиллах хил залгаа сумд, тэрдундааорчны бүсэд орших сумдтай хамтран ажиллах шаардлагатай. Учир нь онцгой бүсэд мал бэлчээж, отор хийж буй айл өрхүүдийн цөөнгүй хувь нь Алтай сумын иргэд байв. Сумдын удирдлагууд харилцан тохиролцож, цогцолцорт газрын хамгаалалтын захиргаатай хамтран дээрх иргэдэд зохих мэдээлэл өгөх шаардлагатай юм. 6. Туршлага солилцох цогцолборт газрын удирдлагын зүгээс зохистой менежмент сонгон хэрэгжүүлэхийн тулд байгалийн аялал жуулчлал, хамгааллын арга хэмжээг хослуулан амжилттай үйл ажиллагаагаа явуулж буй жишиг тусгай хамгаалалттай газарт очиж ажиллах, харилцаа тогтоох замаар туршлага солилцох, улмаар менежментээ сайжруулах боломжтой юм. 7. Судалгааны байгууллагууд болон төсөл хөтөлбөрүүдэд мэдээлэл өгөх тус газар нарийвчилсан судалгаа, мониторинг тэр бүр хийгдэж байгаагүй, цаашид хамгааллын зохистой арга хэмжээ авах, нутгийн иргэдэд түшиглэсэн байгаль хамгааллын үйл ажиллагааг явуулахад дэмжлэг туслалцаа шаардлагатай байгаа талаар төрийн, төрийн бус байгууллагууд, судалгаа шинжилгээний байгууллага, хөрөнгө оруулагчдад мэдээлэн тэдний анхаарлыг татах нь зүйтэй юм.

21 Camera Trapping Workshop NUM, UB May 2010

22 2010 WPI Site Locations

23 2010 судалгааны цар хүрээ Location Myangan Ugalzat 2009 Khonin Nuga 2010 Camera stations Area covered sq km 910 Number of trap nights sq km ~9000 Onon Balj 2010 Myangan Ugalzat sq km ~ sq km ~ Total sq km ~20,000

24 Myangan Ugalzat Habitat

25 Myangan Ugalzat Buffer Zone Ibex

26 Myangan Ugalzat Buffer Zone Argali

27 Myangan Ugalzat Grid I Corsac Fox Vulpes corsac

28 Myangan Ugalzat Core Area Wolves

29 Myangan Ugalzat Red Fox Vulpes vulpes

30 Myangan Ugalzat Wild Cat Felis silvestris?

31 Myangan Ugalzat Grid I Manul

32 Myangan Ugalzat Core Area Marmot

33 Myangan Ugalzat Black vulture

34

35

36 Khonin Nuga Habitat

37 Khonin Nuga Grid I

38 Khonin Nuga Lynx lynx

39 Khonin Nuga Ursus arctos

40 Khonin Nuga Grid I A3a

41 Khonin Nuga Sus scrofa

42 Khonin Nuga Grid I A3a

43 Khonin Nuga Cervus elaphus

44 Khonin Nuga Red Deer

45 Khonin Nuga Red Deer

46 Khonin Nuga Alces alces

47 Khonin Nuga Musk Deer

48 Khonin Nuga Capreolus pygargus

49 Khonin Nuga Roe Deer

50 Onon Balj Habitat

51 Onon Balj Damoiselle Crane & Young

52 Onon Balj Red Fox

53 Onon Balj Miscellaneous

54 Улаан Дансны Зүйлүүд Латин нэр Зүйлийн нэр Улаан Дансны Статус WPI/ZSL Илрүүлсэн эсвэл илэрч болзошгүй Cervus elaphus Халиун буга Устаж байгаа Илрүүлсэн OB & KN Marmota sibirica Монгол тарвага Устаж болзошгүй Илрүүлсэн OB Panthera uncia Цоохор ирвэс Устаж болзошгүй Илрүүлээгүй (зөвхөн MU) Ovis ammon Аргал хонь Устаж болзошгүй Илрүүлсэн MU Орчны Бүс Gazella subgutturosa Хар сүүлт зээр Эмзэг Илрүүлээгүй (MU) Lynx lynx Шилүүс мий Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн KN Otocolobus manul Мануул мий Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн MU Canis lupus Саарал чоно Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн MU Vulpes corsac Хярс үнэг Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн MU & OB Vulpes vulpes Шар үнэг Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн MU & OB Capra sibirica Янгир ямаа Ховордож болзошгүй Илрүүлсэн MU Орчны Бүс

55 Хамтын ажиллагаа

56 Хамтын ажиллагаа

57 Зорилго Монгол оронд Тусгай Хамгаалалттай Газар нутаг биологийн олон янз байдлыг хэрхэн хамгаалж байгааг үнэлэх Монгол орны биологийн олон янз байдлын чиг хандлагыг үнэлэх шинжлэх ухааны үндэслэлтэй урт хугацааны мониторинг судалгаа явуулах Дэлхийн бусад оронд хийгдэж байгаа WPI судалгаатай харьцуулах Ховор шувууд болон хөхтөн амьтдын тохиолдоц ба тархалтыг баримтжуулах WPI/ZSL

58 Бидний ажилд тусалсан: Мянган Угалзатын Байгалийн Цогцолборт Газрын хамгаалалтын захиргаа: Дарга Ж.Хайсдаваа Мэргэжилтэн Галцог Байгаль хамгаалагчид Ч. Галбадрах, Д.Төмөрхуяг, Б.Барсүрэн Хар Ус Нуур орчмын ТХГНЗ-ны дарга Д.Чинбат Цэцэг сумын засаг дарга Д.Мөнхтөр WPI/ZSL

59 Бидний ажилд тусалсан: ДБХС-ын Монгол дахь Хөтөлбөр: УБ дахь салбар Байгаль хамгаалал хариуцсан захирал Б.Лхагвасүрэн Монгол дахь хөтөлбөрийн менежер Б.Батхуяг Дадал суман дахь салбар Захирал Ч.Чинбат Захиргааны ажилтан П.Даваацэцэг Онон-Балжийн Байгалийн Цогцолборт Газрын хамгаалалтын захиргаа: Дарга О.Цэндгомбо Мэргэжилтэн Од Байгаль хамгаалагчид Сүхбаатар, Наранболд, Гансүх Дадал сумын засаг дарга Жамсранжав WPI/ZSL

60 Мянган Угалзатын БЦГ судалгаа хийхэд багаж хэрэгсэл болон бусад туслалцаа үзүүлсэн: НҮБХХ: Биологийн олон янз байдлын хамгааллын асуудал хариуцсан ажилтан Онно ван дэн Хэйвл Монголын Алтай-Соёны экобүсийн уулархаг нутгийн биологийн төрөл зүйлийг ард иргэдийн оролцоотойгоор хамгаалах төсөл: Төслийн үндэсний менежер Н.Батнасан Биологийн олон янз байдлын хамгааллын асуудал хариуцсан ажилтан Ц.Мөнхбат Орон нутгийн зохицуулагч Ү.Сувдчимэг WPI/ZSL

61 Бидний ажилд тусалсан: Хонин Нуга Экологийн Судалгаа Суурин: Захирал Майкл Мюлэнбэрг Суурингийн менежер А.Энхмаа Судлаач Л.Энхтунгалаг WPI/ZSL

62 Анхаарал тавьсанд баярлалаа!!! WPI/ZSL WPI/ZSL

ÃÎËÎÌÒ ÁÀÍÊ ЖИЛИЙН ТАЙЛАН 2008

ÃÎËÎÌÒ ÁÀÍÊ ЖИЛИЙН ТАЙЛАН 2008 ÃÎËÎÌÒ ÁÀÍÊ ЖИЛИЙН ТАЙЛАН 2008 Aгуулга Төлөөлөн Удирдах Зөвлөлийн даргын мэндчилгээ Гүйцэтгэх Захирлын мэндчилгээ Эдийн засгийн тойм Байгууллагын хөгжил Хэтийн Зорилго, Эрхэм Зорилго Бүтэц зохион байгуулалт

Detaljer

Омскийн Зам Харилцааны Улсын Их Сургууль

Омскийн Зам Харилцааны Улсын Их Сургууль Омскийн Зам Харилцааны Улсын Их Сургууль Омск 2017 ОЗХУИС-ийн захирал, техникийн ухааны доктор С.М. Овчаренко ОЗХУИС-ийн ерөнхийлөгч, Техникийн ухааны, доктор, профессор И.И. Галиев Омскийн зам харилцааны

Detaljer

МОНГОЛ УЛСЫН АВЛИГАТАЙ ТЭМЦЭХ ГАЗАР

МОНГОЛ УЛСЫН АВЛИГАТАЙ ТЭМЦЭХ ГАЗАР МОНГОЛ УЛСЫН АВЛИГАТАЙ ТЭМЦЭХ ГАЗАР ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТ, ДҮН ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХЭЛТЭС 2017 ОН утас: 70112499 70112468 70112469 ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ: Хувийн ашиг сонирхлын урьдчилсан мэдүүлэг ХАСУМ НАНБХАСЗАСЗУСТ

Detaljer

Вэбээр үйлчилгээ авах

Вэбээр үйлчилгээ авах Вэбээр үйлчилгээ авах ХАРИЛЦАГЧДАД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА 1 Та интернэт ашиглан Төрийн банкны www.statebank.mn вэб хуудасны Гялс банк холбоосоор дамжуулан дараах үйлчилгээг авах НУУЦ АСУУЛТ, ХАРИУЛТ БҮРТГҮҮЛЭХ

Detaljer

Барилгад эрчим хүчний үнэлгээ хийх

Барилгад эрчим хүчний үнэлгээ хийх Барилгад эрчим хүчний үнэлгээ хийх ХБНГУ-ын туршилгаас 08.11.2012 Seite 1 Барилгын эрчим хүний аудит Эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх хэрэгсэл Эрчим хүчний менежер буюу аудитор Эрчим хүчийг хэмнэх боломж,

Detaljer

Улаанбаатар хотын Цэвэр агаарын санаачлага төслийн 2-р үе Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн яам/есбхб Евроконсалт Мотт МакДоналд Ногоон Хөгжлийн Хөтөч ТББ Монголиан Барристерс & Солиситорс ХХК 2013 оны 03

Detaljer

ХОЁРДУГААР АЖИЛ Дулаан цацралын хуулиудыг судлах

ХОЁРДУГААР АЖИЛ Дулаан цацралын хуулиудыг судлах ХОЁРДУГААР АЖИЛ Дулаан цацралын хуулиудыг судлах Ажлын зорилго: Энэ ажлаар дулаан цацралтай танилцах, биеэс цацрах дулааныг судлах, дулаан цацрал нь зайн урвуу квадратын хуулиар буурахыг судлана. Шаардагдах

Detaljer

Цаасны 4 талаас авах болон үдэх зайг тохируулах Цаасны хэмжээ, форматыг тохируулах

Цаасны 4 талаас авах болон үдэх зайг тохируулах Цаасны хэмжээ, форматыг тохируулах MS Word программ Үндсэн ойлголтууд MS Word 2000 программын тухай товчхон MS Word 2000 программыг ажиллуулах MS Word программын цонхны тайлбар MS Word 2000 программыг хаах Баримттай ажиллах Шинээр баримт

Detaljer

Former, øyne og prepareringsartikler

Former, øyne og prepareringsartikler Former, øyne og prepareringsartikler Rådyr Roe deer Capreolus capreolus www.bioprep.no info@bioprep.no Espen Lynne, Bergstien 4, 1415 Oppegård, Norge/Norway. Tlf: +47 66 99 33 73 Mob. +47 901 43 526 2

Detaljer

төгрөг. байхгүй төгрөг байхгүй Toyota Camry- 1 Landcruiser Standart- 1 /136 сая/ Mercedes Benz GL500-1 / /

төгрөг. байхгүй төгрөг байхгүй Toyota Camry- 1 Landcruiser Standart- 1 /136 сая/ Mercedes Benz GL500-1 / / Эрхэм гишүүдийн нэр Н.Амарзаяа Т.Аюурсайхан О.Баасанхүү Ё.Баатарбилэг Х.Баделхан Сү.Батболд Ж.Батзандан Б.Батзориг О.Батнасан Б.Баттөмөр Ж.Бат-Эрдэнэ Б.Бат-Эрдэнэ М.Билэгт Л.Болд Үл хөдлөх хөрөнгө, орон

Detaljer

Et eksperimentelt studie av hjorteviltets atferdsresponser på lukt av store rovdyr

Et eksperimentelt studie av hjorteviltets atferdsresponser på lukt av store rovdyr Campus Evenstad Skog og utmarksfag Herman Meinich Et eksperimentelt studie av hjorteviltets atferdsresponser på lukt av store rovdyr Bachelor i utmarksforvaltning 3.trinn Bacheloroppgave 2015 Samtykker

Detaljer

Geofarer i Norge i dagens og fremtidens klima. Christian Jaedicke Norges Geotekniske Institutt

Geofarer i Norge i dagens og fremtidens klima. Christian Jaedicke Norges Geotekniske Institutt Geofarer i Norge i dagens og fremtidens klima Christian Jaedicke Norges Geotekniske Institutt Undersøker sammenheng mellom vær og skredhendelser Situasjonen i dagens og fremtidens klima Studerer hele landet

Detaljer

Skrantesjuke (CWD) på villrein sykdommen og prøvetaking. Oslo 4. juli 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren

Skrantesjuke (CWD) på villrein sykdommen og prøvetaking. Oslo 4. juli 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren Skrantesjuke (CWD) på villrein sykdommen og prøvetaking Oslo 4. juli 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren Skrantesjuke (CWD) en prionsykdom hos hjortedyr Prionsykdommer

Detaljer

Skrantesjuke (CWD) på villrein status og videre tiltak. Geilo 31.mai 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren

Skrantesjuke (CWD) på villrein status og videre tiltak. Geilo 31.mai 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren Skrantesjuke (CWD) på villrein status og videre tiltak Geilo 31.mai 2017 Jørn Våge, Knut Madslien, Petter Hopp, Sylvie Benestad, Turid Vikøren Skrantesjuke (CWD) en prionsykdom En gruppe uhelbredelige

Detaljer

DN-notat 2-2010 Handel med truete arter sjekkliste for CITES 2010

DN-notat 2-2010 Handel med truete arter sjekkliste for CITES 2010 DN-notat 2-2010 Handel med truete arter sjekkliste for CITES 2010 Handel med truete arter sjekkliste for CITES 2010 Notat 2-2010 Utgiver: Direktoratet for naturforvaltning Dato: Juni 2010 Antall sider:

Detaljer

T ELEPHONE: +47 91736909 (MOB)/+47 23216375 (ARBEID) E-POST: KNUT.MADSLIEN@VETINST.NO KNUT MADSLIEN. 2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo

T ELEPHONE: +47 91736909 (MOB)/+47 23216375 (ARBEID) E-POST: KNUT.MADSLIEN@VETINST.NO KNUT MADSLIEN. 2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo T ELEPHONE: +47 91736909 (MOB)/+47 23216375 (ARBEID) E-POST: KNUT.MADSLIEN@VETINST.NO KNUT MADSLIEN UTDANNING 2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo PhD-student Avhandlingens tittel: Deer ked (Lipoptena

Detaljer

Vi skaper tilgjengelighet

Vi skaper tilgjengelighet Vi skaper tilgjengelighet HEIS Løfteplattformer med sjakt Lavløfteplattformer Plattformheiser til trapper Stolheiser til trapper Trappebårer www.tksheis.no HEIS Krav til økt tilgjengelighet Den nye Diskriminerings-

Detaljer

Referansearkitektur use cases. Kjell Sand SINTEF Energi AS NTNU Institutt for elkraftteknikk

Referansearkitektur use cases. Kjell Sand SINTEF Energi AS NTNU Institutt for elkraftteknikk Referansearkitektur use cases Kjell Sand SINTEF Energi AS NTNU Institutt for elkraftteknikk 1 Begrunnelse for arkitektur use cases Med det brede perspektivet Smart grids har, er det nødvendig å dele det

Detaljer

Årsrapport fra prosjektet: Brown bear behaviour and human perceptions. Kontraktnr: 12040017 2012 Ole-Gunnar Støen

Årsrapport fra prosjektet: Brown bear behaviour and human perceptions. Kontraktnr: 12040017 2012 Ole-Gunnar Støen Årsrapport fra prosjektet: Brown bear behaviour and human perceptions. Kontraktnr: 12040017 2012 Ole-Gunnar Støen Foto: Det Skandinaviske bjørneprosjektet/jon M. Arnemo Det skandinaviske bjørneprosjektet,

Detaljer

Hvor finner vi flått på vårbeiter? - og betydning av gjengroing for flåttangrep på lam på vårbeite

Hvor finner vi flått på vårbeiter? - og betydning av gjengroing for flåttangrep på lam på vårbeite Hvor finner vi flått på vårbeiter? - og betydning av gjengroing for flåttangrep på lam på vårbeite Lucy Gilbert, Lise Grove, Unni Støbet Lande, Ingeborg Klingen, Kirstyn Brunker Gjenngroing På verdensbasis

Detaljer

Juridiske aspekter ved publisering i åpne institusjonelle arkiv

Juridiske aspekter ved publisering i åpne institusjonelle arkiv Juridiske aspekter ved publisering i åpne institusjonelle arkiv Professor dr juris Olav Torvund Publisering i åpne institusjonelle arkiv Førstegangspublisering Masteroppgaver Doktoravhandlinger (?) Grålitteratur

Detaljer

ÌÎÍÃÎË ÎÐÍÛ ÃÓÓÐÑÒ ÄÝÝÄ ÓÐÃÀÌËÛÍ ÕÓÐÀÀÍÃÓÉËÑÀÍ ÍÝÐÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ

ÌÎÍÃÎË ÎÐÍÛ ÃÓÓÐÑÒ ÄÝÝÄ ÓÐÃÀÌËÛÍ ÕÓÐÀÀÍÃÓÉËÑÀÍ ÍÝÐÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ Î ÌÎÍÃÎË ÎÐÍÛ ÃÓÓÐÑÒ ÄÝÝÄ ÓÐÃÀÌËÛÍ ÕÓÐÀÀÍÃÓÉËÑÀÍ ÍÝÐÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ Боловсруулсан: МБМХ-ны Судалгаа, технологийн нэгж Б.Болормаа Д.Булгамаа Л.Отгонтуяа У.Будбаатар Б.Баярмаа С.Сүìжидмаа Хянан тохиолдуулсан:

Detaljer

Økonomisk analyse av ITS-baserte trafikksikkerhetsteknologier: en eksplorerende studie

Økonomisk analyse av ITS-baserte trafikksikkerhetsteknologier: en eksplorerende studie Økonomisk analyse av ITS-baserte trafikksikkerhetsteknologier: en eksplorerende studie Basert på EU-prosjektet IN-SAFETY ITS-fagdag, Oslo 12. april 2010 Jeg skal si litt om følgende: Det finnes foreløpig

Detaljer

Hvorfor et skråblikk på jaktpressen og jegerne i denne sammenheng?

Hvorfor et skråblikk på jaktpressen og jegerne i denne sammenheng? Et skråblikk på den kulørte jaktpressen og jegernes holdninger til små- og mellomrovvilt Morten Kraabøl Workshop om rødrev 29. mars 2011 Direktoratet for Naturforvaltning, Trondheim Hvorfor et skråblikk

Detaljer

ER DET MULIG Å REGULERE RØDREVBESTANDEN Noen suksesshistorier og andre historier

ER DET MULIG Å REGULERE RØDREVBESTANDEN Noen suksesshistorier og andre historier ER DET MULIG Å REGULERE RØDREVBESTANDEN Noen suksesshistorier og andre historier WORKSHOP RØDREV 2011 Nina E. Eide NINA HVOR STOR ER RØDREVBESTANDEN? Foto: Ola Eirik Bolme 1 Gruppestørrelse e Le eveområdestørre

Detaljer

Trådløse Systemer. Arild Trobe Engineering Manager. Trådløse Systemer for å løse.. dette?

Trådløse Systemer. Arild Trobe Engineering Manager. Trådløse Systemer for å løse.. dette? Trådløse Systemer Arild Trobe Engineering Manager 1 Trådløse Systemer for å løse.. dette? 2 Trådløse systemer Hvorfor? 3 3. DELT TOPOLOGI 4 6 LAN WLAN (802.11X) ZigBee Bluetooth PAN WMAN (802.16) (802.20)

Detaljer

Brukerveiledning Uovision UM565 SMS.

Brukerveiledning Uovision UM565 SMS. Brukerveiledning Uovision UM565 SMS. 2014 Spyshop.no Dette kameraet er et MMS kamera. Kameraet tar bilder ved deteksjon ved hjelp av en PIR sensor. Bildene blir sendt til som MMS eller e-post til en telefon

Detaljer

HØGSKOLEN I NARVIK - SIVILINGENIØRUTDANNINGEN

HØGSKOLEN I NARVIK - SIVILINGENIØRUTDANNINGEN HØGSKOLEN I NARVIK - SIVILINGENIØRUTDANNINGEN EKSAMEN I FAGET STE 6243 MODERNE MATERIALER KLASSE: 5ID DATO: 7 Oktober 2005 TID: 900-200, 3 timer ANTALL SIDER: 7 (inklusiv Appendix: tabell og formler) TILLATTE

Detaljer

Monitoring water sources.

Monitoring water sources. Monitoring water sources. Generell Informasjon Versjon 2 Url http://com.mercell.com/permalink/38336681.aspx Ekstern anbuds ID 223314-2013 Konkurranse type: Tildeling Dokument type Kontraktstildeling Prosedyre

Detaljer

2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo. 1999-2004 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo

2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo. 1999-2004 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo T ELEFON: +47 91736909 (MOB)/+47 23216375 (ARBEID) E-POST: KNUT.MADSLIEN@VETINST.NO KNUT MADSLIEN UTDANNING 2010-2013 Norges veterinærhøgskole (NVH), Oslo PhD-student 2012, høst; forskningsopphold ved

Detaljer

Forvaltning av hjorteviltvilt i byer

Forvaltning av hjorteviltvilt i byer Forvaltning av hjorteviltvilt i byer 11. april 2013 Vidar Holthe NORGES SKOGEIERFORBUND 1 The real problem is not how we shall handle the deer. The real problem is one of human management. Wildlife management

Detaljer

1 - Integrert miljøovervåking Statoil forsknings og utviklingsprosjekt Lars Petter Myhre

1 - Integrert miljøovervåking Statoil forsknings og utviklingsprosjekt Lars Petter Myhre 1 - Integrert miljøovervåking Statoil forsknings og utviklingsprosjekt Lars Petter Myhre Dagens miljøovervåkingsregime Øyeblikksbilder av utvalgte fysiske/kjemiske og biologiske parametere. Sedimenter

Detaljer

2011 Ole-Gunnar Støen. Det skandinaviske bjørneprosjektet, Rapport 2012 1. Foto: Det Skandinaviske bjørneprosjektet/eva Filipczykova

2011 Ole-Gunnar Støen. Det skandinaviske bjørneprosjektet, Rapport 2012 1. Foto: Det Skandinaviske bjørneprosjektet/eva Filipczykova Årsrapport fra prosjektet: Brown bear behaviour and human perceptions of human-brown bear encounters implications for management (2009-2012). Kontraktnr: 06040039-3 2011 Ole-Gunnar Støen Foto: Det Skandinaviske

Detaljer

Erlend Birkeland Nilsen. Rådyrprosjektet i Borre - en analyse av innsamlet jaktmateriale og framtidige forvaltningsmuligheter

Erlend Birkeland Nilsen. Rådyrprosjektet i Borre - en analyse av innsamlet jaktmateriale og framtidige forvaltningsmuligheter Erlend Birkeland Nilsen Rådyrprosjektet i Borre - en analyse av innsamlet jaktmateriale og framtidige forvaltningsmuligheter Høgskolen i Hedmark Oppdragsrapport nr. 1 2007 Fulltekstutgave Utgivelsessted:

Detaljer

Gjenopprettingsplan DNBs erfaringer. Roar Hoff Leder av Konsern-ICAAP og Gjenopprettingsplan Oslo, 7. desember 2017

Gjenopprettingsplan DNBs erfaringer. Roar Hoff Leder av Konsern-ICAAP og Gjenopprettingsplan Oslo, 7. desember 2017 Gjenopprettingsplan DNBs erfaringer Roar Hoff Leder av Konsern-ICAAP og Gjenopprettingsplan Oslo, 7. desember 2017 Lik konkurranse krever full harmonisering av systemet Like definisjoner Konsistent bruk

Detaljer

K A M E R A O G K A M E R A B R U K

K A M E R A O G K A M E R A B R U K KAMERA OG KAMERABRUK Leksjon 2 Leksjon 2 Kamera funksjoner 1 Kamera funksjoner = kamera Obscura! Forstå fokus plan, blender, lukker og crop faktor i kamera. Camera Obscura Camera Obscura Focal Pane Forstå

Detaljer

Scandcam viltkamera i Aust-Agder

Scandcam viltkamera i Aust-Agder Scandcam viltkamera i Aust-Agder OPPLYSNINGER OM SØKER: Norsk institutt for naturforskning (NINA) Postadresse: NINA, Postboks 5685 Sluppen, 7485 Trondheim Org.nr. 950 037 687 Bank/postgiro: 4200.22.50505

Detaljer

Stefan Blumentrath, Nina Eide

Stefan Blumentrath, Nina Eide Stefan Blumentrath, Nina Eide GIS-analysen skal bidra til å utnytte (og utvide) kunnskapen om fjellreven vi har per i dag å videreutvikle en målrettet og helhetlig vernestrategi, basert på kriterier som:

Detaljer

Verdien av villaksen lokalt og nasjonalt. Muligheter og trusler. Anders Skonhoft Institutt for Samfunnsøkonomi NTNU

Verdien av villaksen lokalt og nasjonalt. Muligheter og trusler. Anders Skonhoft Institutt for Samfunnsøkonomi NTNU Verdien av villaksen lokalt og nasjonalt. Muligheter og trusler Anders Skonhoft Institutt for Samfunnsøkonomi NTNU Fangstall og utvikling. Elvefiske, sjøfiske Verdien av elvefisket Trusler Villaksen og

Detaljer

Potensial for vindkraft i Norge

Potensial for vindkraft i Norge Potensial for vindkraft i Norge Utbygging av vindkraft Øyvind Byrkjedal og Erik Berge Foredrag på NGFs årsmøte på Geilo 20. september 2007 Innhold Utbygging i Norge Kjeller Vindteknikks feltprogram Momenter

Detaljer

Effektstudien Oppfølging i 2009? Kort presentasjon (1) DØ,

Effektstudien Oppfølging i 2009? Kort presentasjon (1) DØ, Effektstudien 1990-94 Oppfølging i 2009? Kort presentasjon (1) DØ, 2008-10-14 Mål: Effektstudien ble gjennomført for å bestemme virkningen av utslipp på omgivelsene rundt smelteverkene i Norge. Hovedmål

Detaljer

TriCOM XL / L. Energy. Endurance. Performance.

TriCOM XL / L. Energy. Endurance. Performance. TriCOM XL / L Energy. Endurance. Performance. L and XL - the new generation Sample charging station with chargers TriCOM L / XL Innovative charging technology The new TriCOM L - XL chargers are controlled

Detaljer

Brukerveiledning Uovision UV565

Brukerveiledning Uovision UV565 Brukerveiledning Uovision UV565 Kameraet tar bilder ved deteksjon ved hjelp av en PIR sensor. Bildene blir lagret på en minnebrikke plassert i kameraet. Bildene kan forhåndsvises i displayet på kameraet

Detaljer

31.10.2011 RØDREVEN I HØYFJELLSØKOSYSTEMET SUBSIDIER? Nina E. Eide NINA HVA LEVER RØDREVEN AV I HØYFJELLET? Siw Killengreen UiT.

31.10.2011 RØDREVEN I HØYFJELLSØKOSYSTEMET SUBSIDIER? Nina E. Eide NINA HVA LEVER RØDREVEN AV I HØYFJELLET? Siw Killengreen UiT. RØDREVEN I HØYFJELLSØKOSYSTEMET SUBSIDIER? WORKSHOP RØDREV 211 Nina E. Eide NINA HVA LEVER RØDREVEN AV I HØYFJELLET? Siw Killengreen UiT Foto: Arild Landa 1 FRAGMENTERING i NORGE Villmarksområder, mer

Detaljer

Johan Sverdrup Accommodation Module Vår største jobb noen sinne og livet etter

Johan Sverdrup Accommodation Module Vår største jobb noen sinne og livet etter Johan Sverdrup Accommodation Module Vår største jobb noen sinne og livet etter Apply LQ & HD Johan Sverdrup Accommodation Module Etter Johan Sverdrup Product offering Business model with three main focused

Detaljer

Prionsykdommen Chronic Wasting Disease (CWD) hos hjortevilt i Norge

Prionsykdommen Chronic Wasting Disease (CWD) hos hjortevilt i Norge Prionsykdommen Chronic Wasting Disease (CWD) hos hjortevilt i Norge Hell, 3. november 2016 Foto: Jarle Fuglem Knut Madslien, Kjell Handeland, Magne Haugum, Sylvie Benestad, Turid Vikøren Veterinærinstituttet

Detaljer

Flått og flåttbårne sykdommer i Norge - med resultater fra lokale studier

Flått og flåttbårne sykdommer i Norge - med resultater fra lokale studier Flått og flåttbårne sykdommer i Norge - med resultater fra lokale studier Vivian Kjelland, Universitetet i Agder Fellesmøte for viltforvaltning i Aust-Agder 1.April 2014 1 Lokale studier på flått og vilt

Detaljer

Neuroscience. Kristiansand

Neuroscience. Kristiansand Neuroscience Kristiansand 16.01.2018 Neuroscience Frank E. Sørgaard Medisinsk rådgiver «Hvordan kan MS medikamentenes effekt og sikkerhet sammenlignes»? Neuroscience Når det ikke finne head to head studier

Detaljer

Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø

Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø Geografisk institutt Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø Faglig kontakt under eksamen: Geir Vatne Tlf.: 73 59 81 05 Eksamensdato: 26.05.2014 Eksamenstid: 6 Studiepoeng: 15 Sensurdato: 18.06.2014

Detaljer

HOW TO GET TO TØI By subway (T-bane) By tram By bus By car Fra flyplassen

HOW TO GET TO TØI By subway (T-bane) By tram By bus By car Fra flyplassen HOW TO GET TO TØI TØI s offices are located on the 5th and 6th floors of the CIENS building in the Oslo Research Park (Forskningsparken). We recommend that one uses the subway (T-bane), tram or bus to

Detaljer

FNs klimapanel som institusjon og prosess. Tora Skodvin, Vitenskapsakademiet, 20. februar 2010

FNs klimapanel som institusjon og prosess. Tora Skodvin, Vitenskapsakademiet, 20. februar 2010 FNs klimapanel som institusjon og prosess Tora Skodvin, Vitenskapsakademiet, 20. februar 2010 Institusjonen Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) etablert i 1988 av Verdens meteorologiske organisasjon

Detaljer

Oversikt over metodikk i Liisa Pottonens avhandling

Oversikt over metodikk i Liisa Pottonens avhandling Oversikt over metodikk i Liisa Pottonens avhandling GKj februar/mars/april 2005 basert på pre-exam versjon januar 2005 og ferdig avhandling april 2005 1 Universitetet i Helsinki doktorarbeid Liisa Pottonen

Detaljer

Rapportering av aktivitet i 2015 fra prosjektet: Brown bear behavior and human perceptions - continued. Kontraktnr:

Rapportering av aktivitet i 2015 fra prosjektet: Brown bear behavior and human perceptions - continued. Kontraktnr: Rapportering av aktivitet i 2015 fra prosjektet: Brown bear behavior and human perceptions - continued. Kontraktnr: 15040049 Ole-Gunnar Støen og Maria Johansson Foto: Det Skandinaviske bjørneprosjektet/ole-gunnar

Detaljer

UNIVERSITETET I OSLO

UNIVERSITETET I OSLO Eksamensdag: Onsdag 1. desember 2004 Tid for eksamen: kl. 09:00-11:00 Vedlegg: Ingen Alle oppgavene teller likt og besvares kort. Oppgave 1. Hva menes med en ideell fri fordeling? Forklar denne ved bruk

Detaljer

Gjemme seg eller ikke? Effekt av habitattetthet på rådyrets (Capreolus capreolus) for å bli drept av gaupe (Lynx lynx) og jegere.

Gjemme seg eller ikke? Effekt av habitattetthet på rådyrets (Capreolus capreolus) for å bli drept av gaupe (Lynx lynx) og jegere. Gjemme seg eller ikke? Effekt av habitattetthet på rådyrets (Capreolus capreolus) for å bli drept av gaupe (Lynx lynx) og jegere To hide or not hide? The effect of habitat density in the roe deer (Capreolus

Detaljer

Halvårsrapport Tyskland 2013

Halvårsrapport Tyskland 2013 Halvårsrapport Tyskland 2013 Tyskland Tyskland er det tredje største markedet etter USA og Storbritannia innen meetingsnæringen med circa 1200 event- og incentiveagenturer, rundt 1500 corporate planners

Detaljer

Seminar om lokal forvaltning av elg og fisk

Seminar om lokal forvaltning av elg og fisk Seminar om lokal forvaltning av elg og fisk Bruk av sett elg data i lokal forvaltning 26.06.2004 Bård-Jørgen Bårdsen Innledning Tetthet, antall og indekser Metode Antall elg per jaktdagsverk Antall kalver

Detaljer

Elektrifisering av veitransport Plugg inn hybrider og el-biler.

Elektrifisering av veitransport Plugg inn hybrider og el-biler. Elektrifisering av veitransport Plugg inn hybrider og el-biler. EBL drivkraft i utviklingen av Norge som energinasjon Einar Wilhelmsen Rådgiver, EBL Klimaseminar, 4/9-2008 Agenda Hva er plugg inn hybrider

Detaljer

Skisseforslag til utsmykking av Folldal Skole og Flerbrukshus. Utarbeidet av PRØVEFELT ved Hanne Ågotsdatter og Mikkel Strandbygaard

Skisseforslag til utsmykking av Folldal Skole og Flerbrukshus. Utarbeidet av PRØVEFELT ved Hanne Ågotsdatter og Mikkel Strandbygaard Skisseforslag til utsmykking av Folldal Skole og Flerbrukshus Utarbeidet av PRØVEFELT ved Hanne Ågotsdatter og Mikkel Strandbygaard Materialet dere har foran dere er Prøvefelts skisseforslag til utsmykking

Detaljer

ODIN Eiendom. Fondskommentar juli 2017

ODIN Eiendom. Fondskommentar juli 2017 ODIN Eiendom Fondskommentar juli 2017 Fondets portefølje Avkastning ODIN Eiendom A - juli 2017 Avkastning siste måned og hittil i år Fondet leverte siste måned en avkastning på -0,2 prosent. Referanseindeksens

Detaljer

Pasientsikkerhetskonferansen 08

Pasientsikkerhetskonferansen 08 Pasientsikkerhetskonferansen 08 Oppfølging av problemer med pasientsikkerhet Aleidis Skard Brandrud Min bakgrunn vedr. dette tema 15 års praksis som anestesisykepleier 10 års praksis som sekretær for Kvalitetsutvalget

Detaljer

Ulven som rovdyr på klauvvilt i Skandinavia

Ulven som rovdyr på klauvvilt i Skandinavia Ulven som rovdyr på klauvvilt i Skandinavia Barbara Zimmermann, Håkan Sand, Petter Wabakken, Camilla Wikenros, Ane Eriksen, Tomas H. Strømseth, Frode Gjerløv Holen, Erling Maartmann, Per Ahlqvist, Jon

Detaljer

Strategy for the Northern Areas Development of R&D and Forecasting

Strategy for the Northern Areas Development of R&D and Forecasting Strategy for the Northern Areas Development of R&D and Forecasting Helge Tangen, Regional Director Vervarslinga for Nord-Norge 19.juni 2014 Forecasting for Ocean & Atmosphere in the Arctic What are we

Detaljer

Informasjonsoverflod og tilgjengelighet En bibliometrisk studie

Informasjonsoverflod og tilgjengelighet En bibliometrisk studie UNIVERSITETET I BERGEN Informasjonsoverflod og tilgjengelighet En bibliometrisk studie Susanne Mikki UB Bergen Bakgrunn UNIVERSITETET I BERGEN Resultater fra et prosjekt støttet av NB («Forskningskommunikasjon

Detaljer

Statusrapport for prosjektet: Metodeutvikling for studier av bjørners predasjon på klauvdyr. 1 november Ole-Gunnar Støen

Statusrapport for prosjektet: Metodeutvikling for studier av bjørners predasjon på klauvdyr. 1 november Ole-Gunnar Støen Statusrapport for prosjektet: Metodeutvikling for studier av bjørners predasjon på klauvdyr 1 november 2011 Ole-Gunnar Støen Hjortevilthår fra bjørneekskrement fotografert i lupe Det Skandinaviske Bjørneprosjektet

Detaljer

Campus Evenstad Skog og utmarksfag. Thomas Bjørnrud

Campus Evenstad Skog og utmarksfag. Thomas Bjørnrud Campus Evenstad Skog og utmarksfag Thomas Bjørnrud Effekten av villsvinets (Sus scrofa) populasjonsvekst i Sverige på populasjonene av rødrev (Vulpes vulpes), grevling (Meles meles) og storfugl (Tetrao

Detaljer

Examination paper for SØK2009 International Macroeconomics

Examination paper for SØK2009 International Macroeconomics Department of Economics Examination paper for SØK2009 International Macroeconomics Academic contact during examination: Joakim Prestmo Phone: 73 59 83 37 Examination date: 04.12.2015 Examination time (from-to):

Detaljer

Havbunnsseismikk En praktisk gjennomgang av utstyr og operasjoner

Havbunnsseismikk En praktisk gjennomgang av utstyr og operasjoner Havbunnsseismikk En praktisk gjennomgang av utstyr og operasjoner Eivind Frømyr, PGS Geophysical Bodø 17. Ferbruar 2005 fisk og seismikk 2005 Innhold Inntroduksjon Hvorforgjør industrien OBC undersøkelser

Detaljer

RIKARD LJØEN Fiskeridirektoratets Havforskningsinstitutt.

RIKARD LJØEN Fiskeridirektoratets Havforskningsinstitutt. ATLAS OVER MIDDELTEMPERATUR, SALTHOLDIGHET OG TETTHET OM SOMMEREN FRA NORDLIGE NORDSJØEN [Atlas of mean temperature, salinity and density in the summer from the northern North Sea.] RIKARD LJØEN Fiskeridirektoratets

Detaljer

Brukerveiledning Uovision UM562 IR og UM565 Black-LED.

Brukerveiledning Uovision UM562 IR og UM565 Black-LED. Brukerveiledning Uovision UM562 IR og UM565 Black-LED. 2013 Friluftsmagasinet AS Dette kameraet er et MMS kamera. Kameraet tar bilder ved deteksjon ved hjelp av en PIR sensor. Bildene blir sendt til som

Detaljer

Merak Un-glazed Porcelain Wall and Floor Tiles

Merak Un-glazed Porcelain Wall and Floor Tiles 6 Colours 3 es Absolute Collection 7 s Merak Un-glazed Porcelain Wall and Floor Tiles Merak includes seven sizes perfectly designed for seamless installation. 600 x 50mm 600 x 100mm 600 x 300mm 600 x 150mm

Detaljer

Samarbeid, arbeidsdeling og konsentrasjon (SAK) knyttet til instituttsektoren og UoH - sektoren. Tore Nepstad og Ole Arve Misund

Samarbeid, arbeidsdeling og konsentrasjon (SAK) knyttet til instituttsektoren og UoH - sektoren. Tore Nepstad og Ole Arve Misund Evaluering av forskningen i biologi, medisin og helsefag 2011 møte om oppfølging av evalueringen, Gardermoen 29.02.12 Samarbeid, arbeidsdeling og konsentrasjon (SAK) knyttet til instituttsektoren og UoH

Detaljer

The regulation requires that everyone at NTNU shall have fire drills and fire prevention courses.

The regulation requires that everyone at NTNU shall have fire drills and fire prevention courses. 1 The law The regulation requires that everyone at NTNU shall have fire drills and fire prevention courses. 2. 3 Make your self familiar with: Evacuation routes Manual fire alarms Location of fire extinguishers

Detaljer

Østensjø Rederi Efficiency at sea

Østensjø Rederi Efficiency at sea Østensjø Rederi Efficiency at sea 40 years of dedication and determination Established in 1974 by owner Johannes Østensjø 25 vessels in three segments 7 vessels under construction 500 employees Headquarter

Detaljer

Nytt om Geodataloven, nytt regelverk fra EU, introduksjon til lov og forskrift

Nytt om Geodataloven, nytt regelverk fra EU, introduksjon til lov og forskrift Nytt om Geodataloven, nytt regelverk fra EU, introduksjon til lov og forskrift Dag Høgvard Teknologiforum for Norge digitalt, Gardermoen 11. november 2014 Geodataloven lov 3. september 2010 nr. 56 om infrastruktur

Detaljer

ODIN Offshore. Fondskommentar oktober 2015

ODIN Offshore. Fondskommentar oktober 2015 ODIN Offshore Fondskommentar oktober 2015 Fondets portefølje ODIN Offshore - oktober 2015 Avkastning siste måned og hittil i år Fondet leverte siste måned en avkastning på 5,0 prosent. Referanseindeksens

Detaljer

BRANDANGERSUNDET BRO. Entreprenørens utfordringer ved bygging av broa Presentasjon på Brodagen 10.november 2009 Ved Torbjørn Kjoberg, Skanska

BRANDANGERSUNDET BRO. Entreprenørens utfordringer ved bygging av broa Presentasjon på Brodagen 10.november 2009 Ved Torbjørn Kjoberg, Skanska BRANDANGERSUNDET BRO Entreprenørens utfordringer ved bygging av broa Presentasjon på Brodagen 10.november 2009 Ved Torbjørn Kjoberg, Skanska Brandangersundet network arch bridge Free span: 220 meter Skanska

Detaljer

Dobbeltpredasjon i et heterogent landskap - er det forskjeller i risikohabitat for hjort og rådyr? Karen Johanne Gulsvik

Dobbeltpredasjon i et heterogent landskap - er det forskjeller i risikohabitat for hjort og rådyr? Karen Johanne Gulsvik Dobbeltpredasjon i et heterogent landskap - er det forskjeller i risikohabitat for hjort og rådyr? Double predation in a heterogeneous landscape - do risk habitats differ for red deer (Cervus elaphus)

Detaljer

Eksamensoppgave i SOS1000 Innføring i sosiologi Examination paper for SOS1000 Introduction to Sociology

Eksamensoppgave i SOS1000 Innføring i sosiologi Examination paper for SOS1000 Introduction to Sociology Institutt for sosiologi og statsvitenskap Department of sociology and political science Eksamensoppgave i SOS1000 Innføring i sosiologi Examination paper for SOS1000 Introduction to Sociology Faglig kontakt

Detaljer

20.01.2012. Brukerkrav og use case diagrammer og -tekst 19. januar 2012. Agenda. Brukerkrav og use case. Diagrammer Tekst.

20.01.2012. Brukerkrav og use case diagrammer og -tekst 19. januar 2012. Agenda. Brukerkrav og use case. Diagrammer Tekst. Brukerkrav og use case diagrammer og -tekst 19. januar 2012 Agenda Brukerkrav og use case Diagrammer Tekst Praktisk eksempel 1 OOAD i livsløpsperspektiv Krav Design Konstruksjon Her er vi i nå Testing

Detaljer

NORWEGIAN UNIVERSITY OF LIFE SCIENCES. EXFLOOD EXFLOOD (Bioforsk, UMB, NVE, Minnesota, KTH, Insurance companies, 3 municipalities)

NORWEGIAN UNIVERSITY OF LIFE SCIENCES. EXFLOOD EXFLOOD (Bioforsk, UMB, NVE, Minnesota, KTH, Insurance companies, 3 municipalities) 1 EXFLOOD EXFLOOD (Bioforsk, UMB, NVE, Minnesota, KTH, Insurance companies, 3 municipalities) The major objective of the ExFlood project is to define and analyze measures to combat negative impact of extreme

Detaljer

FORD B-MAX BMAX_V5_2013.75_Cvr_Main.indd 1-3 05/06/2013 12:50

FORD B-MAX BMAX_V5_2013.75_Cvr_Main.indd 1-3 05/06/2013 12:50 FORD B-MAX 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 15 17 19 20 4 2 14 1 13 1 3 15 6 8 12 7

Detaljer

Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø

Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø Geografisk institutt Eksamensoppgave i GEOG1005 Jordas naturmiljø Faglig kontakt under eksamen: Ivar Berthling Tlf.: 90 06 65 09 Eksamensdato: 27.05.2013 Eksamenstid: 6 timer Studiepoeng: 15 Sensurdato:

Detaljer

Til Finansdepartementet 11. september 2014. Tilrådning vedrørende Soco International plc.

Til Finansdepartementet 11. september 2014. Tilrådning vedrørende Soco International plc. Til Finansdepartementet 11. september 2014 Tilrådning vedrørende Soco International plc. Innhold 1 Sammendrag 2 2 Bakgrunn 2 3 Endringer i aktiviteten i blokk V 3 4 Etikkrådets vurdering 4 5 Tilrådning

Detaljer

Microgrids for økt forsyningssikkerhet

Microgrids for økt forsyningssikkerhet Microgrids for økt forsyningssikkerhet Kjell Sand Institutt for Elkraftteknikk, NTNU Om du ønsker, kan du sette inn navn, tittel på foredraget, o.l. her. Mikronett definisjon IEC/TS 62898-1 (CDutkast)

Detaljer

Kan vi måle stillhet?

Kan vi måle stillhet? Kan vi måle stillhet? Beregning av støysoner og kartlegging av stille områder Forsker Idar Ludvig Nilsen Granøien, SINTEF Dette tenkte jeg å snakke om: Litt om lyd som fysisk fenomen Lydutbredelse og noe

Detaljer

Vestfossen Casting Games

Vestfossen Casting Games Drammens Sportsfiskeres Castinggruppe inviterer til / invites you to Vestfossen Casting Games 2014 Strandajordet Idrettspark, Vestfossen 10. og 11. mai 2014 Strandajordet Sports Field May 10 th and May

Detaljer

Merkeprosjekt og utviklingsprosjekt hjort Hordaland og Sogn «HordaHjort» 2008-2013 www.hordahjort.no

Merkeprosjekt og utviklingsprosjekt hjort Hordaland og Sogn «HordaHjort» 2008-2013 www.hordahjort.no Merkeprosjekt og utviklingsprosjekt hjort Hordaland og Sogn «HordaHjort» 2008-2013 www.hordahjort.no En liten oppsummering av prosjektet Erling L. Meisingset Bioforsk Økologisk, Tingvoll Bergen 11.12.13

Detaljer

Luseproduksjon i Sunnhordland: Variasjon i Rom og Tid og Potensielle Tiltak. Shad Mahlum

Luseproduksjon i Sunnhordland: Variasjon i Rom og Tid og Potensielle Tiltak. Shad Mahlum Luseproduksjon i Sunnhordland: Variasjon i Rom og Tid og Potensielle Tiltak Shad Mahlum Livshistorie: input til modell 10 stadier Prøver siste 3 stadier Hunner Bevegelige Fastsittende 40 til 52 dager livssyklus

Detaljer

Populasjonsovervåkning av brunbjørn (Ursus Arctos)

Populasjonsovervåkning av brunbjørn (Ursus Arctos) Bioforsk Rapport Vol. 2 Nr. 74 2007 Populasjonsovervåkning av brunbjørn (Ursus Arctos) 2005-2008 DNA-test for rødrev (Vulpes vulpes) utført på brunbjørn-negative ekskrementprøver fra 2006 Siv Grete Bjervamoen

Detaljer

Bacheloroppgave. Konkurranse mellom elg og hjort ved foringsstasjoner i Østerdalen. En evaluering av overvåkningsmetoder

Bacheloroppgave. Konkurranse mellom elg og hjort ved foringsstasjoner i Østerdalen. En evaluering av overvåkningsmetoder Sjur Stava & Eivind Brennodden Bacheloroppgave Konkurranse mellom elg og hjort ved foringsstasjoner i Østerdalen En evaluering av overvåkningsmetoder Competition between moose and red deer at feeding stations

Detaljer

TELEMARKSPORTENS KALDE KRIG HAUTE COUTURE I LONDON GLOBAL TRENDETTERRETNING. 26. oktober 2007

TELEMARKSPORTENS KALDE KRIG HAUTE COUTURE I LONDON GLOBAL TRENDETTERRETNING. 26. oktober 2007 26. oktober 2007 TELEMARKSPORTENS KALDE KRIG HAUTE COUTURE I LONDON GLOBAL TRENDETTERRETNING D2 PRISER OG FORMATER FOR 2008 1. Oppslag (560mm x 350mm ) Kr. 200.000,- eks. mva. 2. Oppslag (560mm x 350mm)

Detaljer

Hvordan kan registerdata brukes til forbedringsprosjekt?

Hvordan kan registerdata brukes til forbedringsprosjekt? Hvordan kan registerdata brukes til forbedringsprosjekt? Et eksempel fra Norsk diabetesregister for voksne (NDV). Tone Vonheim Madsen Disposisjon Bakgrunn for kvalitetsforbedringsprosjekt i regi av Norsk

Detaljer

Mikronett med energilagring i et forsyningssikkerhetsperspektiv

Mikronett med energilagring i et forsyningssikkerhetsperspektiv Mikronett med energilagring i et forsyningssikkerhetsperspektiv Fagmøte 2015-04-16 Kjell Sand Kjell.sand@ntnu.no 1 Mikronett definisjon IEC/TS 62898-1 (CD-utkast) group of interconnected loads and energy

Detaljer

Søknadsskjema Strategiske Partnerskap. Anne Kloster Holst Seniorrådgiver SIU Oslo

Søknadsskjema Strategiske Partnerskap. Anne Kloster Holst Seniorrådgiver SIU Oslo Søknadsskjema Strategiske Partnerskap Anne Kloster Holst Seniorrådgiver SIU Oslo 29. 1.2016 Hva skal beskrives i søknaden? A. General Information B. Context C. Priorities D. Participating Organisations

Detaljer

SCANDLYNX publikasjonsliste

SCANDLYNX publikasjonsliste SCANDLYNX publikasjonsliste (Oppdatert 01.01.10) Andersen, R., Bjerke, T., Brainerd, S., Bruteig, I.E., Brøseth, H., Gjershaug, J.O., Hustad, H., Landa, A., Linnell, J.D.C., Nygård, T., Pedersen, H.C.,

Detaljer

AREALKRAV TIL EN HUNNBJØRNBESTAND MED 20 YNGLINGER ÅRLIG I NORGE

AREALKRAV TIL EN HUNNBJØRNBESTAND MED 20 YNGLINGER ÅRLIG I NORGE AREALKRAV TIL EN HUNNBJØRNBESTAND MED 20 YNGLINGER ÅRLIG I NORGE Jon E. Swenson og Jonas Kindberg (www.bearproject.info) Rapport nr. 2011-2 fra Det skandinaviske bjørneprosjektett til Direktoratet for

Detaljer

Smart Grid aktiviteter og FoU

Smart Grid aktiviteter og FoU Albert Leirbukt, Teknisk Møteplass, 22. september 2010 Smart Grid aktiviteter og FoU October 26, 2010 Slide 1 Agenda October 26, 2010 Slide 2 ABB Smart Grid portefølje Smart Grid FoU behov Smart Grid Demo:

Detaljer

KALIBRERINGSBEVIS Certificate of calibration

KALIBRERINGSBEVIS Certificate of calibration Nr/ No. -07/1 1 Av/ of Ref. til måleprotokoll/ Ref. to records 07/1 Tid og sted for kalibrering/ Date and place of calibration 11.10.2007 Laboratorim Tananger, (trykk) Kalibrering tført av/ Calibration

Detaljer