UNG PÅ VEG. Prosjektrapport ( ) MOT VAKSENLIVET

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "UNG PÅ VEG. Prosjektrapport (2010 2012) MOT VAKSENLIVET"

Transkript

1 Prosjektrapport UNG PÅ VEG MOT VAKSENLIVET ( ) Prosjekt i regi av Seksjon for Habilitering ved Ålesund sjukehus i samarbeid med Helsedirektoratet og NAKU. Rapporten er utarbeida av Birgitte Ulstein Kvangarsnes, desember 2012.

2 2 Innhald: Innleiing..3 Bakgrunn for prosjektet..4 Finansiering 6 Mål.6 Teorigrunnlag og forankring..9 Prosjektorganisering...11 Gjennomføring Hausten 2010 våren Hausten våren Hausten Evaluering...17 Avsluttande kommentarar.18 Litteraturliste.20 Vedlegg: 1. Tretrinnsraketten 2. Flytskjema 3. Spørreskjema og resymme frå Nesten Vaksenkartlegginga 4. Innbyding til Dialogkonferanse 5. Innbyding til Oppfølgingskurs 6. Nesten Voksen permen 7. Innbyding til Nettverksamling 8. Evalueringsskjema for kursa 9. Fire evalueringsskjema for NV-arbeidet i kommune/skole 10. Skildring av Nesten Vaksen-gruppetilbodet ved Barnehabiliteringa 11. Interne retningslinjer for oppfølging etter prosjektet.

3 3 Innleiing Det vart søkt om prosjektmidlar frå Helsedirektoratet våren 2010 under Tilskot for habiliteringstenester for barn og unge. Ein fekk positivt svar i juni og 1.september starta prosjektleiar i halv stilling. Prosjektgruppa vart samansett frå Vaksenteam og Barneteam ved Seksjon for Habilitering ved sjukehuset i Ålesund. I løpet av ein månad hadde ein første prosjektgruppemøtet. Det prosjektgruppa måtte vurdere først, var om ein skulle samarbeide spesielt med enkelte kommunar eller skolar, eller ut mot alle på Sunnmøre. Det kunne vere aktuelt å samarbeide med ein stor og ein eller fleire små kommunar, og kanskje mot ein eller fleire skolar. Dette ville snevre prosjektet inn, slik at ikkje alle fekk høve til å vere med. Samtidig ville ein då kunne rette hjelpa meir inn mot konkrete behov, og kanskje vere meir sikker på eit resultat. Ideeen om geografisk like rettar sigra over denne tanken, fordi mange kommunar då ikkje ville fått høve til å vere med. Mykje av bakgrunnen for prosjektet var nettopp at ein ville unngå geografiske hindringar, slik at alle i målgruppa kunne få eit godt tilbod. I ettertid ser ein at dersom ein hadde valgt å jobbe med nokre få, er det lite sannsynleg at ein hadde fått den same generelle tilnærminga som førte til at materiellet passar til alle. Ei meir skreddersydd løysing for nokre, ville kanskje ikkje passe alle. Prosjektarbeidet har også ført til at vi har utarbeidd generelle retningslinjer for alle, som Habiliteringstenesta skal jobbe etter. Dei er no innarbeidd i Habiliteringstenestene sine virksomhetsplanar for åra framover. Prosjektgruppa var samansett av tilsette frå Vaksenteamet og Barneteamet i Habiliteringstenesta, og dette har ført til eit fruktbart samarbeid. Dei to teama vart samla under felles leiing i 2005 i Seksjon for Habilitering. Prosjektet har vore ein del av arbeidet med å sveise tenestene meir saman. Dessverre er det no igjen omorganiseringar i helseføretaket, og Vaksenteamet skal organiserast i psykiatrien frå nyttår Samtidig er det svært viktig at dei to teama fortset samarbeidet når det gjeld overgangar frå barn til vaksen. Dette vonar vi prosjektet har lagt til rette for. Det har vore interessant og lærerikt å jobbe med dette prosjektet, og vi takkar alle som har vore med og gjort prosjektet slik det vart. Utanom prosjektgruppa, gjeld det alle vi har vore i kontakt med, både brukarar og pårørande, kollegaer og andre fagpersonar. Ålesund, desember Prosjektgruppa: Solveig Glærum, Inger Johanne Grønningsæter, Hanna Holen Juvkam, Gry Bente Stranden, Trine Sande Tovik, Ragnhild Hanken Skjong Birgitte Ulstein Kvangarsnes, prosjektleiar.

4 4 Bakgrunn for prosjektet I starten av dette årtusen var både barneteamet og vaksenteamet ved Seksjon for Habilitering blitt merksame på behovet for eit tilbod til ungdommar med lett utviklingshemming i høve sosiale ferdigheiter og overgangen til vaksenlivet. Denne gruppa får ofte ikkje like stor merksemd som dei med moderat til alvorleg utviklingshemming, som meir openbert treng hjelp og støtte. Ungdomar med lett utviklingshemming, generelle lærevanskar eller ulike utviklingsforstyrringar har meir usynlege utfordringar ved overgangen til vaksenlivet. Men problema er likevel alvorlege og kan få svært store konsekvensar både for ungdomane sjølv og for dei rundt dei, om dei ikkje får hjelp. Med diagnosen lett utviklingshemming følger som regel kognitive og sosiale vanskar, som oftast er lite synlege. Dei fleste unge ønsker å leve som andre ungdomar, med lausriving frå foreldre, få seg kjærast, jobb og eigen bustad; dei vil klare seg sjølve. Dette viser seg å vere vanskelegare for desse unge enn andre pga deira kognitive og sosiale funksjonsnedsettingar. Utan støtte, hjelp og tilrettelegging kan det føre til store problem som einsemd, uakseptabel åtferd, overgrep, psykiske tilleggslidingar og kriminalitet. Ved Habiliteringstenesta såg ein at det ikkje var nok med overgangs-støtte i høve arbeid og bustad, men at deira sosiale funksjonsnedsettingar var ei like stor utfordring. Mange i 1.linja vegrar seg for å ta tak i sosiale problem som kan innehalde seksualitetsproblematikk. Desse ungdomane sine kognitive og sosiale vanskar fører vanlegvis til at dei i liten grad fangar opp historier og diskusjonar, hint og flørting, kodar og folkeskikk, slik andre fangar opp i løpet av barndom og ungdom. Dei har difor generelt lite sosialt erfaringsgrunnlag og dette kan føre til svært feilslåtte framstøyt for å få vener eller kjærast. Ein ønska difor å gje desse eit opplæringstilbod i gruppe, der ein jobba særleg med sosiale ferdigheiter. Dette å gje sosial trening i gruppe over tid, og med høve til mange repetisjonar, kan gje eit betre erfaringsgrunnlag å bygge vidare på i livet. Vaksenteamet hadde ei kursrekke allereie hausten 2000, medan barneteamet starta opp med Nesten Vaksen-grupper i 2002/3. Vaksenteamet hadde også tilsvarande kursrekker i 2004 og 2005, medan barneteamet har hatt eit kontinuerleg tilbod sidan oppstart fram til påska Både kursrekkene og Nesten vaksengruppene var bygt opp med same tema og over same lest. Tilbodet blei gitt til ungdomar som var tilvist Habiliteringstenesta med typiske overgangsutfordringar. Det gjekk på det sosiale området, og handla om venskap og kjærleik og seksualitet, men også om einsemd, og om manglande antenner, eller kjennskap til dei vanlege kodane for å kunne bli akseptert blant andre ungdommar. Ungdommane var i alderen år for Nesten Vaksen-gruppene, medan Vaksenteamet hadde unge vaksne i alderen 18 til 35 år. Dei fleste hadde diagnosen lettare utviklingshemming, medan nokre var moderat utviklingshemma og andre igjen hadde lærevanskar eller var i ei gråsone i høve kognitive evner og funksjonar. Sjukehuset i Ålesund har heile Sunnmøre med 19 kommunar som sitt nedslagsfelt. Vaksenteamet sine kursrekker strekte seg over eitt semester og var oftast 8 gangar. Nesten Vaksen-gruppene hadde ingen tidsavgrensing, slik at dei fleste av ungdomane som var med,

5 5 deltok i fleire år, til dei nådde aldersgrensa som er 18 år. Då ville dei ofte gjerne fortsette, men det er det ikkje høve til innan Barneteamet sitt aldersspenn. Tilbodet var på to timar på ettermiddag/kveld annankvar veke både for kursrekkene og Nesten Vaksen gruppene. Ein fylgde skolekalenderen. Tilbodet var svært populært og dei gav uttrykk for trivsel og læring både til Habiliteringstenesta og til sine føresette. Det var 3-4 leiarar på kvar samling, og desse planla innhaldet og detaljane for kvelden. Ungdomane hadde også ei viss påverknad på tema og mat, og korleis ting utvikla seg i gruppa. Ein hadde før oppstart sendt brev til ungdomane og dei føresette om opplegget og om tema, men ikkje kva eksakt dag ein skulle ta opp dei einskilde tema. Sidan ungdomane også blei oppmoda om å ikkje fortelje andre om kva som blei sagt eller gjort i gruppa, vart det heller vanskeleg for foreldra å kunne spinne vidare på dei tema som var tatt opp i gruppa. Slik var det også med dei som gjekk på kurset til vaksenteamet. Desse budde ofte i omsorgsbustad, og dei fortalde lite til sine kontaktpersonar, slik at dei kunne jobbe vidare rundt same tema. Tema var bl.a. : Venskap, kjærleik, seksualitet, sosiale kodar og folkeskikk/bordskikk, mobbing, hygiene, sosiale medier og mobiltlf-bruk. Tema vart repetert fleire gangar og behandla med ulike innfallsvinklar. Metodane var feks samtale, collage, teikning, rollespel, spelet Jeg lurer på, vising av filmsnuttar med diskusjon etterpå. Ved behov delte ein opp i mindre grupper delar av kvelden. Det var ca 6-8 deltakarar kvar gang. Det viste seg at dette vart eit populært tilbod, som fleire heilt sikkert kunne hatt nytte av, men som Habiliteringstenesta ikkje hadde kapasitet til å utvide. Ein annan vesentleg innvending er dei geografiske utfordringane. Sunnmøre har fjordar og fjell, med ferger og dårlege vegar. Det vart urettferdig at dei som budde lengst unna ikkje hadde eit reelt høve til å delta i dette tilbodet. Nokre av deltakarane som budde langt unna i Volda slutta etter ei stund fordi det vart for lang og slitsam reise. Som eksempel tok ein av ungdomane ofte fri frå skulen denne dagen for å orke å gå på Nesten Vaksen-gruppe om ettermiddagen. Det var heller ikkje mulig for dei i ytterkantane av Sunnmøre å delta (for eksempel Vanylven, Geiranger, Haramsøya, Vestnes, Rauma). Vi såg også at det vart vanskeleg med oppfølging lokalt i kvart tilfelle. Vi opplevde at ungdomar som i utgangspunktet hadde få og ingen vener, blei vener med andre i gruppa som budde for langt unna dei til å kunne vere i lag utanom gruppa. Då har venskapen liten verdi. Vi søkte difor om midlar frå Helsedirektoratet til eit prosjekt som skulle jobbe med oppstart av lokale Nesten Vaksen-grupper rundt om på Sunnmøre, både i kommunane og i skolesamanheng. Midlar vart gitt mai-juni 2010, og frå september var prosjektet i gang. I lys av Samhandlingsreforma som vart verksam eit knapt halvår etter at prosjektet starta, var timinga også god.

6 6 Finansiering Seksjon for Habilitering hadde ingen avsette midlar eller ressursar til å kunne sette ekstra fokus på denne gruppa, og ein søkte Helsedirektoratet om midlar til ein prosjektleiar våren Tilskot blei gitt på kr for 2010 (starta utbetaling 1.sept.). Det blei søkt nytt tilskot året etter, og ein fekk ut året Det vart så søkt på nytt våren 2012, for avslutning av prosjektet til årsskiftet, kr Reknestykket for tilskot frå Helsedirektoratet ser då slik ut: Til saman Av desse midlane har det meste gått til lønn for prosjektleiar. I tillegg har ein dekka nokre kurs og reiseutgifter for prosjektleiar, og konferansar og kurs for 1.linja har vorte heilt eller delvis dekka av prosjektet. Det vart også litt utgifter til trykking av prosjektrapporten. Ved slutten av prosjektperioden viste det seg at det var ca att av midlane frå Helsedirektoratet. Desse vart etter råd frå Helsedirektoratet, søkt brukt til neste Nettverksamling for dei som har starta opp med grupper/tilbod, eller er i planleggingsfasen. Samlinga skal vere våren Mål Prosjektet har som mål å gjere kommunar og skolar kompetente til å sikre ein best mulig overgang frå barn til vaksen for ungdom med spesielle behov. Dette er ungdomar med lett til moderat utviklingshemming, ulike utviklingsforstyrringar eller lærevanskar. Desse ungdomane greier seg tilsynelatande godt på mange områder, og blir ofte ikkje fanga opp som risikoungdom. Dei får ofte hjelp til praktiske utfordringar som bustad og arbeidstilrettelegging, medan dei sosiale funksjonshemmingane blir oversett eller ikkje lagt vekt på. Prosjektet fokuserer på det sosiale området. Det handlar om sosiale ferdigheiter som desse ungdomane ikkje har same føresetnadar til å lære seg som andre. Dei fleste lærer seg sosiale ferdigheiter ut frå oppdraging, erfaring og intuitiv oppfatting av sosiale kodar og vanlege veremåtar. Desse ungdomane har ikkje same kognitive kapasitet til å fange opp slike signal, og treng å få vete i klartekst kva som er greitt og ugreitt i alle dei ulike situasjonane dei kjem opp i. Evna til å overføre eit prinsipp eller ein løysingsmodell frå ein situasjon til ein annan som liknar, er ofte svak, og dei vil trenge mange eksempel og forklaringar for å få ein automatikk inn i korleis takle ulike situasjonar.

7 7 Alle bur i ein kommune, og mange i målgruppa går på ungdoms- eller vidaregåande skole. Nokre vil vere ferdig med skolegangen, men ikkje med overgangsutfordringane, difor har vi eit vidare perspektiv enn vanleg ungdomstid som er tenåra, medan vi tenker på tida frå ca år. Målsettinga er altså at desse ungdomane skal ha eit godt tilbod i denne overgangsfasen. Målet med tilbodet er at også desse ungdomane skal få oppleve meistring og deltaking i vanlege sosiale samanhengar og aktivitetar. Ein har difor eit primærmål og eit sekundærmål. Primærmål for prosjektet er å hjelpe kommunar og skolar til å gje ein godt tilbod til desse ungdomane. Sekundærmålet er det eigentlege målet: å gje ungdomane ein best mulig overgang frå barn til vaksen. Ein kan også snakke om objektmål i høve primærmålet: Samhandling (samarbeid med skolane og kommunane, og mellom kommunane) Kompetanse (til å gje eit godt tilbod) Organisering (av tilbod og samarbeid) Under arbeidet med målformuleringa i første prosjektmøte hadde vi besøk av Bodil Haugen Våge (dåverande konsulent ved Lærings- og Mestringssenteret, no opplæringsleiar ved FOUseksjonen). Ho skissa opp ein tre-trinns-rakett, som vi seinare har bygd vidare på (sjå under). Denne er no utvikla til å gjelde heile prosjektperioden. Vegen blir til medan ein går. Difor har modellen endra seg og fått utvida innhald undervegs.

8 8 3 trinns modell: Trinn 3 Starthjelp: Kurs, nettverk og rådgjeving til kommunar og vid.g.skular i høve arbeid med gruppene. Fagartikkel og rapport Intern prosedyre Evaluering av prosjektet Trinn 2 Gjennomføre oppfølgingskurs Lage Nesten Voksen-perm Kontakt med aktuelle samarbeidspartar Trinn 1 Evaluere Nesten Voksen gruppene og kursrekkene Kartlegging av tilbod og behov Kontakte NAKU, Voksenteamet i Molde Sjekke andre tilsvarande tilbod i andre fylker Gjennomføre dialogkonferanse for å kartlegge behov og interesse

9 9 Teorigrunnlag og forankring Prosjektet spring ut av eit behov som fleire innan Habiliteringstenesta ved Ålesund Sjukehus såg etter kvart som dei hadde jobba med den aktuelle pasientgruppa nokre år. Der ligg ein teori i botnen av tilbodet som vart gitt til Nesten Vaksen grupper; at desse ungdomane skal ha eit verdig liv på eigne premisser og med størst mulig grad av deltaking og aktivitet (WHO: ICF). Dette bygger også på tanken om normalisering og ideen om normale levekår, inkludering og deltaking ( Kristjana Kristiansen, Normalisering og verdsetting av sosiale rammer, 1993). I den internasjonale Salamanca-erklæringa (1994) vert inkludering definert som eit prinsipp der alle menneske har ein demokratisk rett til deltaking i eit fellesskap. Tanken bak prosjektet er eit ønske om betre kvalitet på tilbodet grunna bl.a. demografiske utfordringar. Dei tilsette opplevde manglande høve til å kunne gje tilbodet til alle som trengte det, og at tilbodet heller ikkje fekk den kvaliteten ein ønska. Kvaliteten kunne vore betre dersom ein hadde meir kontakt med lokalt hjelpeapparat og med foreldra undervegs til oppfølging av dei tema ein jobba med i gruppene. Då Samhandlingsreforma også var undervegs i denne tida, vart den også ein del av vurderinga. Den går som hand i hanske inn i grunnlaget for prosjektet, og blir difor i denne samanheng nytta som ei viktig forankring. Samhandlingsreforma bygg blant anna på ideen om mest muleg teneste nærast mulig brukar/pasient og større fokus på førebygging. Dette passar godt med våre tankar om Nesten Vaksen - gruppene. Frå Stortingsmelding 47 (2008-9) som handlar om Samhandlingsreforma, saksar eg desse utsegnene: Kap. 3.2: Det er bred enighet i det norske samfunnet om at det offentlige skal ta ansvar for at befolkningen tilbys gode og likeverdige helse- og omsorgstjenester, uavhengig av bosted, økonomi, sosiale og etniske forhold. Kap 3.2.1: Verdien av den behandlingen som gis i spesialisthelsetjenesten vil ofte være sterkt avhengig av at kommunen følger opp med tjenester og tilpassede tilbud. Kap 3.2.2: Fokus på forebygging og tidlig intervensjon er et uttrykk for at myndigheter og tjenester må bygge på et helhetsperspektiv for helse- og omsorgstjenestene. Både sett i forhold til den enkelte og i forhold til samfunnsøkonomi, vil det beste være at tiltak og ressurser settes inn så tidlig som mulig, slik at sykdom unngås, utsettes eller reduseres. En tilrettelegging av tjenestetilbudet kan i mange tilfeller medføre at sykdomsutviklingen hindres tidlig i forløpet og dermed gi både befolkningen en helsegevinst og en samfunnsøkonomisk gevinst ved redusert behov (i praksis vil det dreie seg om at veksten blir lavere) for mer kostbar sykehusbehandling senere i forløpet.

10 10 Lærings- og mestringstilbud er en av oppgavene som kan vurderes å inngå i et tjenestetilbud i kommunen. Kap 3.3.3: Kommunene har sin organisatoriske, kompetansemessige og rollemessige styrke gjennom nærheten til sin befolkning og ved at den i tillegg til helse- og omsorgsoppgavene også har ansvaret for mange andre oppgaver (skole, barnevern, sosiale tjenester, mv.) som påvirker hvor godt helse- og omsorgstjenesten lykkes i nå sine mål. Tre forhold er særlig sentrale i begrunnelsen for en sterkere kommunerolle på helse- og omsorgsområdet: Når det i samhandlingsreformen legges opp til langt sterkere fokus på forebygging, understøttelse av pasientens egenmestring, tidlig intervensjon og lavterskeltilbud, er dette oppgaver som i stor grad ligger under det kommunale ansvaret. Tiltakene er viktige i et pasientperspektiv fordi de bidrar til å unngå at sykdom inntrer og utvikles. Videre er de viktige i forhold til bærekraftig utvikling fordi de kan redusere behovet for dyr innsats fra spesialisthelsetjenesten i sene faser av sykdomsutviklingen. Når pasientenes mestring av eget liv er den sentrale målsettingen på mange av helse- og omsorgssektorens områder (for eksempel rehabilitering, psykisk helse, rus og kroniske sykdommer) vil det ofte være samspillet mellom helsetjenestene og de ulike kommunale tjenestene som kan legge til rette for mestring. Det kreves en god kommunal helsetjeneste for å være bidragsyter og ofte er kommunene den sentrale koordinatoren i dette arbeidet. Kommunale helsetjenester er gjennomgående billigere enn spesialisthelsetjenestens tjenester. Dersom kommunen oppgraderer tilbudet av helsetjenester «før, i stedet for og etter sykehusopphold», vil de kommunale tjenestene i noen grad kunne erstatte de dyrere spesialisthelsetjenestene vi får tilbud som både er bedre for pasient og sikrer en bærekraftig samfunnsutvikling. Dette viser at prosjektet er veldig på linje med Samhandlingsreforma når ein vil bygge opp kompetansen i kommunane slik at dei sjølve skal kunne førebygge ein del av dei problema desse ungdomane er utsett for å få.

11 11 Prosjektorganisering Prosjektet var relativt enkelt organisert. Eigar var Helse Sunnmøre HF. Etter omorganisering i helseføretaket juni 2011 skifta eigar namn til Helse Møre og Romsdal HF, Ålesund. Det vart valgt å ikkje ha ei styringsgruppe, men å ha seksjonsleiar som representant for eigar i prosjektgruppa. Prosjektgruppa såg slik ut frå starten: Prosjektleiar Birgitte Ulstein Kvangarsnes, spesialergoterapeut, frå stilling i Barneteamet. Seksjonsleiar Solveig Glærum, leiar i seksjon for Habilitering, Barneteam og Vaksenteam Teamleiar Ragnhild Hanken Skjong, sjukepleiar, Vaksenteamet Hanna Holen Juvkam, spesialfysioterapeut, Vaksenteamet Gry Bente Stranden, spesialergoterapeut, Vaksenteamet Inger Johanne Grønningsæter, spesialpedagog, Barneteamet Trine Sande Tovik, spesialergoterapeut, Barneteamet. Det var bare prosjektleiar som var i løna stilling for prosjektarbeidet, i 50%,. Dei andre deltok i prosjektmøter og anna arbeid som del av sitt ordinære arbeid i Habiliteringstenesta. Våren 2012 gjekk seksjonsleiar Solveig Glærum ut av helseføretaket og over i anna arbeid, og derfor ut av prosjektgruppa. Konstituert seksjonsleiar Anne Helene Marøy Ulvestad har bare hatt høve til å delta på eitt av prosjektmøta, men har vorte inkludert i arbeidet og halde løpande orientert av prosjektleiar. All info til prosjektgruppa gjekk også til henne. Det har vore ca eitt prosjektgruppemøte i månaden, til saman 25 møter. Nokre få heildagsmøter, ganske mange halvdagsmøter, og siste halvåret mest 2 -timarsmøter. I tillegg har det vore andre aktivitetar, som 4 møter i Disability Research Group i Molde, 2 møter med helsesøstre i 2 regionar, møter i lokale planleggingsgrupper, infomøter med innlegg eller foredrag for NFU og på eit par kurs og for kollegaer på seksjonen og i Molde, bla. Fylkesmannens Inspirasjonskonferanse i desember På alle desse har enten prosjektleiar møtt aleine eller i lag med ein eller fleire frå prosjektgruppa. Det har også vore arbeidsmøter før kurs og konferansar vi sjølv har arrangert. Prosjektleiar har delteke i fleire kurs om overgangar barn vaksen og andre aktuelle tema. Regional hab.konferanse, sept 10: Overgang barn vaksen Autisme/Aspergerkurs, sept 10: Ungdom og seksualitet Livskunst-konferanse, nov 10: Utviklingshemming og kunst/kultur Fagdag i Skien, febr.11: Vaksenhabiliteringstenesta: Overgangar, asperger/autisme Regional rehabiliteringskonferanse, sept 11: Fredricia-modellen Kroppskunn- og sexkunn-test, sept 11: Sykehuset Innlandet, Wenche Fjeld. Sunnaas sjukehus, juni 12: Holland Bloorview programs; Overgang til voksenlivet Lisbeth Pippin, sept 12: Om å vokse opp med utviklingshemmet mamma I tillegg har vi sjølv arrangert 3 kurs/konferansar i løpet av denne tida. Sjå neste kapittel.

12 12 Gjennomføring Hausten 2010 våren 2011 I første prosjektmøte vart det skissa opp ein tre-trinns-rakett utifrå den målformuleringa prosjektgruppa kom fram til (sjå over i kap. Mål side 8). Prosjektleiar laga så eit flytskjema ut frå dette. Ein såg allereie i starten for seg at prosjektet måtte gå over fleire år for å kunne oppnå resultat. Det var sjølvsagt usikkert korleis prosjektet ville slå an, og responsen på den første konferansen ville gje oss ein peikepinn på dette. Dersom interessa var stor, ville ein også lettare få resultat av prosjektet. Flytskjema viser planleggingsfasen og den venta framdrifta i prosjektet. (Sjå vedlegg nr 2.) Arbeidsoppgåver første året: Ei kartlegging av arbeidet i Nesten Vaksen gruppene som grunnlag for vidare arbeid. Kontakte NAKU og Vaksenteamet ved Molde sjukehus, og evt fleire team i andre fylker og sjekke liknande prosjekt på nett. Planlegge og gjennomføre ein konferanse for å informere om prosjektet, kartlegge behov og få innspel. Nesten Vaksen-kartlegginga. For å gjere Nesten Vaksen-kartlegginga, måtte vi finne ut kven som hadde jobba med Nesten Vaksen-arbeid, både ved Barneteamet og Vaksenteamet, og vi måtte spore opp alle deltakarane. I tillegg var det interessant å få kontakt med andre som jobba med tilsvarande grupper utanom Sunnmøre og å gjere seg kjent med stoff om dette blant anna på nettet. Det vart laga eit spørjeskjema som med litt tilpassingar kunne brukast både til dei som hadde vore gruppeleiarar og deltakarane sine pårørande. Prosjektgruppa bestemte at ein ville kontakte føresette i staden for deltakarane sjølve. Det ville bli mykje meir utfordrande å få eit reliabelt resultat ut frå kontakt med deltakarane, som vi ikkje lenger hadde nokon kontakt med, og som dei fleste i prosjektgruppa ikkje kjende til. Prosjektleiar fekk tak i alle leiarane unntatt ein, av til saman 8 personar som hadde jobba i gruppene. Det var ikkje like enkelt å få tak i alle pårørande til gruppedeltakarane. Det hadde vore totalt 27 ungdomar med, for kortare eller lengre tid. Eitt søskenpar. Det var difor 26 potensielle foreldrepar å intervjue. Prosjektleiar fekk kontakt med 11 av dei. Det var eitt tilfelle av flytting ut av fylket til ukjend adresse, eitt vart ikkje oppspora, og nokre av foreldra var nok på arbeid og tok ikkje telefonen. Det vart gjort fleire forsøk å få kontakt med desse, også på ettermiddagstid. Telefonintervjua vart tatt opp på band med løyve frå dei og samordna og anonymisert etterpå i eit resymmè og deretter sletta frå bandet. Intervjua med foreldra/pårørande viste at det hadde vore eit vellukka tilbod med høg trivselsfaktor. Ungdomane ville gjerne ha gått der lenger, og dei fleste deltok i fleire år. Foreldra rapporterte også om framgang på nokre av problemområda deira, og såg at dei hadde utvikla seg gjennom tilbodet. Men dei som budde lengst borte, fortalde om lang reiseveg, nokre som tok fri frå skulen for å orke å gå på Nesten Vaksen- gruppa, og nokre som slutta fordi det blei for slitsamt med den lange reisa. Dei fortalde også om einsame ungdomar som fekk vener i gruppa, noko som var svært kjekt, men som miste kontakten når dei slutta, fordi dei budde for langt i frå kvarandre.

13 13 Foreldra var ganske einstemde i å ville ha tilbodet lokalt. Grunnane var: Å spare tid og krefter med kortare reise Få betre kjennskap til tilbodet og lettare kunne følge det opp Ungdomane får lokale vener Lokalt hjelpeapparat/skole blir involvert Det var til saman 14 ungdomar som deltok på kursrekkene til Vaksenhabiliteringa. Dei fleste av desse budde ikkje heime, men i bufellesskap. Å intervjue nærpersonane til desse viste seg nærast umuleg, sidan det er stor utskifting i slike stillingar og roller. Gruppeleiarane såg også at ungdomane lærte ein del og utvikla seg godt. Dei observerte ein god atmosfære og at ungdomane treivst. Likevel var dei usikre på kor mykje dei lærte der og kor mykje som var modning eller lært andre stader. Dette var bl.a. grunna i liten kontakt med lokalt hjelpeapparat/lærarar og føresette undervegs. Leiarane opplevde ein viss slitasje. Det er tungt å oppretthalde motivasjonen til å arbeide fullt og jobbe nokre kveldar i tillegg, over fleire år (sjølv om ein får avspasere timane). Dei hadde ønska avløysing, men få var villig til å ta over. Dei såg også at tilbodet var for langt ifrå ungdomen sitt miljø, og at det var vanskeleg å ha god kontakt med heim og skule undervegs. Leiarane såg det som ein klar fordel å desentralisere tilbodet, men såg samtidig fleire utfordringar både i høve kompetanse og sjølve gjennomføringa. Sjå oppsummering frå alle evalueringane i eige vedlegg nr 3. Kontakt med andre Prosjektleiar kontakta Karl Elling Ellingsen, leiar av NAKU, for å få råd og vegleiing og avtale evt samarbeid. Det vart eit møte i februar 2011, der han kom hit til Habiliteringstenesta i Ålesund og var her ein heil dag. Både prosjektleiar og prosjektgruppa fekk god tid til å drøfte sider av prosjektet og korleis arbeide vidare med dette. Han tilbaud seg også å halde foredrag på konferansen vi planla å halde i mars. Han var positiv til vidare samarbeid og til å evt publisere resultata av prosjektet på NAKU si nettside. Vaksenteamet i Molde/Høgskolen i Molde. Det vart avtalt møte mellom to frå prosjektet og Heidi Hjelle ved Vaksenteamet og May Østby frå Høgskolen. Desse har jobba med fleire prosjekt dei siste åra, og planla no eit liknande tilbod til same målgruppa som oss. Dette vart eit nyttig møte, sjølv om bare prosjektleiar kunne fare. Dei hadde gode råd i høve prosjektet og kom med tips om kontaktar og fagstoff og det vart utveksla ein del erfaringar. Prosjektleiar har i tillegg hatt telefonisk kontakt med fleire andre som har jobba med same tema som oss, bla i Hordaland: Haukeland Universitetssykehus ved Olaug Lillehammer i Habiliteringstenesta for vaksne: Modell for kurs. Dette var prosjekt i 2005 og 2009 og hadde fleire likheitstrekk med våre Nesten Vaksen-grupper. Prosjektet ved Nordlanssykehuset: Kropp, Identitet og Seksualitet hadde også mykje nyttig stoff i den nyutvikla permen som vart laga der (mai 2010). Planlegging av konferanse Samtidig med prosjektet tok prosjektleiar eit 15 vekttals fag ved Høgskulen i Volda: Livsløp, velferd og planlegging. Her vart bl.a. konseptet Dialogkonferanse presentert. Denne forma valde ein å bruke på prosjektkonferansen i mars. Forma opnar for ei god kartlegging av behov og idear, fordi den bygger på at deltakarane skal kome til orde. Meininga var å få ei god

14 14 oversikt over tilbodet som vart gitt i kommunane og dei vidaregåande skulane innan prosjektet sitt fagfelt. Og sjølvsagt å kunne tenne ein lokal glød for å ville starte opp liknande tilbod i 1.linja. Vi håpa at Dialogkonferansen skulle skape ei eigarkjensle til Nesten Vaksenarbeid. Innbydinga gjekk til alle kommunane i sjukehuset sitt nedslagsfelt, 19 kommunar, og dei vidaregåande skulane i same området. Konferansen var gratis, og det blei svært god påmelding med knapt 100 deltakarar. Det vil sei at dei fleste sende fleire tilsette slik vi hadde ønska. Fleire av deltakarane var leiarar for sine einingar. Det var bare 2 kommunar som ikkje var representert. Det kom også tilsette frå 5 vidaregåande skular. Programmet inneheldt bl.a. foredrag av professor Karl Elling Ellingsen som handla om kompetanse for å drive slikt arbeid. Ein hadde innlegg frå ein pårørande, informasjon om prosjektet og om Nesten Vaksen-gruppetilbodet, og halve tida var sett av til gruppearbeid både om eksisterande tilbod og om behov. Ein fekk ein god dialog med svært god deltaking. Deltakarane konkluderte med at Nesten Vaksen-tilbod er svært viktig og at dei ønska å ta dette med seg vidare. Dei ønska seg meir opplæring i høve utviklingshemming og seksualitet, og tende på ideen vår om ein Nesten Vaksen-perm med malar og fagstoff. Dialogkonferansen fekk gode evalueringar frå deltakarane. Gjennom konferansen såg ein at prosjektet måtte vidareførast for å kunne gjennomføre desse ideane, og søknad om meir midlar vart sendt til Helsedirektoratet. Denne vart innvilga og ein kunne starte planlegging av neste haust og andre trinn på raketten. Hausten våren 2012 Dialogkonferansen avdekka eit behov for meir kunnskap om temaet, og vi planla ein Oppfølgingskonferanse. Her skulle deltakarane få utdelt ein slik Nesten Vaksen-perm, og vi fekk Wenche Fjeld og Anni Falk frå Sykehuset Innlandet til å forelese for oss om temaet Utviklingshemming og seksualitet. Arbeidet med permen vart ganske omfattande der heile prosjektgruppa bidrog, og vi laga til ca 50 permar med dette innhaldet: Prinsipp for gruppearbeidet Forslag til tema Forslag til metodar Utstyr, litteratur og linkar Kursnotat og anna fagstoff Til saman over 50 sider. (Sjå vedlegg nr 7: Nesten Voksen-permen.) Vi fekk ca 50 påmeldte deltakarar frå kommunar og skolar. Alle desse hadde planar eller ønske om å starte opp med eit Nesten Vaksen-tilbod. Nokre av deltakarane hadde leiarstillingar. Førelesninga til Fjeld og Falk om utviklingshemming og seksualitet var nyttig og informativ, og vi presenterte Nesten Voksen-permen som fekk god mottaking. Vi hadde også ei utstilling på konferansen med mykje aktuelt materiell som dei kunne skaffe seg på eiga hand ved behov. Også denne gangen hadde vi gruppearbeid for å bevisstgjere deltakarane på korleis kome i gang, korleis ein kan fordele ansvar, kostnadar og leiing. På spørsmål om vidare behov, vart det meir uklare svar. Dei fleste hadde no erfart fleire skjær i sjøen: kven tar ansvar, behovet for ein leiar som trur på ideen, økonomi, og kven skal ein samarbeide med. Dei var også

15 15 usikre på korleis dei skulle få sett saman ei god og velfungerande gruppe, og om interkommunalt samarbeid måtte til for å kome i mål. Dei fleste var komne såpass kort i prosessen at dei hadde vanskar med å sjå kva hjelp dei ville trenge vidare frå prosjektet. I tida etter konferansen vart det brukt ein del tid på kontakt med dei aktuelle kommunane og nokre av dei aktuelle aktørane. Møte med helsesøsternettverk og i vidaregåande skular. Det viste seg at det var enklare å starte eit slikt tilbod i skulen. Dei hadde lærarar og andre tilsette og ungdomar og lokale på plass. Det vart meir eit spørsmål om råd og hjelp i høve mal for arbeidet, stoff til tema osv. Og sjølvsagt vilje og lyst til å starte. Volda Vidaregåande skule var først ute med å starte gruppe, og var hausten 2012 inne i sitt andre år med eit slikt tilbod til ei klasse. Dei fekk oppstart-hjelp frå Barnehabiliteringa allereie våren 2011, før permen var laga, etter å ha vore på Dialogkonferansen. Mange av kommunane har hatt ein atskillig tyngre start. Fleire hadde sterke ønske om å sette i gang, og i Ålesund kommune var det to-tre av konferansedeltakarane som sette i gang Vennegruppe denne hausten på sin arbeidsplass eit bufellesskap for 4 unge med utviklingshemming. Dei kunne gjere dette i arbeidstida si på kveldstid, og sette ikkje dei heilt store krava til innhald og kompetanse. Dei såg det som viktigast å kome i gang og bruke råda frå konferansane og frå permen i arbeidet med gruppa. Dette er veldig positivt, og viser at for sterkt fokus på kompetansekrav og tverrfagleg samarbeid kan vere ei hindring for å kome i gang. Av og til er det enklaste bare å starte, og så ta utfordringane etter kvart. Vi vil likevel tilrå at ein har ambisjonar om både tverrfaglegheit og god kompetanse i dette arbeidet. I Ulstein kommune var leiar i koordinerande eining tidleg veldig klar på å starte opp slike grupper i kommunen. Prosjektleiar og ei frå prosjektgruppa deltok på eit av planleggingsmøta våren 2012, og fekk gje råd og støtte i planleggingsfasen. Prosjektleiar og prosjektgruppa fann utover vinteren ut at det var så store oppstartutfordringar at prosjektet ville trenge nokre månadar ekstra for å kunne støtte desse som nesten var i gang. Det vart difor søkt midlar ut året 2012 frå Helsedirektoratet til dette, noko ein fekk positivt munnleg svar på same våren. Dette gjorde det mulig å innby til ei Nettverksamling til alle dei som låg i denne oppstartgropa og streva med å få starta. Vi inviterte også Volda Vidaregåande skule og Ålesund kommune som hadde starta grupper, både for at dei kunne få nyttige tips og råd, men også for å kunne dele sine erfaringar og inspirere dei som streva i starten. Til denne samlinga fekk vi knapt 25 påmeldte. Det var ei passande lita forsamling der ein fekk ein svært open og god dialog og samtale over borda gjennom heile dagen, og deltakarane gav gode tilbakemeldingar på at dei hadde kome til orde og fått spurt og drøfta det meste. Samlinga inneheldt ein liten fagleg bolk med referat frå eit seminar om same tema, og med gruppearbeid der dei erfarne Nesten Vaksen-leiarane frå Habiliteringstenesta fordelte seg på alle gruppene og kunne svare på spørsmål og gje råd. Dette verka vere veldig nyttig. Noko av den viktigaste bodskapen på samlinga var å ufarleggjere dette arbeidet. Ein treng ikkje vere ekspert på gruppearbeid eller seksualitet for å kunne gjere ein god jobb, og ungdomsgruppa treng ikkje vere veldig homogen. Dersom ein skal sette slike krav, vil det vere bortimot umulig i mange småkommunar å starte med slike grupper. Ein blei også einig om å lage eit nettverk for alle dei som var på samlinga og for evt nye som kjem i gang med grupper, slik at ein kan ha eit forum der ein kan stille spørsmål og dele nyttig fagstoff. Dei ønska også å kunne ha ei slik samling årleg, med fagleg tema og ein open erfaringsbolk.

16 16 Samlinga viste også korleis status var i juni 2012: Volda vid.g.skule er framleis i gang med gruppe, Ålesund har ei vennegruppe for 4-5 ungdomar, Ulstein har konkrete planar om å starte til hausten, Haram har også konkrete planar i høve 2 ungdomar og tenker å trappe opp med 2 nye ungdomar etter kvart. Borgund vidaregåande skule er positive til å starte og vil ha to tilsette på saka til hausten til å jobbe med dette. Giske har vilje og planar, men manglar ein som kan vere ansvarleg og har overskot til å dra det i gang. Dette viste altså at ting endeleg begynte å skje. Dei støtta seg alle til Nesten Vaksen-permen og ville kontakte Habiliteringstenesta dersom dei trengte meir assistanse. Vi fekk positive evalueringar etter samlinga. Hausten 2012 Den siste hausten vart hovudsakleg brukt til dokumentasjonsarbeid. Prosjektleiar har laga ei beskriving av arbeidet i Nesten-Vaksen-gruppa slik den var i Habiliteringstenesta sin regi. Denne vart så brukt som grunnlagsmateriale for dei retningslinjene som vart laga for framtidig arbeid. Begge er laga etter EQS sin mal, slik at dei relativt enkelt kan tilpassast denne, dersom det blir aktuelt. Den nye er interne retningslinjer for korleis handtere tilvisingar frå 1.linja etter at prosjektleiar sluttar ved årsskiftet 2012/13. Retningslinjene må vere dekkande for kva tenesta kan makte å gjere, og gje eit godt bilde av korleis arbeidet har vore før og må vere framover. I dette arbeidet har prosjektgruppa vore veldig viktig, sidan det var dei som ville få sakene på bordet og som kjenner sin eigen jobbsituasjon. Ein valde å ikkje lage ei prosedyre godkjend i EQS-systemet no, sidan desse er eksterne og ville binde ein opp. Retningslinjene må først prøvast ut internt i ei prøveperiode. Ein har difor bestemt at det skal vere ei evaluering av arbeidet om 2 år, innan utgangen av Først då kan ein vurdere om ein vil gjere dei om til ein EQS-godkjent prosedyre. I desember presenterte prosjektleiar prosjektet i lag med Ulstein kommune sin leiar for Nesten Vaksen-tilbodet, på den årlege Inspirasjons- og Erfaringskonferansen hos fylkesmannen i Møre og Romsdal. Dette vart samtidig eit fint høve til oppsummering av prosjektet. I tillegg til prosjektrapporten er ein fagartikkel til NAKU og til fagbladet Ergoterapeuten under arbeid. Desse vil ikkje bli ferdigstilt innan prosjektperioden, men kome i etterkant. Status ved avslutting av prosjektet Ulstein kommune har kome i gang med grupper denne siste hausten, slik dei planla. Giske kommune har også sterk vilje om å få til slike grupper, men der har dei ingen eldsjel som har tid og overskot og ein leiar i ryggen til å få kome i gang. Der er gjort ein del god planlegging, men det trengst ein sjef. I Haram kommune er det også eit ønske om å starte, og tidlegare kursdeltakarar strevar med å rydde tid og overskot til å kome i gang. Der er eit klart behov, og ein satsar på oppstart med 4 personar over nyttår i I Ålesund er det framleis bare ei gruppe i aktivitet. I ein kommune med over innbyggarar vil det heilt klart vere behov og grunnlag for fleire grupper. Det er fleire som brenn for dette i kommunen, men det ser ut til å mangle ein overordna vilje til å initiere dette. Derfor vil det krevast fleire eldsjeler om ein skal få starta noko. Eit kommunalt prosjekt om overgangar for barn og unge med utviklingshemming starta i Ålesund i november, og vil kanskje kunne vere fødselshjelpar for slike grupper. Hareid kommune vart så inspirert av prosjektpresentasjonen på konferansen i Molde i desember, at dei er i gang med planlegging av oppstart av grupper. Dei har fått Nesten Voksen perm, diverse informasjon og plass i Nettverket.

17 17 Borgund vidaregåande skole i Ålesund var i juni svært positive og klar til å starte, og har denne hausten endeleg 2 tilsette som kan sette i gang med eit slikt tilbod i klassene med tilrettelagt undervisning. Dei har ei gruppe på 5 leiarar inkludert helsesøster, som planlegg korleis dei skal bygge opp eit godt tilbod i høve tema. Fram til no har dei brukt element frå Nesten Vaksen permen innbakt i undervisninga, men planlegg også å lage eigne bolkar med tema seksualitet etter nyttår. Dei brukar spelet Eg lurer på og planlegg å bruke filmsnuttane frå ESS. Volda vidaregåande skule har grupper i gang denne hausten også. Ein har også tru på at andre aktuelle vidaregåande skulane vil bli inspirert av Volda og Borgund vgs til å sette i gang, særleg Fagerlia vgs i Ålesund, som har vore på kursa og har klassar med tilrettelagt undervisning. Prosjektgruppa har bestemt at Habiliteringstenesta tar ansvar for ei årleg Nettverksamling for dei som er i gang eller planlegg oppstart av eit Nesten Vaksen-tilbod. Samlinga skal vere om våren, helst før påske, og ein brukar nettverket som vart etablert på første nettverksamlinga i juni 2012, til å invitere og til å be om ønske for fagleg tema. Det er sjølvsagt viktig at nye som planlegg Nesten Vaksen -grupper også får tilbod om å vere med i nettverket. Like viktig som fagleg tema er erfaringsdelen, der deltakarane kan dele erfaringar og drøfte utfordringar med kvarandre og med tilsette ved Habiliteringstenesta. Evaluering Det har vore gjennomført evaluering i fleire samanhenger i løpet av perioden. Alle kurs/konferansar har hatt eigne evalueringsskjema (sjå vedlegg 8, Nettverksamling) som har vore bygd opp over same lest. Nesten Vaksen intervjua var ei evaluering av arbeidet i Nesten Vaksen arbeidet fram til prosjektet begynte og inn i første halvår av prosjektet. Desse gav ein peikepinn om dette var noko å bygge vidare på i prosjektet, eller om ein burde vurdere andre typar tilbod innan problemområdet. Evalueringa viste nettopp at Nesten Vaksen grupper var eit godt tilbod som det var ønske om å få desentralisert. I høve prosjektarbeidet i prosjektgruppa har det vore ein jamn evaluering undervegs, både i høve det å arbeide i prosjekt og sjølve framdrifta i prosjektet. Personalet frå Vaksen- og Barneteam fekk ei presentasjon av prosjektet i august 2012, der dei også blei bedne om kommentarar og innspel. Det vart ikkje mange skriftlege kommentarar, men ein god del munnlege, som var svært positive. På siste prosjektmøtet vart det sett av god tid til evaluering. Ein såg på arbeidet i gruppa, framdrifta, prosessen, dei ulike vala gruppa har tatt undervegs og både resultatet av prosjektet og sjølve prosjektrapporten. Gruppa er nøgd med dei val vi har tatt, og prosessen i prosjektet. Det har vore lærerikt for alle. Det har vore litt problem med frammøte for enkelte medlemmer som har vore veldig pressa på tid, og dette ser vi som ein naturleg følgje av at alle har ein til tider pressa arbeidssituasjon, der ein ikkje sjølv er herre over når ein er ledig eller ikkje. Gruppa er elles nøgd med både framdrifta og resultatet, og vonar det vil bli enda fleire slike grupper i tida framover, når erfaringa frå dei som er i gang blir betre kjent.

18 18 Avsluttande kommentarar Prosjektet har gått over 2 år og 4 månadar. Bare prosjektleiar var tilsett i prosjektet, i halv stilling, og alle andre som har vore innom arbeidet, har hatt sine andre jobbar som hovudoppgåve. Når prosjektet går ut ved nyttår, er det derfor ingen som har hovudfokus på prosjektet lenger. Ingen som eig det. Derfor vert retningslinjene som prosjektgruppa har utarbeida for vidare arbeid (sjå vedlegg nr 10) så viktig. Prosjektgruppa i samråd med einingsleiar har også bestemt at Habiliteringstenesta skal opprette ei Ungdomsgruppe med to frå Barneteamet og to frå Vaksenteamet, som skal ha ansvaret for Nesten Vaksen -tilbodet. Denne gruppa skal behandle tilvisingane med problematikk på dette feltet, og sørge for at slike tilbod blir initiert/tilrådd. Dette gjer ein for å sikre at Habiliteringstenesta framleis skal ha fokus og ansvar for dette området, og kunne følgje opp arbeidet lokalt. Habiliteringstenesta har her eit ansvar i høve opplæring og vegleiing ut mot 1.linja: i dette tilfellet kommunar og skolar. Det var fleire som såg for seg, både innanfor prosjektgruppa og elles innan Habiliteringstenesta, at prosjektleiar skulle reise ut og vegleie direkte i oppstart av grupper. Dette var prosjektleiar noko skeptisk til sidan ho i utgangspunktet ikkje var den som hadde lengst erfaring i å leie Nesten Vaksen grupper, ho hadde vore med i eit halvår og hatt ansvar for to av samlingane. Ho hadde heller ikkje spesiell opplæring i leiing av grupper eller i vegleiing. Allereie første året kom det spørsmål om dette rett etter Dialogkonferansen. Volda vidaregåande skule ønska konkret hjelp til å starte gruppe rundt ein elev på denne skulen. Det viste seg at det mest naturlege var at saksansvarleg frå Habiliteringstenesta for denne pasienten/eleven som også hadde mange års erfaring i å leie Nesten Vaksen grupper tok på seg starthjelpa i lag med ein kollega med Nesten Vaksen erfaring og vegleiingsutdanning. Det vart to turar til Volda, først med informasjon til dei tilsette, og seinare deltaking i første gruppesamlinga. Dette var før permen var utarbeida. Det vart ikkje fleire spørsmål om å få slik direkte vegleiing av prosjektleiar lokalt. Grunnen var at ingen kommunar eller skolar var komne så langt i planlegginga at dei trengte vegleiing i oppstart frå prosjektet. Det vart nokre telefonsamtalar peptalks. Prosjektleiar deltok også i førebuings og planleggingsarbeid. Siste hausten kunne ein også venta at det var aktuelt med slik hjelp, men det vart ikkje ytra ønske eller behov for det. I Ålesund starta dei opp med venegruppe vinteren etter utan å be om hjelp, og ingen her visste om det før på Nettverksamlinga eit halvår etterpå. Dei brukte då permen frå oss og greidde seg godt med den. Dette viser at permen fungerer etter intensjonen. Prosjektleiar si oppgåve vart å sette i gang ein prosess som kommunar og skolar må jobbe vidare med. Å få ei bevisstgjering av kor viktig dette arbeidet er, og at det ikkje er særleg vanskeleg eller dyrt å drive slike grupper. Derfor vart hovudfokus frå vår side å dele denne kunnskapen med heile Sunnmøre og gje dei trua på at dei kan sjølv. Og gje dei eit verktøy som lettare kan gjere dei i stand til det, nemleg Nesten Vaksen permen. Det å få ei eigarkjensle for slike tilbod er viktig dersom dei skal kunne halde motivasjonen oppe. Prosjektgruppa hadde med vilje ikkje sett eit tal på kor mange grupper som skulle vere starta ved prosjektslutt. Ein var bevisst på at ikkje alle trengte å velje slike grupper som sitt tilbod, og ser no i ettertid at resultatet vart ganske variert, i frå å bruke deler av permen i

19 19 undervisninga, til å lage vennegruppe og til å starte organiserte Nesten Vaksen grupper nokolunde lik dei ein har hatt ved Barneteamet her. Ein skulle sjølvsagt ønska at det hadde vorte ein enno betre knoppskyting av Nesten Vaksengrupper etter prosjektet. Det kommunale sjølvstyret og armoda er noko av grunnen til dette. Svært mange kommunar er på Robek-lista og har lite handlingsrom, men har tvert imot nedskjeringar som sin kvardag. Det er ikkje store summane som trengs for å starte ei slik gruppe, men det trengs folk med overskot og optimisme, og leiarar med tru på nye tiltak. Det første ein taper i ein kommune som kjem under sparekniven er ofte nettopp dette. Nokre har starta, men mange fleire har ikkje starta, enno. Samhandlingsreforma har formulert kommunen sitt ansvar for førebygging og til å drive ein del formar for helse- og sosialarbeid lokalt. Dette arbeidet høyrer klart med i dette, men kommunane er svært tydelege på at dei har for lite midlar til dei tenestene dei blei pålagt i Samhandlingsreforma (utskrivingsklare pasientar frå sjukehusa), til at dei har att noko reserver til ikkje pålagte tenester. Dei tilsette i kommunane får fleire og fleire oppgåver, men ikkje fleire stillingar. Då vil slike Nesten Vaksen -tilbod verte aktuelle bare dei stadane dei er hardt pressa pga konkrete utfordringar med ungdomar som allereie har utvikla problem. Dette blir då ikkje førebygging, men brannslokking. All erfaring viser at det er enklare og billigare å førebygge enn å reparere skade, slik det står i Samhandlingsreforma mange stadar. Men dessverre er ikkje førebygging gratis, det er vanskeleg å måle effekt av, og ofte vanskeleg å argumentere for i motsetning til konkret oppstått problematikk. Det er å vone at kommunane får auka midlar i høve til dei utfordringane og pålegga dei får frå styrande hald. Ungdommar med lett utviklingshemming er ei gruppe som er lett å oversjå, men som utan nødvendig hjelp og støtte i overgangen til vaksenlivet, kan skape store problem for seg sjølv og andre, både i høve kriminalitet og overgrep, og ikkje minst innan psykiatrien. Og der er dei også ofte usynlege. Dette er ungdomar med potensiale til å både vere produktive i eit arbeid og ein positiv faktor i nærmiljøet. For at det skal vere muleg treng dei grunnleggande sosial kompetanse. Då er eit Nesten Vaksen - tilbod ei billig investering dersom det kan førebygge og minske slike utfordringar, og i staden legge grunnlaget for harmoniske ungdomar med god livskvalitet, som på fleire områder kan verte til dels sjølvhjelpne individ.

20 20 Litteraturliste Erling S. Andersen og Eva Schwencke: Prosjektarbeid, NKI, Poul B. Olsen og Kaare Pedersen: Problemorienteret projektarbeide, Roskilde Universitetsforlag, Bernt Barstad: Seksualitet og utviklingshemning. Universitetsforlaget 2006 Kristjana Kristiansen: Normalisering og verdsetting av sosiale roller, Kommuneforlaget, Live Fyrand: Sosialt nettverk, Universitetsforlaget, 2005 Utviklingsprosjekt Identitet, selvråderett og tilhørighet , Avd for Voksenhabilitering, Nordlandssykehuset. Utviklingsprosjekt: Kropp, identitet og seksualitet, Avdeling for Voksenhabilitering, Nordlandssykehuset Wenche Fjeld og Bernt Barstad: Seksualitet og funksjonshemming, NFSS, Handbok. Utviklingshemmede, seksualitet og tiltak for å forebygge og varsle seksuelle overgrep, Prosjekt ved Habiliteringa og Fylkesmannen i Finnmark Utfordringer i den unges løsrivningsprosess og utfordringer i foreldrenes familie, søsken, samliv Hva er det viktig å være oppmeksom på? Huseby kompetansesenter 2007 Joar Brakstad: Førelesning på Huseby, lasta ned okt 2010: Overgangen fra barn til voksen som funksjonshemmet. Nasjonal nettverk Barn i dag I morgen voksen På vei til voksenlivet SKUR (Statens kunnskaps- og utviklingssenter for helhetlig rehabilitering) og etterhvert Nordlandsforskning. Rapport, Sosial og Helsedirektoratet: Vi vil, vi vil, men får vi det til? Prosjektrapport: Frå barn til vaksen med autisme, Inger Johanne Grønningsæter, Helse Sunnmøre/ no Helse Møre og Romsdal, Ålesund sjukehus Ninjakoll, Cecilia Olsson, m fl., FUB forskningsstiftelse Ala. Undervisningspakke, oversatt til norsk av Randi Hjelmervik og Eirik Dankel., 2012.

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Team Ørsta aktiv alderdom med velferdsteknologi

Team Ørsta aktiv alderdom med velferdsteknologi Team Ørsta aktiv alderdom med velferdsteknologi Føreord Ørstafjorden forma som eit hjarte Ørsta kommune har sidan hausten 2014 hatt eit prosjekt med spelteknologi i dagtilbod/buavdeling. Spiren til dette

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09. Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.2010, Sarpsborg - 1. Kom fram til nokre overordna felles mål for partnarskapet

Detaljer

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Tema: Utskriving av pasientar frå sjukehus til kommune Samhandling mellom Stord sjukehus

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

Team Hareid Trygg Heime

Team Hareid Trygg Heime Team Hareid Trygg Heime Hareid i fugleperspektiv fotografert frå Holstad-heia. Hareid er ein kystkommune med litt i overkant av 5000 innbyggarar. I areal er det ei lita kommune, med kommunesenteret Hareid,

Detaljer

Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune,

Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune, Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune, ein samarbeidsmodell for å hindra brot i oppfølginga av barn, unge og familiar i risiko Styrarnettverk 04.11.2015 Aktuelt: 1. Bakgrunn

Detaljer

Retningsliner for å sikre heilskaplege og samanhengande helse- og omsorgstenester til pasientar med behov for koordinerte tenester

Retningsliner for å sikre heilskaplege og samanhengande helse- og omsorgstenester til pasientar med behov for koordinerte tenester Framlegg, 16.05.12 Delavtale mellom Balestrand kommune og Helse Førde HF Retningsliner for å sikre heilskaplege og samanhengande helse- og omsorgstenester til pasientar med behov for koordinerte tenester

Detaljer

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE SLUTTRAPPORT FOR PROSJEKT: KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE Prosjektet starta opp i 2012 som eit samarbeidsprosjekt mellom Hjeltnes vgs, Sogn jord og hagebruksskule, Norsk fruktrådgiving Hardanger

Detaljer

PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012

PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012 PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012 HANDLINGSPLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING 2012 Premissar. Det vart gjennomført ei grundig kompetansekartlegging i heile grunnskulen i Herøy hausten 07. Kritisk

Detaljer

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Gjeld frå august 2015 1. BARN MED NEDSETT FUNKSJONSEVNE Barn med nedsett funksjonsevne kan ha trong for særleg tilrettelegging av fysiske og personalmessige

Detaljer

Samfunnstryggleik eit felles ansvar ei historie frå dei kommunale tenestene

Samfunnstryggleik eit felles ansvar ei historie frå dei kommunale tenestene Kva når hjelpa ikkje helper? Samfunnstryggleik eit felles ansvar ei historie frå dei kommunale tenestene Ansvar! Eit ansvar for samfunnstryggleiken Der er vi kvar dag! Vi kjenner på ansvar, vi har ansvar

Detaljer

Eksempel frå Stord kommune

Eksempel frå Stord kommune Eksempel frå Stord kommune Evaluering andre driftsår Pr. 31.08.2004 1.0 Innleiing Springbrettet eit samarbeidsprosjekt for ungdom vart starta 01.08.02 med sluttdato 31.07.05. Prosjektet skal evaluerast

Detaljer

Team Surnadal- Velferdsteknologi i helhetlige pasientforløp Teamet

Team Surnadal- Velferdsteknologi i helhetlige pasientforløp Teamet Team Surnadal- Velferdsteknologi i helhetlige pasientforløp Teamet Bak: Ingunn Mikkelsen, Annett Ranes og Solveig Glærum Foran: Gunnhild Eidsli og Pål Ranes. Heidrun Solstad og Arnhild Sæter er ikke med

Detaljer

Klassemøte med tema frå årshjulet, tre fire møte i kvar bolk. Tidsbruk for kvart møte kan variere frå 10 min 40 min. Viktig å ha god kontinuitet.

Klassemøte med tema frå årshjulet, tre fire møte i kvar bolk. Tidsbruk for kvart møte kan variere frå 10 min 40 min. Viktig å ha god kontinuitet. Olweusarbeid i Luster kommune Felles årshjul 2014 2015 Systemarbeid ligg i botnen. Arbeid mot mobbing med gode system og god struktur, vert gjennomført der vaksne er i posisjon inn mot elevane, og har

Detaljer

Med god informasjon i bagasjen

Med god informasjon i bagasjen Evaluering av pasientinformasjon Med god informasjon i bagasjen Johan Barstad Lærings og meistringssenteret Helse Sunnmøre HF SAMAN om OPP Hotell Britannia, Trondheim 18. Februar 2010 Sunnmørsposten, 08.02.10

Detaljer

Telemedisin Sogn og Fjordane Retningsliner for bruk av videokonferanse

Telemedisin Sogn og Fjordane Retningsliner for bruk av videokonferanse Telemedisin Sogn og Fjordane Retningsliner for bruk av videokonferanse ------------------------------------------------------------------------------- Innhald 1 Innleiing... 3 1.1 Videokonferanse... 3

Detaljer

Lågterskeltilbod til ungdom mellom 16 21 år

Lågterskeltilbod til ungdom mellom 16 21 år Lågterskeltilbod til ungdom mellom 16 21 år Utviklinga i OT Fleire ungdommar i regionen søkjer ikkje vgs / anna opplæring. Fleire ungdommar i regionen er ikkje klar for det ordinære arbeidslivet sine krav.

Detaljer

Giske kommune. Nettverksamling for Frisklivsentraler Ulsteinvik 4. og 5.sept.

Giske kommune. Nettverksamling for Frisklivsentraler Ulsteinvik 4. og 5.sept. Giske kommune Nettverksamling for Frisklivsentraler Ulsteinvik 4. og 5.sept. Frisklivssentralen i Giske vart åpna 01.10.2012 Organisering/ Lokalisering: Vi held til i Fysioterapi avdelinga ved Giske omsorgssenter,

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når:

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når: Prosessplan for arbeidet med standarden Sett inn einingsnamn her Standard: Tilpassa opplæring og tidleg innsats Sist oppdatert: 15.09.2014 Sjå nedst for rettleiing utfylling og frist for innsending. For

Detaljer

Læringsleiing. Skulesjefen, Fjell kommune.

Læringsleiing. Skulesjefen, Fjell kommune. Læringsleiing. Skulesjefen, Fjell kommune. Fire skular var i perioden januar 2012 t.o.m. juni 2013 med i Utdanningsdirektoratet si satsing Vurdering for Læring (VfL). Målsetjinga var utvikling av ein vurderingskultur

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Landro, Sund kommune 1. Sund kommune, organisering rus

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

HØYRING OM SKULESTRUKTUR I STRANDA TETTSTAD

HØYRING OM SKULESTRUKTUR I STRANDA TETTSTAD HØYRING OM SKULESTRUKTUR I STRANDA TETTSTAD Utgangspunktet for saka er budsjettvedtak i KOM 21.12.2011 der innsparing ved nedlegging av Helstad skule ligg som føresetnad for balanse i framlagt budsjett.

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Austevoll kommune MØTEINNKALLING

Austevoll kommune MØTEINNKALLING Austevoll kommune MØTEINNKALLING Utval: RÅD FOR MENNESKE MED NEDSETT FUNKSJONSEVNE Møtestad: KOMMUNESTYRESALEN Møtedato: 03.06.2013 Kl. 15.00 Eventuelt forfall skal meldast til tlf. 55 08 10 00 Offentleg

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

Trondheim. Møre og Romsdal. Bergen. Oslo

Trondheim. Møre og Romsdal. Bergen. Oslo Trondheim Møre og Romsdal Bergen Oslo Innholdsfortegnelse 1. Tiltak K1 Nasjonalt utviklingsprosjekt i fylkeskommunar og kommunar... 3 2. Organisering og forankring... 3 3. Oppnådde resultat... 3 Hovudmål

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet.

Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet. Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet. Dette notatet skisserer innhald og kan brukast som eit utgangspunkt for drøftingar og innspel. Me ynskjer særleg

Detaljer

Handlingsplan mot «Vald i nære relasjonar»

Handlingsplan mot «Vald i nære relasjonar» Hå kommune Handlingsplan mot «Vald i nære relasjonar» Hå kommune (Mars 2014) 1. Bakgrunn og formål med planen. Vald i nære relasjonar har mange uttrykk og omfattar fysiske, psykiske, seksuelle og materielle

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Vald og trusselhandlingar mot tilsette i skolen førebygging og oppfølging

Vald og trusselhandlingar mot tilsette i skolen førebygging og oppfølging Side 1 av 5 1.0 Mål Målet med denne retningslinja er å kvalitetssikre korleis den enkelte skole skal førebygge og handtere vald og trusselhandlingar som elevar utøvar mot tilsette på skolane. 2.0 Omfang

Detaljer

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Evaluering 0207 1 Kort omtale av prosjektet; Nettstøtta

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG. Årdal kommune

ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG. Årdal kommune ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG Årdal kommune 2011 Innhold 1.0 Kreftomsorga i Årdal... 3 1.1 Kreftsjukepleiar... 3 1.2 Nettverk for ressurssjukepleiarar... 3 1.3 Hospitering... 5 2.0 Plan vidare... 5 2.1 Kreftsjukepleiar...

Detaljer

Fra prosjekt til drift - eksempel på politisk vedtak i Stord

Fra prosjekt til drift - eksempel på politisk vedtak i Stord Fra prosjekt til drift - eksempel på politisk vedtak i Stord Sak til komité for levekår 05.10.04 1.0 Bakgrunn Komité for levekår vedtok 09.04.02 i sak 0008/02 å opprette eit prosjekt retta mot unge langtidsmottakarar

Detaljer

Olweusarbeid i Luster kommune Felles årshjul 2015 2016

Olweusarbeid i Luster kommune Felles årshjul 2015 2016 Olweusarbeid i Luster kommune Felles årshjul 2015 2016 Systemarbeid ligg i botnen. Arbeid mot mobbing med gode system og god struktur, vert gjennomført der vaksne er i posisjon inn mot elevane, og har

Detaljer

KVALITETSPLAN FOR SKULEFRITIDSORDNINGA I TIME

KVALITETSPLAN FOR SKULEFRITIDSORDNINGA I TIME KVALITETSPLAN FOR SKULEFRITIDSORDNINGA I TIME Kvalitetsplanen er eit overordna styringsdokument. Det vert utarbeidd lokale handlingsplanar og årshjul på skulane som konkretiserer innhald og form. Organisering

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

1. Mål med samhandlingsreforma

1. Mål med samhandlingsreforma 1. Mål med samhandlingsreforma I april 2010 vedtok Stortinget Samhandlingsreforma, som var lagt fram som Stortingsmelding 47 i juni 2009. Meldinga hadde som undertittel Rett behandling på rett sted til

Detaljer

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat 5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat Mat: Ingunn AU Arbeidsutvalet for soknerådet. Møter kvar månad ca 1 veke før soknerådsmøtet. Tar unna saker av meir forretningsmessig karakter. SR Soknerådet FR Klepp

Detaljer

Vinje kommune. Sluttrapport

Vinje kommune. Sluttrapport Vinje kommune Sluttrapport 28.05.2008 Innhold 1. Sammendrag... 3 2. Gjennomføring i henhold til prosjektplanen... 3 3. Målrealisering... 4 4. Prosjektorganisering... 5 5. Erfaringer som samspill kommune...

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

SØKNAD OM STØTTEKONTAKT

SØKNAD OM STØTTEKONTAKT MASFJORDEN KOMMUNE Sosialtenesta Nav Masfjorden Postboks 14, 5987 Hosteland Tlf 815 81 000/47452171 Unnateke for offentleg innsyn Jf. Offlentleglova 13 SØKNAD OM STØTTEKONTAKT Eg vil ha søknaden handsama

Detaljer

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Reflekterande team Oktoberseminaret 2011 Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Bakgrunn Reflekterande team vert nytta som arbeidsmetode i tverrfagleg gruppe ved Familiens Hus i Øygarden

Detaljer

Utviklingsprosjekt: Nasjonalt topplederprogram, kull 10. Mona Ryste. Kompetanseløftet på rehabilitering av hjerneslag på Søre Sunnmøre

Utviklingsprosjekt: Nasjonalt topplederprogram, kull 10. Mona Ryste. Kompetanseløftet på rehabilitering av hjerneslag på Søre Sunnmøre Utviklingsprosjekt: Kompetanseløftet på rehabilitering av hjerneslag på Søre Sunnmøre Nasjonalt topplederprogram, kull 10 Mona Ryste Volda, april 2011 1. Bakgrunn og organisatorisk forankring for prosjektet

Detaljer

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist Telenor Xtra Hødd Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Telenor Xtra FFO er eit samarbeid mellom Telenor og Norges Fotballforbund. Tilbodet gjeld

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

RUSFAGLEG FORUM FORUM FOR RUS OG PSYKISK HELSE

RUSFAGLEG FORUM FORUM FOR RUS OG PSYKISK HELSE RUSFAGLEG FORUM FORUM FOR RUS OG PSYKISK HELSE Bakgrunn for oppretting av forumet Fylkestinget reviderte sektorplan for tenester for rusmisbrukarar i Sogn og Fjordane, våren 1995. Der vart Fylkesmannen

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Tilrettelegging av fysisk aktivitet - Hordaland

Tilrettelegging av fysisk aktivitet - Hordaland Tilrettelegging av fysisk aktivitet - Hordaland Innhald fysisk aktivitet og psykiatri Bakgrunn Kva gjer vi? Kor vil vi? Fysisk aktivitet Kvifor bør vi leggje til rette for fysisk aktivitet for personar

Detaljer

Hjertetrim,- Trening for livet. Samhandlingsprosjekt i Helsetorgmodellen

Hjertetrim,- Trening for livet. Samhandlingsprosjekt i Helsetorgmodellen Hjertetrim,- Trening for livet Samhandlingsprosjekt i Helsetorgmodellen 2 Hovedmål Flytte «Hjertetrimmen» fra spesialisthelsetjenesten til kommunehelsetjenesten/ privat aktør, samtidig som kvaliteten på

Detaljer

Frå prosjekt til fast drift Helene Fjellheim Midthun, Suldal Kommune

Frå prosjekt til fast drift Helene Fjellheim Midthun, Suldal Kommune Frå prosjekt til fast drift Helene Fjellheim Midthun, Suldal Kommune Samarbeid, starta i 2013 Eit samarbeid mellom kommunane - Vindafjord - Etne - Sauda - Suldal - Høgskolen Stord/Haugesund - Helse Fonna

Detaljer

DEN GRØNE TRÅDEN TIDLEG INNSATS

DEN GRØNE TRÅDEN TIDLEG INNSATS DEN GRØNE TRÅDEN TIDLEG INNSATS Plan for tidlig innsats er en spore til en pro aktiv væremåte og tilnærming til arbeidsoppgavene her og nå, og til utfordringene vi vet kommer. Når mange nok gjør noe på

Detaljer

Saksframlegg. Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret

Saksframlegg. Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret TELEMARK FYLKESKOMMUNE Saksframlegg Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret Arkivsaksnr.:13/1766 Arkivkode:A44 Saksbehandlar:

Detaljer

Dobbelt så mange moglegheiter

Dobbelt så mange moglegheiter Til: Skolefagleg ansvarleg i kommunane i Møre og Romsdal Skolar med elevar på 10. trinn i Møre og Romsdal (til rektor, kontaktlærarar på 10. trinn og rådgivarar) Invitasjon og påmelding til karrieredagane

Detaljer

Ungdomsplan. for Balestrand kommune. Barn frå Fjordtun på Galdhøpiggen

Ungdomsplan. for Balestrand kommune. Barn frå Fjordtun på Galdhøpiggen Ungdomsplan for Balestrand kommune Barn frå Fjordtun på Galdhøpiggen Balestrand mai 2014 1 INNHALD 1. Bakgrunn for planen... side 3 1.1 Førebyggande innsats er forankra i lov og regelverk. side 4 2. Rullering

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Faglege nettverk mellom kommunane og Helse Fonna

Faglege nettverk mellom kommunane og Helse Fonna Faglege nettverk mellom kommunane og Helse Fonna MANDAT OG ORGANISERING versjon 1, 03.2015 Barn og unge 1 Forklaring av forkortingar SU: Samhandlingsutvalet (www.fousam.no) FOUSAM: Forsking- og utviklingseining

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

Eldremedisinsk poliklinikk

Eldremedisinsk poliklinikk Eldremedisinsk poliklinikk som samarbeidstiltak mellom somatikk og psykiatri Kvalitetskonferansen, Førde 16.10.14 Eva Herløsund Søgnen, spesialist i indremedisin og kardiologi, starta spesialisering i

Detaljer

Retten til spesialundervisning

Retten til spesialundervisning Retten til spesialundervisning Elevens individuelle rett til spesialundervisning Gunda Kallestad OT/PPT Opplæringslova 5-1, første ledd Elevar som ikkje har, eller som ikkje kan få tilfredsstillande utbytte

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule Kroppsøvingsseksjonen og kunnskapsløftet Kroppsøving - Fysisk aktiv skulekvardag/fysisk

Detaljer

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019 Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen Hoff Sogn og Fjordane fylkeskommune Regional plan for folkehelse 2015-2019 Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen

Detaljer

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist Telenor Xtra Hødd Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Telenor Xtra FFO er eit samarbeid mellom Telenor og Norges Fotballforbund. Tilbodet gjeld

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Giske kommune. Ord blir handling. Kvalitetsplan for skule, barnehage og SFO 2014-2017

Giske kommune. Ord blir handling. Kvalitetsplan for skule, barnehage og SFO 2014-2017 Giske kommune Ord blir handling Kvalitetsplan for skule, barnehage og SFO 2014-2017 Vedteken av Giske kommunestyre 12. desember 2013 Innleiing Kvalitetsplanen er Giske kommune sin plan for kvalitetsutvikling

Detaljer

Frå tre små til ein stor.

Frå tre små til ein stor. Frå tre små til ein stor. TO PARALLELLE PROSESSAR: SKULESAMANSLÅING OG PALS. PALS - kon nferansen 2010 FRÅ FLEIRE PERSPEKTIV Skuleeigar Leiinga ved skulen Tilsette og PALS-teamet sine erfaringar Tilbakemeldingar

Detaljer

Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi:

Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi: Gol kommune Internt notat Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi: Årsmelding - Gol ungdomsskule Årsmelding Gol ungdomsskuleskule 2014 (Kultur

Detaljer

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Visjon: Å gjere Jesus synleg I perioden 2015-2017 skal visjonen synleggjerast gjennom fire utvalde satsingar. Gudstenester, offerdagar, misjonsmesse og andre

Detaljer

DATO: 31.08. 2015 SAKSHANDSAMAR: Gjertrud Jacobsen SAKA GJELD: Status for innføring av pakkeforløp for kreft i Helse Vest

DATO: 31.08. 2015 SAKSHANDSAMAR: Gjertrud Jacobsen SAKA GJELD: Status for innføring av pakkeforløp for kreft i Helse Vest STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 31.08. 2015 SAKSHANDSAMAR: Gjertrud Jacobsen SAKA GJELD: Status for innføring av pakkeforløp for kreft i Helse Vest ARKIVSAK: 2014/246 STYRESAK:

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Kommunikasjonsplan Fylkesplan 2013-2016, regional plan for Møre og Romsdal

Kommunikasjonsplan Fylkesplan 2013-2016, regional plan for Møre og Romsdal Kommunikasjonsplan Fylkesplan 2013-2016, regional plan for Møre og Romsdal For å sikre ei breiast muleg deltaking i arbeidet med Fylkesplan 2013-2016 skal det utarbeidast ein kommunikasjonsplan. Mål for

Detaljer

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING SAK 32/12 LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING Saksopplysning (i grove trekk brev dat. 13.8.2012) I vedlagt brev dat. 13.8.2012 (vedlegg 1) frå prosjektgruppa for Prosjekt lokalmedisinske

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00 MØTEINNKALLING Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset : 27.04.2015 Tid: 10.00 Medlemene vert med dette innkalla til møtet. Evt. forfall må meldast til kommunen v/sekretariatet, tlf.

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

Velkommen til Ulveset SFO. Mål for Ulveset SFO: SFO skal være ein trygg stad, der vi legg til rette for vennskap, leik og trivsel.

Velkommen til Ulveset SFO. Mål for Ulveset SFO: SFO skal være ein trygg stad, der vi legg til rette for vennskap, leik og trivsel. Velkommen til Ulveset SFO SFO er eit frivillig omsorgs- og fritidstilbod, og er ein del av skulen si verksemd. Skule og SFO har eit tett samarbeid og bidrar til eit heildags tilbod for dei yngste barna

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Flora kommune. Sluttrapport. Elektronisk meldingsutveksling mellom lege og omsorgsteneste

Flora kommune. Sluttrapport. Elektronisk meldingsutveksling mellom lege og omsorgsteneste Flora kommune Sluttrapport Elektronisk meldingsutveksling mellom lege og omsorgsteneste 03.06.2008 Innhold 1. Sammendrag... 3 2. Gjennomføring i henhold til prosjektplanen... 3 3. Målrealisering... 4 4.

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Den nye seksjon for applikasjonar

Den nye seksjon for applikasjonar Nye IT-avdelinga Den nye seksjon for applikasjonar Ei kort innleiing om prosessar basert på ITIL som eg brukar litt i presentasjonen Seksjonen sine ansvarsområde 3 av mange områder som seksjonen skal handtera

Detaljer

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv.

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv. HANDLINGSPLAN 2014 Forord Planen byggjer på Mental Helse sine mål og visjonar, og visar kva oss som organisasjon skal jobbe med i 2014. Landstyret har vedteke at tema for heile organisasjonen i 2014 skal

Detaljer