Adjektiv Elevane blir kjende med samsvarsbøying og gradbøying av adjektivet og lærer omgrepa positiv, komparativ og superlativ.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Adjektiv Elevane blir kjende med samsvarsbøying og gradbøying av adjektivet og lærer omgrepa positiv, komparativ og superlativ."

Transkript

1 FSIT Språklære for mellomtrinnet Til læraren Språklære er ein serie hefte som gir systematisk trening i grunnleggjande tema innanfor grammatikk og teiknsetjing. Hefta kan brukast til innlæring, øving og repetisjon. Språklære skal gi elevane større forståing for korleis språket er bygd opp, og hjelpe dei til å sjå samanhengar mellom grammatikalske former og rettskriving. rbeid med språklære er eit viktig ledd i utviklinga av ein heilskapleg skrivekompetanse og skriving som grunnleggjande dugleik. Kvart oppslag i boka inneheld eit spesielt tema innanfor språklære. Mange av temaa kjem igjen fleire gonger, men i utvida form. Slik får elevane både repetert og utvida læringa. I kvart oppslag får elevane varierte oppgåver som skal gi dei forståing for og erfaring med det aktuelle temaet. Kvart hefte blir avslutta med eit oppslag med repetisjonsoppgåver, som også kan brukast som ein test. Oppsummeringa er kortfatta og oversiktleg, og ho kan òg vere nyttig for dei føresette. Forslag til arbeidsmåte rbeid med kvart kapittel i ein periode på ei eller to veker. Læraren går gjennom temaet som blir teke opp, viser med eksempel og forklarer det som står i regelruta først i kvart kapittel. Nokre lærarar vil velje å bruke Språklære tidleg i arbeidet med kvart tema, andre vil avslutte eit tema med at elevane arbeider i boka. Oppgåvene er langt på veg sjølvinstruerande. Kommentarer til sentrale tema som blir behandla i Språklære Substantiv levane lærer om samnamn og særnamn og riktig bruk av stor forbokstav. ei lærer om kva kjønn substantiva kan ha, og om bøying i tall og form, om konkrete og abstrakte substantiv og om substantiv som ikkje kan stå i fleirtal. ei får også trening i å finne oppslagsforma av substantiv, noko som er nødvendig å kunne for å slå opp i ei ordliste. djektiv levane blir kjende med samsvarsbøying og gradbøying av adjektivet og lærer omgrepa positiv, komparativ og superlativ. Verb levane lærer å setje verb i infinitiv og bøye verbet i presens, preteritum, presens perfektum og preteritum perfektum. Personleg pronomen levane lærer om riktig form av personleg pronomen i eintal og fleirtal. igedomsord levane lærer om riktig form av eigedomsord i eintal og fleirtal. Preposisjonar levane lærer dei vanlegaste preposisjonane og knyter dei til riktig form av personleg pronomen. ruk av og/å levane lærer å skilje mellom bruken av og/å. lfabetisering I fleire av oppslaga får elevane trening i alfabetisering. 1

2 Teiknsetjing levane lærer om riktig bruk av punktum, spørjeteikn og ropeteikn. ei lærer nokre sentrale kommareglar, som komma ved oppramsing, framfor men, etter utropsord og svarord og før og etter eit innskote ledd. ei lærer også bruk av hermeteikn, forskjell på direkte og indirekte tale og bruk av utsegnsverb. Fasit til oppgavene 1 Substantiv kjønn, form og tal ski, skirenn, mål, konkurranse, ballar, kurv, kompass, skog, pil, poeng, basseng, pokal ei brygge, ein bølgje, eit hav, ein drope, ein fot, ein fisk, ei hand, eit skjel Hytta, sjøen, ferien, bryggja, krabbar, gonger, makrell, båten, sola, grillen, vennene, minutt, sanninga, sommaren. ei hytte, hytta, hytter, hyttene ein sjø, sjøen, sjøar, sjøane, ein gong, gongen, gongar, gongane, eit minutt, minuttet, minutt, minutta eit fotballag, eit band, ei gruppe, eit kor Hugs! Framfor dei fleste substantiv kan vi skrive ein, ei eller eit. 2 Substantiv samnamn og særnamn Toyota, Volvo, Fiat, Saab, udi, Honda ambulanse, buss, drosje, traktor, truck, varevogn Nils Ruud, Ferrari, Italia, Saab, Sverige, Suzuki, Nina, Mercedes, Tyskland. Italia, Nils, Nina, Ruud, Sverige, Tyskland I Tyskland lagar dei udi, Mercedes og Opel. Mazda, Mitsubishi og Toyota er japanske bilmerke. To kjente svenske bilmerke er Volvo og Saab. åde Fiat og Ferrari blir laga i Italia. Kjende franske bilmerke er Renault og itroën. Hugs! Vi deler substantiv inn i samnamn og særnamn. Særnamn skriv vi med stor forbokstav. 2

3 3 djektiv gradbøying store stor naturlege naturleg gode god skarpe skarp brun, stor, kraftig, tung, liten, flott, smidig, kjapp, listig, rask, mindre, snar smidig mjuk rolig fredeleg kraftig sterk kort, kortare, kortast Tigeren har gjerne kortare kropp enn løva. spiss, spissare, spissast Hjørnetennene er spisse. skarp, skarpare, skarpast Kattedyr har skarpere klør enn andre pattedyr. stor, større, størst Sibirsk tiger er det største kattedyret. lang, lengre, lengst akbeina er lengre enn frambeina. tung, tyngre, tyngst Hanntigeren er tyngre enn hotigeren. gammal, eldre, eldst Tigrar blir sjeldan eldre enn 15 år. god, betre, best Tigrane kan symje betre enn dei klatrar. liten, mindre, minst Hoa er mindre enn hannen. Hugs! djektivet beskriver eit substantiv. Gradbøying er en form for sammenlikning. 4 Verb infinitiv, presens, preteritum rører, siktar, har, hakkar, blandar, legg, set, steikjer, smaker, lovar å røre, rører, rørte å sikte, siktar, sikta å ha, har, hadde å hakke, hakkar, hakka å blande, blandar, bland å leggje, legg, la å setje, set, sette å steikje, steikjer, steikte å smake, smaker, smakte 3

4 å love, lover, lovde/lova Først sikta eg mjølet og varma mjølka litt. eretter blanda eg alt sammen. g knadde deigen mjuk og smidig. g dekte til deigen og lot han heve i 30 minutt. g sette ovnen på 250. Så delte eg deigen i passe bitar og kjevla kvar bit flat. g steikte dei i omtrent 8 minutt til dei blei gylne. g pakka dei inn i eit reint handklede mens eg steikte resten. ei smakte utruleg godt! å gå, går, gjekk å springe, spring, sprang å syngje, syng, song å strekkje, strekk, strakk å sitje, sit, sat å sjå, ser, såg å ta, tek/tar, tok Hugs! Verb som har ending i preteritum, kallar vi svake verb. Verb som ikkje har ending i preteritum, og som også ofte endrar vokal, kallar vi sterke verb. 5 Skiljeteikn hermeteikn og utsegnsverb Læraren fortalde at det er lava i alle vulkanar. et er lava i alle vulkanar. Tor sa at lava er smelta stein. Lava er smelta stein. va sa at opninga i ein vulkan blir kalla krater. Opninga i ein vulkan blir kalla krater. Læraren sa at ein vulkan kan ha fleire krater. in vulkan kan ha fleire krater. Lava inneheld gassbobler, forklarte læraren. Læraren forklarte at lava inneheld gassbobler. g har høyrt at lava kan bli til pimpstein, sa va. va sa at ho hadde høyrt at lava kan bli til pimpstein. Pimpstein har så mange hòl at han flyt på vatn, sa læraren. Hòla er fulle av luft. Læraren sa at pimpstein har så mange hòl at han flyt på vatn, og at hòla er fulle av luft. et var i år 79 vulkanen Vesuv hadde utbrot, fortalde læraren. Tenk at alle som budde i byen Pompeii, ble nedgravne i oske! utbraut va. in aktiv vulkan kan visst få utbrot når som helst, sa Tor. Ja, og utan forvarsel, sa læraren. et er vulkanar på havbotnen òg, sa læraren. irekte tale. Island blei danna av ein vulkan, sa va. irekte tale. Indirekte tale. Indirekte tale. et sprutar varmt vatn ut av ein geysir, forklarte læraren. irekte tale. Indirekte tale. 4

5 I sommar var eg i Italia, fortalde læraren. Vi var der i fjor, sa va. esøkte de Pompeii? spurde Tor. Ja, det var veldig spennande! sa va. Pompeii blei gjenoppdaga i 1748, fortalde læraren. Hugs! Ved direkte tale bruker vi alltid hermeteikn. Utsegnsverbet begynner med liten bokstav. 6 Personlige pronomen grunnformer sparkesykkelen, tyskaren, setet, pedalane, framhjulet, sykkelkjeda, unlop Sykkelen med stort framhjul velta lett. en var ikkje så trygg. I dag er syklane annleis. ei er lette å styre, og dei har gir. et gjer at ein utnyttar pedalkrafta betre. it kjent sykkelritt er Tour de France. et blei etablert i ei som deltek der, må vere i god form. Thor Hushovd har delteke fleire gonger. Han har gode resultat. Julian og nna har kjøpt tandemsykkel. en er blå. ei trakkar i veg, særleg Svein. Han blir sveitt. nna ler. Vi samarbeider bra, ler ho. u syklar, og eg styrer! 1. person, eintal 3. person, eintal 3. person, eintal 1. person, fleirtal 2. person, eintal 3. person, eintal 2. person, fleirtal Hei! Vil de vere med til parken? g må berre hente sykkelen først. Vi ventar på hjørnet. Tora kjem òg, dersom ho rekk det. Hugs! it personleg pronomen står i staden for eit substantiv. Grunnformene er eg, du, han, ho, den, det, vi, de, dei. 7 djektiv meir om gradbøying fantastisk, berømt, raud, romantisk, utruleg, fargerik, flink glatt, glattare, glattast stor, større, størst forbausa, meir forbausa, mest forbausa berømt, meir berømt, mest berømt vond, verre, verst fantastisk, meir fantastisk, mest fantastisk 5

6 praktisk, meir praktisk, mest praktisk liten, mindre, minst Ho var eldre enn han. Han var yngst av alle. Han bar den tyngste sekken. Ho var meir interessert i engelsk. ny, morosamt, rare, fine, flinkare, stor, sterke, beste ny, nyare, nyast morosamt, meir morosamt, mest morosamt rar, rarare, rarast fin, finare, finast flink, flinkare, flinkast stor, større, størst sterk, sterkare, sterkast god, betre, best ette er det beste biletet mitt. Fargane er det mest interessante. Fargane får alt til å verke meir romantisk. Her er det dårlegaste biletet mitt. g veit eg kan måle betre. ette er det minste biletet mitt. et er lite, men likevel veldig spesielt. Hugs! Vi gradbøyer adjektivet i positiv, komparativ og superlativ. 8 Skiljeteikn ved direkte og indirekte tale Kor mange gonger om dagen ser du på klokka? Han spurde henne kor mykje klokka var. Når fekk du den første klokka di? Kor mykje er klokka? Har vi lita tid? g lurer på om vi har lita tid. Kvar kom soluret eigentleg frå? spurde Nina. Stemmer det at det kom frå det gamle gypt? spurde Mari. Korleis kunne soluret vise tida? spurde Nina. Var det skuggen som viste tida? lurte Mari. Korleis verkar eit solur? spurde Mari. in kan setje ein pinne på ein solfylt stad, svarte urmakaren. Korleis kan ein vite tida ved å sjå på skuggen? spurde Nina. Vi må dele sirkelen rundt pinnen inn i felt, svarte urmakeren. Korleis verkar eit solur? in kan setje ein pinne på ein solfylt stad. Korleis kan ein vite tida ved å sjå på skuggen? Vi må dele sirkelen rundt pinnen inn i felt. 6

7 Har du komme for seint nokon gong? spurde Mari. g kom i grevens tid ein gong, fortalde han. Kva meiner du med det? spurde Nina. et betyr at ein kjem i siste liten, eller i den rette augeblinken, svarte han. Hugs! it direkte spørsmål sluttar med spørjeteikn. it indirekte spørsmål sluttar ikkje med spørjeteikn. 9 Preposisjonar av, bak, blant, etter, for, frå, gjennom, hos, i, innanfor, med, mellom, mot, om, omkring, over, på, rundt, til, under, utan, utanfor, ved Gå ikkje over bekken etter vatn. Ingen røyk utan eld. Å sjå gjennom fingrane. Hovmod står for fall. et er betre med éin fugl i handa enn ti på taket. u skal ikkje skode hunden på håra. plet fell ikkje langt frå stammen. På køyretøyet skal storfolk kjennast. Kleda heng på snora. økene er frå biblioteket. Gutten står utanfor huset. Skatten låg i hòla. Toget køyrde under brua. allen trilla mot bilen. Fuglen flaug over treet. Hunden sprang frå gutten. g bor ved skolen. Ho fann nokon penger på veien. Han sette frå seg sekken innanfor døra. Ho sende ei pakke til jenta. ei sumde frå land. g har gøymt brevet ditt mellom bøkene. Fotballen suste mot mål. om natta, i munn, utan unntak, av ei lommebok, for pengar, på bordet på havet, under trærne, i senga, framfor sola, over skapet, etter bilen, til huset, blant venner Hugs! Preposisjonar står gjerne saman med eit substantiv eller eit pronomen. 10 Personlege pronomen fleire former Ring rundt: du, han, han, han, ho, dei, han, dei, du, oss, dei, han, dei, han, dei, han, ho, henne, dei, han, dei, dei Ring rundt: frå, på, til, framfor, frå, av, av, til Robin høyrde stemmer frå nokre ryttarar. Han fikk auge på dei samtidig som ryttarane la merke til han. Robin stilte seg framfor dei. u kan ikkje stjele pengane frå oss, sa ein av mennene. Robin lo av han og sa: en som vil komme levande herfrå, må gi pengane sine til meg. dykk, dykk, de, dykk 7

8 Han liker å gå på jakt. Vil de komme til oss i morgon? Fann du beskjeden eg la igjen til deg i treet? g skulle gjerne blitt med dei til Sherwoodskogen. er er det fint for henne å leve i skjul. Hugs! tter preposisjonar skriv vi ikkje eg og du, men meg og deg. 11 Verb presens perfektum og preteritum perfektum å bruke, les, las, har lest, hadde lest å hente, hentar, henta, har henta, hadde henta å finne, finn, fann, har funne, hadde funne å bake, baker/bakar, bakte, har bakt, hadde bakt et har vore sol i heile dag. Ho har varma godt. Temperaturen har stige til 18. et er første dagen på lenge at det ikkje har regna. Vi har sete altfor mykje inne i sommar. arna har lengta etter å bade. lle har klaga på regnet. et har blitt vått overalt. et var ein kald haustkveld. Mons Madsen hadde arbeida ekstra lenge. et hadde blitt seinare enn han hadde planlagt. i tett skodde hadde komme sigande. Mons hadde tenkt å ta ein snarveg heim å snorke, snorkar, snorka, har snorka, hadde snorka å sparke, sparkar, sparka, har sparka, hadde sparka å få, får, fekk, har fått, hadde fått å ta, tar/tek, tok, har tatt/teke, hadde tatt/teke å finne, finn, fann, har funne, hadde funne å skjere, skjer, skar, har skore, hadde skore å le, ler, lo, har ledd, hadde ledd å springe, spring, sprang, har sprunge, hadde sprunge å skrive, skriv, skreiv, har skrive, hadde skrive å snakke, snakkar, snakka, har snakka, hadde snakka et har vore ein stabil vêrtype med mykje nedbør. I går regna det over det meste av landet. ei neste dagane blir vêret lettere. it høgtrykk har bygd/bygt seg opp i aust. et hadde vore fint om høgtrykket gav oss sommarvêr. Hugs! esse tre tidene av verba fortel om fortida: preteritum, presens perfektum, preteritum perfektum. 12 Skiljeteikn ved utrop og svar Hei, du må stanse! ropte ridelæraren. Hjelp, eg klarer ikkje det! ropte Sandra. Oi, sjå på Prins! ropte mamma. Ja, han er leiken, sa ridelæraren. Å, den hesten er søt! sa Lisa. 8

9 Ja, du kan godt få strigle han, sa ridelæraren. Hugs å børste riktig! sa ridelæraren. g gler meg til å ri! ropte Fredrik. Hurra. Vi skal ri! ropte Lisa. Ja, det skal vi, sa Fredrik. Hallo, kom hit! ropte trenaren. Oi, vi må forte oss, lo Lisa. r det vanskeleg å ri i galopp? Stå stille! u er flink! Ja, litt. Oi, så pen den er! u, den kom borti meg! Kan eg klappe den? Gjorde det vondt? Nei, det gjekk bra. Sjå på meg! ropte Sara. Ja, vi ser på deg, sa Fredrik. Huff, så redd eg blir, sukka mamma. lir du alltid redd? spurde Lisa. Nei, ikkje alltid, svarte mamma. Hurra, eg kan ri! jubla Sara. r det snart min tur? maste Fredrik. Ja, no må det vere din tur, mumla mamma. Hugs! egynner eit utrop med eit utropsord, set du komma etter utropsordet. Slik er det også etter svarord. 13 Substantiv abstrakt og konkret konkrete substantiv ei kyrkje ein gladiator ein pave ein slave ein ruin ein keisar ei løve ein båt ein gondol abstrakte substantiv ein konflikt ei glede ei oppdaging ein smerte ein kamp ei oldtid ein kjærleik ei liding ein siger Ring rundt: Marco, Polo, Venezia, reise, Kina, år, jobb, keisaren, besøket, familien, krig, krigsfange, fengselet, opplevingane, medfange, menneske, mellomalderen. Særnamna: Marco, Polo, Venezia, Kina Konkrete substantiv: keisaren, krigsfange, medfange, menneske, familien, fengselet 9

10 bstrakte substantiv: reise, år, jobb, besøket, krig, opplevingane, mellomalderen en som er sterk, har styrke. Når nokon græt, høyrer ein gråt. en som er modig, har mot. Når nokon ler, høyrer ein latter. en som er redd, er fylt av redsle. Når nokon bråkar, høyrer vi bråk. en som er svolten, kjenner svolt. Når du smiler, ser eg eit smil. verb: bråkar, græt, ler, smiler adjektiv: modig, redd, sterk, svolten Hugs! Substantiv som vi ikkje kan ta eller sjå på, kallar vi abstrakte. 14 igedomsord Ring rundt: din, mine, hennar, dykkar, vårt, dine, hans, ditt, hennar, deira, mi. Han fann ikkje skorne sine. Vi pakka sakene våre. g sølte på genseren min. Har de vaska kleda dykkar? u får hente stolen din. g las ut boka mi. Ho likte den nye frisyren sin. Vi reiste til hytta vår. Han henta blada sine. Ho åt eplet sitt. mamma ei anna nokon andre gutane pappa ein annan Rød ring: vi, vi, oss, oss, du, eg, meg, du, det, deg, meg, den, eg, dere, eg, meg, eg lå ring: vår, si, hennar, mitt, di, hans, deira, min, mitt Hugs! Ord som fortel kven som eig noko, kallar vi eigedomsord. 15 Skiljeteikn nokre viktige kommaregler en 3. august 1492 segla olumbus av stad med tre skip: Pinta, Niña og Santa Maria. Skipa var lasta med sardinar, plommer, mandlar, salt og honning. et var mykje mat, men kosten blei for lite variert. Kosthaldet, dårleg luft og dårleg hygiene førte til sjukdommar. olumbus kom til ahamas, uba og Haiti. Han trudde han var i India, men han var i merika. et var derfor han kalla innbyggjarane indianarar. olumbus var modig, men han var også dumdristig. Mange seier han oppdaga merika, men ikkje alle er einige. Han kom til eit ukjent land, men det budde folk der. Somme trur dei første amerikanarane kom frå Sibir, men andre seier ustralia. 10

11 Kristoffer olumbus blei fødd/født i Genova, sjøfartsbyen, omkring år Han visste, som dei fleste med utdanning, at jorda var rund. it aktuelt spørsmål, særleg på denne tida, var å finne sjøvegen til India. olumbus, sjøfararen, streva i ti år med å få pengar nok til reisa. Ferdinand og Isabella, Spanias kongepar, betalte til slutt for eventyret. Santa María, flaggskipet, forliste julaftan olumbus drog tilbake til Spania, hjemlandet sitt, i olumbus dro til merika fleire gonger, fire i alt, og trudde kvar gong han var like ved Kina og Japan. Ingen hadde lenger tru på han, den store sjøfararen, etter den siste reisa. olumbus, ein gløymd og svikta mann, døydde i olumbus blei kjend, men gløymt. I dag blir han hugsa for oppdagingstrong, mot og viljestyrke. Vi les om han, den store oppdagaren, i historiebøkene. Hugs! Vi set alltid komma framfor men. 16 Substantiv som ikkje kan teljast Ring rundt: salt, leire, grus, gras, krut, sølv ubestemt form eintal ved sand krut mjøl marmor smør bestemt form eintal veden sanden krutet Mjølet marmoren smøret g la veden på bålet. Ho laga eit slott i sanden. ei sprengde med krut. Vi treng mjøl for å bake brød. enken er laga av ekte marmor. Kan du sende meg smøret? Ring rundt: jern, gruve, Narvik, tunnel, Røros, Kongsberg, tog, gull, jord, kopar, vogn, Noreg 11

12 særnamn samnamn du kan setje ein, ei eller eit framfor, og som du kan setje i fleirtal Narvik gruve jern Røros tunnel gull Kongsberg tog jord Norge vogn kopar samnavn du ikkje kan setje ein, ei eller eit framfor eller bøye i fleirtal F Ring rundt: lfred, Nobel, ingeniør, dynamitten, hjelpemiddel, gruvedrift, sprenging, tunellar, formuen, nobelprisane, nobelprisen, litteratur, fredsprisen Kor mange substantiv fann du? Tretten. To (obs. i boka står det tre) av fellesnamna skriv vi ikkje i fleirtal. ynamitt, litteratur, (gruvedrift). Hugs! Nokre substantiv kan vi ikkje setje ein, ei eller eit framfor. 17 Og/å gut og jente kopp og skål syster og bror elskar å synge hund og katt begynte å springe slutta å snakke jakke og bukse står og smiler liker å danse sommar og sol prøvde å stupe Ho føler seg trøytt og sliten. I sekken har eg mat og drikke. Pappa er alltid blid og tøysete. På hylla står glas og koppar. Til middag et vi kylling og ris. Ho er både glad og lykkeleg. Ho har på seg lue og vottar. Ring rundt: å regne, å syngje, å tenkje, å prøve, å sitje, å begynne, å flakse, å sjå, å drikke 12

13 I kva tider er verba som du ikkje sette ring rundt? Presens og preteritum. Ho bruker å komme for seint. Ho brukte å komme for sent. Ho ryddar og vaskar. Ho rydda og vaska. Polly klarer å snakke. Polly klarte å snakke. Han begynner å springe. Han begynte å springe. Vi sit og et. Vi sat og åt. Han elskar å symje. Han elska å symje. Ho ligg og søv. Ho låg og sov. ei sluttar å skrive. ei slutta å skrive. Han lærer å teikne. Han lærte å teikne. andet syng og speler. andet song og spelte. Lars og rik kom springande. Vi begynte å le. ei pleide alltid å komme i siste liten. ei hadde gløymt å ta med seg mat og drikke. Heldigvis hadde Ola og eg med oss både bollar og saft. Ola elska å ete. Han brukte å seie at han var nøydd til å fylle på med ekstra energi. Han var tynn og lang, så han tolte visst å ete mykje. Han likte å trene. et hjelpte nok. Hugs! Vi set å berre framfor verb i infinitiv. 18 Repetisjon Raud ring: Mads, brev, kontakt, menneske, land, kjensle, gonger, svar, dag, konvolutt, Spania, postkassa, autografen, fotballspelar, ramme, senga. Grøn ring: lange, forskjellige, mange, god, spennande, liten, tynn, stor, fin eit brev, brevet, brev, breva ein kontakt, kontakten, kontaktar, kontaktane eit menneske, mennesket, menneske, menneska eit land, landet, land, landa ei kjensle, kjensla, kjensler, kjenslene ein gong, gongen, gonger/gongar, gongene/gongane eit svar, svaret, svar, svara ein dag, dagen, dagar, dagane ein konvolutt, konvolutten, konvoluttar, konvoluttane ei postkasse, postkassa, postkasser/kassar, postkassene/kassane ein autograf, autografen, autografar, autografane ein fotballspelar, fotballspelaren, fotballspelarar, fotballspelarane ei ramme, ramma, rammer, rammene ei seng, senga, senger, sengene lang, lengre, lengst forskjellig, meir forskjellig, mest forskjellig 1mange, fleire, flest 13

14 god, betre, best spennande, meir spennande, mest spennande liten, mindre, minst tynn, tynnare, tynnast stor, større, størst fin, finare, finast like, skrive, få, gi, finne, ligge, henge å like, liker/likar, likte/lika, har likt, hadde likt å skrive, skriv, skrev, har skrevet, hadde skrevet å få, får, fikk, har fått, hadde fått å gi, gir, ga, har gitt, hadde gitt å motta, mottar, mottok, har mottatt, hadde mottatt å ligge, ligger, lå, har ligget, hadde ligget å henge, henger, hang, har hengt, hadde hengt Ring rundt: eg, vi, han, han, meg, dere, ho, oss, du, ho, eg, eg, det, det, du, han 14

Fasit, Språklære B, bokmål 1

Fasit, Språklære B, bokmål 1 Fasit, Språklære, bokmål 1 Språklære for mellomtrinnet Til læreren Språklære er en serie hefter som gir systematisk trening i grunnleggende temaer innenfor grammatikk og tegnsetting. Heftene kan brukes

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv...

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv... Innhald 1. Fritid og bibliotek... 1 2. Hos legen... 7 3. Høgtider... 12 4. Mattradisjonar... 18 5. Sunnheit og kosthald... 25 6. Arbeidsliv... 30 7. Jobb i sikte... 35 8. Skule og utdanning... 40 9. Familie

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar...

HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar... HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar... 16 1 HEILSETNINGAR Ordstilling I ei norsk setning kjem orda i ei bestemt

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Del 1 Ordklasser. ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying...

Del 1 Ordklasser. ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying... ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying... 10 1 ADVERB a fortel korleis, når og kvar noko skjer. Dei kan stå til eit verb og fortelje

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Kommentarar til sentrale tema som blir behandla i Språklære A

Kommentarar til sentrale tema som blir behandla i Språklære A FSIT Språklære for mellomtrinnet Til læraren Språklære er ein serie hefte som gir systematisk trening i grunnleggjande tema innanfor grammatikk og teiknsetjing. Hefta kan brukast til innlæring, øving og

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

3 Set inn adjektiv eller adverb. Carmen er ei fin dame. Ho har alltid på seg fine klede og eit fint sjal. Ho syng fint også.

3 Set inn adjektiv eller adverb. Carmen er ei fin dame. Ho har alltid på seg fine klede og eit fint sjal. Ho syng fint også. ADVERB 1 Set inn adverb med motsett tyding. Luisa skriv pent. Leo skriv stygt. Maten luktar godt. Søpla luktar dårleg/vondt. Han spurde høfleg. Ho svarte uhøfleg. Leo gjekk seint. Luisa gjekk fort. Jentene

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Alfabetisering Elevane arbeider med alfabetisering etter første og andre bokstav. Dette vil vere til hjelp for elevane når dei skal bruke ordbok.

Alfabetisering Elevane arbeider med alfabetisering etter første og andre bokstav. Dette vil vere til hjelp for elevane når dei skal bruke ordbok. Språklære Start FSIT Nynorsk Språklære er ein serie hefte som gir systematisk trening i grunnleggjande tema innanfor grammatikk og teiknsetjing. Hefta kan brukast til innlæring, øving og repetisjon. Språklære

Detaljer

Alfabetisk ordliste 55 Kort grammatikk 60

Alfabetisk ordliste 55 Kort grammatikk 60 Personalia 1 Familie 5 Samtalar 8 På skulen 11 Kva er klokka? 13 Daglege rutinar 16 Måltid 18 Butikk og klede 20 I nærmiljøet 25 Bustad og møblar 28 Transport og reiser 32 Vêr og årstider 38 Kropp og helse

Detaljer

PRONOMEN... 2 Personlege pronomen... 2 Subjektsform... 2 Objektsform... 4 Refleksiv form... 5 Oppsummering av personlege pronomen...

PRONOMEN... 2 Personlege pronomen... 2 Subjektsform... 2 Objektsform... 4 Refleksiv form... 5 Oppsummering av personlege pronomen... PRONOMEN... 2 Personlege pronomen... 2 Subjektsform... 2 Objektsform... 4 Refleksiv form... 5 Oppsummering av personlege pronomen... 7 Gjensidige pronomen... 7 1 PRONOMEN er ord som står i staden for substantiv.

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Ti tips for betre nynorsk Marita Aksnes Eksamensarrangement på Sølvberget, 23. mai 2016

Ti tips for betre nynorsk Marita Aksnes Eksamensarrangement på Sølvberget, 23. mai 2016 www.stavanger-kulturhus.no Ti tips for betre nynorsk Marita Aksnes Eksamensarrangement på Sølvberget, 23. mai 2016 Eksempel på eksamenssvar 2 1 LES NYNORSK I 30 MINUTT KVAR DAG DEN NESTE VEKA 2 SKRIV PÅ

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

10 tips for å skrive betre nynorsk Tips til eksamen i norsk. Marita Aksnes og Åsmund Ådnøy, mai 2015

10 tips for å skrive betre nynorsk Tips til eksamen i norsk. Marita Aksnes og Åsmund Ådnøy, mai 2015 Ivar Aasen 1 www.stavanger-kulturhus.no 10 tips for å skrive betre nynorsk Tips til eksamen i norsk. Marita Aksnes og Åsmund Ådnøy, mai 2015 www.stavanger-kulturhus.no «Eg skriv betre på eit språk som

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet:

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: SETNINGSLEDD 1 Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: Leo som budde på Cuba før, snakkar godt norsk. Subjekt: Leo som budde på Cuba før Verbal: snakkar

Detaljer

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman Trude Teige Lene seg mot vinden Roman Om forfatteren: Trude Teige (f. 1960) har jobbet som politisk reporter, nyhetsanker og programleder i TV2. I 2002 debuterte hun med Havet syng, oppfølgeren Lene seg

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok.

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok. Å BINDE SAMAN SETNINGAR 1 Kva ordklasse høyrer dei utheva orda til? Då eg var i London, besøkte eg tanta mi. Ein hund beit Leo. Derfor er han redd hundar. Arne går på spanskkurs, for han vil lære spansk.

Detaljer

PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10

PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10 PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10 1 PREPOSISJONAR Vi deler preposisjonane inn i ulike grupper etter kva dei fortel om: Stad: Tid:

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Årsplan i norsk for 5. og 6. klasse 2015-2016

Årsplan i norsk for 5. og 6. klasse 2015-2016 Årsplan i norsk for 5. og 6. klasse 2015-2016 Læreverk: Dagny Holm og Bjørg Gilleberg Løkken: Zeppelin språkbok 6 og arbeidsbok Læreverk: Dagny Holm og Bjørg Gilleberg Løkken: Zeppelin lesebok 6 og arbeidsbok

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

BESTEMMARORD... 2 Eigedomsord... 3 Peikeord... 8 Mengdeord... 12

BESTEMMARORD... 2 Eigedomsord... 3 Peikeord... 8 Mengdeord... 12 BESTEMMARORD... 2 Eigedomsord... 3 Peikeord... 8 Mengdeord... 12 1 BESTEMMARORD a fortel meir om substantivet. Orda kan fortelje kven som eig det vi snakkar om: stolen vår, gutane mine Orda kan peike på

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Sogndal kommune nyttar nynorsk skulemål og har nynorsk som administrasjonsmål. Kommunen krev nynorsk i skriv frå statlege organ til kommunen.

Sogndal kommune nyttar nynorsk skulemål og har nynorsk som administrasjonsmål. Kommunen krev nynorsk i skriv frå statlege organ til kommunen. Målbruksplan for Sogndal kommune Sogndal kommune nyttar nynorsk skulemål og har nynorsk som administrasjonsmål. Kommunen krev nynorsk i skriv frå statlege organ til kommunen. 1 Språkpolitiske mål Føremålet

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage Seljord kommune Adresse: Flatdalsvegen 1139, 3841 Flatdal Telefon: 350 51365 E-post: heddeli.barnehage@seljord.kommune.no Styrar: Kristin Gaarder Opningstid: Måndag

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 12 2015

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 12 2015 Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 12 2015 Hugs samtaletimen! Torsdag, 19.oktober, skal vi på utedag. Det ser ut til at det vert betre vèr enn vi har hatt. Vi må byggje på hyttene våre!

Detaljer

NYNORSK GRAMMATIKK FOR MINORITETSSPRÅKLEGE Forklaring med arbeidsoppgåver. Birgitte Fondevik Grimstad og Hilde Osdal Høgskulen i Volda 2007

NYNORSK GRAMMATIKK FOR MINORITETSSPRÅKLEGE Forklaring med arbeidsoppgåver. Birgitte Fondevik Grimstad og Hilde Osdal Høgskulen i Volda 2007 NYNORSK GRAMMATIKK FOR MINORITETSSPRÅKLEGE Forklaring med arbeidsoppgåver Birgitte Fondevik Grimstad og Hilde Osdal Høgskulen i Volda 2007 Revidert i 2012 i samsvar med den nye nynorskrettskrivinga Til

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland Det blir pinlig uansett Om forfatterne: Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland kjente ikke hverandre mens de skrev denne boka. De skrev uten å ha snakket sammen,

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

MATEMATIKKVERKSTAD Mona Røsseland. GLASSMALERI (bokmål) Utstyr: Rammer (A3) i farga papp, pappremser, silkepapir, saks og lim

MATEMATIKKVERKSTAD Mona Røsseland. GLASSMALERI (bokmål) Utstyr: Rammer (A3) i farga papp, pappremser, silkepapir, saks og lim MATEMATIKKVERKSTAD Mona Røsseland GLASSMALERI (bokmål) Utstyr: Rammer (A3) i farga papp, pappremser, silkepapir, saks og lim Slik går du frem: 1. Velg deg en ramme. 2. Du skal nå lage et vakkert bilde

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen!

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Eit lite julekorthefte! Eg gleder meg til jul. Kanskje er eg ikkje aleine om det. Famile, julefilmar, julebrus, kakemenn og ikkje minst julehefte. Eg har i ei årrekkje

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Lesing er grunnlaget for suksess i neste alle skulefag. Lesesvake elevar får ofte problem med å fullføre vidaregåande skule. Lesesvake vil møte mange stengte dører

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Uke: 10 Navn: Gruppe: G

Uke: 10 Navn: Gruppe: G Uke: 10 Navn: Gruppe: G Ukens tema: Litteratur Fritid og følelser Lærebøker: Vi arbeider med nivå 1 og 2 i «Klar, ferdig, norsk!» og «Norsk start 8-10» Grammatikk: Substantiver, verb Nettsider: Bildeordbok

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015

Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015 Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015 TID KOMPETANSEMÅL Elevane skal kunne INNHALD/LÆRESTOFF Elevane skal arbeide med ARBEIDSMÅTAR Aktuelle arbeidsmåtar i faget VURDERING Veke 34-52 Munnleg kommunikasjon

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015 Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015 Velkommen til aktivitetsdag med fredsmarsj kl. 18.00- kl. 19.30 på torsdag 7.mai. Det vert program med korsong og dans. Etterpå er det fredsmarsj.

Detaljer

Å BINDE SAMAN SETNINGAR... 2 Å leggje til ny informasjon... 3 Å uttrykkje tid... 4 Å uttrykkje årsak... 7 Å uttrykkje følgje...

Å BINDE SAMAN SETNINGAR... 2 Å leggje til ny informasjon... 3 Å uttrykkje tid... 4 Å uttrykkje årsak... 7 Å uttrykkje følgje... Å BINDE SAMAN SETNINGAR... 2 Å leggje til ny informasjon... 3 Å uttrykkje tid... 4 Å uttrykkje årsak... 7 Å uttrykkje følgje... 8 Å uttrykkje motsetning... 9 Å uttrykkje vilkår... 10 Å uttrykkje føremål...

Detaljer

PROGRESJONSPLAN FOR ROGNE BARNEHAGE

PROGRESJONSPLAN FOR ROGNE BARNEHAGE PROGRESJONSPLAN FOR ROGNE BARNEHAGE PROGRESJONSPLAN FOR ROGNE BARNEHAGE Rammeplanen for barnehagens innhald og oppgåver seier at barnehagane bør ha ein langtidsplan for å sikre progresjon og samanheng

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3 Nynorsk Leite etter mat Her er tre prosjekt som handlar om kva små skapningar et, og korleis dei leiter etter mat. Først må du finne verkelege maur,

Detaljer

Hallo i nedslagsfeltet!

Hallo i nedslagsfeltet! Hallo i nedslagsfeltet! Her i Valdres flyg tida av stad, og eg har det supert! Kvar dag skjer det nye og spanande ting, og eg har storkosa meg dei siste vekene, sjølv med ribbeinsbrudd. Logisk nok har

Detaljer

Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen

Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen Det var ein gong ein liten geitekilling som hadde lært å telje til ti. Da han kom til ein vasspytt, stod han lenge og såg på spegelbiletet sitt i vatnet,

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2 Forsøk

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN.

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Nymannsbråtet barnehage MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Månadens tema; «Nysgjerrigper» - luft, brann. Månadens song; «Brannmann Sam». Fagområde; «Natur, miljø og teknikk». Veke Tysdag 01.09 Onsdag

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

Rom ved havet, rom i byen

Rom ved havet, rom i byen Frode Grytten Rom ved havet, rom i byen Noveller Oslo 2012 Det Norske Samlaget 2007 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8441-9 4. utgåva Om denne boka

Detaljer

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald Innhald Introduksjon... 1 Teori... 2 Den første beskrivelsen... 2 Den sekundære betydinga... 2 Assosiasjonar... 3 Målgruppa... 4 Kvifor har dei gjort det slik, og kvifor seier bildet kva det seier?...

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer