INNTEKTSUTVIKLING I HAUGALANDSJORDBRUKET.

Transkript

1 PRESSEMELDING : INNTEKTSUTVIKLING I HAUGALANDSJORDBRUKET. Skattbar næringsinntekt var i praksis uendra frå 2011 til Resultat etter renter og avskriving viste ein nedgang på 340 kr - dvs. uendra i høve Dette syner gjennomsnittstal frå Tveit Regnskap AS som er henta frå gardsrekneskapa på i alt 224 bruk frå Nord-Rogaland og Sunnhordland. Tveit Regnskap AS fører rekneskapen for i alt gardsbruk i regionen, og i løpet av ein 30-årsperiode har ein fylgt utviklinga på omlag av desse bruka. Dette er familiebruk som har hatt, og framleis har hovudinntekta si frå jordbruket, og omfanget ligg mellom 1,5 og 2 årsverk. Det spesielle med dette talmaterialet er at det er brukt faktiske tal frå rekneskapet og at det er dei same bruka som er nytta som grunnlag i heile perioden. Resultat før avskrivingar auka med omlag kr, men auke i avskriving og høgare rentekostnader nullar ut dette. Dei ulike produksjonane opplevde nok året 2012 noko ulikt. Mjølkeprodusentane hadde nok eit av sine betre år, mykje grunna stor etterbetaling frå meieria. Medan den andre store volumproduksjonen, gris, opplevde ein stagnasjon eller svak nedgang i resultat. Som nemnt i dette fôra tidlegare har Haugalandsbonden rasjonalisert mykje dei seinare åra, og 2012 var ikkje noko unntak frå dette, utan denne veksten i produksjon hadde ein gjerne sett ei nedgang i inntekt. Det har vore marknadsbalanse eller underdekning på dei fleste produkt innan mjølk- og storfèkjøtproduksjon, likeeins for sauebøndene. For svinebøndene har marknaden vore noko vanskelegare, med noko større utbud enn etterspurnad. Marknadsbalansen gir ofte eit godt bilete av korleis lønsemda har vore i dei ulike produksjonane.

2 Mjølkebøndene opplevde eit fint løft i inntekt i Dette skuldast nok i stor grad ein god mjølkepris (auke på over 30 øre pr. liter), og dels aukande produksjon på mjølkebruka. Veksten i mjølkepris kan ein nok tilskriva høg etterbetaling på mjølk frå Haugalandsbonden produserer no i snitt 160 tonn pr. bruk, og fjorårets auke i mjølkepris utgjer isolert sett ei inntektsvekst på kr Men diverre blir ikkje alt verande att hjå bonden, kostnadsvekst gjer at kring halvparten ( kr) forsvinn etter vegen. Kostnadsveksten knyt seg til innsatsfaktorar som kraftfôr, grovfôr/gjødsel og andre driftskostnader. I snitt tener ein Haugalandbonde kr pr. årsku eller 3,50 kr pr. liter (dekningsbidrag). Grisebøndene hadde nok toppnotering inntektsmessig i 2010 og Denne trenden ser ut til å ha flata ut og snudd noko i Tidlegare var ofte overproduksjon årsaka til svakare lønsemd i svinenæringa, men bilete er noko endra denne gongen. Produksjonen har vore nokolunde stabil, men det er etterspurnaden som har endra seg - ein har sett eit tiltakande overskot av svinekjøt grunna fallande marknad og dreiing av etterspurnaden mot andre kjøtslag (lysare kjøtslag som kylling). Dette kombinert med kostnadsvekst på kraftfôr pressar lønsemda. Men ein skal ikkje gjere situasjonen dystrare enn den er, mange hadde nok venta at fallet skulle vera større enn det i realiteten vart. Dekningsbidraget pr. slaktegris gjekk i snitt ned med 20 kr, eller kr for ei konsesjonsbesetning (2.100 slaktegris). Internt i svinenæringa er det nok smågrisprodusentane som har merka utflatinga mest med ein nedgang på om lag kr pr. purke, noko som tilsvarer godt kr for ei konsesjonsbesetning. Bør nok òg nemnast at ein ikkje ser ei umiddelbar løysing på situasjonen over, overskotet av svinekjøt har vart ved i 2013 og vil nok gjera det utover i 2014 òg med tilhøyrande påverknad på lønsemda for svinebonden. Gjennom media og fagblad får ein stadig informasjon om vedvarande underdekning av storfè- og sauekjøt. Slik ein har beskrive marknadsmekanismane over, skulle dette isolert føre til at lønsemda vart styrka i desse produksjonane. Men talmaterialet viser framleis for svak økonomi både for storfè og sau. Den prisvekst ein ser på produkta blir eten opp av kostnadsvekst i andre ledd (kraftfôr og grovfôrkostnad). Storfèkjøtet hadde i 2012 ein vekst i utbetalingspris på 2,5-3 kr pr. kg og sauekjøtet steig med omlag 2,5 kr pr. kg. Men grunna kostnadsvekst har dette blitt ete opp, og ein ser eit noko redusert dekningsbidrag for båe produksjonar. Rein oksekjøtproduksjon viser eit fall på om lag 750 kr pr. okse, medan ein for sauebonden ser eit fall pr. sau på meir beskjedne 20 kr. Men produksjonsvoluma er ikkje så store som på mjølk og svinekjøt, så for ein snitt storfèkjøtprodusent med 45 fôringsoksar - utgjer fallet kr. Vidare auka overføringane frå staten med om lag kr pr. bruk i snitt. Noko som dels skuldast auke i tilskotssatsar, men òg auka produksjon/tilskotsgrunnlag. Investeringsnivået i næringa var stabilt, men det var ei dreiing mot meir investering i bygningsmasse på bekostning av maskinar. I snitt investerte Haugalandsbonden kr i nybygg og kr i maskinar. Det er spesielt i dei grovfôrbaserte produksjonane ein ser det blir investert, og i mindre grad kraftfôrkrevjande. Årsaka til dette ligg nok i teikna til overproduksjon på svin, med tilhøyrande vegring frå finansinstitusjonane til å finansiere nye prosjekt. I tillegg er inngangsbilletten til å investere innan svin blitt høg, gjerne 5-6 millionar for eit slaktegrishus og over 10 mill. kr for smågrisproduksjon. Side 2/3

3 Vidare fører auka investering til auka avskrivingsgrunnlag, samkjørt med at avskrivingsreglane vart noko endra i 2012 dreg dette dei samla avskrivingane opp. Seinare års stagnasjon i internasjonal økonomi har ført til at Norge òg har vendt seg til eit relativt behageleg rentenivå. Men grunna bankane sine krav til soliditet m.m. har renta stige noko i Rentekostnadane viser ein oppgang i høve til 2011, i snitt hadde kvar Haugalandsbonde om lag kr i renteutgifter. Men dette vil naturleg nok variere veldig i høve til nivå på nyinvestering m.m. Dei som nett har starta opp eller har utvida produksjonen har monaleg større gjeld og rentebelasting. På større utbyggingsprosjekt er det i dag ikkje uvanleg at ein endar opp med ei totalgjeld på 8-12 mill. kr etter utbygging. Inntekt utanom bruket aukar jamt og trutt og er no kome opp på kr i snitt, noko som er ei auke på kr i høve til fjoråret. Tveit Regnskap AS Andreas Lundegård (kontaktperson) Side 3/3

4 Middeltal for gardsrekneskapa på Haugalandet & Sunnhordaland Diff Næringsinntekt før avskriving Avskriving Næringsinntekt etter avskriving Renter Resultat etter renter Gjeld Investert i bygningar Investert i maskinar Investert i kvote Aktiva Eigenkapital Gjeldsprosent 53,7 % 55,1 % 59,1 % 58,0 % 59,1 % 1 % Inntekt utanom garden Tal bruk

5 INNTEKTSUTVIKLING Jordbruksinntekt Inntekt utanom bruket

6 RENTEUTVIKLING Renter

7 GJELD PR. BRUK Gjeld

8 JORDBUK VS INDUSTRI Jordbruksinntekt - løn industri Løn industriarbeider Snitt inntekt pr. gardsbruk Kr År Side 1