Driftsgranskingar 2013

Transkript

1 Driftsgranskingar 2013 Presentasjon 10. desember 2014 Eva Øvren og Torbjørn Haukås, NILF

2 Program for presentasjonen Driftsgranskingane generelt Hovudresultat jordbruk Resultat og analyser Jordbruk Analyse av jordbruksfrådrag Tilleggsnæringar Skogbruk Brukarfamilien totaløkonomi Oppsummering

3 Driftsgranskingar i jord- og skogbruk Rekneskapsstatistikk, driftsrekneskap 888 enkeltbruk og 31 samdrifter tilfeldig trekte frå SLF sin database blant dei som søkjer produksjonstilskot: 70 % er aktuelle. Dekker meir enn 90 % av produksjonen for dei fleste viktige produkt. Standard omsetning over kr er utvalskriterium Alle landsdelar (8), bruksstorleikar (6 arealgrupper) og dei fleste produksjonar representerte (8 driftsformer presenterte) Frivillig deltaking, ca 10 % vert skifta ut kvart år Herav 141 i skogbruksgranskingane

4 Formål Vise resultat og utvikling i økonomiske tilhøve på bruk der inntekter frå jordbruk har eit vesentleg omfang Gi grunnlag for samanlikningar med annan nasjonal og internasjonal statistikk Skaffe grunnlag for forsking og utgreiing, rådgjeving og undervisning, underlag for offentlig politikk og forvaltning og grunnlag for samfunnsmessig verdiskaping i landbruket

5 Kjelder Skatterekneskap Husdyrkontrollen Tine Nortura SLF Brukarfamilien Andre

6 Vederlag til arbeid og eigenkapital Produksjonsinntekter - Produksjonskostnader = Driftsoverskot Driftsoversk. + Leigd hjelp Jordbrukets del av renter og kår = Vederlag til alt arbeid og eigenkapital Vederlag til alt arbeid og eigenkapital per årsverk = Vederlag til alt arbeid og eigenkapital/brukte timar *1845

7 Hovudtal jordbruk 2013 Nedgang i jordbruksinntekt, kr ( 5 % nominelt) per årsverk Korrigert for inntektsverknad av jordbruksfrådrag: Kr ( - 4 %) Viktigaste endringar frå 2012: Rekordstore investeringar Gjeldsauke og auke i rentekostnader på 12 % Stor nedgang i grovfôravlingar Nedgang i kornavlingar, auke i pris Prisauke på raudt kjøt, nedgang i mjølkepris på 8 øre Svak utvikling for svinehaldet Eigekapitalprosenten 52 (ned 1 pp) Kostnadsauke på 7 %, 11 % auke i avskrivingar

8 Vederlag til arbeid og EK per årsverk, alle bruk , faste 2013 kroner 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0

9 1000 kr Lønsutvikling diverse yrke, nominelle kroner Funksjonærar i NHO-bedrifter Tilsette i staten Industriarbeidarar i NHO-bedrifter Jordbrukarar. Skattejustert beløp Tilsette i forretnings- og sparebankar Tilsette i kommunane Jordbrukarar

10 Produksjonsinntekter

11 Variable kostnader nominelle kroner

12 Faste kostnader nominelle kroner

13 Utvikling i vederlag til arbeid og EK i faste 2013 kroner, Austlandet

14 Utvikling i vederlag til arbeid og EK i faste 2013 kroner, Sør- og Vestlandet

15 Utvikling i vederlag til arbeid og EK i faste 2013 kroner, Midt- og Nord-Noreg

16 Vederlag til arbeid og eigenkapital per årsverk, storleiksgrupper

17 Vederlag til arbeid og EK per årsverk, einsidige driftsformer

18 Vederlag til arbeid og EK per årsverk, kombinerte driftsformer

19 Produksjon av mjølk og storfeslakt med ein aktiv brukar 313 bruk, jamt fordelt over heile landet 24,6 årskyr (+ 0,9) 353 dekar (+ 9) Produsert kg mjølk per årsku (+ 138) Arbeidsinnsats: 2,0 årsverk (+ 0,1) herav familien: 1,5 årsverk (-) Vederlag til arb og EK per årsverk kr ( ) Auka volum, mjølkepris ned 8 øre Auka volum og pris på kjøt (1,50-1,90)

20 Mjølkeproduksjon, omfang og produktivitet Areal daa Årskyr 16,2 20,3 24,6 Mjølk per årsku Mjølk omsett liter Årsverk 1,83 1,87 1,96 Omsett mjølk/årsverk

21 Mjølkeproduksjon , vederlag per årsverk, storleiksgrupper

22 Variasjon mjølkeproduksjon Vestlandet årskyr 2013

23 Samdrift innsatsfaktorar 2013 Samdrifter Samdrifter Samdrifter Samdrifter Store mj.bruk Tal bruk Jordbruksareal, daa 629,0 666, herav leigd 199,0 232, Eigedelar i jordbruket 31.12, kr Tal årskyr 41,7 43,0 43,4 45,4 45,4 Mjølk pr årsku, kg Kjøt per årsku, kg Omsett mjølk, liter Mjølkekvote,liter Mjølkepris, kr/liter 4,44 4,52 4,84 4,78 4,76 Pris på kukjøt. Kr/kg 35,46 37,46 39,31 43,21 43,95 Pris på anna storfekjøt, kr/kg 43,10 45,00 47,07 49,63 49,85 Arbeidsinnsats i alt (jordbruket),timar Timar per årsku

24 Samdrifter produksjonsinntekter 2013 Samdrifter Samdrifter Samdrifter Samdrifter Store mj.bruk Produksjonsinntekt Storfe Mjølk Kukjøt Anna storfekjøt Livdyr Husdyrprodukt i alt Planteprodukt i alt Tilskot Andre inntekter Botnfrådrag Sum

25 Samdrifter faste kostnader

26 Samdrift mjølk vederlag til alt arbeid per årsverk , nominelle kroner

27 Økologisk mjølkeproduksjon innsatsfaktorar og prisar Økomjølk 2011 Økomjølk 2012 Økomjølk 2013 Konv. mjølk likt tal årskyr Konv. mjølk likt areal Tal bruk Sum jordbruksareal herav grovfôr og beite Avling grovfôr og beite Årskyr 25,0 26,1 23,9 23,9 27,7 Oksar over eitt år 0,9 0,5 0,6 5,3 6,7 Mjølk per årsku Omsett mjølk Mjølkekvote Prisar Mjølk - ku 5,12 5,42 5,35 4,73 4,72 Kukjøt 39,25 40,30 43,63 42,59 42,94 Annet storfekjøt 43,25 43,61 46,76 49,47 49,60 Arbeidsinnsats Arbeidsinnsats i alt (jordbruket) Timar per årsku

28 Økologisk produksjon inntekter og kostnader Økomjølk 2011 Økomjølk 2012 Økomjølk 2013 Konv. mjølk likt tal årskyr Konv. mjølk likt areal Husdyrprodukt i alt Tilskot i alt Andre inntekter Produksjonsinntekter i alt Tilskotsprosent 37 % 37 % 38 % 32 % 31 % Handelsgjødsel og kalk Kraftfôr Andre variable kostnader Sum variable kostnader Vedlikehald bygningar Vedlikehald maskiner Andre Faste kostnader i alt ekskl. avskrivingar Avskrivingar

29 Vederlag til arbeid og eigenkapital per årsverk

30 Samanlikning mjølkebruk med og utan robot Utan robot Med robot Tal bruk Årskyr 39,6 39,6 Areal, daa Leigd areal, daa Levert mjølk, liter Mjølkekvote, liter Yting, kg mjølk per årsku Kg kjøt per årsku Innsett kapital Timar per årsku

31 Resultat mjølkebruk med og utan robot

32 Nettoinvesteringar , faste kroner Nettoinv.jordbr.defl Nettoinv. glatta Lineær (Nettoinv.jordbr.defl.)

33 Nettoinvesteringar - regionar Austl.fl. Austl. ab. JærenAgder/Rog. ab. Vestlandet Tr.lag fl. Tr.lag ab. Nord-Noreg Landet Areal Bygning Maskin Kvote Sum

34 Tilleggsnæringar Næring utanom jord- og skogbruk som er basert på brukets ressursar Omsetning over kr Inndelt i: Utleige av areal og bygningar Maskinkjøring Vareproduksjon/ foredling Utmarksnæring Landbruksrelatert reiseliv (turisme) Anna tenesteyting Anna biologisk produksjon

35 Deltakarar med tilleggsnæring 2013, prosent med omsetning, og prosent med omsetning over kr 20000

36 Omsetning i tilleggsnæring, kroner per bruk. Bruk med omsetning over kr i tilleggsnæring, regionar

37 Arbeidsforbruk ulike tilleggsnæringar Utleige Rental housing Maskinkjøring Machine driving Vareproduksjon Production of goods Utmarksnæring Utilization of non-agricultural farm areas Turisme Tourism Anna tenesteyting Other kinds of service

38 Driftsoverskot per time i ulike grupper av tilleggsnæringar 2013

39 Kr per m3 NOK per m3 Driftsresultat i gardsskogbruket per m 3 Driftsresultat Operating result Arbeid familie Family labour Skogkultur Silviculture Driftskostnader Costs År Year

40 Gardsskogbruket i 2013 Avverking per bruk gjekk ned frå 350 m3 til 278 m3 per skogeigedom, dette tilsvarar 77 % av balansekvantum Driftsoverskot pr skogeigedom redusert frå til kr frå 2012 til 2013 Driftsoverskot redusert frå kr 161 til kr 102 per m3 Tømmerpris redusert frå kr 328 m3 til kr 309 m3 Stadig større del av avvirkning utført av entreprenør, 85 % i 2013 mot 75 % i 2006 og 60 % i 2002

41 Jordbruksfrådrag Verknad påverkar ikkje nokon av resultatmåla i driftsgranskingane Maksimalt frådrag auka jamt frå kr i 2000 til kr i 2013, uendra siste året For å få maksimalt frådrag må næringsinntekt vere over kr ( ) Andre frådrag kan redusere verknad av jordbruksfrådrag Jordbruksfrådraget var kr i gjennomsnitt for 2013 ( + 500) Ingen store skilnader mellom landsdelar 7 % av bruka hadde 0 i jordbruksfrådrag (6 % i 2012) 52 % av bruka hadde fullt frådrag ( - )

42 Inntektsverknad av jordbruksfrådrag Føresetnader fram til 2013: 33 % marginalskatt Endra av BFJ til 39 % i 2013 og bakover på følgjande måte: : 37 % : 36 % : 39 % Medfører større inntektsverknad for 2013 Landet: Kr per årsverk ( ) Austlandet flatbygder: Kr per årsverk ( ) Jæren: Kr per årsverk ( ) Korn: Kr per årsverk ( ) Mjølk/Sau: Kr per årsverk ( - 100) Små skilnader mellom storleiksgrupper

43 Jordbruksfrådrag storleiksgrupper Jordbruksfrådrag 2011 Jordbruksfrådrag 2012 Jordbruksfrådrag 2013 Inntektv/årsv over 500

44 Jordbruksfrådrag driftsformer Jordb.frådrag Jordb.frådrag Jordb.frådrag Innt.v.årsv Mjølk Storfekjøt Mjølk-svin Mjølk-sau Korn Korn-svin Korn-mjølk Sau Geitmjølk

45 Jordbruksfrådrag regionar J.frådrag 2011 J.frådrag 2012 J.frådrag 2013 Inntv./årsv Austlandet fl Austlandet a.b. Jæren Agder-Rog-a.b. Vestlandet Trøndelag fl. Trøndelag a.b. Nord-Noreg

46 Totalgjeld i faste 1000-kroner per bruk

47 Utvikling av gjeldsprosent

48 Nettoinntekt per familie i 2013 Nettoinntekt er sum av all inntening med frådrag for gjeldsrenter og kår I gjennomsnitt for alle var nettoinntekta kr ( - ) Høgast på Jæren med, kr (- 6%), lågast i Nord - Noreg kr (+ 4 %) Størst for dei største og minste bruka, men liten skilnad mellom dei andre gruppene

49 Totalinntekt

50 Oppsummering Nedgang i jordbruksinntekta for mange grupper Rekordstor nettoinvestering per bruk Svakt avlingsår for grovfôr og korn Volumauke per bruk Nedgang i timebruk (-2 %) Auke i produksjonsinntekter (4 %) Kostnadsauke (7 %, 11 % for avskrivingar) Nedgang i driftsoverskot i skogbruket. Stort innslag av tilleggsnæring på norske gardsbruk, og bidrag frå tilleggsnæring til familieøkonomien auka Inntektsverknad frå jordbruksfrådraget auka med kr per årsverk, ny kalkulasjonsmetode auka inntektsverknaden