DRIFTSGRANSKINGAR 2014

Transkript

1

2 DRIFTSGRANSKINGAR 2014 PRESENTASJON 9. DESEMBER 2015 EVA ØVREN OG TORBJØRN HAUKÅS, NIBIO

3

4

5

6

7

8 AGENDA SEMINAR Kort om undersøkinga Resultat og trendar i jordbruket Totaløkonomi Oppsummering

9 DRIFTSGRANSKINGAR I JORD- OG SKOGBRUK Rekneskapsstatistikk, driftsrekneskap 912 enkeltbruk og 30 samdrifter tilfeldig trekte frå LD sin database blant dei som søkjer produksjons-tilskot: 70 % er aktuelle. Dekker meir enn 90 % av produksjonen for dei fleste viktige produkt. Standard omsetning over kr er utvalskriterium Alle landsdelar (8), bruksstorleikar (6 arealgrupper) og dei fleste produksjonar representerte (8 driftsformer presenterte) Frivillig deltaking, 5-10 % vert skifta ut kvart år Herav 133 i skogbruksgranskingane

10 FORMÅL Vise resultat og utvikling i økonomiske tilhøve på bruk der inntekter frå jordbruk har eit vesentleg omfang Gi grunnlag for samanlikningar med annan nasjonal og internasjonal statistikk Skaffe grunnlag for forsking og utgreiing, rådgjeving og undervisning, underlag for offentlig politikk og forvaltning og grunnlag for samfunnsmessig verdiskaping i landbruket

11 KJELDER Skatterekneskap Husdyrkontrollen Tine Nortura Landbruksdirektoratet Brukarfamilien Andre

12 VEDERLAG TIL ALT ARBEID OG EIGENKAPITAL Produksjonsinntekter - Produksjonskostnader = Driftsoverskot Driftsoversk. + Leigd hjelp Jordbrukets del av renter og kår = Vederlag til alt arbeid og eigenkapital Vederlag til alt arbeid og eigenkapital per årsverk = Vederlag til alt arbeid og eigenkapital/brukte timar *1845

13 HOVUDTAL JORDBRUK I 2014 Auke i jordbruksinntekt, kr (+13 % nominelt) per årsverk Korrigert for inntektsverknad av jordbruksfrådrag: Kr ( +11 %) Viktigaste endringar frå 2013: Framgang for korn og svin Gode vekstvilkår og avlingsauke Framleis høgt investeringsnivå Auke i jordbruksinntekta for dei fleste grupper Prisauke mange viktige produkt Auke i produksjonsinntekter på 8 % Kostnadsauke på 6 %, avskriving 8 % Uendra eigenkapitalprosent trass i gjeldsauke på 8 %

14 Faste 2014-kroner VEDERLAG TIL ALT ARBEID OG EIGENKAPITAL PER ÅRSVERK

15 1000 kr LØNSUTVIKLING DIVERSE YRKE, NOMINELLE KRONER Funksjonærar i NHO-bedrifter Tilsette i staten Industriarbeidarar i NHO-bedrifter Jordbrukarar. Skattejustert beløp Tilsette i forretnings- og sparebankar Tilsette i kommunane Jordbrukarar

16 PRODUKSJONSINNTEKTER Planteproduksjon Husdyrinntekter Tilskot Andre inntekter

17 VARIABLE KOSTNADER NOMINELLE KRONER Fôrkostnader Såvarer Gjødsel og kalk Konservering Diverse Kjøp av dyr

18 FASTE KOSTNADER NOMINELLE KRONER Leigd arbeid Drivstoff Vedlikehald Leigekostnader Elektrisk kraft Administrasjon Avskrivingar

19 VEDERLAG TIL ARBEID OG EIGENKAPITAL PER ÅRSVERK, STORLEIKSGRUPPER 400,0 350,0 300,0 250,0 200,0 150, ,0 50,0 0,0 < 50 daa daa daa daa daa >500 daa Alle bruk

20 Faste1000 kroner per årsverk UTVIKLING I VEDERLAG TIL ARBEID OG EK I FASTE 2014 KRONER, AUSTLANDET Austlandet Flatbygder Austlandet Andre bygder År

21 Faste 1000 kroner per årsverk UTVIKLING I VEDERLAG TIL ARBEID OG EK I FASTE 2014 KRONER, SØR- OG VESTLANDET Agder og Rogaland Jæren Agder og Rogaland Andre bygder Vestlandet År

22 Faste 1000 kroner per årsverk UTVIKLING I VEDERLAG TIL ARBEID OG EK I FASTE 2014 KRONER, MIDT- OG NORD-NOREG Trøndelag Flatbygder Nord-Noreg Trøndelag Andre bygder År

23 Faste 1000 kroner VEDERLAG TIL ARBEID OG EGENKAPITAL, 2014-KRONER, ENSIDIGE DRIFTSFORMER 450,0 400,0 350,0 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 Mjølk Korn Sau Geit Ammekyr År

24 Faste 1000 kroner VEDERLAG TIL ARBEID OG EGENKAPITAL, 2014-KRONER, KOMBINERTE DRIFTSFORMER 450,0 400,0 350,0 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 Mjølk/svin Mjølk/sau Korn/ svin År

25 PRODUKSJON AV MJØLK OG STORFESLAKT MED EIN AKTIV BRUKAR 320 bruk, jamt fordelte over heile landet 25,1 årskyr (+ 0,5) 373 dekar (+ 20) Produsert kg mjølk per årsku (+ 135) Arbeidsinnsats: 1,9 årsverk (- 0,1) herav familien: 1,4 årsverk (- 0,1) Vederlag til arb og EK per årsverk kr ( ) Auka volum, mjølkepris auka med 22 øre Nedgang i volum (-4 %) og auke i pris på kjøt (+0,92 og +0,19)

26 MJØLKEPRODUKSJON, OMFANG OG PRODUKTIVITET Areal daa Årskyr 16,4 21,3 25,1 Mjølk per årsku Mjølk omsett liter Årsverk 1,81 1,88 1,95 Omsett mjølk/årsverk

27 VARIASJON I RESULTAT PÅ RELATIVT LIKE BRUK BRUK MED ÅRSKYR, NORD-NOREG

28 SAMDRIFT INNSATSFAKTORAR 2014 Samdrifter Samdrifter Samdrifter Store mj.bruk Tal bruk Jordbruksareal, daa herav leigd Eigedelar i jordbruket 31.12, kr Tal årskyr 43,4 45,4 50,6 50,5 Mjølk pr årsku, kg Kjøt per årsku, kg Omsett mjølk, liter Mjølkekvote,liter Mjølkepris, kr/liter 4,84 4,78 4,99 4,95 Pris på kukjøt. Kr/kg 39,31 43,21 44,89 44,69 Pris på anna storfekjøt, kr/kg 47,07 49,63 50,66 49,45 Arbeidsinnsats i alt (jordbruket),timar Timar per årsku

29 SAMDRIFTER PRODUKSJONSINNTEKTER 2014 Samdrifter Samdrifter Samdrifter Store mj.bruk Produksjonsinntekt Storfe Mjølk Kukjøt Anna storfekjøt Livdyr Husdyrprodukt i alt Planteprodukt i alt Tilskot Andre inntekter Botnfrådrag Sum

30 SAMDRIFTER VARIABLE KOSTNADER Andre variable kostnader Kjøp av dyr Konserveringsmiddel Anna fôr Kraftfôr Handelsgjødsel og kalk Såvarer Store mj.bruk 2014 Samdrifter 2014 Samdrifter

31 SAMDRIFTER FASTE KOSTNADER Avskriving i alt Andre faste kostnader Maskinleige Vedlikehald Drivstoff Leigd arbeid Store mj.bruk 2014 Samdrifter 2014 Samdrifter 2013

32 SAMDRIFTER RESULTAT Samd.2011 Samd.2012 Samd.2013 Samd.2014 Store m.bruk Vederlag til arb og EK pr årsv. Skattekorr. vederlag pr årsv.

33 ØKOLOGISK MJØLKEPRODUKSJON INNSATSFAKTORAR OG PRISAR Økomjølk 2012 Økomjølk 2013 Økomjølk 2014 Konv. mjølk likt tal årskyr Konv. mjølk likt areal Tal bruk Sum jordbruksareal herav grovfôr og beite Avling grovfôr og beite Årskyr 26,1 23,9 23,3 23,4 27,8 Oksar over eitt år 0,5 0,6 0,8 4,7 6,2 Mjølk per årsku Omsett mjølk Mjølkekvote Prisar Mjølk - ku 5,35 5,35 5,40 4,96 4,96 Kukjøt 43,63 43,63 45,49 43,32 43,79 Annet storfekjøt 46,76 46,76 45,45 49,68 49,62 Arbeidsinnsats Arbeidsinnsats i alt (jordbruket) Timar per årsku

34 ØKOLOGISK PRODUKSJON INNTEKTER OG KOSTNADER Økomjølk 2012 Økomjølk 2013 Økomjølk 2014 Konv. mjølk likt tal årskyr Konv. mjølk likt areal Husdyrprodukt i alt Tilskot i alt Andre inntekter Produksjonsinntekter i alt Tilskotsprosent 37 % 38 % 37 % 33 % 31 % Handelsgjødsel og kalk Kraftfôr Andre variable kostnader Sum variable kostnader Vedlikehald bygningar Vedlikehald maskiner Andre Faste kostnader i alt ekskl. avskrivingar Avskrivingar

35 NOK RESULTAT ØKOLOGISKE BRUK , FASTE KR Økologisk produksjon. Konvensjonell produksjon med same tal årskyr. Konvensjonell produksjon med like stort jordbruksareal

36 ROBOTMJØLKING OG ANDRE MJØLKESYSTEM Med robot 2013 Med robot 2014 Utan robot 2014 Tal bruk Årskyr 39,6 40,0 40,1 Areal, daa Leigd areal, daa Levert mjølk, liter Mjølkekvote, liter Yting Kg kjøt per årsku Innsett kapital

37 RESULTAT MJØLKEBRUK MED OG UTAN ROBOT Produksjonsinntekter Variable kostnader Dekningsbidrag Faste kostnader eks avskr Resultat før avskriving Avskriving Driftsoverskot Renteutgifter Verderlag per årsverk Med robot 2013 Med robot 2014 Utan robot 2014 Skattejustert vederlag

38 TILLEGGSNÆRINGAR Næring utanom jord- og skogbruk som er basert på brukets ressursar Omsetning over kr Inndelt i: Utleige av areal og bygningar Maskinkjøring Vareproduksjon/ foredling Utmarksnæring Landbruksrelatert reiseliv (turisme) Anna tenesteyting Anna biologisk produksjon

39 DELTAKARAR MED TILLEGGSNÆRING 2014, PROSENT MED OMSETNING, OG PROSENT MED OMSETNING OVER KR % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Austlandet Agder & Rogaland Vestlandet Trøndelag Nord-Noreg Landet Prosent av bruka med omsetning i TN Prosent av bruka med omsetning på over kr i TN

40 Omsetning per bruk, kr Output per holding, NOK OMSETNING I TILLEGGSNÆRING, KRONER PER BRUK. BRUK MED OMSETNING OVER KR I TILLEGGSNÆRING, REGIONAR Austlandet Eastern Norway Agder og Rogaland Vestlandet Western Norway Trøndelag Nord-Noreg Nortern Norway Landet Norway

41 Arbeidstimar per bruk Hours per holding ARBEIDSFORBRUK ULIKE TILLEGGSNÆRINGAR Utleige Rental housing Maskinkøyring Machine driving Vareproduksjon Production of goods Utmarksnæring Utilization of nonagricultural farm areas Turisme Tourism Anna tenesteyting Other kinds of service

42 DRIFTSOVERSKOT PER TIME TILLEGGSNÆRING Maskinkj. Vareprod. Turisme A. tenesteyt. Jordbr.

43 JORDBRUKSFRÅDRAG Verknad påverkar ikkje nokon av resultatmåla i driftsgranskingane Maksimalt frådrag auka jamt frå kr i 2000 til kr i 2013, uendra siste året For å få maksimalt frådrag må næringsinntekt vere over kr Andre frådrag kan redusere verknad av jordbruksfrådrag Jordbruksfrådraget var kr i gjennomsnitt for 2014 ( ) Ingen store skilnader mellom landsdelar 6 % av bruka hadde 0 i jordbruksfrådrag (7 % i 2013) 54 % av bruka hadde fullt frådrag ( 52 % i 2013 )

44 INNTEKTSVERKNAD AV JORDBRUKSFRÅDRAG Føresetnader fram til 2013: 33 % marginalskatt Endra av BFJ til 39 % i 2013 og bakover på følgjande måte: : 37 % : 36 % : 39 % : 38,4 % Kapitalskatt: : 28 % : 27 % Rammene medfører nedgang i inntektsverknad for 2014, driftsresultatet dreg opp Landet: Kr per årsverk ( - 200) Austlandet flatbygder: Kr per årsverk ( - 300) Jæren: Kr per årsverk (+ 500) Korn: Kr per årsverk ( ) Mjølk/Sau: Kr per årsverk ( + 600) Små skilnader mellom storleiksgrupper

45 JORDBRUKSFRÅDRAG STORLEIKSGRUPPER Jordbruksfrådrag 2012 Jordbruksfrådrag 2013 Jordbruksfrådrag 2014 Inntektv/årsv over 500 alle

46 JORDBRUKSFRÅDRAG DRIFTSFORMER Mjølk Storfekjøt Mjølk-svin Mjølk-sau Korn Korn-svin Sau Geitmjølk Jordb.frådrag Jordb.frådrag Jordb.frådrag Innt.v.årsv 2 014

47 JORDBRUKSFRÅDRAG REGIONAR J.frådrag 2012 J.frådrag 2013 J.frådrag 2014 Inntv./årsv Austlandet fl Austlandet a.b. Jæren Agder-Rog-a.b. Vestlandet Trøndelag fl. Trøndelag a.b. Nord-Noreg

48 Kr per m3 DRIFTSRESULTAT I GARDSSKOGBRUKET PER M Driftsresultat Operating result Arbeid familie Family labour Skogkultur Silviculture Driftskostnader Costs

49 GARDSSKOGBRUKET I 2014 Avverking per bruk auka frå 278 m3 til 407 m3 per skogeigedom, dette tilsvarar 111 % av balansekvantum (77 % i 2013) Driftsoverskot pr skogeigedom auka frå til kr frå 2013 til 2014 Driftsoverskot auka frå kr 102 til kr 159 per m3 Tømmerpris auka frå kr 309 m3 til kr 346 m3 Stadig større del av avvirkning utført av entreprenør, 89 % i 2014 mot 75 % i 2006 og 60 % i 2002

50 Nettoinvestering per bruk, 2014-kr NETTOINVESTERING , FASTE KR Nettoinv.jordbr.defl Nettoinv. glatta

51 NETTOINVESTERINGAR - REGIONAR Nord-Noreg Trøndelag a.b. Trøndelag fl Vestlandet Agder/Rog.a.b. Jæren Austlandet andre bygder Austlandet flatbygder Austl.fl. Austl. ab. JærenAgder/Rog. ab. Vestlandet Tr.lag fl. Tr.lag ab. Nord-Noreg Landet Areal Bygning Maskin Kvote Sum

52 Faste 2014-kroner GJELD PER BRUK , FASTE 2014 KR

53 Gjeld i prosent av eiendeler i alt UTVIKLING AV GJELDSPROSENT SISTE TI ÅR

54 NETTOINNTEKT Nettoinntekt er sum av all inntening med frådrag for gjeldsrenter og kår I gjennomsnitt for alle var nettoinntekta kr ( ) Høgast på Austlandets flatbygder med, kr ( + 22 %), lågast i Nord - Noreg kr (+ 2 %) Størst for dei største og minste bruka, men liten skilnad mellom dei andre gruppene

55 SAMANSETNING AV INNTEKT SISTE TI ÅR 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % Renter A. inntekter AN TN Skogbruk Jordbruk 10 % 0 %

56 OPPSUMMERING Auke i jordbruksinntekta for dei fleste gruppene etter eit svakt år i 2013 Framleis stor investeringsvilje trass i nedgang frå 2013 Gode vekstvilkår og høge avlingsnivå Volumauke per bruk Nedgang i timebruk ( -2 %) Auke i produksjonsinntekter ( 8 %) Kostnadsauke ( 6 %, 8 % for avskrivingar) Auke i driftsoverskot i skogbruket. Stort innslag av tilleggsnæring på norske gardsbruk, og bidrag frå tilleggsnæring til familieøkonomien auka Inntektsverknad frå jordbruksfrådraget om lag uendra med kr per årsverk

57 Takk for oss!