SULA KOMMUNE Fagutval for teknisk område

Transkript

1 SULA KOMMUNE Fagutval for teknisk område INNKALLING MØTE NR. 07/16 Møtedato: Møtestad: Sula rådhus, møterom B1 Møtetid: Kl. 18:00 Eventuelt forfall skal meldast til servicetorget, tlf Varamedlemmer møter berre etter nærare innkalling frå administrasjonen. Møtet er ope for publikum. Sula kommune Lars Gunnar Nesseth utvalsleiar

2 Sakliste Saksnr. Sakstittel Gradering 046/16 Godkjenning av møtebok nr. 06/16 047/16 Budsjett og økonomiplan teknisk sektor /16 gnr 88 bnr 8 - Reklamasjon på faktura av tilkopling vatn - Kari Vedde m/fleire 049/16 Kommunaltekniske gebyr- Gebyrregulativ /16 Gjennomkøyring forbode i Åregjerdet - klage på vedtak 051/16 Jarnesløa - godkjenning av avtale om bruk av løa 052/16 Mauseidvåg og Solevåg IL - søknad om støtte til fleire prosjekt 053/16 Fyllingvegen fortau del 2 - dekking av auka kostnader 054/16 Høyring om forslag til nytt ruteoppsett for 2017 for Sula

3 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Anne Lise Engkrog Salen Arkiv: K1-033 Arkivsaksnr: 16/ /17618 Godkjenning av møtebok nr. 06/16 Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Rådmannen si innstilling: Møteprotokollen vert godkjent. Tittel Dok.ID Protokoll - Fagutval for teknisk område

4 SULA KOMMUNE MØTEPROTOKOLL NR. 7 FAGUTVAL FOR TEKNISK OMRÅDE Møtedato: Møtetid: Kl Møtestad: Sula rådhus Saksnr.: Følgjande medlem møtte Tove Anita Garte Vestre Mariann Stadsnes Fiskerstrand Jostein Molvær Magne Anton Sunde Parti AP FRP KRF SUL Forfall meldt frå følgjande medl. Parti Følgjande varamedlem møtte Parti Jan Einarsen FRP Bjarne Stadsnes FRP Lars Gunnar Nesseth H Jan Arne Sletta H Ulla Hay V V Møteleiar: Magne Anton Sunde Frå administrasjonen: Jørn Agersborg Innkalling: Ingen merknader. Sakliste: Ingen merknader. Utlevert i møtet: Inkje Behandla saker: 41/16 45/16 Orientering: Sp.mål/interpell.: Magne Sunde stilte spørsmål om når det var planlagt nytt møte i Plan og byggenemnda for diverse bygg. Svar frå administrasjonen: Det er planlagt møte i Plan og byggenemnda for diverse bygg i forkant av neste møte i fagutvalet som er sett opp Fagutvalet uttrykte ønske om møtestart i Plan og byggenemnda for diverse bygg kl Diverse: Tove Anita Garte Vestnes stilte spørsmål om årsaken til at Kiwi har fått pålegg om å fjerne flagg ved fylkesvegen medan Rema 1000 har tilsvarande flagg oppe. Administrasjonen svarte at Statens vegvesen er vegmynde og at Sula kommune ikkje er kjent med pålegget. Spørsmål knytt til grunnlag for pålegg må rettast til Statens vegvesen. Underskrifter:

5 Jørn Agersborg referent Side 2

6 Saksliste Saksnr. Sakstittel Gradering 041/16 Godkjenning av møtebok nr /16 Kommunale utleigebustader - justering av husleige til gjengs leige 043/16 Lys turløype Vassetvatnet - bruk av tildelte spelemidler /16 Midlar til skoging langs kommunale vegar - innspel til budsjett /16 Risikog og sårbarhetsanalyse for brann og ulukkesvern på Sula Side 3

7 041/16: Godkjenning av møtebok nr. Rådmannen si innstilling: Møteprotokollen vert godkjent. Behandling i Fagutval for teknisk område Rådmannen si innstilling vart samrøystes vedtatt. TEO- 041/16 Vedtak: Møteprotokollen vert godkjent. 042/16: Kommunale utleigebustader - justering av husleige til gjengs leige Rådmannen si innstilling: Rådmann gis fullmakt til å justere dagens husleige til gjengs leige for dei kommunale utleigebustadane. Behandling i Fagutval for teknisk område Administrasjonen orienterte om begrepet gjengs leige og om gjeldande husleigesatser. Saka vart drøfta. Rådmannen si innstilling vart samrøystes vedteken. TEO- 042/16 Vedtak: Rådmann gis fullmakt til å justere dagens husleige til gjengs leige for dei kommunale utleigebustadane. 043/16: Lys turløype Vassetvatnet - bruk av tildelte spelemidler 2016 Rådmannen si innstilling: Tildelt tilskot i 2016 kr ,- til lys i turløype Vassetvatnet frå Møre og Romsdal fylkeskommune vert i si heilheit tilført prosjekt I5071. Side 4

8 Behandling i Fagutval for teknisk område Saka vart drøfta. Rådmannen si innstilling vart samrøystes vedteken. TEO- 043/16 Vedtak: Tildelt tilskot i 2016 kr ,- til lys i turløype Vassetvatnet frå Møre og Romsdal fylkeskommune vert i si heilheit tilført prosjekt I /16: Midlar til skoging langs kommunale vegar - innspel til budsjett 2017 Rådmannen si innstilling: Saka vert lagt fram utan innstillling. Behandling i Fagutval for teknisk område Møteleiar orienterte om saka og handsaminga i trafikktryggingsnemnda. Saka vart drøfta. Møteleiar Magne Sunde sette fram følgjande forslag til vedtak: "Fagutval for tekniske område støtter forslag frå trafikktryggingsnemnda om kantslått og skogrydding og oversender saka til Formannskapet for vidare handsaming." Forslag frå møteleiar Magne Sunde vart samrøystes vedteken. TEO- 044/16 Vedtak: Fagutval for tekniske område støtter forslag frå trafikktryggingsnemnda om kantslått og skogrydding og oversender saka til Formannskapet for vidare handsaming. 045/16: Risikog og sårbarhetsanalyse for brann og ulukkesvern på Sula Side 5

9 Behandling i Fagutval for teknisk område Administrasjonen orienterte om risiko og sårbarheitsanalysen for brann og redning og la fram følgjande innstilling frå rådmannen: "Sula kommunestyre tek risiko og sårbarheitsanalyse for brann og redning til vitande." Saka vart drøfta. Rådmannen si innstilling vart samrøystes vedteken. TEO- 045/16 Vedtak: Sula kommunestyre tek risiko og sårbarheitsanalyse for brann og redning til vitande. Side 6

10 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Jørn Agersborg Arkiv: K1-151 Arkivsaksnr: 16/ /18776 Budsjett og økonomiplan teknisk sektor Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Rådmannen si innstilling: Fagutval for teknisk sektor i Sula kommune har følgjande kommentarar til budsjettframlegg frå rådmannen: Tittel Dok.ID Budsjetthefte Vedleggshefte 1 budsjett Bakgrunn for saka: Dei enkelte fagutvala får framlegg til budsjett og økonomiplan til handsaming. Kommentarar frå fagutvala vert teken inn som grunnlag i vidare budsjettprosess i formannskap og endelig handsaming i kommunestyret. Saksopplysningar: Det visast til rådmannen sitt forslag med vedleggshefte. Vurdering: For vurderingar visast det til rådmannen sitt forslag og særleg omtale av teknisk sektor. 1

11 BUDSJETT Rådmannen sitt forslag

12

13 INNHALD 1. Innleiande kommentar side 4 2. Økonomisk situasjon side Kultur og oppvekst side Helse og sosial side Teknisk side Økonomiplan , Drift side Økonomiplan , Investeringar side Obligatoriske tabellar: Økonomisk oversikt drift side 71 Økonomisk oversikt investering side 72 Budsjettrapport 1A og 1B driftsbudsjett side 73 Budsjettrapport 2A og 2B investeringsbudsjett side Budsjett driftseiningane side Tiltak om ikkje er innarbeidd side 87

14 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Innleiande kommentarar Økonomiplanen er kommunen sitt langtidsbudsjett, og skal gi eit realistisk bilete av inntekter og utgifter for dei komande fire åra. God økonomistyring og økonomisk handlefridom er nødvendig for gode kommunale tenester og god utvikling av Sulasamfunnet. Vedtatt økonomiplan i fjor for perioden blei saldert ved å bruke 43 million kroner av disposisjonsfondet. Størstedelen av bruk av midler frå disposisjonfondet kom i dei to siste åra (2018 og 2019). Det er denne aukande utfordringa vi tar med inn i årets forslag til budsjett og økonomiplan. Stortinget har vedtatt nytt inntektsystem frå 2017, som isolert sett ytterlegare reduserer inntektene for Sula kommune med 7,1 million kroner (basistilskot og skjønnsmidler) årleg. Med denne bakgrunnen er utfordringane i budsjettarbeidet i år større enn tidlegare. Skal vi i tillegg imøtekomme aukande krav til gode tenester for innbyggarane på Sula, må vi investere for framtida. Dette er synleggjort i framlegget frå rådmannen. Budsjettforslaget vert saldert ved følgjande disposisjonar og føresetnader: innføring av eigedomsskatt etter lavaste sats to promille bruk av vel 46 million kroner frå disposisjonsfond i løpet av fireårsperioden. ved å legge til grunn ei årleg auke i frie inntekter på 0,5 prosent som følgje av forventa folketalsauke i Sula. Både skatt og folkevekst er usikre tal. Den historiske folketalsutviklinga i Sula viser at veksten varierer ganske sterkt frå år til år sjølv om den langsiktige trenden har vore jamn vekst. Den sterke folketalsveksten som Sula har hatt dei siste åra, kan synest å ha stoppa noko opp i 2015 og 2016: 4

15 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett I kapittel 2 gir rådmannen eit oversyn over den økonomiske situasjonen for Sula kommune, samt forslag til statsbudsjett for 2017 frå regjeringa. Sjølv om den endelege behandlinga av statsbudsjettet ikkje er ferdig i Stortinget, ventar vi ingen vesentlege endringar. Kommunen har klart å få gode driftsresultat siste åra. Dette gjer at Sula kommune har 71 million kroner på disposisjonsfond ved inngangen til budsjettåret Fire forhold pregar forøvrig den økonomiske situasjonen i Sula kommune: lave frie inntekter samanlikna med andre kommunar lave kostnader på så godt som alle tenesteområda ift behov og samanlikningskommunar folkevekst gir press på dei kommunale tenestene høg og aukande gjeld gir auka utgifter til renter og avdrag Sula kommune har like fullt makta å ha god kontroll, handlefridom og økonomisk styring. Dette skuldast fleire faktorar. God budsjettdisiplin i einingane er kanskje den aller viktigaste enkeltfaktoren. Figuren under viser kommunen sin ressursbruk når vi korrigerer for forskjeller i utgiftsbehov (KOSTRA): Figuren viser at Sula kommune gjennomgåande korrigert for berekna utgiftsbehov - bruker mindre ressursar på dei fleste tenesteområda samanlikna med landsgjennomsnitt og samanlikna med nabokommunane. 5

16 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Gjeld Sjølv om Sula kommune i alle år har vore svært varsom med å ta opp ny gjeld, og berre gjort nøkterne investeringar i nødvendig infrastruktur, begynner lånegjelda no for alvor å tynge. Lånegjelda har auka kraftig dei siste åra, særleg som følgje av nye skular i Solevåg og i Langevåg, ny barnehage i Langevåg samt nytt bukollektiv for personar med demens. Nye nødvendige investeringar er foreslått lagt inn i økonomiplanperioden. Gjennomføring av kommunedelplanen for avløp utgjer ein stor del av investeringane i perioden. I årets økonomiplan har vi også lagt inn eit grovt anslag på bygging av nytt helsehus i perioden. Nødvendig utbedring og beslutning om skulane på midtre Sula er derimot ikkje lagt inn. Lånegjelda har auka frå 399 million kroner i 2011 til 733 million kroner i I rådmannen sitt forslag til økonomiplan vil lånegjelda auke til over ein milliard kroner i siste del av økonomiplanperioden. Det er imidlertid verdt å merke seg at mykje av denne auken er lån knytt til sjølkost, jf. m.a. kommunedelplanen for avløp. Etterfølgjande figur viser utviklinga i lånegjeld: Auka lånegjeld kjem også til uttrykk når vi ser på lånegjelda i prosent av brutto driftsinntekter (2015): 6

17 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett I 2011 var talet 80,8%, i %, og i ,7% av brutto driftsinntekter. Sula har hatt kraftig auke i lånegjeld som andel av brutto driftsinntekter dei siste tre åra, og ligg klart over gjennomsnittet i KOSTRA-gruppe 7, gjennomsnittet i Møre og Romsdal, landsgjennomsnittet, og nabokommunen Ålesund. Giske kommune ligg imidlertid langt over Sula kommune. Lånegjelda pr. innbyggar i Sula er kr i Dette er klart over gjennomsnittet i KOSTRAgruppe 7 og landsgjennomsnittet, men under gjennomsnittet for Møre og Romsdal. Sjølv om mykje av auken i gjeld er lån knytt til sjølkost og rentekompensasjon, bør Sula kommune vere varsom med nye tunge investeringar. Inntekter Omlegginga av inntektssystemet svekker inntektssida i Sula med omlag 7,1 million kroner. Sula kommune vil også i 2017 få veksttilskot. Kommunar som har hatt ein årleg gjennomsnittleg folkevekst dei tre siste åra som er høgare enn 1,5 % får kr pr. ny innbyggar over vekstgrensa. Dette gir Sula kommune om lag 3,8 mill. kr. i Svakare folkevekst i Sula i 2015 (1,1%) og så langt i 2016 gjer at veksttilskot dei komande åra er meir usikre. Inntektssida er gjort nærare greie for i kapittel 2. 7

18 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Folketalsutvikling Sula har over tid hatt sterk folkevekst. Dette er grunnleggande positivt, men det fører samtidig til stort behov for kommunale tenester og medfølgande utgifter for å finansiere desse tenestene. Særleg har dette dei siste åra gitt seg uttrykk i oppvekstsektoren. I åra frå 2010 til 2015 har Sula hatt sterk vekst i dei yngste aldersgruppene, og dermed sterkt aukande barnetal i skular og barnehage. Gjennom strukturendring og utbygging på barnehageområdet dei siste åra, har Sula kommune lykkast med å effektivisere drifta og innfri barnehageretten. Etter prognosane vil veksten i desse aldersgruppene flate ut i økonomiplanperioden. Sjå meir om dette i kapittelet om kultur og oppvekst. Den første eldrebølga (alder 80+) slo inn over Sula i perioden Sula satsa bevisst og sterkt på heimebasert omsorg. Talet på plassar for heildøgns omsorg er ikkje auka i desse åra. Frå 2015 til 2025 aukar aldersgruppa år svært sterkt. Og frå 2025 slår den neste eldrebølga inn for fullt. Sjå nærare om dette i kapittelet om helse og omsorg. Vedlikehald og investeringar i bygg og anlegg Sula kommune eig og forvaltar ei stor bygningsmasse, og mange kommunale anlegg og vegar. Det er foreslått årleg samleløyving til vegar på kroner 4,6 million i 2017 og 2,6 million i resten av perioden. I økonomiplanperioden er det foreslått til saman 205 million kroner til investeringar i vassforsyning og avløp. Dette utgjer ein stor del av veksten i gjelda i økonomiplanperioden, og vil realisere vedtatt kommunedelplan for avløp. Av andre viktige investeringstiltak med foreslått løyving i 2017 kan nemnast: Og: Uteområda i skular og barnehagar med kroner 4 million i åra , og kroner 1 million i Utviding/nye klasserom Solevåg skule med 10 mill kroner. Utviding av skulekjøkken og naturfagsrom ved Sula Ungdomsskule med kroner 1,7 million. Det er i tillegg satt opp investering i nytt helsehus i slutten av økonomiplanperioden. Her er investeringsbeløpet berre ei synleggjering av prosjektet, og tallgrunnlaget er i beste fall indikativt. Utvikling av skulane på midtre del av Sula er foreløpig ikkje tatt høgde for i budsjettframlegget. Her skal det først gjennomførast eit utgreiingsarbeid der kostnadane med opprusting av Måseide og Fiskarstrand skular blir sett opp mot kostnadane med å bygge ein ny felles skule. 8

19 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Resultatframskriving i økonomiplanperioden I budsjettforslaget til rådmannen er det lagt inn nye driftstiltak på fleire av tenesteområda. Likevel er det mange behov det ikkje er funne plass til. Investeringstiltaka er i stor grad nødvendige investeringar knytta til kapasitetsbehov og nødvendig opprusting. Sjølv om dei tyngste investeringane også i denne perioden er innanfor VAR-området, må det som tidlegare omtalt - visast varsemd med nye låneopptak. For å saldere budsjett og økonomiplan foreslår rådmannen å innføre eigedomsskatt i Sula kommune. Dette er isolert sett ikkje ønskeleg, men behova for å styrke tenestene og investere for framtida i Sula - er etter rådmannen si oppfatning så sterke at dette er nødvendig. Sjølv med innføring av eigedomsskatt etter lavaste sats to promille blir økonomiplanen saldert ved å bruke 46 million kroner av oppsparte disposisjonsfond. Dette betyr at alt utviklingsarbeid i Sula i tida framover må rettast inn på å organisere og investere for effektiv drift med god kvalitet. Oppsummering Sula kommune kjem svekka ut av omlegginga av inntektssystemet. Sula kommune får også i år veksttilskot som kompenserer for noko av utfordringane med aukande folketal dei siste åra. Likevel har Sula lave totale inntekter samanlikna med landsgjennomsnittet. Utgiftene er også lave i forhold til store og aukande behov i tenestene. Sula kommune har over tid hatt sterk vekst i aldersgruppa 0-15 år. Dette har ført til behov for nye barnehageplassar og fleire skuleklasser. Det aukande talet på eldre i perioden har ført til auka press på heimetenestene og behov for omsorgsbustader og heildøgns omsorgsplassar. Med aukande låneopptak over tid, fører dette i sum til press på økonomien i Sula kommune. Rådmannen sitt forslag til økonomiplan er saldert ved å bruke om lag 46 million kroner av opparbeidde disposisjonsfond. Det er foreslått viktige investeringstiltak i økonomiplanperioden. Realiseringa av kommunedelplanen for avløp utgjer ein stor del av desse investeringane. I dei påfølgjande kapitla ser vi først nærare på den økonomiske situasjonen i kapittel 2. Så blir kultur og oppvekst, helse og sosial og teknisk område nærare omtalt i eigne kapittel. 9

20 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Økonomisk situasjon Utviklingstrekk I 2015 hadde Sula kommune eit positivt nettodriftsresultat på 2,4 %, 14,6 mill. kroner. Nettodriftsresultat er dei midlane ein har til avsetning og eigenfinansiering av investeringar. Det ideelle er eit netto driftsresultat på minst 1,75 % av bruttoinntekter. RESULTATUTVIKLING: Sula kommune har store investeringar og dermed auka låneopptak. Nettodriftsresultatet varierer sterkt i kommunen, og avkastning/tap på finansielle instrumenter er den faktoren som varierer mest. Sula kommune er ein vekst kommune med låge frie inntekter, men avkastning på finansielle instrumenter, skatteinntekter og ikkje minst god budsjettdisiplin i driftseiningane har vore med på å gi gode resultat. Dette har medført at vi har satt av midler på fond, overskotsfondet er berekna til 71 mill. kroner pr KOSTRANØKKELTAL Renteinntekter og finansielleinstr Kostra nøkkeltal Brutto driftsresultat i prosent av brutto driftsinntekter 2,2-0,8 2,6 4,4 5,1 Netto driftsresultat i prosent av brutto driftsinntekter 2,4 0,1 3,6 5,3 4,5 Nto. Finans og avdrag, i % av brutto driftsinntekter 4,6 3,9 3,6 3,2 4,6 Netto lånegjeld i prosent av brutto driftsinntekter 104,7 100, ,3 80,8 Arbeidskapital i prosent av brutto driftsinntekter 39,8 24,2 34,4 33,6 30,1 Skatt på inntekt og formue (inkludert naturressursskatt) i % av brutto driftsinntekter 31, ,9 31,5 32,2 Statlig rammeoverføring i % av brutto driftsinntekter 44 44,8 43,6 42,4 42,3 Frie inntekter i kroner per innbygger Netto lånegjeld i kroner per innbygger Alle kostra nøkkeltala er frå konserntala, då er KS og IKS med, dette for å kunne samanlikne oss med andre kommuner med mange KS og IKS. 10

21 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Brutto driftsresultat viser kva kommunen har igjen av inntekta når dei løpande driftsutgiftene er betalt. Dette tallet blir også feil når vi tek omsyn til mva kompensasjon påløpt i investeringsrekneskapen, for 2013 var mva kompensasjonen 1,2 % av bruttodriftsinntekter og for 2012 var den 4,7 %. Tek ein omsyn til dette var brutto driftsresult betre i 2013 enn i Frå 2014 vart ikkje mva kompensasjon påløpt i investeringsrekneskapen ført via driftsrekneskapen. Netto driftsresultat er resultatet etter netto renter og avdrag, utbytte og korrigert for avskrivninger. Interne transaksjoner som bruk og avsetning fond, føring av tidlegare års meir/mindreforbruk samt overføring til investeringsrekneskapen er ikkje med i berekninga av netto driftsresultat. Arbeidskapitalen er differansen mellom omløpsmidler og kortsiktig gjeld og skal gi eit uttrykk for likviditeten til kommunen. Vi ser også at langsiktig gjeld aukar sterkt både i % av brutto driftsinntekter, 80,8 % i 2011 og 104,7 % i 2015, og lånegjeld i kroner pr. innbyggar kr til kr Denne utviklinga vil halde fram i økonomiplanperioden. Indikatoren netto finans og avdrag i % av brutto driftsinntekter viser kor mykje av driftsinntektene som går til avdrag og netto renter/utbytte. Rentebelastninga vil variere avhengig av rentenivå og avkastning på likvide midlar og midlar til langsiktig forvaltning. Med aukande lånegjeld vil stadig meir av driftsinntektene gå til renter og avdrag Sula Ålesund Giske Gruppe 7 Møre og Romsdal Landet u/oslo Brutto driftsresultat i prosent av brutto driftsinntekter 2,2 2,4 0,7 3,3 2,7 2,5 Netto driftsresultat i prosent av brutto driftsinntekter 2,4 1,5-2,9 3,7 2,2 2,9 Netto finans og avdrag i % av brutto driftsinntekter 4,6 5,4 9,3 4,2 5,1 4 Netto lånegjeld i prosent av brutto driftsinntekter 104,7 96,1 163,5 83,5 97,4 81,7 Langsiktig gjeld i prosent av brutto driftsinntekter 231,6 241,9 289,6 210,6 243,1 217,6 -Herav pensjonsforpliktelse ,7 109, ,9 117,1 Arbeidskapital eksl. Premieavvik i % av brt.driftsinnt. 39,8 10,8 28,5 24,2 19,9 19,8 Disposisjonsfond i % av brutto driftsinntekt 11,8 0,4 0,1 9,2 4 6,7 Skatt på inntekt og formue i % av brt.driftsinntekt 31,6 36,7 34,5 34,7 30,7 32,9 Statlig rammeoverføring i % av brt.driftsinntekt 44 27, ,5 33,3 32,6 Netto driftsutgifter i kroner per innbygger, konsern Frie inntekter i kroner pr. innbyggar Netto lånegjeld i kroner pr. innbyggar Pensjonsforpliktelse i kroner pr. innbyggar Sula kommune tilhøyrer gruppe 7 som er mellomstore kommuner med lave bundne kostnader pr. innbyggar, og lave frie disponible inntekter. Lånegjelda aukar sterkt i Sula kommune, måler ein det i % av bruttodriftsinntekt er det berre Giske av samanlikningsgrunnlaget som har høgre gjeld. Målt i netto lånegjeld pr. innbyggar så har vi hatt ein sterk auke, men er fortsatt under gjennomsnittet i Møre og Romsdal. 11

22 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Kommunesektoren i statsbudsjettet for 2017 Statsbudsjettet legg opp til ein nominell vekst i kommunane sine frie inntekter på 4,075 mrd., av dette får primærkommunane 3,625 mrd. Gjennomsnittleg løns- og prisstigning vert anslått til 2,5 % neste år og lønsvekstanslaget er på 2,7 %. Realvekst i kommunesektoren i mrd. Kroner Frie inntekter 4,075 Vidareføre tenestetilbodet: Demografi 2,100 Pensjonskostnader utover lønsvekst 0,850 Satsingar innanfor frie inntekter: 0,800 tidlig innsats i skulen 150 mill. kroner rusomsorg 300 mill. kroner rehabilitering/habilitering 100 mill. kr helsestasjoner/skolehelsetjeneste 50 mill. kr fylkesveier 200 mill. kroner Handlingsrom 0,325 Underliggande vekst i diverse ressurskrevjande tenester og barnevern i følgje KS 0,4 Sula kommune sine frie inntekter. KRD nyttar folketal pr til berekning av inntektsutjamninga, og for utgiftsutjamning. Folketalet pr skal til slutt brukast til berekning av inntektsutjamning. Tabellen under viser berekna frie inntekter for Sula kommune i statsbudsjettet Auke %-auke Rammetilskot Vekstkommune Skjønsmidlar Sum rammetilskot Skatt Inntektsutjamning Sum frieinntekter ,09 4,2 mill. kroner i sentralt fordelt skjønn pga. tap ved nytt inntekstssystem (innlemming av barnehagane) har no gått ut ved endra gjennomgang av inntektssystem frå Skjønn fordelt av fylkesmannen vert endra kvart år vil vi få kr , løyvinga er gitt på bakgrunn av kostnadane i barnevernet. Sula kommune vil også i 2017 få veksttilskot. Kommunar som har hatt ein årleg gjennomsnittleg befolkningsvekst dei 3 siste åra som er høgare enn 1,5 % får kr pr. ny innbyggar over vekstgrensa. Sula kommune har dei siste åra hatt ein gjennomsnittleg årlig befolkningsvekst på 2,16 %. 12

23 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Mykje av veksten i frie inntekter er lagt på skatteinntektene på bakgrunn av oppdatert prognose i 2016 på 9,1 %, dette er usikre inntekter. I rammetilskotet er det også lagt inn forventningar om nye oppgåver eller endring i eksisterande oppgåver for kommunane. Tabellen nedanfor gir ein oversikt over slike tiltak (oppgåvekorrigeringar) Rusomsorg Rehabilitering/habilitering Tidleg innsats i skulen Ny naturfagstime, heilårseffekt Gratis kjernetid i barnehage, heilårseffekt Forsøk med ny ansvarsdeling i barnevernet, heilårseffekt Augeblikkeleg hjelp rus og psykiatri Aktivitetsplikt for sosialhjelpsmottakarar Inntekter med særskilt fordeling i rammetilskotet: 2017 auke frå 2016 Helsestasjon og skulehelseteneste Deltidsbrann personell Frivilligsentraler, innlemming av tilskudd tidligere gitt av kulturdep Sum Frie inntekter i økonomiplanen: Frie inntekter (ikkje prisjustert) i økonomiplanperioden Rammetilskot som forslag i statsbudsjettet Skatt Inntektsutjamning Sum frie inntekter 2017 priser Inkludert i rammetilskotet Skjønn fordelt av fylkesmannen Veksttilskot Vi har oppjustert dei frie inntektene slik: ,5 % årleg auke i frieinntekter pga befolkningsvekst Vi har budsjettert med ei årleg auke i frie inntekter på 0,5 %, dette er ikkje urealistisk utifrå forventa befolkningsauke. Vi har dessutan i økonomiplanen tatt høgde for fleire klasser og auka behov i pleieog omsorg. Veksttilskotet er lagt inn i 2017 og ein mindre sum 2018 etter KS sine berekningar basert på gjennomsnittleg folketalsvekst dei 3 siste åra. Skjønnsmidlane er tatt med vidare sjølv om dei er svært usikre. Skattenivået er likt forventningane i statsbudsjettet med ei auke på 9,1 % i 2016 og 2,3 % i Dette er usikre tal. 13

24 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Føresetnader i framlegg til budsjett og økonomiplan Løns- og prisauke Lønns- og prisføresetnad Kommunaldeflator 2,5 2,5 2,5 2,5 Vi har brukt 2,5 % som pris- og lønsforutsetning i Den kommunale deflator i statsbudsjettet for 2017 er 2,5 %, lønsauke 2,7 % og andre utgifter 2,0 %. Forventa lønsauke i 2017 og resultatet av dei lokale forhandlingane for 2016 til saman 8,5 mill. kroner er budsjettert som til disposisjon og vil bli fordelt på sektorane når resultatet av lønsoppgjeret er klart. Regulering av betalingssatsane kjem opp som eigne saker, med unntak av husleiger som er regulert i forhold til konsumprisindeksen, dette er delegert til administrasjonen. Pensjonsutgifter Utgifter til KLP (Kommunal pensjonskasse) og SPK(statens pensjonskasse) er ført med høvesvis 17 % og 11 % (+2 % frå arbeidstakar). Prognose - KLP Bud Prognose sept 2016 Prognose 2017 Innbetalt premie/tilskot(inkl. adm.) % betalt av arbeidstakar Utgift til føring på driftseiningane (tenesteområda) Samla kostnad (inkl. administrasjon, eksl. premieavvik) Premieavvik skal føres på funksjon Sum amortisert premieavvik skal føres på funksjon Prognose SPK Bud Prognose sept Prognose 2017 Innbetalt premie/tilskot(inkl. adm.) % betalt av arbeidstakar ( ) ( ) ( ) Utgift til føring på driftseiningane (tenesteområda) Avregning for tidligere år Samla kostnad (inkl. administrasjon, eksl. premieavvik) Premieavvik ( ) Amortisering premieavvik ( ) Pensjonspremien er det beløpet vi skal betale til pensjonskassa, og endeleg betaling kan avvike frå dei foreløpige berekningane dersom lønsutvikling, pensjonsutvikling, avkastning og talet på tilsette avvik sterkt frå det estimerte. Pensjonspremien med frådrag av arbeidstakarane sine 2 % er fordelt på dei ulike tenesteområda. Ser ein på KLP for 2016 så er det stor forskjell mellom betalt premie i prognose frå september 2015 til september Dette skuldast høgare avkastning og lågare lønsauke enn berekna. Samstundes vert 14

25 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett premieavviket nedjustert slik at samla kostnad er omtrent uendra, endeleg berekning vil vi få i januar For SPK har samla kostnader auka med 0,6 mill. kroner, men premieavviket har auka slik at netto auka kostnad er 0,2 mill. kroner. Pensjonskostnaden vert berekna utifrå prinsipp fastlagd i ein rekneskapsstandard og skal forsøke å gi ein fornuftig og jamn fordeling av pensjonskostnadane over tid. Avviket mellom pensjonspremien og den berekna pensjonskostnaden vert kalla premieavvik og skal reverserast. Premieavviket vart fram til 2012 amortisert (nedbetalt) over 15 år, frå 2013 over 10 år og frå 2015 over 7 år. Berekna premieavvik for Sula kommune vil vere 20,5 mill. kroner pr og 29,1 mill. kroner pr Renter og utbytte Lånerenta: Flytande renter Forslag Bergen Capital management, renter i sertifikat- og obl.markedet 1,42 1,70 2,08 2, mill. kroner av låna er knytt til swapavtalar, 50 mill. av desse vert innfridd i ,5 mill. kroner har fastrenteavtale og ytterlegare 241 mill. kroner er knytt til lån med rente og avdragskompensasjon. Inntekter knytt til husbankrente er budsjettert med rente lik flytande rente. Utbytte på midlar til langsiktig forvaltning og bankinnskot er budsjettert lik flytande rente, men med 0,5 % pluss i Det er også forventningar om bruk av likviditet og fond utover i økonomiplanen. Fondsforvaltning Pr har vi 76,6 mill. kroner til aktiv forvaltning. Det er forventa ein reduksjon i fond og likvide midlar i løpet av økonomiplanperioden. Pkt. 8.1 i finansforvaltningsreglementet gir denne definisjonen av langsiktige finansielle aktiva: Langsiktige finansielle aktiva er aktiva som ikkje skal nyttast til drifts- eller investeringsformål i rekneskap og budsjettåret samt økonomiplanperioden. Beløp til langsiktig forvaltning vert fastsett i årsbudsjettet og eventuelt i samband med enkeltsaker. Vi har eit kapitalfond på 59 mill. kroner og reduserer overskotsfondet til frå 71 mill. kroner til 24,9 mill. kroner i løpet av økonomiplanperioden og, utifrå dette så foreslår vi at beløp til aktiv forvaltning frå vert uendra, men må vurderast på nytt ved budsjett Avdrag Vi har for alle år budsjettert med lengste lovlege nedbetalingstid etter rekneskapsforskriftene, dvs. eit gjennomsnitt på 30 år på gamle lån. Minimums avdragstid er lik gjennomsnittleg attståande avskrivingstid på realaktiva. 15

26 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Låneopptak og utvikling av samla gjeld Investeringane i økonomiplanperioden er tilnærma 100 % lånefinansiert med unntak av bruk av mva kompensasjon. I tabellane nedanfor er lån til vidareutlån trekt ut, men ubrukte lånemidlar er med. Utvikling i lånegjeld Forventa utvikling i lånegjeld IB lån til investeringar Låneopptak VAR Låneopptak andre investeringer Avdrag (24 905) (24 852) (30 288) (33 743) (37 377) UB lån til investeringar Gjeld pr innbyggar, heile gjeld med inntekter knytt til husbankrente - og 5 års Nibor (VAR) Lån utan rente- og avdragskompensasjonar: Vatn- og avløp Omsorgsbustader Reform skulepakken Skulepakke II Kyrkjelege formål Sum Som ein ser at tabellane så er mykje av låneauken ein konsekvens av investeringane innan vatn og avløp. Renter og avdrag på desse investeringane skal finansierast gjennom auke i årsgebyr. 16

27 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Avsetningar og bruk av avsetningar i økonomiplanperioden Disposisjonsfond Risikoregulerings fond Diverse formålsstyrte fond: Tettstad 100 KNM 100 Flyktningefond 308 Overskotsfond pr Saldering av budsjett Avsett overskot Sum overskotsfond Budsjettert brukt Saldo overskotsfond pr Bundne driftsfond Saldo pr Budsjettert brukt i Budsjettert avsett i økonomiplanperioden 4316 Saldo pr Dette er fond bunde til ulike formål og vil bli bruk etter kvart som utgiftene oppstår sjølv om dei ikkje er budsjettert. Ubundne investeringsfond Saldo pr Budsjettert avsett Budsjettert brukt i Budsjettert brukt i økonomiplanen Saldo pr Bruken er eigenkapital KLP. Likviditet Likviditeten er god, men korrigert for fondsmidlar og unytta lånemidlar vært likviditeten svekka. Difor kan ein ikkje anbefale å bruke opp heile kapitalfondet. Av disposisjonsfondet er det budsjettert brukt 46 mill. kroner. Det er berekna at vi må ha mellom 25 og 30 millionar kroner for å kunne betale ut lønn, skatt og sosiale utgifter. 17

28 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Kultur og oppvekst Visjon Barn som veks opp i Sula skal oppleve relevans, utfordringar, samanheng og mestring kvar dag i læringsreisa si. Alle skal møte høge forventningar og få kompetent hjelp når dei treng det. Barn som veks opp i Sula, skal fullføre vidaregåande skule. Visjonen i Kultur og oppvekst illustrerer vi slik: For å påverke at borna i Sula får ein god start, har vi sett fokus på autoritativt leiarskap, val av relevant innhald, varierte arbeidsmåtar og trygge og stimulerande læringsmiljø, frå helsestasjonen til ungdomsskulen. Det vi gjer skal vere kunnskapsbasert; vi skal vite kvifor. PPT, skulehelsetenesta og barnevernet gir kompetent bistand i førebyggjande og hjelpande arbeid. I fritida skjer ting på biblioteket, i kulturskulen, på Dunken, i regi av utekontakten og gjennom samarbeid med frivillige lag og organisasjonar. Arbeidet i KO er førebyggjande og bidrar til å styrke folkehelsa i Sula. Kommuneplan Frå Samfunnsdel (K-sak 35/11) kap 3.2: Førebyggjande innsats samt trygge og gode oppvekstvilkår. Ein må oppretthalde og vidareutvikle førebyggjande tilbod til barn og unge i kommunen, både i form av fritidstilbod, helserelaterte og pedagogisk tiltak. Lovgrunnlag Innbyggjarane sine rettigheiter inn mot KO-sektoren er regulert i Lov om barnehagar (barnehagelova), Lov om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa, Lov om helse- og omsorgstenestene (helsesøster/skulehelsetenesta), Lov om barnevern, under omlegging Lov om introduksjonsordning og norskopplæring for nyankomne innvandrere. Lov om offentlege styresmakters ansvar for kulturverksemd (Kulturlova) og Lov om folkebibliotek. I tillegg ei rekke forskrifter (t.d. fag- og timebyteplan, læreplanane for fag, rammeverk for digital kompetanse) ei mengd med rundskriv og Barnekonvensjonen til FN. 18

29 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Organisering Oppvekst omtalt først, deretter Kultur. Ressursar STILLINGAR OPPVEKST SUM 252,93 240,30 233,81 Kultur- og oppvekstadministrasjonen 1,00 1,00 1,00 Solevåg skule 1) 22,07 20,78 19,70 Måseide skule 11,77 11,66 11,07 Fiskarstrand skule 14,23 16,10 15,90 Langevåg skule 1) 42,30 39,40 37,70 Sula ungdomsskule 38,03 39,10 39,90 Solevåg SFO 3,96 3,96 4,00 Måseide SFO 2,21 2,74 2,13 Fiskarstrand SFO 3,30 3,80 3,55 Langevåg SFO 7,39 6,44 6,54 Sunde Barnehage 9,00 9,60 10,00 Måseide Barnehage 2) 16,00 16,00 15,00 Langevåg Barnehage 25,50 24,50 22,60 Molvær Barnehage 16,00 16,00 16,00 Spesialpedagogisk hjelp barnehagar 4,00 3,65 3,65 Vaksenopplæring etter Oppl-lov, kap 4-2( 2,97 2,92 2,92 TBU (Barnevern, Helsestasjon og PPT) 33,20 22,65 22,15 Oversikt over årsverk i KO per , einingane vert omtala under 19

30 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Kommentar til stillingsplanen Personalet utgjer hovudressursen i sektoren, både økonomisk og med tanke på kva vi kan utrette. I barnehagen, der kommunen følgjer minstekravet for grunnbemanning i dei kommunale barnehagane, er det lite endring, veksten i barnetalet ser for tida ut til å stabilisere seg i Sula. Kommunale barnehagar er Molvær, Langevåg, Måseide og Sunde. Private er Hatlebakken, Nymarkbakken, Gnist, Rørstadmarka, Vasset og Røde kors open barnehage. Nymarkbakken har søkt om å utvide kapasiteten. Leiarane i private og kommunale barnehagar samarbeider om inntak og kvalitet i barnehagane i Sula. Kommunen har eit likeverdig ansvar for borna på fleire områder uavhengig av om dei går i kommunale eller private barnehagar. Ei stor utfordring her er at talet på årsverk til spesialpedagogiske tiltak er uendra sidan 2011, trass i at spesialpedagogane skal serve born og rettleie personal og foreldre i 6 fleire avdelingar. Dei spesialpedagogiske oppgåvene er eit viktig verktøy for tidleg innsats og omfattar arbeid med born med ulike vanskar i både kommunale og private barnehagar. Tiltaka er lovpålagte. For nokre få born er tiltak allereie så omfattande og vedvarande at det bør lagast eigne planar (IP) der ein skildrar behov og innsatsen over tid og på tvers av sektorane. Barnehagekapasiteten ser ok ut framover, det er sett av midlar i budsjettframlegget til drift av fem nye barnehageplassar i Foreldrebetalinga følgjer nasjonale maksatsar (eiga sak). I grunnskulen har Sula ein struktur med fem grunnskular. Barneskulane er Solevåg, Måseide (fådelt), Fiskarstrand og Langevåg skule. Ved alle barneskulane er det SFO tilbod til klasse, og for born med funksjonshemming. Sula ungdomsskule samlar elevane frå dei fire barneskulane til dei siste tre åra i grunnskulen. Frå skuleåret 2010/2011 og fram til i dag har det skjedd vesentlege endringar. Klassetalet har auka med 12 nye klassar, det er innført valfag på alle trinn i ungdomsskulen og no sist ein ny time i naturfag på mellomtrinnet. Veksten har dermed overgått alle prognoser utan at løn til fleire lærartimetalet vart tilført. I 2016 vart lønsmidlar til lærartimane auka noko, men hausten 2016 kom ytterlegare klassar til. Kvar ny klasse skal minimum ha lærar i kvar time. Deretter kjem timar til enkeltvedtak og timar til å dele klassen i praktiske fag. I snitt trengs minimum 1,4 årsverk for å dekke oppgåvene i ein ny klasse. For å ha lærar til dei nye 1.klassingane, har dei største skulane måtta tilsette lærar ved skulestart og finansiere dette ved å redusere andre driftskostnader, styrking og spesialundervisning. Andelen born som treng spesialundervisning, er på veg opp att. Medan driftskostnadane i kommunen gikk vesentleg opp i 2015, gikk utgiftene til skuledrift ned, samstundes som utgifter til å drifte to nye klassar og starte opp og drifte to til frå august, skulle dekkast (Illustrasjonen syner KOSTRA-tal på konsernnivå, netto driftsutgifter i Sula i 2014 og -15 nedst). 20

31 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Ein oversikt over minimum krav til lærartimar for å oppretthalde minstekrav i lov- og avtaleverk, samt ressursbruk knytt til enkeltvedtak spesialundervisning og norsk2-opplæring, syner ei svært stram drift i grunnopplæringa i Sula. Ressursknappheit i skulen går først og fremst ut over opplæringa til dei mest sårbare borna, men det påverkar og kvaliteten på opplæringa generelt. Skulane ber om lærarar til nye klassar og førebyggjande arbeid, samt ei generell styrking av tidleg innsats i til born som strevar. SFO Intensjonen med SFO er at den skal møte foreldra si arbeidstid med ein stad borna kan vere før og etter obligatorisk skuletid. Her skal borna få omsorg, mat, kvile, men og få høve til å utfalde seg utifrå eigne interesser saman med andre. SFO er enda ein arena som bidrar til å trygge born sine oppvekstvilkår og kan ha førebyggjande effekt. SFO skal vere ein plass der ungar vert sett og får utfalde seg gjennom eit mangfald av aktivitetar. Gode SFO-ar er tilpassa borna sine behov og lokal kultur. For å halde tritt med normal løns- og kostnadsutvikling, foreslår rådmannen at satsane vert justert i tråd med kommunal deflator med verknad frå Justeringa gjeld og drop-intimar for born med og utan fast plass. Nye satsar er lagt fram i eiga sak. Vaksenopplæring. Stillingane er knytt til opplæringa på Mylna (rehabiliterande og habiliterande opplæring etter opplæringslova kap 4A-2 ). For tida er det eigen rektor i eininga (personleg ordning). Tiltakseining for barn og unge. Eit godt døme på korleis samlokalisering styrkar samhandling, ser vi på helsestasjonen; der har det oppstått eit godt fagleg samarbeid på tvers av organisering, mellom kommunepsykologen og helsesøstrene som har kontor vegg i vegg. Det er eit sterkt ønske om samle faginstansane i TBU-eininga under felles tak. Frå 2017 har TBU teke på seg ansvaret for bustad til einslige mindreårige flyktningar, organisatorisk lagt til barnevern. TBU aukar staben med 9 årsverk til denne drifta. Samorganisering av dei tre fagområda Helsestasjonen/ skulehelsetenest, Barnevernet og PPT har styrka kvaliteten i tilbodet til born og unge i Sula. Tverrfagleg arbeid med å etablere definere behova for førebyggjande tiltak, utvikle stadig betre tiltak som ein veit har positiv effekt, og styrke det systematisk samarbeid med tilsette i barnehage /skule, betyr mykje. For enkelte barn/unge, der behova til barnet tilseier det, er tverrsektoriell samhandling ein kritisk suksessfaktor. TBU strevar med å ta unna melde saker. Kravet om å halde rammene, har ført til at særleg barnevernet har måtta prioritere hardare og over tid har høge tal på fristbrot. Konsekvensane er uforsvarleg drift og tenesteyting. Både helsestasjonen og PPT har høg aktivitet og auka arbeidsmengd som følgje av dei store barnekulla dei siste åra. Innan alle tre fagområda er dei tilsette uroa over at dei ser mange som burde hatt meir hjelp i form av styrka, førebyggande innsats. Helsestasjon og skulehelsetenesta si oppgåve og kompetanse i Sula er å avdekke og forebyggje helseproblem, hos barn og ungdom 0-20 år. Skal ein ha eit håp om å redusere utgiftene til barnevern, er det avgjerande at denne tenesta er rigga til å arbeide systematisk med førebyggjande tiltak og tidleg innsats. Når innbyggjarane vert gravide, skal dei få tilbod om svangerskapskontroll i tilknytning til helsestasjon. Dei som arbeider i tenesta har ei viktig rolle i å sikre ein god omsorgssituasjon gjennom tiltak for å styrke foreldra si mestring i foreldrerollen, førebyggje, avdekke og avhjelpe rusproblematikk og vald i nære relasjonar - og samarbeide tett med barnehage, skule, PPT og barnevern, for å følgje opp uro for eit barn. Når barnehagen aukar med ei avdeling eller skulane med nye klassar, er auken like mange nye brukarar i denne delen av tenesta. Når ferske rapportar om helsetilstanden i Sula syner at mange ungdommar i Sula slit psykisk, så kan innsatsen frå helsesøster vere nett det som hjelper ungdommen til å ta betre vare på seg sjølv og helsa si. Leiar ynskjer å styrke lavterskeltilbod (sjå kap 3.1 i HS-plan ), som kan hjelpe i familiar og drive ulike samtalegrupper i ein akuttfase - og dermed unngå at vanskar eskalerer. Vidare skal tenesta avdekke nedsette funksjonar hos barn og samarbeide om habilitering av barn og ungdom med spesielle behov, som kronisk sjukdom og funksjonsnedsetting. Skulehelsetenesta er og, saman med 21

32 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett barnehage, skule og PP-tenesta, viktige aktørar i arbeidet med å fremje barn og unge sitt lærings- og utviklingsmiljø - og bidra til å legge til rette for godt psykososialt og fysisk miljø for borna i skule og barnehage. Helsesøstrene samarbeider med omsorgstenesten og andre helsetenester i HS, om tilbod til enkelte born og unge (IP). Til skulehelsetenesten er det pt avsett 1,50 årsverk, fordelt på skulane slik: Langevåg skule 2 dagar (461 elevar), Solevåg skule 1 ½ dag ( 230 elevar), Fiskerstrand skule 1 dag (142 elevar), Måseide skule ½ dag (84 elevar), Sula ungdomsskule : 3 dagar (326 elevar). Behovet er stort, og det er sterkt ønska å minske avstanden til normtalet frå Helsedirektoratet (støtta av Utdanningsdirektoratet) som rår til ei helsesøsterstilling per 300 elevar, altså 4,2 årsverk i Sulaskulen. Leiar ber om å få styrka skulehelsetenesta med 100% stilling helsesøster, og om å få etablere lavterskeltilbod for rettleiing i heimen (forebygge behov for barnevern) og koordinering andre tiltak i akuttsituasjonar, 80 % stilling i PPT si oppgåve og kompetanse er å bidra til heilskap og samanheng i opplæringa i Sula for born i alderen 1-15 år. Når vi får ein auke i talet på barnehageavdelingar og klassar, får PPT automatisk tilsvarande nye oppgåver. Det er heller regelen enn unnataket, at det i kvar barnehageavdeling/ skuleklasse er eitt, eller fleire, born som treng ekstra oppfølging og tilrettelegging, t.d har det så vanskeleg at åtferda krev eit ekstra blikk og ekstra hender. PPT har ansvar både for å rettleie lærarar og assistentar ute om korleis dei best kan legge til rette for barnet/eleven si læring i fellesskapet, dvs arbeidet med tidleg innsats, dei organiserer nettverkssamlingar for småskulane og barnehagane, for å sikre at dei borna som slit, møter trygge og autoritative vaksne, som forstår og kan hjelpe dei å fungere i fellesskapet (frå fekk vi ei endring i barnehagelova som pålegg PPT ansvaret for å gi rettleiing til ni barnehageeiningar her i Sula. Det følgde ikkje ressursar med endringa). Rettleiingsansvaret er knytt til både fagleg og sosial læring, og skulemiljø / mobbeførebygging. PPT skal i tillegg gjere utgreiingar og undersøkingar når læraren og foreldra ikkje har tilstrekkeleg kompetanse til å avdekke kva tiltak som kan gi eit barn som strevar, den tilrettelegginga det har krav på. Undersøkingane skal gi råd om korleis tilsette og føresette kan hjelpe barnet. Også born som ikkje går i barnehage, har rett til hjelp frå PPT. Leiar ber om å få styrka dette arbeidet med 50 % stilling i Barnevernstenesta si oppgåve og kompetanse er og å bidra til at barn og unge i Sula har trygge oppvekstvilkår med forsvarleg omsorg. Hausten 2016 er det etablert bustad for inntil 5 einslige mindreårige flyktningar, med 8 årsverk i medlevarturnus og ein prosjektleiar. I skrivande stund er det usikkert når dei kjem til Sula. Får barnevernet melding om barn og unge frå 0-18 år, som lever under tilhøve som kan skade helse og utvikling, skal dei undersøke saka og gi naudsynt hjelp som sikrar betre omsorg, primært i heimen /i anna nær familie, eller, når det er til det beste for barnet; i fosterheim eller institusjon. Om det er aktuelt med ettervern, har barnevernet ansvar til ungdommen er 23 år. Å sikre at borna som er under omsorg av barnevernet, fullfører skulegangen, er eit nasjonalt satsingsområde. Fylkesmannen har over tid hatt tilsyn med barnevernet i Sula, grunna omfattande fristbrot. Dei peikar på fleire utfordringar, det eine er kapasitet, det andre er opplæring, rutinar og dokumentasjon internt. Fylkesmannen meiner det eine kan henge saman med det andre. Dei ser at det vert arbeidd hardt med å betre situasjonen, men det er ikkje nok til å få vekk fristbrota. Fylkesmannen varslar pålegg mot Sula kommune der kvar sakshandsamar har om lag dobbelt så mange saker som barnevern elles i landet. 22

33 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Leiar ber om å få styrka barnevernet med 100 % stilling i 2017 for å ha sjanse til å få ned fristbrota og få på plass rutinar, dokumentasjon og system for oppfølging av sakshandsamarane. Behov i drifta i oppvekstsektoren Oppveksten kjem ikkje i reprise. Dei fleste klarar seg fint, men for mange kan møtet med tilsette i dei kommunale tenesten vere avgjerande for korleis dei klarer seg. Dei innmelde behova er nøkterne og dei fleste framlegga er meldt fleire år på rad. Einingsleiarane har teke inn over seg at kommunebudsjettet er stramt, og at Sula jamt over ligg lågt på driftsutgifter samanlikna med andre kommunar og fylket/nasjonen, men dei slit med å få til forsvarleg drift der dei unngår lovbrot på felt som er sterkt regulert av lover og forskrifter: Ein elev skal ha eit gitt tal undervisningtimar i gitte fag/kompetansefelt med kvalifisert lærar, kva elev har krav på tilpassa opplæring med spesialundervisning dersom ein ikkje har utbytte av det ordinære tilbodet. Krav til miljø, helse og tryggleik for borna i barnehage og skule er forskriftsfesta i 23 paragrafar. Alle nyfødde skal ha besøk av helsesøster og etter kvart skal dei ha vaksiner og alle skal ha informasjon på eit språk dei kan forstå. Når barnevernet og PPT får ei melding, skal meldingane følgjast opp og tilsette med relevant kompetanse må gjere dette arbeidet. Fristbrot i barnevernet vert påtala av fylkesmannen, som og peikar på fleire uheldige konsekvensar underbemanninga har for å sikre forsvarlege arbeidsprosessar, dokumentasjon og opplæring og rettleiing til dei tilsette. Handlingsrommet for «smarte grep» er absolutt til stades i også i oppvekstsektoren, men omstilling krev ressursar og merksemd. Ei typisk utfordring i sektoren er forstillinga om at omorganisering av tenesteområda i TBU fører til økonomisk innsparing i drifta på kort sikt. Oppfatninga vert ein reell trugsel mot kapasiteten og kvaliteten i arbeidet; auken i kostnadar til klienttiltak, gjev lite handlingsrom for å tilpasse talet på dei som skal løyse sakene, til mengda av saker. Konsekvensen er alvorlege både for tenestekvalitet til innbyggjarane - og i eit HMT-perspektiv. Den største innsparinga er langsiktig, og ligg i at dei universelle tenestene kan gjere ein så god jobb at berre dei færraste treng tiltak på det selekterte og dedikerte nivået. Vidare i at når nokon treng hjelp frå kommunen, får dei rett hjelp raskt slik at situasjonen faktisk endrar seg til det betre, i staden for å eskalere. Midlane som er sett av til å hjelpe og legge til rette for dei mest sårbare og ressurskrevjande borna, er ikkje tilpassa veksten i barnetalet. Når det kjem born med 1:1 behov, vert utgiftene større enn det dei fordelte kronene kan dekke. Utfordringa er like eins i SFO, vi fekk ei sårt tiltrengt auke her i år. Nøkkeltal for undervisning dokumenterer ein rammetimeauke frå til ein reell kostnad av 6,5 million. Rektorane anstrengar seg for å tilpasse auken i undervisningstimar og naudsynt utstyr til kvar elev innanfor ei stadig strammare ramme. For å få dette til, er timane til klassedeling og gjennomføring av enkeltvedtak redusert betydeleg. Det vert fira på kravet til kompetanse for å få kvardagen til å gå rundt. Sula er på lista over dei 100 kommunane i landet som har lågast lærardekning og høgast andel av spesialundervisning. Omlegging av lovverket for barnevernet og barnehage, inneber nye oppgåver og ansvar for TBU frå Totalt er det frå dei ti driftseiningane i oppvekst meldt inn behov for å auke drifta med knapt 8,25 mill. I hovudsak er behova knytt til utvida kapasitet/ fleire stillingar. 23

34 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Bygg og lokalitetar Molvær barnehage - 4 avdelingar: Eldre bygg, manglar arbeidsplassar til barnehagelærarane og vognrom. Behov for oppgradering av uteområde. Langevåg barnehage - 6 avdelingar: Nybygg, opna hausten Strøkent inne og ute. Har kameraovervaking på kveldstid. Måseide barnehage - 4 avdelingar: Eldre bygg med nytt påbygg. Treng oppgradering på uteområdet. Sunde barnehage - 2,5 avdeling: Eldre, litt slitent bygg og uteområde, manglar vognrom og arbeidsplassar, toalettforholda er dårlige. Står på «neste steg»-lista med tanke på å få ein kostnadseffektiv struktur på kommunale barnehagar (grunnlag for overføring til private). Kan ikkje utvide kapasiteten der dei ligg, men det er sett av tomt i arealplanen med tanke på nybygg. Solevåg skule skule: Nytt bygg til småskulen og flott hall opna hausten Klasserom dimensjonert for 20 elevar. Gammalt bygg til mellomtrinnet, godkjent av kommunelegen som ok, men skulen har for liten kapasitet frå skulestart Reguleringsvedtak i området aukar presset på skulekapasitet og det er tatt høgde for å utvide med fire klasserom. Uteområdet er fantastisk, og elevane ynskjer seg amfi for å kunne samlast i støypt skråning mellom bygningane. Måseide skule Fådelt 1-7 skule: Eit av dei to eldste skulebygga. Generelt slitent. Gymsalen kan nyttast til dei yngste, dei eldre bussast til kroppsøvingsundervisning i Solevågshallen/ute. Garderoben til dei yngste er for liten når vaksne skal hjelpe born. Modulbygg sett opp i Fleire reguleringsvedtak kan auke presset på skulekapasitet. Ikkje nok klasserom til å bli fulldelt. Uteområdet treng utstyr til aktivitetar på ulike alderssteg i friminutta, no er det relativt semmert. Fiskarstrand skule 1-7 skule. Gammalt bygg, men fekk ei generell oppgradeing etter at Dagmar tok taket romjula Gjennomført vedlikehald av brakker og utskifting av kjøkken. Manglar arbeidsplassar og SFO-lokalitetar. Treng ombygging for elevar med behov for fysisk tilpassing frå skulestart Reguleringsvedtak kan auke presset på skulekapasitet. Langevåg skule 1-7-skule: Nybygg opna i mars Manglar framleis mobiltilgang i heile bygget. Uteområda ferdigstilt våren Tek midlertidig i bruk skulekjøkkenet i vgs-bygget til undervisning hausten Kapasitet til tre parallellar, frå hausten 2016 er 1.klasse-kullet på fire klassar (88 førsteklassingar). Ligg an til ny auke i august 2017, ein manglar då undervisningsareal til ein klasse. Reguleringsvedtak kan skape ytterlegare press på kapasiteten. Det er meldt behov for fleire aktivitetar (disser) for dei yngste grunna den sterke veksten i skuleborn i krinsen. Sula ungdomsskule skule: Relativt nyoppussa og oppgradert. Behov for skulekjøkken og naturfagrom for å kunne ha undervisning med to grupper samtidig. Behov for kapasitetsauke frå Uteområdet er nyetablert og legg til rette for ulike aktivitetar. Bygningen etter vidaregåande bør vurderast som universelt tilgjengeleg tilleggsareal ved å gjere Langevåg barneskule og Sula ungdomsskule om til forsterka skular (1-10) for born med store tilretteleggingsbehov. TBU (barnevern, PPT og helsesøster-/skulehelsetenesta): Foreløpig lokalisert som før omorganiseringa, men manglar kontor. Det er bestemt at helsestasjonen skal flytte, men ikkje kor. 24

35 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Behov for investering i sektoren Investeringsbehova er, forutan inventar og alminnelig vedlikehald (teknisk på bygningane), knytt til tema som ein finn grundig handsama i vedtekne strategi- og handlingsplanar for oppvekstsektoren: Dette gjeld 1) Strategi for digital kompetanse (K-sak 022/13 og 061/15) og det gjeld 2)Skulebruksplanen for dei kommande åra (K-sak 029/15). Investeringar til digital kompetanse Mandatet Auka kunnskap og lærarkompetanse om digitale undervisningsmetodar, gjer at kva utstyr som er mest relevant i undervisninga, endrar seg fort. Ulike oppgåver krev ulikt utstyr. Elevane skal lære seg å ferdast kompetent og skapande, og ikkje minst trygt, i den digitale verda, dette er oppdraget skulen har på feltet. Tilbakeblikk Ein 1.generasjon Strategiplan for digital kompetanse i barnehage og skule vart utarbeid i 2012 for å sikre at born i Sulabarnehagane og Sulaskulane får grunnleggande digitale ferdigheiter i tråd med forskriftene (jf forskriftene Rammeplan for barnehage og læreplanar i fag i skulen - LK-06). I 2013 vedtok Kommunestyret planen. Vedtaket innebar at alle klasserom skal ha digitale tavler, elevane i ungdomsskulen skal ha pc 1:1, i mellomtrinnet 3:1 og i barnetrinnet 4:1. Til stasjonsundervisning og spesialundervisning skulle kvar skule ha eit klassesett med ipad. Det vart sett av midlar til ei opprusting både i budsjettframlegget og gjennom ekstrabevilgning, noko som litt etter litt, saman med betring i infrastrukturen, har gjort skulane og barnehagane i stand til å ta i bruk nye metodar. I 2015 vart strategiplanen rullert og la då opp til at det kvart år skulle settast av midlar til å oppretthalde minimum det vedtekne nivået på digitalt undervisningsutstyr og læremidlar, slik at kommunen unngår å få eit akkumulert behov etter 4 år, slik som situasjonen var i I innstillinga til vedtaket var det foreslått slik disponering: 2016 kr , 2017 kr og 2018 kr Etter desse 4 åra at det vert vurdert om noko av det eksisterande utstyret kan gjenbrukast, før det vert skifta ut. Kommunestyret vedtok planen og, etter råd frå oppveksutvalet, at behova for digitalt undervisningsutstyr skal styrast av strategiplanen og budsjetterast i oppvekstsektoren. Både einingsleiarane og lærarane er svært glade for denne synleggjeringa. For økonomiplanperioden vedtok kommunestyret å sette av i alt kr til digitalt undervisningsutstyr i perioden «Barn og unge bruker digital teknologi hver eneste dag, både gjennom spill, kommunikasjon og læring. De er sosiale, kreative, finner nye venner, møter gamle venner, krangler, ler og lever i spill, på Youtube og i sosiale apper. Det er vanskelig å forestille seg at det er mennesker på andre siden av skjermen, at vitser og hard tone kan virke sårende, og det er kort vei til nettmobbingen. Det er misforstått at digital kompetanse er kompetanse som barna automatisk tilegner seg på egen hånd. Høyt forbruk betyr ikke automatisk høy kompetanse 25

36 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett (eller klokskap og modenhet). Både skole og foreldre må sette seg inn i hva som foregår på nett og hvilke muligheter teknologien åpner for. Digitale barn treng digitale lærarar.» (T.Silde). Utdanningsdirektoratet: Digitale ferdigheter vil si å kunne bruke digitale verktøy, medier og ressurser hensiktsmessig og forsvarlig for å løse praktiske oppgaver, innhente og behandle informasjon, skape digitale produkter og kommunisere. Digitale ferdigheter innebærer også å utvikle digital dømmekraft gjennom å tilegne seg kunnskap og gode strategier for nettbruk. Utviklinga på området skjer i rivande fart! Til dømes utstyrer fleire kommunar no kvar elev med nettbrett og lærarane driv omskolering for å verte trygge på digitalt arbeid i klasserommet. Erfaring frå kommunar som er i gang med omstilling er oppsiktsvekkjande: «Elevane knekker lesekoden i rekordfart med ipad», «Gutane produserer meir tekst enn tidlegare», «Kommunikasjonen mellom elev og lærar er hyppigare, elevane får raskare hjelp og tilpassinga skjer på ein annan måte både til dei som strevar og til dei særleg begåva borna». Solevåg skule er i år pilot på å nytte ipad i begynneropplæringa. Tanken er at dei andre barneskulane skal komme etter. Samstundes er det slik at ein har bruk for ulikt verktøy til ulike læringsaktivitetar. Handlingsdelen av planen vår vert rullert årleg, men vi ser at vi og må ha omstillingsevne; å lease digitalt utstyr, i staden for å investere i det, kan vere ein god måte å ivareta mandatet til barnehage og skule på. Skulebruksplanen Skulebruksplanen for Sula kommune tek for seg dei fysiske rammeføresetnadane for Sulaskulen og skal bidra til at skuleeigar kan planlegge for ei god framtidig skuledrift. Planen har som mål å vise hovudtrekk ved situasjonen ved skulane i Sula og peike på dei største utfordringane vi står framfor, slik at ein sikrar eit likeverdig og godt skuletilbod til alle elevane. Tema som uteområde er ikkje utgreid, men kjem fram i andre saker, det same gjeld trafikktryggleik. I K-vedtaket er det lagt opp til at ein skal prioritere spesialrom og auka kapasitet undervisningsareal ved ungdomsskulen og auka kapasitet undervisningsareal ved Solevåg skule. Dernest greie ut kostnadsmessige konsekvensar av å anten ruste opp dei to skulane på midtre eller erstatte dei med ein ny skule på Rørstadmarka. Ein utdjupande uttale frå det faste oppvekstutvalet, med synspunkt og vurdering på ulike scenario, er med i vedtaket. I løpet av 2016 er det gjennomført ein tilstandstandskartlegging på uteområda/leikeapparat på barnehagane og skulane. Resultatet syner at det er trong for å skifte både fallunderlag og ein del apparat for å ha trygge uteområde. Det faste utvalet for oppvekst vedtok i sak 033/16 å be rådmannen utarbeide ein handlingsplan for å gjenetablere trygge uteområde på barnehagane og skulen. Ein slik plan er utarbeid i teknisk sektor, i samarbeid med einingsleiarane. Skule- og SFO kapasiteten i 2017 og i resten av økonomiplanperioden Kapasiteten vert ytterlegare utfordra i kommande år og tiltaka i skulebruksplanen er berre delvis starta opp. Statsbudsjettet 2017 barn og unge Regjeringa signaliserer ein sterk satsing på barn og unge i kommunebudsjettet gjennom: HELSESTASJONS- OG SKOLEHELSETJENESTEN Regjeringen foreslår en ytterligere styrking av helsestasjons og skolehelsetjenesten i 2017 på 50 millioner kroner gjennom kommunenes frie inntekter. Fra 2014 til 2017 er det med dette lagt til rette for å styrke helsestasjons- og skolehelsetjenesten med om lag 836 millioner 2017-kroner, inkludert øremerket tilskudd på om lag 101,3 millioner kroner. Satsinga vert knytt til opptrappingsplan mot vold og overgrep. I tillegg 9 mill til kompetanseheving helseteneste og familievern. 26

37 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett BARNEHAGE KVALITET Regjeringen foreslår å bruke nær 400 millioner kroner til kvalitet og kompetanse i barnehagene i Regjeringen vil prioritere en større del av kompetansemidlene til videreutdanning og utvikling av spisskompetanse for barnehagelærere. Regjeringen tar sikte på å legge fram en revidert kompetansestrategi for barnehagene høsten 2017 (øyremerka) Regjeringen foreslår å styrke satsingen på realfag i barnehage og skole med 30 millioner kroner. Regjeringen foreslår videre å styrke arbeidet mot mobbing i barnehage og skole med 35 millioner kroner. En del av satsingen skal gå til å heve kompetansen til tilsette i barnehager og skoler når det gjelder å forebygge, avdekke og håndtere mobbing (øyremerka). SKOLE TIDLIG INNSATS Regjeringen foreslår at 150 mill. kroner av veksten i kommunenes frie inntekter i 2017 begrunnes med tidlig innsats i skolen. Tidlig innsats innebærer å fange opp elever som sliter med grunnleggende ferdigheter tidlig og følge opp disse elevene raskt. Et lovforslag vil bli sendt på høring med iverksetting tidligst i skoleåret Faglig svake elever skal få tilbud om tidsavgrenset intensivopplæring. Regjeringen tar sikte på at den samlede styrkingen av kommunene knyttet til tidlig innsats blir på 360 mill. kroner i SKOLE REALFAGSSATSING Regjeringen lanserte i august 2015 en ny nasjonal realfagsstrategi Tett på realfag ( ) for barnehager og skoler. Målet er at flere barn og unge skal mestre matematikk og naturfag. Regjeringen foreslår å styrke realfagssatsingen med 30 millioner kroner. Det vil gi en utvidelse av ordningen med realfagskommuner, styrke satsingen på elever som presterer høyt og muliggjøre tiltak for bedre læring for elever som presterer lavt i realfag (framtidig ramme? /øyremerka). ANDRE SIGNAL SKULE: Fysisk aktivitet og læring forsking på verknaden av ulike modellar. BARNEVERN KVALITET OG KOMPETANSE Regjeringen foreslår å bevilge 20 millioner kroner til en kvalitets- og kompetansesatsing i barnevernet. Satsingen er en del av kvalitets- og strukturreformen i barnevernet (øyremerka). FOLKEHELSE Regjeringen foreslår å bevilge 56,1 millioner kroner til program for folkehelsearbeid i kommunene. Programmet er en tiårig satsing fra 2017 til 2027 og skal bidra til utvikling og å spre gode metoder for å fremme psykisk helse og livskvalitet. Barn og unge skal være en prioritert målgruppe. 27

38 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Programmet finansieres ved å samle eksisterende tilskuddsordninger til et større og mer langsiktig utviklingsprogram. RUS OG PSYKISK HELSE. Tilskot til pårørandetiltak (born og unge er i målgruppa) på rus- og psykisk helsefeltet, styrka med 6 mill (helseog omsorgsbudsjettet) (rammetilskot). HABILITERING/REHABILITERING 14 mill til nasjonalt prosjekt som skal gi bedre behandlingsforløp (helse- og omsorgsbudsjettet) fokus på omsorg og utdanning (rammetilskot / øyremerka) Budsjettprosessen Budsjett 2017 vert i hovudsak utarbeida innanfor ramma av 2016-budsjettet, justert for løns- og prisvekst og pensjonskostnader. Unnataket er nye barnehageplassar og vedtekne klienttiltak med kjente utgifter i 2017 i barnevern. Her er budsjetta utarbeidd ved hjelp av eigne rekneark på samme måte som tidlegare år. Pågåande klientsaker utan vedtak er ikkje lagt inn. Auken i kjente klientutgifter i barnevernet er på vel i Det synleggjer at det mellom anna er fleire born i institusjon (kvar institusjonsplass har no ein eigenandel på kr / månad). Driftsbudsjettet til Sulaskulen for 2017, vert og lagt innanfor 2016-ramma, uavhengig av allereie etablerte nye klassar og andre endra føresetnader (t.d. nye ressurskrevjande elevar og nye klassar i året ein legg budsjett for). Administrasjonen matar inn nye nøkkeltal (per skulestart i august 2016) i elevsjekken. Den endringa som då kjem fram i bunnlinja, syner kva det vil koste å oppretthalde kvaliteten i undervisninga. Med mindre ein får tilført nye midlar i budsjettvedtaket i desember, så må ein «skru» ned utgiftene på papiret til dei, oppsummert, tilsvarar revidert budsjett i Elevsjekken fordeler så innstramminga mellom skulane etter objektive kriterier. Dette er ein lettare operasjon på papiret, enn ute i Sulaskulen, der alle skuleborna i Sula, også dei nye, allereie er. Utan friske midlar til kontaktlærarar og nye ressurskrevjande elevar, har realiteten vore ei kraftig innstramming kvart år. For at dette skulle gå i hop, har skulane redusert midlar til læremiddel og inventar, for å dekke opp lønsutgiftene sine. Nye tiltak som er meldt inn frå einingane (som løn til lærarane i nye klassar), er ikkje lagt inn i budsjetta, men er framstilt i eigne vedlegg og sortert etter om dei er innarbeid i rådmannen sitt framlegg eller ikkje. 28

39 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjettframlegg frå rådmannen for Oppvekstsektoren (For fullstendig oversikt over innmelde behov og kva tiltak som er innarbeid i budsjettframlegget, vert det synt til samla oversikt) Tiltak innafor drifta Ut i frå ei svært stram prioritering og den krevjande situasjonen i skulane og TBU, har rådmannen funne rom for følgjande tiltak, delvis finansiert gjennom inntekt i rammetilskotet (kr er tiltak med inntekter i rammetilskotet): Investeringar Det er meldt inn fleire behov for større vedlikehald og fornying av inventar og utstyr i sektoren. Det som er kome med av utstyr til nye klasserom, renovering av uteområda og vedlikehald /tilpassing av bygg til universell utforming, er del av prosjekta som ligg i budsjettframlegget under teknisk sektor. I tråd med K-vedtak 61/15 Strategiplan digital kompetanse i barnehage og skule, er det budsjettert med kr til IKT undervisning. Organisajonsutvikling og kompetanse Innsatsen i sektoren har tre nivå: 1. Alle barn og føresette (universell innsats skjer kvar dag i helsestasjon, barnehage og skule og med god rettleiing frå PPT) 2. Barn og foresatte med risiko for å utvikle vansker (selektert innsats skjer i tverrfaglig samarbeid, til dømes etter SamBa-modellen som skal vidareførast i tiltakseininga for barn og unge i samarbeid med bhg og skule) 3. Barn og foresette med behov for særskilte tiltak (indikert innsats skjer etter tverrfaglig samarbeid og enkeltvedtak basert på sakkunnig råd om kva tiltak som skaper endring) Dei fleste borna klarar seg fint med innsatsen på nivå ein, når den er av god kvalitet. Men for mange står det meir på spel. Det er god samfunnsøkonomi om kommunen har kompetanse til å identifisere dei som har vanskar og hjelpe. Når vansken er oppdaga, er det avgjerande for barnet at kommunen har kapasitet til å bidra til å forandre ein negativ situasjon som hindrar ei god utvikling. 29

40 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Overordna fokusområde Ikkje flaks eller uflaks, men kunnskapsbasert og systematisk innsats og samarbeid, i og på tvers av einingane, skal sikre at Læringsreisa i Sula gir barna ein likeverdig og god start på livet - og eit grunnlag for å fullføre vidaregåande skule, uavhengig av kva skule og klasserom opplæringa foregår i. Overordna målsetting Kompetent og hensiktsmessig drift på alle nivå. Profesjonalitet og romslegheit i alle møte med born / unge og deira føresette. Kunnskapsbasert fokus på praksis i møtestaden mellom tilsette i kommunen og born/unge i barnehage, skule, SFO og PPT. Kvalifikasjonar Den viktigaste ressursen ligg i eit kompetent og kapabelt personale. Både formell kompetanse og at du er eigna og får god rettleiing, er viktig når du skal arbeide med barn si utvikling og læring. Tilsette i barnehagen er nøkkelpersonar i ein god oppvekst. Dei observerer dei minste kvar dag over fleire år. Dei er, i tillegg til foreldra og helsestasjonen, dei næraste til å fange opp tidleg om nokon treng hjelp. På same måte er den profesjonelle læraren si rolle godt dokumentert; læraren som får gode relasjonar til elevane, som er trygg fagleg og didaktisk, og som er ein god leiar i klassen, får elevar som yt sitt beste og trivst fordi dei meistrar. Dess betre relasjon læraren har til kvar enkelt elev, dess betre vert forholdet mellom elevane slik bygger den gode læraren godt klassemiljø og demmer opp for mobbing. Dette er kompetanse ein må ta vare på og vidareutvikle. Sagt med Jens Bjørnebo (overførbart til alle områder): «Dette er lærerens egentlige fag: Å like elever. Å være glad i dem. Han må være glad i i pene barn og stygge barn, i flinke barn og dumme barn, i dovne barn og flittige barn, i snille barn og slemme barn. Det er hans metier. Og er han ikkje glad i barn, da må han lære det» For å lukkast i arbeidet, er godt leiarskap avgjerande. Ein felles plattform for leiarskap, som og styrarane i private barnehagar har vore aktivt med på å utforme, definerer verdigrunnlaget for leiing, og metoden for systematisk organisasjonsutvikling som skal brukast i einingane for å utvikle ei kunnskapsbasert vaksenrolle i alle fagområda. Eit viktig prinsipp er medskaping i personalet og å sikre at dei tilsette lukkast i sine møter med borna og familiane i Sula. Leiarane øver på å bli gode prosessleiarar, og utvekslar erfaringar om arbeidet i leiarnettverket i KO. Nærværsprosenten er høg i sektoren, og sjukefråvere ligg under måltalet for kommunen. 30

41 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett VIDAREUTDANNING Total er det 89 lærarar som manglar formell kompetanse etter dei nye kriteria ( ), anten i norsk, matte eller engelsk. (Dette er ikkje unike lærarar, mange manglar den formelle kompetansen i fleire fag). 35 manglar kompetanse i engelsk 34 manglar kompetanse i matte 20 manglar kompetanse i norsk 6 lærarar er i vidareutdanning skuleåret Dersom alle består sine fag, er status per juni 2017 at 83 lærarar manglar kompetanse i nor/mat/eng. Det er bindingstid i tråd med personalreglementet for dei som får støtte til vidareutdanning. 3 lærarar tek vidareutdanning i 2015/16. Kvalitetssikring Eigar (kommunestyret) skal etter barnehage- og opplæringslova følgje opp kvaliteten og tilstanden i skulane og barnehagane, slik at ein kan sikre kvalifiserte forbetringar. PPT er sakkunnig instans i arbeidet, både formelt og i praksis. Ressursutvikling, læringsmiljø og læringsutbytte skal målas og følgjas opp. Kommunen har ansvar for at barnehagane og skulane har tilstrekkeleg ressursar og god nok kompetanse til å drive i tråd med lov og forskrifter. St. Meld. 18 ( ) Læring og fellesskap Tidlig innsats og gode læringsmiljø for barn, unge og vaksne med særlige behov slår fast at kvart born har rett til å lære og utfordrar kommunen til å styrke den generelle tilpassinga i skulen slik at den kan femne fleire enn i dag, og slik at talet på elevar med behov for spesialundervisning minkar, kort sagt; prøve ut eigne tiltak raskt og før ein vurderer behovet for spesialundervisning. For det andre å kvalitetssikre opplæring til dei som får vedtak om spesialundervisning. Meldinga slår fast at det er avgjerande for å lykkas med å få fleire elevar gjennom grunnopplæringa, at ein ikkje kjem inn i ein sirkel der lite ressursar til differensiering i ordinær undervisning fører til meir spesialundervisning som igjen gir færre ressursar til ordinær undervisning. Det er etablert kvalitetssystem for skule og barnehage. Kvalitetssystema skal kontrollere kor vidt alle born/elevane får tiltak og opplæring som sikrar at dei lærer og utviklar seg i tråd med føresetnadene sine. Kommunen har tilsynsansvar på to felt. Rådgjevar for barnehage har fått ansvar for å gjennomføre tilsyn etter barnehagelova. Kommunelegen har ansvar for godkjenning etter Forskrift for miljøretta helsevern i barnehage og skule. Tilsynsansvaret inneber og å gi råd og rettleiing. Det er vidare etablert eit heilskapleg system for tilpassa opplæring. Alle born har rett til å møte ei opplæring som er tilpassa behova og føresetnadene deira. For dei borna som ikkje har utbytte av det vanleg tilpassa opplegget, skal spesialundervisning / spesialpedsgogisk hjelp sikre at dei får innfridd retten på ein likeverdig måte. 31

42 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Kvalitetsvurdering I 2012 innførte kommunestyret eit system for kvalitetsvurdering, der skulane og skuleleigar skal gjennomføre skuleeigaranalyse, ståstads - og organisasjonsanalyse ( etter ein vedteken frekvens og i tillegg til nasjonale prøver. Ein skal vurdere innsamla data og velje ut utviklingsområde som byggjer på skulebasert vurdering og årlege kvalitetssamtalar med skuleigarnivået. Dette sikrar eit objektivt vurderingsgrunnlag. Administrasjonen skal årleg legge fram for politisk nivå ein rapport som omhandlar kvalitetsarbeidet i skulen. Dette er eit felles ansvar for skuleeigar og den enkelte skule, og noko som går føre seg gjennom heile året. I Sula har den årlege rapporten fått namnet Skuleeigarrapporten. Kvalitetsutvikling Kvart år vert det laga ein plan for kompetanse- og kvalitetsutvikling for barnehage, skule og TBU Profesjonsutvikling av personalet står sentralt. Det er eit mål på kvalitet at dei fleste borna kan få utbytte av undervisninga innanfor ramma av det ordinære arbeidet i avdelinga / klassen. Einingsleiarane følgjer opp i eiga eining. Særleg vil ein i perioden satse på fagleg tryggleik til å fange opp og følgje opp born og foreldre som strevar, slik at riktige tiltak kan settast inn så tidleg som råd. Dette er viktig førebyggjande arbeid i kommunen. Frå 2014 har alle pedagogiske leiarar i barnehagen minimum førskulelærarutdanning. Profesjonsutvikling med fokus på kompetent klasseleiing, tidleg innsats og vurdering for læring, vil framleis stå sentralt. Dybdelæring kom inn gjennom studiebesøk i Auckland, og med Ludvigsenutvalet. Fokuset på læringsutbytte skal vere gjennomgåande, og den betydinga lærar og medelevar si vurdering som støtte for læring har for elevane sitt utbytte, skal vektleggast sterkt. Praktisk tilnærming til fagleg stoff i ungdomsskulen er vektlagt; elevane skal oppleve at lærestoffet har relevans for dei. Utfordringa kan illustrerast med eit dilemma: Dei 10 mest populære yrka i 2014 eksisterte ikkje i 2004! Innhaldet i skulen er derfor under vurdering. I Finland, til dømes, endrar dei no måten innhaldet i skulen er organisert på, dei «kvittar seg med alle fag». I staden skal eit tema (t.d. 2.verdskrig) eller fenomen (t.d. forureining) undersøkast og forståast ved hjelp av ulike kompetanseområder. Ludvigsenutvalet som er oppnemnd for å sjå om innhaldet i skulen er framtidsretta, nemner i sitt første notat følgjande sentrale dugleikar som viktige i det 20.århundre: Basisdugleik (definert som fem kompetansar; lese, skrive, rekne, digital kompetanse og munnleg framstilling), samt Vitenskapelige metoder Kommunikasjon og samhandling Metakognisjon og selvregulering Medborgerkompetanse og sosialt ansvar Kreativitet og innovasjon Spørsmålet er: Korleis vil dette endre arbeidet i barnehage, skule og TBU i Sula? Pågåande prosjekt i 2017 vil vere Læringsreisa - lærararbeid i det digitale landskapet, språkutvikling og sosial samhandling (nettvett) Born i utfordring tverrfagleg Psykisk helse hos barn og unge innsats frå alle tilsette i samarbeid med føresette. Ungdomstrinnsatsinga, pulje 4. (sjå eiga sak til politisk nivå hausten 2015) 32

43 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Etterutdanning / fagleg ajourhald Når det gjeld etterutdanning for tilsette i bhg og skule, er Sula med i interkommunalt samarbeid i regi av SRRU, og vi får dermed meir ut av kronene på våre satsingsområde. Lærarane har i tillegg, gjennom sin arbeidstidsavtale, avsett eigentid til fagleg ajourhald. KULTUR Visjon "Sula skal vere den leiande kultur- og friluftskommunen i Ålesundsregionen med aktive innbyggjarar som opplever samkjensle og identitet." Kommuneplanen Samfunnsdel ( ), seier at det skal leggast til rette for gode rammevilkår for dei ulike kulturuttrykka. Gode møtearenaer og sunne aktivitetstilbod for barn og unge er viktig i lokalsamfunnet som førebyggande (folkehelse-) tiltak. Kommunen har eit ansvar for å legge til rette for tilbod og møteplassar. Kulturområdet må ha rom for utvikling av tiltak og tilbod, yte økonomisk støtte, rettleiing og kompetanse, og bidra til samarbeid og dialog. Sula kommune ynskjer gjennom Kultureininga å legge til rette for eit aktivt kulturliv ved å stimulere til aktivitetar og opplevingar, gi økonomisk støtte, samarbeide og rettleie. Hovudmålgruppe i kulturinnsatsen er barn og unge - og eininga samarbeider med einingane i oppvekst. Ressursar Årsverk i kultureininga Stillingar Årsverk 2016 Årsverk 2015 Tal på tilsette pr : Kulturadministrasjon 0,8 0,8 1 Musikk- og kulturskule 4,89* 4,89 14** Bibliotek 2,35 2,35 4 Utekontakt 1 1 Fritidsklubb 0,67 0,67 2 Sekretær ungdomsråd 0,1 0,1 Sum kultureininga 9,81 9,81 25 *I tillegg kjem stillingsprosentar tilsvarande 0,5 årsverk i tilknyting til ulike engasjement. ** Inkludert engasjement/vikarar. Biblioteket disponerer 2,35 årsverk fordelt på to bibliotekavdelingar. Det tilsvarar 0,27 årsverk pr innb., noko som er under både fylkesgjennomsnittet på 0,33 og landsgjennomsnittet på 0,35. Knappe personalressursar i høve utvida opningstid for publikum, og det at ein skal betene to avdelingar, har ført til auka behov for vikar. Sommarope bibliotek har hatt høg prioritet fordi bruken av biblioteket er stor på denne tida av året, men det krev ressursar til vikar. Einingsleiar foreslår å utvide kapasiteten til å vere ein møtearena for debatt og kulturarrangement. 33

44 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Elevtalet i kulturskulen er på barn står på venteliste, inkl. dei som allereie er elevar, men ønskjer undervisning i fleire disiplinar. Leiar foreslår å auke kapasiteten til Kultursakulen for å ta ned ventelistene. Dersom ein kan halde drifta innanfor ramma / foreldrebetalinga, burde dette vore både ønskeleg og mulig. Fritidsklubben Dunken er attraktiv for ungdommen i Sula og leiar foreslår å auke kapasiteten til førebyggjande tiltak i regi av klubben. Arbeidet og behova i kommunen si kultursatsing «Handlingsplan for kultursatsing for Sula kommune» vart utarbeidd av KNM-utvalet i samarbeid med kulturadministrasjonen, og peika på sentrale satsingsområde innafor kultur i Sula. Planen har vore viktig og har bidratt til styrking av prosjekt som eksempelbiblioteket, tilskotsordning for kulturbygg, samt auka tilskot til kulturmidlar og tilskot til leikeplassar, ramme for Suladagane, og fått stillingsauke til aspirantopplæring, fritidsklubb og utekontaken inn i budsjettramma. Dette er tiltak som har kome lag og organisasjonar og hovudmålgruppa barn og unge til gode. I 2016 starta vi arbeidet med ny kulturplan, noko som vil løfte kulturlivet i Sula vidare. Fritidsklubben skal vere ein trygg møteplass der ungdom utviklar gode haldningar og sosial dugleik, tar ansvar og deltar i aktivitetar. Vi skal vere med å skape trygge og gode oppvekstmiljø, vere synlege i ungdomsmiljøet, arbeide førebyggande, motivere, vere vaksenkontaktar og søkje å oppsøke utsett ungdom. Biblioteket si overordna målsetting står i 1 i «Lov om folkebibliotek»: «Folkebiblioteket skal ha til oppgave å fremme opplysning, utdanning og annen kulturell virksomhet gjennom aktiv formidling og ved å stille bøker og andre medier gratis til disposisjon for alle som bor i landet. Folkebibliotekene skal være en uavhengig møteplass og arena for offentlig samtale og debatt. Det enkelte bibliotek skal i sine tilbod til barn og vaksne legge vekt på kvalitet, allsidighet og aktualitet. Bibliotekenes innhold og tjenester skal gjøres kjent. Folkebibliotekene er ledd i et nasjonalt biblioteksystem.» Utfordringar for biblioteket gjeld i hovudsak den utvida føremålsparagrafen som seier at folkebiblioteket skal vere ein uavhengig møteplass og debattarena. Behovet er knytt til auka ressursar for å kunne arrangere forfattarbesøk, foredrag og andre arrangement, samt å ha nok personalressursar tilgjengeleg. På dette feltet vil det vere viktig å få på plass auka budsjettmidlar i økonomiplanperioden. Sula Kulturskule skal vere eit opplærings- og kreativitetsforum der barn og unge kan utvikle sine skapande evner, eit kompetansesenter som skal yte teneste til skule, barnehagar, lag og organisasjonar. Kulturskulen har stort fokus på samarbeid med skulekorpsa om aspirantopplæring. Sula Kulturskule er i stadig utvikling, med variert tilbod og eit kompetent personale. Prosessen med å implementere ny nasjonal rammeplan, «Mangfold og fordypning» del 1 og 2, er i gong, og vil gje nye mulegheitar for organisering og utvikling av tilbodet til barn og unge. Rammeplanen vil danne grunnlag for utviklinga av meir detaljerte fagplaner og lokale læreplaner i kulturskulen vår. Sula Kulturskule har i dag ein dekningsgrad på om lag 19% av talet på grunnskuleborn. Dette talet bør vere høgare. Låg dekningsgrad på grunnskuleelvar i kulturskulen er ein av fleire faktorar som gjer at Sula kommune skårer lågt på kulturmålingar som t.d. Telemarkforskning, Norsk kulturindeks. Ny karusellmodell, fleire fordjupingstilbod og nye grunntilbod vil forhåpentlegvis betre dekningsgraden. 34

45 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Eit tettare samarbeid med frivillige lag og organisasjonar var bakgrunnen for Sulakonferansen som blir arrangert for andre gong i Ei utvikling av konferansen som inspirasjon og møteplassarena for frivilligheita i samarbeid med kommunen, krev at vi får avsett midlar til dette arrangementet. Sula kommune er blant dei kommunane i fylket som nyttar færrast kroner på kultur pr. innbyggar. Kostra-tala for 2015 viser at 2,6 % av netto driftsutgifter i Sula kommune, går til kultur. Til samanlikning så er tala for kostragruppe 7 på 3,1 %, Møre og Romsdal 3,2%, og landet utanom Oslo 3,8 %. At vi er ein kommune i sterk vekst, merkast og i kulturtenestetilbodet og i dei mange lag og organisasjonane. Gode og forutsigbare rammevilkår er kanskje det viktigaste for alle som arbeider med barn og unge, både i det offentlege og i det private. Statsbudsjettet 2017 Frivilligsentralane har til no fått statstilskotet direkte frå Kulturdepartementet. Frå og med 2017 vil statstilskotet gå inn i kommunen sitt rammetilskot, og kommunen får ansvaret for å overføre statstilskotet til sentralane. Budsjettprosessen Budsjettet er lagt innanfor ramma av 2016-budsjettet, men det tidlegare direktetilskotet frå staten til Sula Frivilligsentral, som no kjem i rammetilskotet til kommunen, er lagt inn i Kulturbudsjettet. Frå eininga er det meldt inn behov for nye driftstiltak til vel i 2017, samt skifte ut kjøkken og betre lydtilhøva på Dunken. Budsjettframlegg frå rådmannen for Kulturområdet Rådmannen har dessverre ikkje funne rom for nye tiltak på kulturområdet i sitt framlegg. Oppsummerande kommentar til budsjett for Kultur- og oppvekstsektoren 2017-budsjettet KO er ein den største sektoren i kommunen, med 11 driftseiningar og 2000 barn og unge, med sine familiar. I alle barnehagane og skulane er det born med utfordringar av ulike slag, og ein ser at det kan vere krevjande å byggje om i kvart bygg, og byggje opp tilstrekkeleg spisskompetanse for å gi eit fullverdig tilbod til borna med størst tilpassingsbehov. Det bør utgreiast å gjere Langevåg skule og Sula ungdomsskule til forsterka skular, med særleg kompetanse på opplæringstilbodet til born med store tilpasningsbehov. Begge skulane har universell utforming, dei utgjer saman eit fullt grunnskuleløp, med trinn frå Bygningen etter vidaregåande ligg nær og kan byggjast om til å huse deler av opplæringa som krev særleg kompetanse og omgjevnader, som ASK, sanserom, stellerom og fysikalsk trening i deler av skuledagen. Etablerer ein eit slikt tilbod, må målet vere at det ikkje skaper segregering, men tvert om styrkar deltakinga både i det store fellesskapet og i samvær med andre born med store funksjonshemmingar - og at det vert så bra at foreldra ynskjer at borna får tilbodet sitt der, heller enn i nærskulen. Ein bør og opne for at yngre barn kan kome innom, dersom eit slikt kompetansesenter kan styrke utviklinga deira. 35

46 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Veksten i aldersgruppa 0-15 år har sprengt alle prognoser og utfordra både tenesteprosuksjon og strategisk planlegging. 12 nye skuleklassar og 6 nye barnehageavdelingar. Dei store kulla beveger seg oppover i grunnskulen, og nye bustadprosjekt, normalt er eigna til barnefamiliar, er vedtekne i alle krinsane. Allereie no er dei nyaste og største skulane for små. Det er etablert modul på Måseide, planlagt påbygging på Solevåg og ungdomsskulen, og meldt behov for meir areal på Langevågskulen. Skulestrukturen med fire barneskular er dessutan kostbar. Ein ville få betre fleksibilitet og utnytte ressursane betre dersom ein kunne fordele den same driftsramma på tre barneskular. Dersom ein får behov for å auke kapasiteten i barnehagane vil det vere gunstig for økonomien totalt å prioritere å utvide Sunde barnehage til ein fireavdelingsbarnehage. Det inneber å bygge nytt, men med den finansieringsordninga som gjeld no, løner det seg for kommunen å ha effektiv drift og kapasitet i dei kommunale barnehagane. Veksten i aldersgruppa fører til tilsvarande etterspørselen etter tenestene i TBU. Saman med lovendringar som set større krav til tenesteutøving og pålegg alle dei tre fagområda nye oppgåver, aukar presset. Det er og eit paradoks dersom auken i klientrelaterte utgifter i TBU, gjer at midlar til å styrke bemanninga vert nedprioritert. Tilsette i barnehagar, skular og TBU er sentrale aktørar i det førebyggjande arbeidet i Sula kommune. Det same er kultureininga og frivillige i lag- og organisasjonar. Kommunen treng ein heilskapleg plan som set standard for ein god oppvekst i Sula og tydeliggjer så vel nye som etablerte innsatsområde. Klarer ein å dreie fokus over på førebygging, parallelt med å handtere generelle veksesmerter, er det mykje god samfunnsøkonomi å hente her. Det tek tid berre tid før ein kan hauste gevinsten i kommuneøkonomien, men for den enkelte innbyggjar kjem uttellinga raskt. 36

47 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Helse og sosial Gapet mellom sentralt uttrykte forventingar om tenester og ressursane kommunen har til å løyse desse oppgåvene, er aukande. Veksten i oppgåver held fram og innbyggarane får stadig nye lovfesta rettar og nye statlege reformer gir kommunane nye oppgåver. Effektar av samhandlingsreforma, nye behandlingsformer og effektivisering ved sjukehusa er ferske eksempel på dette. Dei nye oppgåvene er ofte ikkje fullfinansiert. Resultatet blir krevjande omstillingsprosessar og hardare prioriteringar. Det siste har særleg vore merkbart innan heimetenestene. Dette gjer det vanskeleg å drive omstillingsarbeid og finne rom for å prioritere førebyggande arbeid og auke bruken av velferdsteknologi, som i primærhelsemeldinga (St.m 26, 2014/2015) er peika på som viktig satsing for å møte eldrebølga. Visjon «Meistrane og tryggleik for alle» Ny visjon vart vedtatt for helse- og sosialtenestene i nyleg vedteken helse- og omsorgsplan. Tanken bak er at mestring er viktig i kvardagen for alle, frå dei største oppgåvene i livet til dei kvardagslege. Meistrane er eit sentralt omgrep i alt rehabiliteringsarbeid. Opplevd mestring er ein føresetnad for tryggleik. Uhelse, funksjonstap og sosiale utfordringar trugar meistrings- og tryggleikskjensla til den enkelte, og det er i førebygginga, behandlinga, (re)habiliteringa og omsorga knytt til desse utfordringane at sektoren sine kjerneoppgåver ligg. Lovgrunnlag Det meste av verksemda innafor sektoren er regulert av ulike lover med ei lang rekke av forskrifter, rundskriv og retningslinjer. Vi går i retning mot eit rettighetssamfunn der lovverket gir tenestemottakarane rettighetar som kommunen er pliktig til å yte. Kommunane blei ved den nye helse- og omsorgsteneste-lova pålagt eit «sørge-for-ansvar» som ofte ikkje er nærare konkretisert enn at tenestene skal vere forsvarlege. Kor den grensa går blir ofte definert av Fylkesmannen gjennom avgjerder i klagesaker. Dei viktigaste lovene er: Helse- og omsorgstenestelova Lov om arbeids- og velferdsforvaltninga (NAV-lova) Lov om sosiale tenester i NAV Lov om introduksjonsordning og norskopplæring for nyankomne innvandrere Psykisk helsevernlova Pasientrettighetslova Helsepersonellova 37

48 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Organisering Ressursar Stillingar Tenesteområdet helse og sosial disponerer no vel 232 godkjente årsverk. Auken frå 2016 skuldast oppstart av drift bukollektiv for personar med demens og auka ramme STILLINGAR HELSE OG SOSIAL SUM 232,03 218,30 Helse- og sosialadministrasjonen 1,00 1,00 Helseavdelinga 14,07 14,12 NAV - sosial 6,00 6,00 Sulatunet 50,86 50,25 Heimetenesta 1) 53,80 50,48 Butenesta 61,30 61,30 Bukollektiva 2) 45,00 35,15 1) Nye stillingar i flg k.vedtak 2) Ny drift bukollektiv personar med demens (fom 2. halvår) Kompetanse Tendensen siste åra med aukande spesialisering av oppgåver på primærhelsetenestenivå, fører til auka behov for internopplæring. Samhandlingsreforma og den teknologiske utviklinga har ført til oppgåveforskyvingar som ytterlegare har auka behovet for spesialisering på kommunenivå. Det er aukande behov for personell med formell vidareutdanning innan basisfaga. Viljen og interessa til å skaffe seg etter og vidareutdanning er god, og vi har god nytte av ordninga med Kompetanseløftet Det er opna for hospitering og felles opplæring i avtalen med helseføretaka, men dette har i liten grad kome i gang. Sula nyttar seg av hospitering i helseføretaka eller i andre kommunar med spesialisert kompetanse når ein treng auka kompetanse i høve prosjekt vi driv eller i høve spesielle pasientforløp. Hospitering andre vegen skjer sjeldan eller aldri. Vi har ein god kompetanseplan, som gir oss oversikt over kompetansebehov i organisasjonen. Denne dannar grunnlaget for planlegging, prioritering og tildeling av statleg øyremerkte opplæringsmidlar tildelt via Fylkesmannen (Kompetanseløftet 2020). 38

49 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Vi har som mål å heile tida ha i gong nokre felles hovudsatsingsområde for utvikling og kompetanseheving. Vi erfarer at slike spesialiserte satsingar også gir eit generelt kvalitets- og kompetanseløft for tenestene. Dette er ein medviten strategi. Døme på slike satsingar er: Etisk refleksjon, vi har til ei kvar tid fleire refleksjonsgrupper i sving i dei ulike einingane. Målet for 2017 er å i større grad gjere dette til eit leiarverktøy for fagleg kompetanseheving og bygging av gode helseog omsorgskulturar. I tillegg har vi starta eit prosjekt med refleksjon som verktøy for å redusere bruk av tvang og makt i tenestene for personar med utviklingshemming. Leiarutviklingsprogram for alle einingsleiarar og avd.leiarar, i nært samarbeid og med støtte frå NAV. Programmet blir vidareført i 2017, og målet er å styrke den positive trenden i sjukefråver og legge til rette for tenester med god fagleg og etisk standard. Lindrande behandling omsorg ved livets slutt og kreftomsorg. Prosjekta er støtta av Helsedirektoratet og Kreftforeningen, og omfattar fleire av omsorgseiningane i kommunen. Vi fekk tildelt midlar til nytt prosjekt innan palliasjon i 2014, som er vidareført i 2015 og 2016, og vonleg også i Tilskot til kreftkoordinator fortset, men med minkande støttesum. Kvardagsrehabilitering Sula kommune fekk i 2014 støtte til eit prosjekt for innføring av kvardagsrehabilitering som metode i omsorgstenestene. Vi ser føre oss ein treårsperiode med prosjektstøtte, og har som mål i denne perioden å auke kompetansen vår på, og legge om tenestene våre meir i retning av, ein rehabiliteringsorientert arbeidsmåte som gjer at brukarar i Sula vert i stand til å klare seg sjølv heime lengre enn dei ville gjere med vanleg oppfølging. Dropp inn ikkje ut. Dette er eit prosjekt for å etablere dagtilbod til utviklingshemma med åtferdsutfordringar, som ikkje klarer å gjere seg nytte av dei eksisterande dagtilboda vi rår over. Prosjektet fekk fornya støtte i 2016, og satsinga vil fortsette inn i Denne typen satsingar er vanskeleg for oss å prioritere innanfor dei rammene vi rår over, både når det gjeld tid og ressursar. Vi har difor lagt mykje arbeid i å utvikle prosjekt som også vert oppfatta som interessante utover kommunen, og som slik har fått støtte gjennom eksterne midlar. I tabellen under er nokre av fellessatsingane våre lista opp: Felles utv.prosjekt Støttespelar Leiarutvikling HS NAV Fv* Fv* Etikksatsing Fylkesmannen Lindrande behandling Helsedirektoratet Fv* Kvardagsrehabilitering Fylkesmannen Fv* Dropp inn ikkje ut Helsedirektoratet Utgreiing helsehus/ samlokalisering av tenester Helsedirektoratet 400 Ovf *Forventa vidareføring Vi har også medvite satsa på å tilsette kompetanse og funksjonar som er viktig på tvers av sektoren (og utanfor), gjennom å søkje støtteordningar som har gjort det mogleg for oss å prioritere dette. Vidare har vi lagt mykje arbeid i å nytte oss av støtteordningar for å legge til rette for vidareutdanning av eigne tilsette. Døme på denne typen støtteordningar er lista opp under (*Forventa vidareføring): 39

50 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Støtteordning/funksjon Støttespelar Kommunepsykolog Helsedirektoratet Kreftkoordinator Kreftforeningen Fv* Ruskonsulent Fylkesmannen Fv Bustadsosial konsulent AVdir Fv* God Helse-partnarskap/ folkehelsekoordinator M&R fylke Fv* Vidareutd. psykisk helse Fylkesmannen Kompetanseløftet 2015 Fylkesmannen Fv* *Forventa vidareføring Det er viktig å understreke at vi ikkje jaktar ekstern finansiering for finansieringa si eiga skuld; det ligg ein gjennomtenkt strategi bak satsingane, forankra i planverk og tenestene sine uttrykte behov. HMT Det meldast om høgt tempo i alle einingane. Vi ser som vanleg svingingar i fråveret mellom einingane. Gjennomsnittleg fråvær i sektoren var 8,6% i 2015, 0,1% lågare enn fjoråret. Det var klart betre enn «bransjesnittet» i landet for helse og sosial, men høgre enn gjennomsnittet i kommunen. Gjennomsnittleg fråvær jan-juli 2016 var 10,1 som er høgre enn gjennomsnitt 2015, og 1,1% høgre enn same periode i 2015, som var 9,0%. Når tala frå 2. halvår kjem med, brukar gjennomsnittleg fråveret å justere seg nedover. Samla fråvær i sektoren er bra når ein samanliknar med tilsvarande verksemd (bransjesnittet). Gjennomsnittleg sjukefråver i helse- og sosialsektoren i Norge var 11,3% i perioden 2. kv kv Gjennomsnittet i kommunane i same periode var 9,8%. Gjennomsnittet i helse og sosial ligg ca 2,3% under bransjesnittet for Norge og ca 0,8% under samla kommunesnitt i Norge. Det har blitt tatt viktige grep for å trygge arbeidsmiljøet rundt brukarar med krevjande åtferd i butenesta. Auka bemanning og konkrete tiltak har betra arbeidstilhøva og auka tryggleiken til dei tilsette. Kvaliteten i tilbodet har òg auka. Gjengangar i vernerunderapportane er uro knytt til for stor arbeidsmengd og tempo, særleg i heimetenestene, men alle einingane har stor arbeidsbelastning. Det er aukande uro knytt til akutt plassmangel i fleire einingar. IKT Einingane er heilt avhengige av ei stabil og god IKT-drift for å kunne yte kvalitetstenester på ein forsvarleg og rasjonell måte. 24/7 programma må ha, og har, prioritet på oppetid. 40

51 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Innføring av «meldingsløftet» har vore ei stor satsing. Meldingsløftet er ei sikker kommunikasjonsplattform for utveksling av sensitiv pasientinformasjon mellom kommunen og spesialisthelsetenesta og internt i kommunen. Systemet skal breiast ut til å omfatte nye meldingstypar og nye einingar skal koplast på. Datatrafikken går over nasjonalt HelseNett. Tryggleikskrava er svært strenge og kommunen må dokumentere at ein stettar dei nasjonale krava i «Normen». Hausten 2015 vart heimetenesta utstyrte med mobile terminalar. Erfaringane er dei aller beste. Tida er moden for å bygge ut systemet vidare. Det blir bedt om investeringsmidlar til innføring av modulen elås i fagsystemet Gerica. Formålet med elås er å minimere tida dei tilsatte bruker på nøkkelhandtering, og minimere risikoen for nøkler på avveie. Fordelar for dei tilsette er at dei alltid har «rett nøkkel» med seg, sjølv om ein får ekstraoppdrag undervegs. Tilgangsstyring via fagprogrammet og loggføring gir ekstra tryggleik. elås monterast enkelt utanpå eksisterande låskasse. Meir info om elås: #t=12m26s Vi ser at framtida er digital og kraftige nok linjer (i praksis fibersamband) fram til kommunale bygg er avgjerande for forsvarleg og effektiv drift. Framføring av fiber og utbygging av trådlaust nett i helse- og omsorgsbygga må forserast og fullførast snarast. Viktig for å kunne få full effekt av e-læringsmodular og trådlaust nett er etterspurt av både brukarar og pårørande. Fibersamband er viktig for å kunne ta i bruk velferdsteknologi i større skala. Bygningar Bygga vi har til rådvelde er på det jamne av god teknisk kvalitet, men mange einingar opplever reell plassmangel og nokre av bygga er lite tenlege. Ad hoc-løysingar vert brukt i stor grad. Vi manglar i skrivande stund kontor til einingsleiar i helseavdelinga, fagstilling ved omsorgskontoret og folkehelsekoordinatoren. Behovet for å samle fleire helse- og omsorgsfunksjonar i eit «Helsehus» er stort. Samling av helse- og omsorgsfunksjonar og TBU og gjerne også eksterne helse- og sosialfaglege funksjonar, som NAV, apotek mfl., vil skape eit fagleg og kompetent kraftsentrum i kommunen. Fagleg samlokalisering i helsehus vil vere eit viktig fagleg og rasjonelt tiltak for å møte utfordringane kommunen får i framtida, uavhengig av kommunestruktur. Kommunen har motteke kr statlege prosjektkroner til å utgreie helsehus. Arbeidet er ikkje starta opp, men i november lukkast kommunen med å få tilsett ein person til dette viktige arbeidet. Sulatunet har arealknapphet i utgangspunktet, og det er vanskeleg å sjå korleis dette kan løysast innanfor veggane der. Mangelen av større samlingsrom til festar, kulturinnslag m.m. er stor. Løysing er muleg ved at heimetenesta flyttar ut og lokala byggast attende til det dei opphavleg var tenkt til. Heimetenesta er voksande og har meldt om for lite og ueigna lokale i lang tid. Meir detaljar om behov for omsorgsbygg kan lesast i helse- og omsorgsplanen og i budsjettframlegga frå einingsleiarane. Kvalitet Det er ikkje gjennomført brukarundersøkingar eller medarbeidarundersøkingar i Slike står etter planen for tur i Det er få som formelt klagar på tenestevedtak eller utøvinga av tenestene. Det er likevel aukande tilbakemeldingar på at tenestetildelingane er for knappe, spesielt for heimetenestene og avlastingstenestene. 41

52 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Rammer Rammene er knappe, men drifta kan vidareførast på dagens nivå og aukast på nokre område. Det er neppe nok til å fange opp auken i behov, men vil hjelpe på. Også i 2017 er det tiltak til yngre personar som krev prioritet. Auka behov i butenesta pga. personar med psykisk utviklingshemming som krev meir tenester og seinast akutt behov for å etablere barnebustad. Konsekvensen blir at viktige tiltak i dei andre einingane ikkje kan prioriterast og blir «sett på vent». Vidare er det lagt inn noko auke i kostnader knytt til dei interkommunale helsesamarbeida. Av tabellen hovudoversikt, bak i heftet, ser ein at ramma til sektoren aukar mykje. Når ein vurderer rammeveksten, må ein ta omsyn til at store inntekter knytt til integrering av flyktningar (knappe 7 mill) og refusjon ressurskrevjande brukarar (om lag 2 mill) ikkje er inntektsført i sektorramma, men sentralt, medan utgiftene er innbakt i einingsbudsjetta i sektoren. Veksten framstår derfor som større enn den i realiteten er. KOSTRA-tala syner at kommunen bruker lite på dei ulike deltenestene samanlikna med andre. Utvalgte KOSTRA-nøkkeltall, kommunar - nivå 1 (konserntal) 1531 Sula 1531 Sula 1532 Giske 1504 Ålesund Kommune-gr. 07 Gj.snitt Møre og Romsdal Landet eks. Oslo Prioritering Nto driftsutg. pr. innbygger i kroner, kommunehelsetj Nto driftsutg. pr. innbygger i kroner, pleie- og omsorg Nto driftsutgifter til sosialtjenesten pr. innbygger år Dekningsgrad Legeårsverk pr innbygg, kommunehelsetjenesten 7,7 8,7 9,9 10,3 9,2 11,4 10,5 Fysioterapiårsverk per innbygg, kommunehelsetj. 6,7 6,9 5,7 7,7 9,1 8,4 9,1 Andel plassar i institusjon og døgnbemanna bolig i % av ,0 26,0 29,0 28,0 26,0 26,0 29,0 Andel innbyggere 80 år og over som er beboere på institusjon 2,5 3,1 2,1 14,2 11,3 13,9 13,2 Andel sosialhjelpsmottakere år, av innbygg år 0,9 1,1 2,0 3, Produktivitet / enhetskostnader Korrigerte bto driftsutgifter pr mottaker av pleie og omsorgstenester Korrigerte bto driftsutgifter pr. hjemmetjenestemottaker i kr Korrigerte bto driftsutgifter, institusjon, pr. kommunal plass Kjelde: utvalde nøkkeltal kommunar, konserntal. Behov Einingane melder om mange vel dokumenterte behov, både for stillingar og utstyr. Det er først og fremst mangelen på hender som går igjen, men òg arealknapphet gjer seg sterkt gjeldande t.d. i helseavdelinga og på Sulatunet. Melde behov som rådmannen har tatt med i framlegget: Drift: 60% stilling ergoterapeut i helseavdelinga. Kapasitetsauke, førebyggande tiltak til eldre, kvardagsrehabilitering, m.m. Finansiert av auke i rammetilskot. Styrking rus/psykiatri med kr Midlane sett til disposisjon for fagutvalet. Finansiert av auke i rammetilskot. Fullfinansiering interkommunal ØHD-plassar. Finansiert av auke i rammetilskot. Programrådgivar NAV. Finansiert av auke integreringstilskot. Barnebustad. Bruttokostnad kr , netto kr Vel 2 million blir refundert via storbrukarordninga. Auka kostnad interkommunalt legevaktsamarbeid. Fleire årsaker m.a: Auka husleige, kjørelege, nye sentrale krav til beredskap og kompetanse, som medførte auka bemanning. 20% stilling til systemansvar IKT og førebuing og innføring av velferdsteknologi (VFT) Nye tiltak i butenesta knytt til eldre psykisk utv.hemma som krev meir tenester og utvida tilbod til nokre brukarar. 42

53 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Investering Utskifting av bilar Utskifting av slitt inventar ved Sulatunet og ved bukollektiva. Desinfiseringsenhet (DeconX) til Sulatunet. Hygienetiltak pga. aukande smitteproblematikk. Mindre ombygging og tilpassing av lokala i helseavdelinga etter helsestasjonen flyttar ut. For fullstendig oversikt over kva som er tatt med og ikkje, av melde behov, visast det til tabellane bak i heftet og til framlegga frå einingsleiarane. Øyremerka tilskot Den kulturelle spaserstokken Det har vore usikkerhet om ordninga i dei siste budsjetthandsamingane. Sula har mottatt om lag kr dei siste åra. Midlane har finansiert ulike kulturtiltak der «Syng med oss» har vore det viktigaste tiltaket. 5-6 arrangement pr år med ei gjennomsnittleg deltaking på personar. Vi når mange og det kostar lite. Investeringstilskot for sjukeheimar og omsorgsbustadar I statsbudsjettet for 2017 foreslår regjeringa å auke den maksimale godkjente anleggskostnaden til 3,144 mill. kroner. Det blir gitt 45% tilskot pr plass i omsorgsbustad og 55% tilskot pr institusjonsplass, inntil maks anleggskostnad. Dette betyr i berekna tilskot inntil kr 1,415 mill pr omsorgsbustad og inntil kr 1,73 mill pr institusjonsplass. Ramma for ordninga er planlagt å dekke tilskot til nye plassar i landet. Satsane er så gode at om ein investerer smart, vil tilskot og husleige dekke mesteparten av investeringa, kanskje heile. Tilskot til ressurskrevjande brukarar Innslagspunktet er i statsbudsjettet er foreslått auka til kr kroner. Auken utgjer eit inntektstap for Sula kommune på kr Innslagspunktet for psykisk utviklingshemma får tilsvarande heving, til om lag 1,7 million. Tilskotsprosenten for beløp over innslagspunktet, er foreslått til 80%, noko som er uendra. Samhandlingsreforma nytt tilskot til førebuing av øyeblikkeleg hjelp døgnopphald (KAD): Tilskotet skal bidra til at alle kommunar seinast 2016 har eit tilbod om døgnopphald for personar med behov for øyeblikkeleg hjelp. Det er berekna at helseføretaka skal spare liggedøgn på ordninga (utgjer vel 1 seng for Sula sin del). Fom 2016 vert midlane lagt inn i rammetilskotet. Sula kommune sitt tilskot vert kr 1.94 mill. I statsbudsjettet for 2017 er kommunane ytterlegare kompensert i rammetilskotet for å fullfinansiere ØHD-plikta og med det er vår deltaking i det interkommunale samarbeidet så langt fullfinansiert. Integreringstilskot flyktningar I rådmannen sitt framlegg har vi lagt inn forventa inntekter for flyktningar som er etablert og som er meldt til kommunen. Forventa utgifter er lagt inn i einingane sine respektive budsjett. Inntekter/utgifter for 20 nye flyktningar i samsvar med kommunestyret og IMDI si reduserte oppmoding er tatt høgd for i budsjettframlegget. Utfordringar Sula kommune har hatt over 70% vekst i den eldste delen av befolkninga siste 15 åra. Vi har same tal døgnbemanna bustadar no som for 15 år sidan. Tenestene har derfor gjennomgått store omstillingar. Helse- og sosialtenestene si utfordring er å holde tritt med veksten i etterspurnaden, og samstundes unngå at kvaliteten i tenestene blir svekka. Veksten i tal eldre komande tiår må møtast med nye grep og metodar som auka bruk av 43

54 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett velferdsteknologi og kvardagsrehabilitering. Dette fører til oppgåveforskyving med auka behov for innovasjon, ny kompetanse og omstilling i tenestene. Siste åra har vi styrka fysioterapitilbodet, styrka førebyggande arbeid retta mot barn og unge og fått styrka heimetenesta. Kapasitetsauke i eldreomsorga som monnar, får vi først når 10 nye heildøgns plassar for personar med demens vert etablert, planlagt starta opp juni Nye brukarar kan ikkje bli ståande utan eit forsvarleg tenestetilbod, og hovudutfordringa er, og blir, å kunne ta inn nye brukarar i tenestene våre utan å få auka ressursane tilsvarande. Det er ei kjennsgjerning at yngreomsorga er krevjande. I Norge er det grovt sett slik at 1/3 av brukarane (oftast yngre) tar 2/3 av ressursane. Det blir derfor ekstra krevjande å prioritere eldreomsorga og finne ressursar til tenesteinnovasjon og auka bruk av velferdsteknologi. I tillegg fører samhandlingsreforma, nye behandlingsmetodar og effektiviseringsprosessane ved sjukehusa til ubønhøyrleg flytting av oppgåver over på kommunane. Målsettinga for liggetid i Helse M&R (nyleg justert ned), er at gjennomsnittleg liggetid skal ytterlegare ned til 3,2 døgn. Særleg heimetenestene merkar dette. Befolkningsutvikling og dekningsgrad heildøgns omsorg (HDO) Faktiske tal for 80+ i 1999 var 257 personar og vi hadde 76 plassar for heildøgns omsorg (HDO-plassar) for eldre. I 2016 var talet 422 og vi hadde 80 HDO-plassar. I denne veksten har personar 90+ har auka frå 45 til 87 personar. Erfaringsvis krever 50% i denne gruppa eit HDO-tilbod. Vi har altso bak oss ein vekst på om lag 70 siste 15 år blant dei eldste (eldrebølge 1), utan nemneverdig auke i HDO-plassar. Ressursveksten i same periode har hovudsakleg gått til styrking av «yngreomsorga». Ser vi framover er det langsiktige biletet eintydig relativt stabilt tal eldre komande år, før vi får ein ny kraftig vekst (eldrebølge 2). Dette er lett å skjøne når vi ser kor sterkt gruppa veks, den doblar seg komande 30 år. Sula kommune har lav dekningsgrad har for HDO for eldre samanlikna med landet og kommunane i M&R jf. figuren under. Det er få i dei eldste aldersgruppene som har tilbod om HDO i Sula samanlikna med landet. Det betyr at tilsvarande fleire bur i eigen heim med bistand frå heimetenestene. 44

55 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Dekningsgrad HDO eldre: Namn 2010 faktiske tal 2015 faktiske tal Sulatunet institusjon + bukollektiv, tal bustadar Bukollektiv Molværsvegen 15& Bukollektiv Sloghaugvn Nytt bukollektiv Molværsvegen SUM Tal på personar 80år Prosent dekning (avrunda til nærmaste heile %) % dekning 80+ (normtal) Underdekning HDO, faktisk tal Gul: Faretrugande låg dekningsgrad Oransje: Dekningsgrad på grensa til kritisk Raud: Kritisk låg dekningsgrad Sula kommune, til liks med andre kommunar, har erfart at statens normtal på 25% dekningsgrad er for lågt. Denne dekningsgraden vert opplevd å vere knapp sjølv om ein berre skal dekke behovet til eldre (80+). Av tabellen ovanfor ser vi at Sula kommune sin dekningsgrad for heildøgnstilbod for eldre er 18%, (24% dersom vi reknar inn HDO for alle grupper). Dekningsgraden vil auke når det nye bukollektivet er ferdig, for så å falle sterkt i takt med eldrebølgje 2 fram mot Når ein vurderer dekningsgrad for heildøgns omsorg (HDO), må ein alltid vurdere kapasiteten til den ambulante heimetenesta samstundes. Låg dekningsgrad HDO kan kompenserast med heimetenesteorientering av omsorgstenesta. Det vil seie ei kompetent og godt utrusta ambulant heimeteneste med tilsvarande god kapasitet. Poenget er at det må vere samsvar og balanse, slik at det samla tilbodet blir tilstrekkeleg og godt nok (forsvarleg). I Sula sitt tilfelle er ein uroa for denne balansen. Ein har valt å ha få plassar med HDO, utan å makte tilsvarande prioritering av den ambulante tenesta. Denne tenesta får desse brukarane uansett. Resultatet er ei svært pressa teneste. Når ein reknar inn at veksten i heimetenestene hovudsakleg har kome i «yngreomsorga» siste åra og at sjukehusa sparer og effektiviserer, forklarar det godt kvifor heimetenestene i lang tid har rapportert om kapasitetsvanskar. 45

56 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Samanhengane mellom befolkningsutvikling, tenesteprofil og økonomi er grundig belyst i helse og omsorgsplanen som er nyleg vedteken av kommunestyret. Der er òg balansen mellom HDO-plassar til eldre og funksjonshemma belyst. Det er sjølvsagt flott at mange klarer seg heime. Det er i tråd med det dei aller fleste ønsker, det er i tråd med omsorgsideologien i kommunen og det er bra for kommuneøkonomien. Men det er ei grense for kor effektivt og billeg ein kan drive. Kommunestyret vedtok å styrke heimetenestene monaleg i 2015 og 2016, men kapasiteten er framleis knapp. I budsjettframlegget for 2017 er det styrking av tilbodet til funksjonshemma og legevakt som er prioritert. Behova i andre einingar blir med det i hovudsak sett på vent. Det er ikkje ønskeleg og vil gå utover utviklingsarbeid og presse tenestene ytterlegare, men rådmannen har vurdert at rammene toler ikkje større vekst enn det som alt er lagt inn. Samhandlingsreforma Samhandlingsreforma utfordrar kommunane på fleire måtar. Ressursdiskusjonen har fått mest merksemd til no. Sula kommune har so langt, kontroll i forhold finansieringsordninga for utskrivingsklare pasientar. Kombinasjonen stram sjukehusøkonomi og rivande medisinsk teknologisk utvikling fører i sum til auka press på kommunane. Kortare liggetider og forventing om at kommunane skal handtere stadig meir avanserte behandlingsregimer i forlenginga av sjukehusbehandling. Vi får utfordring med å rekruttere og utvikle kompetanse. Personellet vårt synest dei nye oppgåvene er spanande, men at det er for lite tid og ressursar til å kunne makte det på ein forsvarleg måte. Åtferdsproblematikk Vi ser ein stor auke i krevjande åtferdsproblematikk. Brukarar med krevjande åtferd utfordrar oss med omsyn til kompetanse og tryggleik for personalet. Fleire alvorlege HMT-avvik siste åra har gjort det naudsynt med betydelege styrkingstiltak. Utan den statlege toppfinansieringsordninga, hadde vi ikkje makta ei slik satsing. Fleire personar med liknande vanskar vil i løpet av få år vil søke tilbod frå kommunen. For å kunne gi desse personane eit godt nok tilbod innanfor ei forsvarleg ressursramme, må vi tenke nytt. Bustadmassen vi til no har hatt til funksjonshemma, er ikkje godt nok egna til denne gruppa. Det blir behov for nye bustadar der nokre er plassert i gruppe med personalbasen smart og sentralt plassert i høve bustadane. Vi må bygge lurt for å drifte godt og rimeleg. Nærare omtale av dette er gitt i Bustad-sosial handlingsplan og Helse og omsorgsplanen. Rekruttering Vi merkar at det har blitt vanskelegare over tid å rekruttere fagfolk. Særleg innan omsorgstenestene har dette vore merkbart siste åra. Av same grunn er vi heilt avhengige av å nytte vikarbyrå i periodar. Bruken av vikarbyrå har auka. Det er derfor viktig å ha offensive strategiar for å møte konkurransen om arbeidskrafta. Å huke tak i ungdommane ved t.d. å tilby gode lærlingplassar, er noko kommunen er medviten på og gjennomfører i praksis. Vi har òg gjort oss erfaringar med alternative arbeidstidsordningar (langturnus), noko som har synt seg populært og eit godt rekrutteringstiltak, men det er og utfordringar knytt til det. Med omsyn til kvalitet har slike ordningar klare føremoner, då bruken av små stillingar går ned. For brukarane betyr dette færre personar å forhalde seg til og for kommunen færre å lære opp osb. Voksesmerter Fleire av einingane melder om mangel på plass til driftsfunksjonar, jf. det som er sagt under ressursar ovanfor. På Sulatunet har vi ikkje plass til samlingar i felleslokale til bruk ved festar ol. Kontorkapasiteten er også sprengt. Mylna senter har etter kvart lite hensiktsmessige lokale og der er pålegg etter branntilsyn som gjer at lokala ikkje kan nyttast slik ein kunne ønskt. Her har vi ei god løysing i sikte. På nyåret kan Mylna senter flytte inn i ombygde lokale i tidlegare Molvær skule. 46

57 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett I helse- og omsorgsplanen er behov for areal til framtidige omsorgsutbyggingar omtalt. Kommunen førebur i disse dagar eit større grunnkjøp rundt Nausthaugen til framtidig omsorgsformål. Kort omtale av einingane: For detaljert omtale av einingane vert det vist til framlegga frå einingsleiarane. Helseavdelinga Driftskostnadene ved helseavdelinga er låge samanlikna med landsgjennomsnittet. Dekningsgraden for legar er låg. Netto driftsutgift pr. innbyggar i kroner, kommunehelsetenesta: Legeårsverk pr innbyggarar, kommunehelsetenesta: 47

58 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Fysioterapiårsverk per innbyggarar, kommunehelsetenesta: Akutte plassproblem er løyst ved ombygging som har gitt plass til ny lege, men nytilsett psykolog hadde vi ikkje kontor til. Dette vart løyst ved at psykologen overtok kontoret til einingsleiar, som no er den som er utan kontor. Dette er sjølvsagt ikkje haldbart. Areala ved helseavdelinga er sprengt. Det er stabil og god drift ved helseavdelinga for tida. Nokre legar har vore ute i lengre permisjonar (svangerskap og spesialisering), men vi har lukkast å skaffe gode vikarar. Alle stillingar er besett, dataløysingane har blitt oppgradert, vi er tilkopla naudnettet og nytt nasjonalt legevaktnummer er innført. Samarbeidet med nabokommunane om legevakt utviklar seg fint og dei tilsette ser fram til å flytte inn i nye og moderne lokale tidleg på nyåret. Nye og romslege lokale vi gi legevakta tilgang til observasjonssenger, noko som er eit sakn i dag. Sist men ikkje minst vil nye romslege lokale bety mykje for brukarane av legevakta. Når legevakta flyttar inn på «Nye Åse» vil samstundes eit nytt interkommunalt samarbeid verte starta opp, interkommunal ØHD-avdeling. Sula deltar i samarbeidet med tilsvarande 1 seng og vi innfrir med det plikta vi er pålagt om å tilby ØHD til innbyggarane våre. Interkommunalt samarbeid gjer at storleiken vil borge for eit fagleg sterkt tilbod, med god kompetanse, bemanning og god legedekning. Dette er viktig for at tilbodet skal bli oppfatta som så trygt av fastlegane, at ØHD blir vurdert som eit reelt alternativ til sjukehusinnlegging. Så langt er tilbodet fullfinansiert av auka overføringar frå staten. Som ledd i ein omorganiseringsprosess hausten 2015, fikk helseavdelinga tillagt ansvaret for rehabiliteringstenesta, 4,55 årsverk (ergoterapeut og fysioterapeutar). Endringa fungerer godt, men plassmangel gjer at ein ikkje får full effekt av omorganiseringa. Kapasiteten i rehabtenesta står på strekk. Som ein ser av dekningsgrafen over, har Sula låg dekning innan fysioterapi. Rådmannen har ikkje funne rom for å styrke fysioterapitenesta neste år. Kommunen har fått auka rammetilskot med kr til å styrke rehabtenesta. Rådmannen foreslår å nytte denne auken til å styrke ergoterapikapasiteten med 0,6 årsverk. Kommunepsykologen er i full sving og med han fikk kommunen ny kompetanse og større breidde i tilbodet. Stillinga har oppgåver dels mot barn og unge og dels mot vaksne. Rettleiing og systemretta arbeid er òg lagt til stillinga. Hovudutfordringane komande år for helseavdelinga er arealknappheten, innarbeide gode rutinar for bruk av kommunepsykologen og integrere rehabtenesta i eininga. Vidare digitaliser Ing av tenestene mot brukarar og samarbeidspartar og kvardagsrehabiliteringsprosjektet må følgjast opp. 48

59 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett NAV Netto driftsutgift til sosialtenesta pr. innbygger år, konsern: NAV Sula har god måloppnåing når det gjeld å få fleire i arbeid og aktivitet og færre på stønad. Dette ser vi tydeleg på utbetalingane av sosialhjelp, som er låge samanlikna med andre. Arbeidsledigheten har vore lav, sjølv om den er svakt stigande no. Stigande arbeidsløyse vil auke pågangen mot NAV. Utfordringar komande år blir å handtere eit større tal flyktningar. I rådmannen sitt framlegg er det budsjettert med inntekter og utgifter i samsvar med kommunestyret sitt vedtak og IMDI si reduserte oppmoding om 20 vaksne flyktningar. Det er lagt inn finansiering på ein ny programrådgjevar for flyktningar som blir finansiert av integreringstilskotet. Omsorgstenestene (Sulatunet, heimetenesta og butenesta) Netto driftsutgift pr. innbyggar i kroner, pleie- og omsorgstenesta, konsern: Andel innbyggere 80 år og over som er beboere på institusjon/hdo: 49

60 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Andel plasser i institusjon og heldøgnsbemannet bolig i prosent av bef. 80+: Tabellane syner at Sula kommune bruker lite ressursar samla til pleie- og omsorgsformål og at kommunen har få plassar til heildøgns omsorg (HDO). Samhandlingsreforma, medisinsk-teknologisk utvikling og stram sjukehusøkonomi fører til auka press på tenestene. Alle omsorgseiningane merkar dette, men presset er nok aller størst på heimetenestene. Resultatet blir hardare prioriteringar og knappare utmåling av tenester. Prioritering av utskrivingsklare pasientar går ut over heimebuande som har behov for rehabiliterings- eller avlastingsopphald ved korttidseininga ved Sulatunet. Slike opphald er avgjerande for at personar kan vedlikehalde ferdigheter og funksjonar lengst råd, slik at dei kan nå måla sine om å få bu lengst muleg heime. 50

61 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Ein kan undrast korleis og kor lenge tenestene kan makte denne utfordringa? Svaret ligg truleg i god organisering, stabile og dyktige leiarar og ikkje minst eit entusiastisk og omstillingsvillig personale. Heimetenestene fikk etterlengta styrking av rammene i 2015 og 2016, men behova er framleis store og det blir bede om meir ressursar i år også for å kunne makte veksten i oppgåver og nye krav på ein forsvarleg måte. Mangelen på tilrettelagde døgnplassar til personar med demens er vel kjent. Korttidseininga er staden desse personane må få tilbod når det ikkje lenger er forsvarleg å gi dei tilbod heime og/eller erindringsenter. Korttidseininga har 20 plassar. Når om lag halvparten av desse plassane periodevis må brukast til personar med demens og ein i tillegg må prioritere utskrivingsklare frå helseføretaka for å unngå «helsebot», seier det seg sjølv at tilbodet til resten av innbyggarane i kommunen blir knapt. Vi ser fram mot neste år når dei nye plassane for personar med demens blir tatt i bruk. Det vil frigjere plass på Sulatunet og vil truleg òg lette litt for heimetenestene. Nytt erindringsenter vil gi rom for fleire dagplassar. Det vert ikkje lagt inn auka bemanning til erindringsenteret i dette budsjettframlegget. Tanken er å vurdere behovet på nytt etter at dei nye døgnplassane er tatt i bruk. Ansvaret for privatavlasting er aukande. Privatavlastinga kan bli vesentleg endra pga. ein nyleg dom i Høgsterett. Ein person som var støttekontakt og avlastar i Ålesund kommune kravde fast tilsetting. Ålesund kommune meinte personen var oppdragstakar, men tapte i Høgsterett: Dommen slår fast at personen var å rekne som tilsett. Dommen kan få store konsekvensar for norske kommunar: I dag jobbar dei fleste av landets avlastarar og støttekontaktar nemlig på sokalla oppdragskontraktar. Må de over på tilsettingskontraktar, betyr det store utgifter for kommunane. Vi venter derfor med å inngå nye slike kontraktar Alle einingane ber om fleire stillingar, langt meir enn rammene gir rom for. Rådmannen har kunn funne rom for å styrke tiltakskontoret med 20% stilling. Ressursen er delfinansiering av ei stilling som skal arbeide med førebuing og innføring av VFT samt ha system- og opplæringsansvar for fagprogrammet Gerica. Butenesta Butenesta er den klart største eininga i kommunen, målt etter tal årsverk, med 61,3 årsverk. Det er nye brukarar, hovudsakleg finansiert av storbrukarordninga, som har stått for veksten. I tillegg overtok butenesta i fjor haust ansvaret for arbeids- og dagsentertilbodet ved Mylna senter. Veksten og dei nye brukarane med auka behov for spesialisering, gir oss utfordringar med omsyn til rekruttering, kompetanse og organisering og det uløyser behov for nye og meir tenlege bustadar med gode personalbasar. Største utfordringa er å rekruttere kvalifisert personell. Ved gjennomføring av tvangsvedtak, er det lovkrav om at høgskuleutdanna personell skal vere tilstade. Dette kravet strevar vi med å etterkome. Behovet for avlasting for familiar med funksjonshemma barn er aukande. Behova til barna/familiane som nyttar avlastinga, er store med krevande faglege utfordringar. Det er behov for å styrke tilbodet og gjere endringar i organiseringa. Rådmannen har lagt inn midlar til styrking av tilbodet tilsvarande dekning for dei tiltaka som er i gang i dag. For ytterlegare opplysningar jf. helse og omsorgsplanen og budsjettframlegget frå einingsleiar. I budsjettframlegget for 2016 varsla rådmannen at det kunne bli behov for å etablere barnebustad ila få år. Dette behovet melde seg no i haust og barnebustad vart etablert i Geilneset 11, nærast som akutt tiltak. Barnebustad er kostbart, brutto kr 3,6 million pr år. Rådmannen har funne dekning for kommunen sin eigenandel, resten vert dekt av staten gjennom storbrukarordninga. Då mange brukarar får tilbod på dagtid av andre, blir arbeidstidsordningane i butenesta ofte ugunstige med mykje kvelds- og helgearbeid. Resultatet blir lett mange små stillingsbrøkar med påfølgande rekrutteringsvanskar og ikkje optimal kvalitet i tenestetilbodet. Det er innført turnusordning med bruk av langvakter. Ein har no gjort seg erfaringar. I grove trekk kan vi seie at vi har lært at langvakter fungerer fint i nokre bogrupper, men i grupper med brukarar med krevjande åtferd må vi kanskje revurdere langturnus. Det er tid for evaluering. 51

62 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Investeringar Alle mindre investeringstiltaka som er melde frå einingane, er med i rådmannen sitt forslag. Kapasitetsvanskane for heimetenesta i Langevåg og helseavdelinga er det ikkje forslått løysingar for, men det blir arbeidd med kortsiktige løysingar for det akutte og investeringsmidlar til helsehus er no lagt inn i økonomiplanen. Nye lokale for aktivitetane ved Mylna er under arbeid ved gjenbruk av Molvær skule. Carportar for bilane til heimetenesta på indre er ikkje med. Detaljane går fram av investeringsoversikta og tiltakslistene. Planlegging av samlokaliserte bustadar med tilknytt fellesareal og personalbase til funksjonshemma må starte opp snarast, jfr helse og omsorgsplanen kap 3.9, 3.11, 4.6 og vedlegg 3. 52

63 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Teknisk sektor Dei tekniske tenestene i Sula kommune omfattar plansaker, byggesakshandsaming, oppmåling, eigedomsforvalting, veg, vatn, avlaup, slam, renovasjon, feiing, brann og ulukkesvern. Tenestene er organisert i tre driftseiningar og ei avdeling for brann- og ulukkesvern. Driftseiningsleiarar for Eigedomsforvalting og Tekniske tenester vart tilsett i juli Teknisk sektor Plan, byggesak og oppmåling Eigedomsforvalting Tekniske tenester Brann- og ulukkesvern Mål for teknisk sektor er å tilby tenester som fungerer godt til alle brukarar (innbyggjarar) eller driftseiningar (til dømes skule, barnehage eller andre kommunale institusjonar) så rasjonelt som mogleg med ressursane som er tilgjengelig. Den nye organiseringa ser ut til å være vellukka, men må enno ha litt tid til å «sette seg» før evaluering. På lik line med tidlegare år er i hovudsak utfordringar innan teknisk sektor knytt til konsekvensar av folketalsvekst og nye krav/oppgåver og avgrensa ressursar. Konkrete eksempel er behov for nye klasserom og omsorgsbustader. Sula er framleis prega av høg byggeaktivitet sjølv om tilflyttinga ikkje er like stor som tidlegare år. Lovgrunnlag Teknisk sektor har ansvar for eit vidt spekter av tenester og saksutgreiing. I tillegg til kommuneloven og forvaltingslova er det mange særlover og forskrifter som skal leggjast til grunn. Eit utval av dei mest sentrale lovane er som følgjande: Lov om planlegging og byggesaksbehandling (plan- og bygningsloven) Lov om eigedomsregistrering (matrikkellova) Lov om vern mot forurensninger og om avfall (forurensningsloven) Lov om husleieavtaler (husleieloven) Lov om vegar (veglova) Lov om kommunale vass- og avløpsanlegg Forskrift om vannforsyning og drikkevann (Drikkevannsforskriften) Lov om vern mot brann, eksplosjon og ulykker med farlig stoff og om brannvesenets redningsoppgaver (brann- og eksplosjonsvernloven). 53

64 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Oversikt over ressursar Oversikt over stillingsressursar er normalt gitt i budsjett og årsmelding. På bakgrunn av omorganiseringa vil vi gje ein meir detaljert oversikt. Teknisk sektor har ein samla ressurs på i overkant av 32 årsverk. Brann og ulykkesvern skiller seg klart ut med mange svært små delstillingar. Brannordninga for Sula legg til grunn at det skal være minimum 22 mannskaper, men samla utgjer stillingsressursane omkring eit årsverk. Sula kommune er i dag avhengig av å kjøpe tenester frå Ålesund brannvesen og det interkommunale brannvesent for å løyse oppgåvene. Behov for styrking av kapasiteten er vurdert størst innan eigedomsforvalting ut frå at nye bygg takast i bruk (bukollektiv, dagsenter, omsorgsbustader, utviding innan barnehage og skule). I tillegg kjem det til oppgåver i høve integrering av flyktningar med oppfølging av bustader. I forslaget til nye tiltak er det tatt inn eit årsverk for vaktmeisterteneste og eit årsverk innan administrasjon i form av ei byggingeniørstilling. Byggingeniørstillinga er tenkt finansiert gjennom investeringsprosjekt knytt til bygg og anlegg. Vaktmeisterstillinga er tenkt finansiert gjennom ramme for driftsbudsjett. STILLINGSRESSURSAR INNAN TEKNISK SEKTOR: Inklusive nye tiltak SUM 33,816 31,126 32,233 30,561 29,070 Administrasjon (leiing og ingeniørar) 10,000 9,000 9,000 9,000 8,000 Utearbeidarar 15,200 14,200 14,200 12,730 12,000 Brann (inkludert leiing) 1,116 0,926 1,033 0,966 0,930 Reinhald, sulahallen 1,000 1,000 1,000 0,865 1,060 Reinhald, sentrallager 0,000 0,000 0,000 0,000 0,080 Byggesak/oppmåling (sakshandsaming) 4,500 4,000 5,000 5,000 5,000 Plan/miljø (sakshandsaming) 2,000 2,000 2,000 2,000 2,000 Nye tiltak for 2017 innebær følgjande ressursendring: Plan, byggesak og oppmåling: endring frå 3,00 til 2,00 årsverk byggesakshandsaming Plan, byggesak og oppmåling: endring med 0,50 årsverk sett av til tilsyn (samarbeid med andre kommunar aktuelt) Eigedomsforvalting: styrking av vaktmeisterteneste med 1,00 årsverk Eigedomsforvalting: styking av planlegging og oppfølging av investeringar med 1,0 årsverk (byggingeniør) Brann og ulukkesvern: styrking av stilling for brannsjef med 0,25 årsverk 54

65 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Stillingsressursar fordelt på driftseinings/avdelingsnivå Administrasjon, sektornivå: Inklusive nye tiltak SUM 1,000 1,000 1,000 Plan, byggesak og oppmåling SUM 7,500 7,000 8,000 Administrasjon,leiing av driftseining 1,000 1,000 1,000 Byggesak 1) 2,000 2,000 3,000 Tilsyn 0,500 0,000 0,000 Plan 2,000 2,000 2,000 Oppmåling 2,000 2,000 2,000 Eigedomsforvalting SUM 14,200 12,200 12,200 Administrasjon,leiing av driftseining 1,000 1,000 1,000 Administrasjon/ ingeniører 2,000 1,000 1,000 Arbeidsleiing/vaktmeistrar 8,000 7,000 7,000 Park/kyrkjegardsdrift 2,200 2,200 2,200 Reinhald (Sulahallen) 1,000 1,000 1,000 Tekniske tenester SUM 10,000 10,000 10,000 Administrasjon,leiing av driftseining 1,000 1,000 1,000 Administrasjon, ingeniører 4,000 4,000 4,000 Arbeidsformann/utearbeidarar 5,000 5,000 5,000 Brann og ulukkesvern SUM 1,116 0,926 1,030 Administrasjon, leiing 0,450 0,200 0,200 Mannskaper 0,666 0,726 0,830 Totalt: 33,816 31,126 32,230 1) Eininga har i ein overgangsperiode hatt 3 sakshandsamarar for byggesak. Dei økonomiske rammene og ressursane for teknisk sektor er som følgjande: Budsjett og økonomiplan Økonomiplan 2017 Budsjett 2017 Øk.plan 2018 Øk.plan 2019 Øk.plan 2020 Teknisk, Eigedomsforvalting og Brann, RAMME FØR NYE TILTAK VAR Plan- byggesak og oppmåling, RAMME FØR NYE TILTAK For nærmare informasjon viser vi til det fullstendige budsjettet. 55

66 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Helse, miljø og tryggleik Teknisk sektor har eit variert arbeidsmiljø med store skilnader mellom driftseiningane. Arbeidsmiljø knytt til drift innan kommunaltekniske anlegg, drift av bygg og oppgåver innan brann er klart mest krevjande. Oppgåvene medfører eksponering for kjemikalia, gass, bakteriar/virus, fallskader og bruk av mekanisk utstyr. Alt driftsrelatert personell vert følgd opp med helsekontroll og vaksinering for dei som arbeider med sanitær/avlaupsanlegg. Tiltaksplan for HMT i 2017 vert sett opp i samarbeid med bedriftshelsetenesta Medi3. Samla sjukefråvær i % (eigenmeldt + legemeldt) 2016 ( ) PBO, samla sjukefråvær 6,50 4,30 9,70 PBD, samla sjukefråvær 3,00 4,30 9,20 Teknisk sektor 4,87 Samla sjukefråvær i teknisk sektor er ikkje spesielt høgt vurdert mot sjukefråværet i Sula kommune i 2014 (6,4%) og 2015 (6,3%). Enkelttilfelle av langtidssjukefråvær verkar sterkt inn og det vert arbeidd med tiltak og tilrettelegging så langt praktisk mogleg. Omtale av einingane Plan, byggesak og oppmåling Omtale av avdeling Eininga skal sørgje for saksbehandling av bygge- og delingssaker samt utarbeiding og saksførebuing av overordna planar. Eininga skal yte service til brukarane/innbyggarane innanfor sitt fagfelt, og utføre tenester i samband med eigedomsdeling. Eininga har også ansvar for vedlikehald og fornying av det kommunale kartverket og Sula kommune sitt geografiske informasjonssystem. Behov Det er vurdert å være samsvar mellom ressursar og oppgåver ved avdelinga med unntak av tilsynsfunksjon etter at ny person i vakant stilling som landmålar vart tilsett i Utfordringar Utfordringar er hovudsakelig knytt til utviklinga og veksten i Sula kommune med mange plan- og byggesaker. Endringar i lovverket vil ventelig påverke pågangen med saker til avdelinga. Sula kommune har ikkje teke i bruk elektronisk løysing for handsaming av byggesøknadar. Utviklinga mot digitale tenester går rask framover og det er naturleg å prioritere digital løysing innan byggesakshandsaming også på Sula. Driftsbudsjett Det er vedteken å sette i gang mange planprosessar i Sula kommune. Planarbeida er ikkje finansiert gjennom dei enkelte vedtaka. Ramme i framlegg til driftsbudsjett for 2016 gjev ikkje rom for å kunne utføre arbeidet. Det er gjort ei vurdering og prioritering av planvedtak som bør følgjast opp i 2017 med forslag til finansiering gjennom nye tiltak. Følgjande planarbeid vert foreslått som nye tiltak i høve driftsbudsjett for 2017: 56

67 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Områdeplan for Langevåg sentrum, estimert kostnad på kr ,- Områdeplan for Sandvika, estimert kostnad på kr ,- Reguleringsplan for Mikkalvegen, estimert kostnad på kr ,- Reguleringsplan for Mikkalvegen har som formål å gje grunnlag for innløysing av veggrunn. Utviklinga i høve gebyrinntekter er vanskelig å estimere og det er difor knytt usikkerheit til desse tala i framlegg til driftsbudsjett. Investeringsbudsjett Det er ingen særskilde investeringsbehov ved avdelinga for På sikt vil det være nødvendig å skifte ut deler av landmålingsutstyret (GPS) og dette er difor teken inn som nytt tiltak i økonomiplan. Eigedomsforvalting Omtale av avdelinga Eigedomsforvalting har ansvar for kommunale bygg og husvære. Eininga har og ansvar for parkvesen, kjøp og sal av eigedom, reinhald og leigeavtaler. Utfordringar Dei største utfordringane for driftseininga er knytt til kapasitet. Det har over fleire år vore vekst i sektorane for oppvekst og helse og omsorg. Som følge av denne veksten er bygningsmasse knytt til barnehage, skule og omsorg aukande. Investeringar i bygg er komplekse oppgåver som fordrar god oppfølging for å nå mål i høve funksjon, kvalitet og økonomistyring. Manglande samsvar mellom oppgåver og kapasitet har ført til at arbeidssituasjonen for tilsette har vært lite tilfredsstillande. Når det gjeld drift er det ei tilsvarande utfordring med aukande bygningsmasse. Sula kommune har ein samansett bygningsmasse. Eldre bygg krev generelt større ressursar når det gjeld vedlikehald og drift enn nye, men lovpålagt internkontroll skal og utførast for nye bygg. Dette gjeld til dømes internkontroll av rømmingsvegar, nødlysarmatur, brannslokkingsapparat og elektriske anlegg. Sommaren 2016 er det og avdekt behov for tettare oppfølging av uteområder ved barnehage og skule. Manglande kapasitet i høve drift gjev normalt utslag i auka kostnadar mellom anna i form av auka energikostnadar. Erfaring tilsei at bygg må følgjast opp kontinuerlig for å unngå auka energiforbruk. Driftseininga har i 2016 vurdert tilbod om delta i felles satsing i Ålesundregionen med sikte på energiøkonomisering av bygg, men har ikkje hatt kapasitet til å delta. Driftseininga ser i tillegg at oppgåvene knytt til hjelpemiddel ser ut til å auke framover. Ny teknologi og utvikling av nye hjelpemiddel opnar truleg for at fleire kan bu «heime» lengre eller i omsorgsbustad. Samla er dette til beste for både enkeltindivid og for samfunnet som heilheit, men fordrar tilstrekkelig kapasitet i einingane som skal ha ansvar for tenestene. Det bør avklarast nærmare kva oppgåver som skal ligge til driftseining for eigedomsforvalting når det gjeld hjelpemiddel. Eit eventuelt auka ansvar må følgjast opp med tiltak. Driftsbudsjett og behov for nye tiltak På grunnlag av utfordringane knytt til driftseininga vert det lagt fram følgjande forslag til nye tiltak: 1 årsverk knytt til drift av bygg med ei vaktmeisterstilling 1 årsverk knytt til administrasjon med ei byggingeniørstilling Vaktmeisterstillinga vert vurdert å kunne finansierast innan tildelt driftsramme for eininga. Dette er mogleg hovudsakelig ut frå reduksjon i energikostnadar og auka leigeinntekter for nye bustader (mellom anna 57

68 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett omsorgsbustader og bustader for integrering av flyktningar). Dei reduserte energikostnadane kjem som følge av nye rammeavtaler for kjøp av straum. Styrkinga av administrasjon med ei byggingeniørstilling er tenkt finansiert gjennom investeringsprosjekt og vil slik ikkje påverke driftsbudsjettet nemneverdig. Investeringar Det er behov for store investeringar i kommunale bygg i åra framover ut frå behov i oppvekstsektoren og helsesektoren. I budsjett og økonomiplan for perioden er følgjande nye tiltak prioritert: INVESTERING - NYE TILTAK EIGEDOMSFORVALTING Omtale UTVIDING SOLEVÅG SKULE NYE KLASSEROM SULA UNGDOMSSKULE UTVIDING KAPASITET SKULEKJØKKEN SULA UNGDOMSSKULE UTVIDING KAPASITET NATURFAGROM SULA UNGDOMSSKULE UTVIDING KAPASITET KLASSEROM RAMMELØYVIND UTEOMRÅDE SKULE/BHG RAMMELØYVE MINDRE INVESTERING BYGG NYTT HELSEHUS (ANSLAG) INKL. PROSJEKTERING NYTT SENTRALLAGER TEKNISK/EIGEDOM VAREBIL EIGEDOM Kommentar til utviding av Solevåg skule Planlegging og prosjektering av nytt permanent tilbygg er starta hausten Behovet som er lagt til grunn er 2 nye klasserom hausten 2017 og 4 nye klasserom/grupperom i påfølgande utviding på eit seinare tidspunkt. Ei løysing med ferdigstilling av råbygg med innreiing av første byggetrinn er aktuelt. Tiltak for å utbetre uteområdet ved Solevåg skule vil og verte teken inn i prosjektet. Planlegginga vert gjennomført med sikte på å ferdigstille nye klasserom hausten Eigedomsforvalting vil legge fram ei sak for politisk handsaming og val av løysing i januar Det er grunn til å signalisere at dei alternative løysingane kan ha ei langt høgare kostnad enn 10 millionar som er lagt inn i forslag til budsjett for Kommentar til tiltak ved Sula ungdomsskule Planlegging av utviding av kapasitet med eit klasserom og spesialrom for naturfag og skulekjøkken er starta. Det er eit mål å ferdigstille nye rom hausten Kommentar til rammeløyving for utbetring av uteområde ved barnehage og skule Tiltaka er knytt til oppfølging av tilstandsvurderinga av uteområde ved kommunale barnehagar og skular sommaren Det vert vurdert som praktisk vanskelig å utbetre alle uteområda i løpet av ein sesong då arbeidet må skje i sommarhalvåret. I tillegg er det ei utfordring i høve kapasitet ved driftseininga. Eininga vil legge fram ein detaljert plan for sesongen 2017 med disponering av løyvinga i etterkant av budsjetthandsaminga. 58

69 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Kommentar til rammeløyving for mindre investeringar i bygg Det er meldt inn mange behov for mindre tiltak i kommunale bygg. Det vert vurdert som rasjonelt med ei samleløyving og vidare oppfølging med ein meir detaljert plan for tiltak i Løyvinga på 1 million kan supplerast med midlar frå kapitalfond etablert etter sal av kommunal eigedom. Eininga vil legge fram ein plan og eventuelt sak for politisk handsaming om det er behov for å tilleggsløyving frå kapitalfond. Kommentar til tiltak nytt helsehus Utgreiing av nytt helsehus vil starte vinter Det er eit mål å leggje fram sak for politisk handsaming hausten Kostnad til bygging av helsehus i 2019 og 2020 må sjåast i samanheng med at innhald og lokalisering av eit nytt helsehus ikkje er avklara, men det er grunn til å synliggjere investeringa i høve økonomiplan for perioden. Kostnaden som er lagt inn i økonomiplan viser brutto investering. Finansiering vil skje gjennom låneopptak og refusjon av meirverdiavgift. I høve driftskostnadar vil leigeavtaler verke positivt inn. Eksterne leigetakarar som til dømes apotek, fysioterapeut og liknande vil gje leigeinntekter. I tillegg vil det være eit potensiale for å avslutte andre leigeavtaler der Sula i dag leiger lokale eksternt. Kommentar til planlegging av nytt sentrallager Sula kommune leiger lokale i Mauseidvågen for lagerfunksjon og base for vaktmeister og utestyrken. Lokaliseringa i Mauseidvåg vert vurdert å være mindre god då dei fleste og største bygga ligg i eller nær Langevåg sentrum. Tilkomsten til bygget og uteområdet er i tillegg lite egna. Gjeldande leigeavtale inneber at Sula kommune må kosta alle nye tiltak i bygget. Ut frå ei samla vurdering vert det tilrådd å utgreie nytt lager med base på den kommunale tomta på Vedde (Gnr. 88 Bnr. 56). Utgreiinga og planlegging av nytt sentrallager bør vurdere funksjon for brannstasjon i tillegg. Kommentar til ny varebil Behov for kjøp av ny varebil er knytt til meldt behov for ny stillingsheimel for vaktmeister (1 årsverk). Vaktmeistrane utfører i svært stor grad oppgåver enkeltvis og god utnytting av arbeidstida fordrar at kvar enkelt disponerer bil til dagleg. Tekniske tenester Omtale av avdelinga Tekniske tenester driftar den infrastrukturen knytt til veg, vatn og avløp. I tillegg har driftseininga ansvar for tenestene renovasjon, slam og feiing. Tekniske tenester har ansvar for å følgje opp trafikktryggingstiltak og også lokal forureiningsmynde. Tenester knytt til vatn, avlaup, renovasjon, slam og feiing er organisert etter sjølvkostprinsippet. For renovasjon er kravet absolutt og inneber at tenesta skal gå i balanse over tid (med hjelp av driftsfond over 5 år). For vatn, 59

70 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett avlaup, slam og feiing er kravet slik at tenestene ikkje skal gå med overskot over tid og slik ikkje støtte anna drift i kommunane. Tenestene vert omtala som sjølvkostområdet med eigne budsjett. Sula kommune er tilknytt det regionale samarbeidet om innsamling av hushaldsavfall og slam i form av ÅRIM. Målet med samarbeidet er å organisere tenestene på ein rasjonell og kvalitativt god måte. Tilsvarande kjøper Sula kommune feietenester av Ålesund kommune. Dette vert vurdert som rasjonelt samanlikna med å utføre i eigen regi. Sula kommune tek sjølv ansvar for drift og vedlikehald av dei kommunaltekniske anlegga for veg, vatn og avlaup. Sula har ikkje eige vassforsyning, men kjøper vatn frå Ålesund kommune. Eining for tekniske tenester har kapasitet til å planlegge dei fleste små og mellomstore investeringane i kommunaltekniske anlegg sjølv. Oversikt over kommunale avgifter for 2017 og prognose for økonomiplanperioden er som følgjande: Utfordringar Etter hovudplan for avløp er kommunen inne i ein fase der både leidningsnettet og Reinseanlegga innan kort tid skal innfri krav sett til reinseprosess. Utbygginga er ein tidkrevjande prosess som kjem til å krevje mykje av eininga sine resursar også i Utbygging av stadig fleire bustadar fører med seg auka krav til infrastruktur som vegar og røyr. Ny Trafikktryggingsplan vedtatt 2015 med ein tidsplan for prosjekt som er tenkt utført dei neste fem åra. Utan auka rammer innan veg vil mange av desse prosjekta framleis vere ugjorte når planperioden er over. Pålegg frå fylkesmannen om å sikre den gamle søppelfyllinga Åregjerdevågen med frist til oktober 2016 vil føre til større utgifter og auka resursbruk. Driftsbudsjett I driftsramma er det midlar til vegvedlikehald som er utfordringa. Ramma til drift av veg er no så knapp at ein må prioritere kva av nødvendig vedlikehald ein får utført. Mellom anna vert det i Sula kommune berre utført kantklipp ein gong årleg sjølv om dette av omsyn til trafikksikkerheit helst burde vore utført to eller tre gongar i løpet av sesongen. Det er ikkje funne midlar til auka ramme i budsjettframlegget. 60

71 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Investeringsbudsjett Hovudtyngda av planlagde investeringar for 2016 er innan vatn og avlaup og vert dekt inn gjennom gebyr til innbyggarane. Dei fleste av desse investeringsbehova er med i rådmannen sitt forslag. Auka investeringsrammer innan veg er det ikkje funne rom for, noko som inneber at fleire prosjekt innan veg og trafikktrygging vil bli sett til side. Brann og ulykkesvern Avdelinga har ansvar for lokal beredskap i høve brann og ulykkesvern. Sula kommune har eit deltidsmannskap, men krav til kompetanse er likt med profesjonelle. Dei nye krava har ført til ei relativt omfattande opplæring av gamle og nyrekrutterte brannkonstablar. Utfordringar Sula kommune har ei brannordning vedteken i 1999 og dispensasjon frå krav om vaktordning. I tillegg til eigen beredskap har Sula slokkeavtale med Ålesund kommune som gjeld indre deler. Veksten i kommunen, endringar i sentrale system og utfordringar knytt til ressurstilgang og intern organisering tilsei ei heilskapelig evaluering. Driftsbudsjett Driftsbudsjett for 2016 er styrka med sikte på auka kostnadar knytt til regionale avtaler. Avtalene gjeld Det interkommunale brannvernet (står for opplæring mellom anna) og Interkommunalt utvalg mot akutt forurensning (IUA). I tillegg er driftsbudsjettet styrka for opplæring, beredskap (vakt) og kjøp av ekstra sett med kle for røykdykkarar. Etter gjeldande brannordning skal Sula kommune ha eit lag på 4 brannkonstablar (inkludert utrykningsleiar) på vakt 12 veker i året. Ekstra sett med kle for røykdykkarar er eit helse, miljø og tryggleikstiltak og er prioritert for å forebygge sjukdom grunna eksponering for skadelige stoff. For å kunne sende røykdykkarutrustninga til vask er det naudsynt å ha ekstra sett tilgjengelig. Investering Sula kommune har relativt ny brannstasjon og ny hovudbil. Tankbilen er gamal og i så dårleg forfatning at den ikkje lengre er pålitelig. Tankbilen skal sikre tilgang på slokkevatn på stader der manglar eller er liten kapasitet frå nett eller andre kjelder. Det er om lag eit års leveringstid på ein ny tankbil og med vedtak om utskifting i 2016 vil ny tankbil i praksis kunne være på plass til Sjølv om brannstasjonen er relativt ny er manglar det inndeling i rein og skitten sone. Nye stasjonar har i dag krav om slik utforming. Stasjonen har heller ikkje garderober for damer. Det er og behov for utbedring av golv i vognhallen. Det vil verte arbeid vidare med planar for tiltak som kan innarbeidast i påfølgjande budsjett. 61

72 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Økonomiplan , drift Budsjett og økonomiplan Budsjett Økonomiplan Budsjett 2017 Øk.plan 2018 Øk.plan 2019 Øk.plan Frie inntekter (skatt og rammetilskot) Frie inntekter ekls. Skjønnsmidler Skjønnsmidler omlegging inntektssystem Veksttilskot ,5% årleg auke i frieinntekter pga. befolkningsvekst Andre statstilskot Tilskot flyktninger Reform rente- og avdragskompensasjon Skulepakken - rentekompensasjon Skulepakken Omsorgsbustader - rente og avdragskompensasjon Rente kompensasjon orgel Refusjon ressurskrevjande brukarar Ny ressurskrevjande brukar Pensjon premieavvik inkl arbeidsiveravgift amortisering premieavvik inkl. arbeidsgiveravgift Renter og utbytte, avdrag Renter og avdrag på lån pr Renter og avdrag på nye tiltak Renter og utbytte Leasing biler Sum renter og avdrag nye tiltak Overføring mellom drift og investering Til fordeling på sektorane

73 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjett og økonomiplan Budsjett Økonomiplan Budsjett 2017 Øk.plan 2018 Øk.plan 2019 Øk.plan DRIFTSUTGIFTER SEKTORANE SENTRALADM, RAMME FØR NYE TILTAK STILLING CONTROLLER ØKONOMIAVD SENTRALADM, RAMME ETTER NYE TILTAK OPPVEKST, RAMME FØR NYE TILTAK TILTAK MED INNTEKTER I RAMMETILSKOTET: TIDLIG INNSATS SKULEN NY NATURFAGSTIME, HEILÅRSEFFEKT FORSØK MED NY ANSVARSDELING I BARNEVERNET, HEILÅRSEFFEKT TILTAK MED DELVIS INNTEKTER I RAMMETILSKOTET: STYRKING SKULEHELSETJENESTA, KR I RAMMETILSKOTET ANDRE TILTAK: IKT PLAN BARNEHAGE (DRIFT) STYRKING BARNEVERN STYRKING SPES. PED. BARNEHAGE SOLEVÅG SKULE - AUKA BEHOV, NYE KLASSAR LANGEVÅG SKULE - AUKA BEHOV, NYE KLASSAR OPPVEKST, RAMME ETTER NYE TILTAK HELSE OG SOSIAL, RAMME FØR NYE TILTAK TILTAK MED INNTEKTER I RAMMETILSKOTET: HABILITERING/REHABLITERING ERGOTERAPEUT OPPTRAPPINGSPLAN RUS OG PSYKIATRI KOMMUNAL ØHD-PLIKT ANDRE TILTAK: PROGRAMRÅDGJEVAR NAV, FINANSIERT MED INTEGRERINGSTILSKOTT KR ,

74 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjett og økonomiplan Budsjett Økonomiplan Budsjett 2017 Øk.plan 2018 Øk.plan 2019 Øk.plan BARNEBUSTAD, KR ER FINANSIERT GJENNOM TILSKOT FOR RESSURSKREVJANDE BRUKARAR. BELØPET HER ER BRUTTOUTGIFT INTERKOMMUNALT LEGEVAKTSAMARBEID % STILLING SULATUNET - FAGKONSULENT IKT/VFT NYE TILTAK NYMARKA BERNGARDEN AUKA BEHOV TENESTEKJØP TØNDERGÅRD INTERNAT HELSE OG SOSIAL, RAMME ETTER NYE TILTAK KULTUR OG FOLKEHELSE, RAMME FØR NYE TILTAK TILTAK MED INNTEKTER I RAMMETILSKOTET: FRIVILLIGSENTRALER, INNLEMMING AV TILSKOT TIDLEGARE GITT AV KULTURDEP KULTUR OG FOLKEHELSE, RAMME ETTER NYE TILTAK TEKNISK, RAMME FØR NYE TILTAK INGENIØR STILLING - FINANSIERT VIA PROSJEKT KR RØYKDYKKARUTSTYR STILLINGSUTVIDING BRANNSJEF 25% STYRKING LØNN, OVERTID OG ANNA LØNN (UTRYKNING OG VAKT)(BRANN) VAKTMESTER, NY STILLING - KR INNENFOR RAMMA TIL DRIFTSEININGA RENOVERING AV FASADE RÅDHUSET TEKNISK, RAMME ETTER NYE TILTAK PBO, RAMME FØR NYE TILTAK SANDVIKA, OMRÅDEPLAN LANGEVÅG SENTRUM, OMRÅDEPLAN INKL. KR I UBRUKT LØYVING FRÅ MIKKALVEGEN, REGULERING MED SIKTE PÅ EKSPROPRIASJON AV GRUNN, UBRUKT LØYVING I 2016 KR STILLING, SAKSHANDSAMAR INNAN TILSYN, 50% PBO, RAMME ETTER NYE TILTAK

75 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjett og økonomiplan Budsjett Økonomiplan Budsjett 2017 Øk.plan 2018 Øk.plan 2019 Øk.plan VAR SUM SEKTORRAMMER, ETTER NYE TILTAK RENTER OG AVDRAG NYE TILTAK RESULTAT SALDERING: EIGEDOMSSKATT BOLIGER EIGEDOMSSKATT VERKER OG BRUK TAKSERING - EIGEDOMSSKATT AUKE ÅRLIG I FRIE INNTEKTER PGA. BEFOLKNINGSVEKST RESULTAT ETTER SALDERING Overskotsfond pr Overskot Overskotsfond pr Forbruk i økonomiplan perioden Overskotsfond pr

76 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Økonomiplan , investeringar INVESTERINGSOVERSIKT INVESTERING DRIFTSKOSTNAD IKT INVESTERINGAR Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag ANDEL AV IKT INV. E-KOMMUNE SUNNMØRE Lån Renter og avdrag IKT SKULE PLAN Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag MINIBUSS EMF Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag BILAR HEIMBASERT TENESTE Lån Renter og avdrag MYLNA BIL Lån Renter og avdrag KJØKKENBIL Lån Renter og avdrag

77 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett INVESTERINGSOVERSIKT INVESTERING DRIFTSKOSTNAD NYE MØBLER MVN. 15 OG 17 OG SLHVN Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag NYE MØBLAR SULATUN Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag DECONX - DESINFISERINGSENHET Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag BIL BUTENESTA Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag BIL BUTENESTA, BARNEBUSTAD Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag VEGAR SAMLELØYVING Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag

78 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett INVESTERINGSOVERSIKT INVESTERING DRIFTSKOSTNAD VAREBIL EIGEDOM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag RAMMELØYVIND UTEOMRÅDE SKULE/BHG Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag NYTT SENTRALLAGER TEKNISK/EIGEDOM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag RAMMELØYVE MINDRE INVESTERING BYGG Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag SULA UTVIDING KAPASITET SKULEKJØKKEN Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag Inkl til kjøp av utstyr SULA UTVIDING KAPASITET NATURFAGROM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag

79 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett INVESTERINGSOVERSIKT INVESTERING DRIFTSKOSTNAD SULA UTVIDING KAPASITET KLASSEROM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag UTVIDING SOLEVÅG SKULE NYE KLASSEROM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag UTVIDING SOLEVÅG SKULE NYE KLASSEROM Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag NYTT HELSEHUS (ANSLAG) INKL. PROSJEKTERING Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag RAMMELØYVING VATN Lån Renter og avdrag 69

80 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett INVESTERINGSOVERSIKT INVESTERING DRIFTSKOSTNAD BILAR VATN Lån Renter og avdrag BILAR KLOAKK Lån Renter og avdrag GPS UTSTYR Kompensasjon mva Lån Renter og avdrag Totalt lån, renter og avdrag

81 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Obligatoriske tabeller - Økonomisk oversikt drift Alle tal i heile 1000 Budsjett 2017 Budsjett 2016 Regnskap 2015 Driftsinntekter Brukerbetalinger Andre salgs- og leieinntekter Overføringer med krav til motytelse Rammetilskudd Andre statlige overføringer Andre overføringer Skatt på inntekt og formue Eiendomsskatt Andre direkte og indirekte skatter Sum driftsinntekter Driftsutgifter Lønnsutgifter Sosiale utgifter Kjøp av varer og tj som inngår i tj.produksjon Kjøp av tjenester som erstatter tj.produksjon Overføringer Avskrivninger Fordelte utgifter Sum driftsutgifter Brutto driftsresultat Finansinntekter Renteinntekter og utbytte Gevinst på finansielle instrumenter (omløpsmidler) Mottatte avdrag på utlån Sum eksterne finansinntekter Finansutgifter Renteutgifter og låneomkostninger Tap på finansielle instrumenter (omløpsmidler) Avdrag på lån Utlån Sum eksterne finansutgifter Resultat eksterne finanstransaksjoner Motpost avskrivninger Netto driftsresultat Interne finanstransaksjoner Bruk av tidligere års regnsk.m. mindreforbruk Bruk av disposisjonsfond Bruk av bundne fond Sum bruk av avsetninger Overført til investeringsregnskapet Dekning av tidligere års regnsk.m. merforbruk Avsatt til disposisjonsfond Avsatt til bundne fond Sum avsetninger

82 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjett 2017 Budsjett 2016 Regnskap 2015 Regnskapsmessig mer/mindreforbruk Resultat 2017 salderes mot disposisjonsfond Økonomisk oversikt investeringer Budsjett 2017 Budsjett 2016 Regnskap 2015 Inntekter Salg av driftsmidler og fast eiendom Andre salgsinntekter Overføringer med krav til motytelse Kompensasjon for merverdiavgift Statlige overføringer Andre overføringer Renteinntekter og utbytte Sum inntekter Utgifter Lønnsutgifter Sosiale utgifter Kjøp av varer og tj som inngår i tj.produksjon Kjøp av tjenester som erstatter tj.produksjon Overføringer Renteutgifter og omkostninger Fordelte utgifter Sum utgifter Finanstransaksjoner Avdrag på lån Utlån Kjøp av aksjer og andeler Dekning av tidligere års udekket Avsatt til ubundne investeringsfond Avsatt til bundne investeringsfond Sum finansieringstransaksjoner Finansieringsbehov Dekket slik: Bruk av lån Salg av aksjer og andeler Mottatte avdrag på utlån Overført fra driftsregnskapet Bruk av tidligere års udisponert Bruk av disposisjonsfond Bruk av bundne driftsfond Bruk av ubundne investeringsfond Bruk av bundne investeringsfond Sum finansiering Udekket/udisponert

83 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjettskjema 1A drift Budsjett 2017 Budsjett 2016 Regnskap 2015 Skatt på inntekt og formue Ordinært rammetilskudd Skatt på eiendom Andre direkte eller indirekte skatter Andre generelle statstilskudd Sum frie disponible inntekter Renteinntekter og utbytte Gevinst finansielle instrumenter (omløpsmidler) Renteutg.,provisjoner og andre fin.utg Tap finansielle instrumenter (omløpsmidler) Avdrag på lån Netto finansinnt./utg Til dekning av tidligere regnsk.m. merforbruk Til ubundne avsetninger Til bundne avsetninger Bruk av tidligere regnks.m. mindreforbruk Bruk av ubundne avsetninger Bruk av bundne avsetninger Netto avsetninger Overført til investeringsbudsjettet Til fordeling drift Sum fordelt til drift (fra skjema 1B) Mer/mindreforbruk Budsjettskjema 1B drift SENTRALADMINISTRASJONEN OPPVEKST HELSE OG SOSIAL KULTUR PBD VAR PBO KOMMUNESTYRET SITT OMRÅDE Motpost avskrivning Konsulenttenester Nto. Pensjon (premieavvik, overskot m.m.) Ressurskrevjande brukarar Leasing utgifter bil Utgifter taksering eigedomsskatt SUM

84 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjettskjema 2A investering Budsjett 2017 Budsjett 2016 Regnskap 2015 Investeringer i anleggsmidler Utlån og forskutteringer Kjøp av aksjer og andeler Avdrag på lån Dekning av tidligere års udekket Avsetninger Årets finansieringsbehov Finansiert slik: Bruk av lånemidler Inntekter fra salg av anleggsmidler Tilskudd til investeringer Kompensasjon for merverdiavgift Mottatte avdrag på utlån og refusjoner Andre inntekter Sum ekstern finansiering Overført fra driftsbudsjettet Bruk av tidligere års udisponert Bruk av avsetninger Sum finansiering Udekket/udisponert Budsjettskjema 2B investering SENTRALADMINISTRASJONEN OPPVEKST HELSE OG SOSIAL TEKNISK VAR PBO 100 SUM INVESTERINGER

85 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Budsjett driftseiningane B 2017 B 2016 R SENTRALADMINISTRASJONEN LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V STILLINGAR SENTRALADMINISTRASJONEN SUM 27,34 27,34 27,34 Rådmann m/ stab 8,60 8,60 8,60 Fellestenester 9,00 9,00 9,00 HTV/HVO/barnerepresentant/fly.ressurs 2,24 2,24 2,24 Støttestab 7,50 7,50 7,50 B 2017 B 2016 R POLITISK UTVAL LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V Avsett til formannskapet sin disposisjon Avstetning lønsmidlar B2017 B2016 R RÅDMANN M/STAB LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V Controller økonomiavdeling B2017 B2016 R OVERFØRING TIL TRUDOMSSAMFUNN OVERFØRINGSUTGIFTER

86 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2017 B2016 R OPPVEKST LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER OVERFØRINGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V STILLINGAR OPPVEKST SUM 252,93 240,30 233,81 Kultur- og oppvekstadministrasjonen 1,00 1,00 1,00 Solevåg skule 1) 22,07 20,78 19,70 Måseide skule 11,77 11,66 11,07 Fiskarstrand skule 14,23 16,10 15,90 Langevåg skule 1) 42,30 39,40 37,70 Sula ungdomsskule 38,03 39,10 39,90 Solevåg SFO 3,96 3,96 4,00 Måseide SFO 2,21 2,74 2,13 Fiskarstrand SFO 3,30 3,80 3,55 Langevåg SFO 7,39 6,44 6,54 Sunde Barnehage 9,00 9,60 10,00 Måseide Barnehage 2) 16,00 16,00 15,00 Langevåg Barnehage 25,50 24,50 22,60 Molvær Barnehage 16,00 16,00 16,00 Spesialpedagogisk hjelp barnehagar 4,00 3,65 3,65 Vaksenopplæring etter Oppl-lov, kap 4-2(Mylna) 2,97 2,92 2,92 TBU (Barnevern, Helsestasjon og PPT) 33,20 22,65 22,15 1) Nye klassar frå august 16 2) Utvida kapasitet (avdeling) B2017 B2016 R ADMINISTRASJON OG FELLESUTG. OPPVEKST LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V

87 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2017 B2016 R UNDERVISNING FELLESUTG LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Naturfagstime til fordeling Tidlig innsats i Kulen Ny naturfagstime, heilårseffekt Avsette midler til styrka SFO B2017 B2016 R SOLEVÅG SKULE OG SFO LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER ,8 stilling Solevåg B2017 B2016 R MÅSEIDE SKULE OG SFO LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER B2017 B2016 R FISKARSTRAND SKULE OG SFO LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER

88 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2017 B2016 R LANGEVÅG SKULE OG SFO LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER ,8 stilling Langevåg B2017 B2016 R SULA UNGDOMSSKULE LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER B2017 B2016 R KOMMUNAL BARNEHAGE LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Ikt plan barnehage B2017 B2016 R PRIVATE BARNEHAGER KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER REFUSJONER B2017 B2016 R VAKSENOPPLÆRING LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER REFUSJONER

89 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2017 B2016 R TILTAK BARN OG UNGE LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER OVERFØRINGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V Styrking spes.ped barnehage Ny stilling helsestasjon Ny stilling barnevern Forsøk ansvarsdeling barnevern Avsette midler bufellesskapet B2017 B2016 R HELSE OG SOSIAL LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V STILLINGAR HELSE OG SOSIAL SUM 232,03 218,30 213,00 Helse- og sosialadministrasjonen 1,00 1,00 1,00 Helseavdelinga 14,07 14,12 14,22 NAV - sosial 6,00 6,00 4,00 Sulatunet 50,86 50,25 48,60 Heimetenesta 1) 53,80 50,48 46,08 Butenesta 61,30 61,30 51,50 Bukollektiva 2) 45,00 35,15 34,85 Mylna senter / Rehabiliteringstenesta ,75 1) Nye stillingar i flg K-vedtak og HS-vedtak 02/16 2) Ny drift bukollektiv personar med demens (fom 2. halvår) 301 ADMINISTRASJON OG FELLESUTGIFTER HS LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V

90 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Opptrappingsplan rus og psykiatri B 2017 B 2016 R HELSEAVDELINGA LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Avsett til ØHD Interkommunalt legevaktsamarbeid Habilitering/Rehabilitering ergopterapeut B 2017 B 2016 R NAV LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER REFUSJONER B 2017 B 2016 R REHABILITERINGSTENESTA LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V B 2017 B 2016 R SULATUNET LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER %stilling Sulatunet fagkonsulent 80

91 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B 2017 B 2016 R HEIMETENESTER LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER B 2017 B 2016 R BUKOLLEKTIVA LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER Korrigering demensbustader pga oppstart fra B 2017 B 2016 R BUTENESTA LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V Tenestekjøp Tøndergård Internat Nye tiltak Nymarka Ressurskrevandebrukarar Berngarden auka behov B 2017 B 2016 R KULTUR LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER OVERFØRINGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V

92 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett STILLINGSHEIMLAR FOR KNM SUM 9,81 9,81 9,81 Kulturavdelinga 0,80 0,80 0,80 Musikk- og Kulturskulen 4,89 4,89 4,89 Bibliotek m filialer 2,35 2,35 2,35 Fritidsklubbar 0,67 0,67 0,67 Sekretær ungdomsråd 0,10 0,10 0,10 Utekontakten 1,00 1,00 1,00 B 2017 B 2016 R ADMINISTRASJON OG FELLESTENESTER KULTUR LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER B 2017 B 2016 R MUSIKK OG KULTUR LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER B 2017 B 2016 R BIBLIOTEK LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER REFUSJONER OVERFØRINGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V B 2017 B 2016 R ANNA KULTUR KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER SALGSINNTEKTER OVERFØRINGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V

93 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B 2017 B 2016 R TEKNISK LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V STILLINGAR TEKNISK SUM 33,82 32,03 31,56 Administrasjon, ingeniører 9,00 9,00 9,00 Utearbeidarar 15,20 13,00 12,73 Brann 1,12 1,03 0,97 Reinhald, sulahallen 1,00 1,00 0,87 Reinhald, sentrallager Byggesak / oppmåling 5,50 6,00 6,00 Plan / miljø 2,00 2,00 2,00 Nye tiltak for 2017 innebær følgjande: Plan, byggesak og oppmåling: endring frå 3,00 til 2,00 årsverk byggesakshandsaming Plan, byggesak og oppmåling: endring med 0,50 årsverk sett av til tilsyn (kostnadsramme) Eigedomsforvalting: styrking av vaktmeisterteneste med 1,00 årsverk Eigedomsforvalting: styking av planlegging og oppfølging av investeringar med 1,0 årsverk (ing.) Brann og ulukkesvern: styrking av stilling for brannsjef med 0,25 årsverk B 2017 B 2016 R ADMIN. OG FELLESTENESTER KOMMUNAL TEKNISK LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Ny prosjekting., inntekt på art B 2017 B 2016 R VEGER LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V

94 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B 2017 B 2016 R EIGEDOMSFORVALTNING OG PARK/GRØNT LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON SALGSINNTEKTER B 2017 B 2016 R KOMMUNALE BYGG LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Renovering fasade Rådhuset B 2017 B 2016 R BRANN LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER Røykdykkerutstyr Stillingsutviding brannsjef 25 % Styrking lønn, overtid og anna lønn brann B2016 B2015 R VAR LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V

95 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2016 B2015 R VATN LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER B2016 B2015 R AVLØP LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER B2016 B2015 R SLAM KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V B2016 B2015 R RENOVASJON LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER FINANSINNTEKTER M.V B2016 B2015 R FEIAR KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER

96 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett B2016 B2015 R PLAN, BYGGESAK OG OPPMÅLING LØNN KJØP AV VARER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV VARER OG TENESTER I EIGEN TENESTEPRODUKSJON KJØP AV TENESTER SOM ERSTATTER EIGENPRODUKSJON OVERFØRINGSUTGIFTER FINANSUTGIFTER M.V SALGSINNTEKTER REFUSJONER FINANSINNTEKTER M.V Sandvika, områdeplan Langevåg sentrum M ikkalvegen Stilling, sakshandsamer innan tilsyn, 0,5 årsverk 86

97 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett Tiltak som ikkje er med ØKONOMIPLAN TILTAK DRIFT OG INVESTERING, INVESTERING DRIFTSKONSEKVENSAR Rådmann Felles Velferdsmidlar Avlevering av personalarkivet OPPVEKST Generelt IKT--skule 70 % stilling System- og fagutvikling, digitalisert lærerarbeid Måseide skule Auka bemanning SFO Solevåg skule Styrking ressurskrevjande barn Sula ungdomsskule Utstyr til sanserom Langevåg barnehage Inventar, avd. bord 3 avdelinger Nye barnestolar til avdelingane Tiltakseining barn og unge Tiltakskoordinator 80% stilling, SamBa, ICDP, etc Auka lønsutgifter - kompetansetillegg Styrking - 50% stilling Rådgjevar i PP-tenesta Styrkingstiltak born med funksjonshemming i alle bhg Styrking av budsjett tolketenester helsestasjon Barnevernvakt- nytt tiltak Barnevern styrking budsjett, konsulenttenester (sakkunnig,tolketenester mm)

98 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett ØKONOMIPLAN TILTAK DRIFT OG INVESTERING, INVESTERING DRIFTSKONSEKVENSAR KULTUR Ungdomsarbeid Førebyggande arbeid: 20 % stilling ved fritidsklubben Nytt kjøkken på fritidsklubben Lydplater i taket - fritidsklubben Kultur og næring Alment kulturarbeid - frivillige organisasjonar Midlar til Sulakonferansen Auka medlemskontingent Sunnmøre Friluftsråd Bibliotek Arrangement og møteplassverksemd ved biblioteket Kulturskulen 25 % stilling i drama ved kulturskulen (utviding av stilling) % stilling - blåseinstrument (utviding av korpstilbod) % stilling til kulturkarusell i SFO-tida

99 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett ØKONOMIPLAN TILTAK DRIFT OG INVESTERING, INVESTERING DRIFTSKONSEKVENSAR HELSE OG SOSIAL Sulatunet Seinvakt korttidsavdelinga 140 % stilling Nattevakt 210 % stilling Bukollektiva: 100% sjukepleiar Sloghaugvegen % Omsorgsarbeidar Sloghaugvegen % sjukepleiar Dagsenter for eldre Heimetenesta: Ladestraum til elbilar Sulatunet Ladestraum til elbilar Nausthaugen Møblar dagsenter (sittegruppe) Utskifting møblar Molværsvegen Gerica, Lifecare elås % Kreftkoordinator Omsorgslønn Auke ferievikarbudsjett % stilling, Avakt % stilling, Dvakt

100 Budsjettforslag frå rådmann Budsjett ØKONOMIPLAN TILTAK DRIFT OG INVESTERING, INVESTERING DRIFTSKONSEKVENSAR TEKNISK Eigedom Rådhuset, renovering av fasade Rådhuset fleire parkeringsplasser Fiskarstrand skule Nytt grupperom for elver /utvide SFO areal Oppgradere uteområde - utbetering av forballbana Langevåg skule HMS tiltak gymsal, støydempeing i gymsal, bygningsmessige tiltak Bygge ut skulen Solevåg skule Bygningsmessige tiltak Sikring av gangveg - aust for nyskulen Tørkerom Måseide skule Bygningsmessige tiltak Nytt tørkeskap Uteområdet asfeltering Langevåg barnehage Solskjerming Molvær barnehage Arbeidsplasser til dei tilsette Vognskur Måseide barnehage Nytt tregjerde mot aust Sunde barnehage Kontorplassar pedagogar/ spesped Brann Brannstasjon, rømningsveg 2. etg Brannstasjon, utbetring vognhall

101 91

102 Vedlegg til Budsjett og økonomiplan KOMMENTARAR FRÅ EININGANE RÅDMANNEN SIN STAB KULTUR OG OPPVEKST HELSE OG SOSIAL OVERSIKT BILAR

103

104 Rådmann med stab

105 SULA KOMMUNE Internt notat Økonomi og løn - Vår ref.: 16/18364 Saksbeh.: JPL Ark.: 150 Dykkar ref.: Dato: RÅDMANN MED STAB - BUDSJETTKOMMENTAR 2017 Politisk styring og kontrollorgan Ingen vesentleg endring i budsjettet for Rådmannskontoret Ingen vesentleg endring i budsjett for Økonomi og lønnsavdelinga Det er forslått ei auke på 1 årsverk til økonomiavdelinga i Dette er ei stillings som skal ha fokus på styring av verksemda. Denne stillinga skal vere ein ressurs for leiargruppa og avdelingaleiarar. Stilling vil bli brukt til forbedre våre rutinar innan økonomistyring. Effektivisere rutiner rundt digitalisering og datafangst, som skal gjere arbeidsoppgåver innan økonomi/lønn enklare og meir effektive, for avdelingane. Økonomiavdelinga har i dag ikkje kapasitet til å utvikle reglement og rutinar innafor økonomiområdet. Ved å tillsette ein controller vil vi ha kapasitet til utvikle dette. I tillegg vil denne stillinga kunne avhjelpe økonomisjefen. IKT Drift: Sula kommune budsjetterer driftsutstyr, lisenar, infrastruktur og andre innkjøp ut frå innmelde behov. Når det gjeld personalkostnader på IT-drift, så blir dette budsjettert som en andel av felleskostnader i ekommune Sunnmøre. Det same gjeld andre kostnader til fellesutstyr og felles drift. Vidare er det budsjettert ein andel av kostnad knytt til Strategi- og bestillerleddet i ekommune Sunnmøre. Alle IKT-kostader i vertskommunen, som relaterer seg til ekommune Sunnmøre, vert fordelt ut på medlemskommunane. Vi er difor driftsmessig avhengig av utviklinga i Ålesund kommune, som vertskommune, både på drift og investering. Investering: Investeringane består av desse hovudpostane: Eigne investeringar, investeringar i fellesskapet i ekommune Sunnmøre og tiltak i oppvekstsektoren. Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

106 Side 2 av 2 Investeringar i økonomiplan-perioden: felles, alle einingar Kr ,- Kr ,- Kr Kr e-kommune Kr ,- Kr ,- Kr ,- Kr ,- andre tiltak skule Kr ,- Kr ,- Kr ,- 0 I investeringsplanen på kr 2 mill. ser vi for oss at vi skal legge mest penger i infrastruktur. Legging av eigen fiber i Sula kommune må få langt større prioritet enn tidlegare, og om naudsynt må andre investeringar knytt til utstyr avvente til «grunnmuren» i IKT-satsinga er på plass. Service- og støttestabstenesta Ved servicekontoret forventar vi ingen vesentleg endring, men det skal vere statleg tilsyn med arkivet mot slutten av november Det er meldt frå arkivleiar at det kan kome pålegg om meir forsvarleg oppbevaring av delar av arkivet som i dag er oppbevart i rådhuskjellaren. IKA Møre har utarbeida eit kostnadsoverslag som tilseier at ei avlevering av denne arkivdelen til IKA vil koste kommunen om lag kr ,-. Tiltaket er meldt inn, men rådmannen har ikkje funnet rom for dette i sitt budsjettforslag. Ein del av fellesutgiftene i støttestaben sitt ansvarsområde er knytt til organisasjonen og ikkje støttestaben spesielt, som t.d velferdstiltak tilsette, bedriftshelseteneste, ulike lisensar/kontingentar etc. Når det kjem til støttestaben sine utgifter/ressursar, er desse i det store og heile basert på fastløn, og vidareførast utan vesentlege endringar. I tillegg til støttestaben sine 8 tilsette, er frikjøpsressursar som hovudvernombod, hovudtillitsvalde og barnerepresentant lagt til støttestaben sitt ansvarsområde. For å saldere budsjetet, vart det i fjor m.a beslutta å kutte ut velferdsmidlane til tilsette. Velferdsmidlane har vore brukte til å støtte/supplere ulike tilsettearrangement rundt om i organisasjonen, som t.d. julebordavslutning eller andre årvisse kollegatilstelningar, og utgjer rundt kr 200 pr snute. Det er eit sterkt ønske frå tilsette om at denne posten kjem inn på neste års budsjett. Tiltaket er meldt inn, men rådmannen har ikkje funnet rom for dette i sitt budsjettforslag. Soknerådet Tilskott til Sula sokneråd er justert med kommunaldefaltor på 2,5% Med helsing Jens Petter Larsen seniorrådgjevar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur Tittel Dok.ID Mangler tittel

107 Kultur og oppvekst 6

108 SULA KOMMUNE Internt notat Eining for kultur Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/16440 Saksbeh.: IKR Ark.: 151, C00 Dykkar ref.: Dato: EINING FOR KULTUR - BUDSJETT ØKONOMIPLAN Visjon for Sula kommune: "Sula skal vere den leiande kultur- og friluftskommunen i Ålesundsregionen med aktive innbyggjarar som opplever samkjensle og identitet." Visjon for kultureininga: Kultur for alle alltid! Lovgrunnlag: Lov om offentlege styresmakters ansvar for kulturverksemd - Kulturlova Opplæringslova, 13-6 Musikk- og kulturskoletilbud Lov om folkebibliotek Målsetting for kultureininga: Vi skal legge til rette for kultur ved å stimulere til aktivitetar og opplevingar, gi økonomisk støtte, samarbeid og rettleiing. Kulturområdet skal bidra med kunnskap, kompetanse, kreativitet og opplevingar for alle. Hovudmålgruppe er barn og unge. Kulturadministrasjonen sitt arbeid er retta mot friluftsliv, idrett, kulturminnevern, kulturarv, samarbeide med profesjonelt og frivillig kulturliv, og kulturutvikling gjennom eit aktivt samarbeid med andre kommunale instansar og frivillig og profesjonelt kulturliv. Tenesteområda: Fritidsklubben skal vere ein trygg møteplass der ungdom utviklar gode haldningar og sosial dugleik, tar ansvar og deltar i aktivitetar. Vi skal vere med å skape trygge og gode oppvekstmiljø, vere synlege i ungdomsmiljøet, arbeide førebyggande, motivere, vere vaksenkontaktar og søkje å oppsøke utsett ungdom. Biblioteket si overordna målsetting står i 1 i «Lov om folkebibliotek»: Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

109 Side 2 av 6 «Folkebiblioteket skal ha til oppgave å fremme opplysning, utdanning og annen kulturell virksomhet gjennom aktiv formidling og ved å stille bøker og andre medier gratis til disposisjon for alle som bor i landet. Folkebibliotekene skal være en uavhengig møteplass og arena for offentlig samtale og debatt. Det enkelte bibliotek skal i sine tilbod til barn og vaksne legge vekt på kvalitet, allsidighet og aktualitet. Bibliotekenes innhold og tjenester skal gjøres kjent. Folkebibliotekene er ledd i et nasjonalt biblioteksystem.» Sula Kulturskule skal vere eit opplærings- og kreativitetsforum der barn og unge kan utvikle sine skapande evner, eit kompetansesenter som skal yte teneste til skule, barnehagar, lag og organisasjonar. Kulturskulen har stort fokus på samarbeid med skulekorpsa om aspirantopplæring. Delmål 2017: - Styrke besøkstala i fritidsklubben - Utvikle samarbeidet med andre instansar i utekontaktarbeidet som t.d. helsestasjon for ungdom og barnevernet - Auke rekrutteringa til UKM - Satsing på samarbeid med frivilligheita som t.d. Sulakonferansen og arenaer for samarbeid - Revidere planen for idrett og fysisk aktivitet - Kulturplan skal vedtakast - Korps i skulen og nye verkstadar til grunnskulane i Sula - Vidareutvikle «Sulanissen og Svansnissen» og arrangere Kulturskulefestival - Utarbeide lokal fagplan for kulturskulen - Utvikle ny modell for Kulturskulekarusell - Styrke lesekompetanse, leselyst og leseglede med eit spesielt ansvar for barn og unge - Vidareutvikle biblioteket som møteplass - Tilby ei mediesamling som er allsidig og aktuell - Ta i bruk nye digitale tenester - Synleggjere bibliotektilbodet Utvalte måleområde for kultureininga i 2017: Samarbeid med det frivillige kulturlivet: 1 konferanse, 1 samarbeidsmøte, utarbeide oversikt over lag og organisasjonar i Sula. Kulturplan skal vedtakast Fleire fiolinelevar i kulturskulen: frå 4 til 10 elevar Sula bibliotek som arena for debatt/foredrag/samtale/forfattarbesøk: 6 arrangement og søknad på tilskotsmidlar Besøkstal for fritidsklubben: i snitt 40 kvar klubbkveld gjennom året, satsing på fleire jenter. 8

110 Ressursar: Side 3 av 6 Årsverk i kultureininga Stillingar Årsverk 2016 Årsverk 2015 Tal på tilsette pr : Kulturadministrasjon 0,8 0,8 1 Musikk- og kulturskule 4,89* 4,89 14** Bibliotek 2,35 2,35 4 Utekontakt 1 1 Fritidsklubb 0,67 0,67 2 Sekretær ungdomsråd 0,1 0,1 Sum kultureininga 9,81 9,81 25 *I tillegg kjem stillingsprosentar tilsvarande 0,5 årsverk i tilknyting til ulike engasjement. ** Inkludert engasjement/vikarar. Biblioteket disponerer 2,35 årsverk fordelt på to bibliotekavdelingar. Det tilsvarar 0,27 årsverk pr innb., noko som er under både fylkesgjennomsnittet på 0,33 og landsgjennomsnittet på 0,35. Knappe personalressursar i høve utvida opningstid for publikum, og det at ein skal betjene to avdelingar, har ført til auka behov for vikar. Sommarope bibliotek har hatt høg prioritet fordi bruken av biblioteket er stor på denne tida av året, men det krev ressursar til vikar. Elevtalet i kulturskulen er på barn står på venteliste, inkl. dei som allereie er elevar, men ønskjer undervisning i fleire disiplinar. Økonomiplan og kommentarar til driftstiltak (utfordringar i kultureininga): ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING ØKONOMIPLAN KULTUR INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Prioritering i parentes Noter Ungdomsarbeid: Førebyggande arbeid: 20 % stilling ved fritidsklubben (6) A Nytt kjøkken på fritidsklubben (5) B Lydplater i taket - fritidsklubben (8) C Alment kulturarbeid - frivillige organisasjonar: Midlar til Sulakonferansen (2) D Auka medlemskontingent Sunnmøre Friluftsråd (4) E Bibliotek: Arrangement og møteplassverksemd ved biblioteket (1) F Kulturskulen: 25 % stilling i drama ved kulturskulen (utviding av stilling) (3) G 33% stilling - blåseinstrument (utviding av korpstilbod) (7) H 40 % stilling til kulturkarusell i SFO-tida (8) I Ipad til bruk i undervisninga (9) J SUM NYE TILTAK Noter: A 20 % stilling - Fritidsklubben driv førebyggande arbeid, og har i dag opent to kveldar i veka, samt ein ettermiddag i veka. Det er ønskjeleg å utvide med ein ettermiddag til tilsvarande 20 % stilling. Ettermiddagstimane blir brukt til matlaging, leksehjelp og sosialt samkvem, særleg med tanke på meir utsett ungdom. Fleire av dei som kjem på ettermiddag, synest det er vanskeleg å gå om kvelden, og trivst i mindre grupper på ettermiddagen. B Kjøkkenet på fritidsklubben må skiftast ut. Kjøkkenet er frå 80-talet og er utslitt. Det er ikkje nødvendig med nye kvitevarer. 9

111 Side 4 av 6 C Lydplater i taket på fritidsklubben det er høgt lydnivå og dårleg akustikk i lokala til fritidsklubben, særleg i rommet lengst mot nord. Lokala blir også brukt til rocke-konsertar. D Sulakonferansen er eit samarbeid mellom det frivillige kulturlivet og kommunen. Konferansen kom i stand etter ønskje frå frivilligheita. Det er fokus på å gi dei frivillige kompetanse, motivasjon og inspirasjon i kvardagen. Ein vil hyre både lokale og eksterne innleirarar, og det er behov for midlar til honorar og reiseutgifter. E Kontingenten til Sunnmøre Friluftsråd har ikkje vore justert i budsjettet på fleire år. No når no kontingenten har auka betrakteleg må også ramma justerast. Dei siste to åra så har kontingenten auka med kr F Møteplass/arrangement biblioteket - Endringane i Lov omfolkebiblioteka frå , slår fast at folkebiblioteka skal vere ein møteplass og ein arena for formidling. I dag er det ikkje rom i budsjettet for større arrangement. For å oppfylle lovendringa med tanke på møteplass og arrangement, trengst det langsiktig og målretta planlegging, noko som vil vere vanskeleg å gjennomføre utan økonomiske midlar. Midlane er tenkt å dekke honorar og reiseutgifter til forfattarar, foredragshaldarar m.fl., og tiltaka vil vere retta mot målgruppa barn, unge og vaksne. G Dramastilling 25 % - grunna auka etterspurnad i drama, og behov for eit to-lærar system, må stillingaressursen aukast fast med 25 % (frå %). Hausten 2016 er det 22 elevar på drama. H Aspirant- og korpsressurs 33 %. Skulekorpsa i Sula rekrutterer mange aspirantar, og stadig fleire av blåseelevane går lenger i kulturskulen. Det gjer at vi treng større stillingsheimel for å imøtekome marknaden. Med ei auka stillingsheimel på om lag 33%, dekker vi det behovet som har vore der dei 3-4 siste åra. Kostnaden er kr I Kulturskulekarusell inn i SFO. Grunntilbodet i kulturskulen skal styrkast og Kulturkarusell er ein del av tilbodet. Mange born får gjennom karusellen ein smakebit av kulturskulen, og blir framtidige kulturskuleelevar innan ulike disiplinar. Dette er også eit av tiltaka frå kulturskulen i den nye kulturplanen for Sula kommune. Vi ynskjer å tilby dette i SFO-tida ved kvar skule med oppstart hausten Det er uklart kor mange elevar som vil delta på opplegget. 2 lærarar i ein time pr. veke på 4 skular utgjer ei auke i stillingsheimel på 40 % stilling og om lag kr. Med 40 born som deltek med betaling vil det bli ei netto kostnad på kr hausten 2017, og i kostnad for neste heile skuleår. J Det er sett nasjonale krav til at kommunane skal digitaliserast. Kulturskulelærarane skal ta i bruk digitale verktøy i undervisninga, og i kommunikasjon med elevane/heimane. Ipad er i dag den plattformen som har dei beste verktøya innafor musikk og kunst. Kvar lærar i kulturskulen skal ha tilgang til ein pedagogisk plattform til beste for elevane si læring. Det er behov for 13 Ipader for å dekke dagens lærarstab. 10

112 Side 5 av 6 Leiar si vurdering - Kommentarar til rammer og ressursar (leiar si vurdering av resultat 2015, prognose 2016, og komande år): Kultureininga viser gode resultat når det gjeld budsjett og gjennomføring av måla for Det er god styring på alle tenesteområde. «Handlingsplan for kultursatsing for Sula kommune» vart utarbeidd av KNMutvalet i samarbeid med kulturadministrasjonen, og peika på sentrale satsingsområde innafor kultur i Sula. Planen har vore viktig og har bidratt til styrking av prosjekt som eksempelbiblioteket, tilskotsordning for kulturbygg, samt auka tilskot til kulturmidlar og tilskot til leikeplassar, ramme for Suladagane, og fått stillingsauke til aspirantopplæring, fritidsklubb og utekontaken inn i budsjettramma. Dette er tiltak som har kome lag og organisasjonar og hovudmålgruppa barn og unge til gode. I 2016 starta vi arbeidet med ny kulturplan, noko som vil løfte kulturlivet i Sula vidare. Prognosane for 2016 viser god budsjettstyring innafor rammene, men det er heller ikkje rom for å sette i verk nye og større tiltak. Kulturadministrasjon og tenesteområda søkjer sentrale tilskotsordningar der det er aktuelt. Eit tettare samarbeid med frivillige lag og organisasjonar var bakgrunnen for Sulakonferansen som blir arrangert for andre gong no i oktober. Ei utvikling av konferansen som inspirasjon og møteplassarena for frivilligheita i samarbeid med kommunen, krev at vi får avsett midlar til dette arrangementet. Sula Kulturskule er i stadig utvikling, med variert tilbod og eit kompetent personale. Prosessen med å implementere ny nasjonal rammeplan for kulturskulen er i gong, og og vil gje nye mulegheitar for organisering og utvikling av tilbodet til barn og unge. Sula Kulturskule har i dag ein dekningsgrad på om lag 19% av talet på grunnskuleborn. Dette talet bør vere høgare. Låg dekningsgrad på grunnskuleelvar i kulturskulen er ein av fleire faktorar som gjer at Sula kommune skårer lågt på kulturmålingar som t.d. Telemarkforskning, Norsk kulturindeks. Ny karusellmodell, fleire fordjupingstilbod og nye grunntilbod vil forhåpentlegvis betre dekningsgraden. Utfordringar for biblioteket gjeld i hovudsak den utvida føremålsparagrafen som seier at folkebiblioteket skal vere ein uavhengig møteplass og debattarena. Behovet er knytt til auka ressursar for å kunne arrangere forfattarbesøk, foredrag og andre arrangement, samt å ha nok personalressursar tilgjengeleg. På dette feltet vil det vere viktig å få på plass auka budsjettmidlar i økonomiplanperioden. Sula Frivilligsentral har til no fått statstilskotet direkte frå Kulturdepartementet, og mottar kvart år i tilskott frå kommunen for å drive frivilligsentralen. 15. juni sluttet Stortinget seg til Regjeringens forslag om å overføre ansvaret for tilskot til frivilligsentralene til kommunene, jf. Innst. 333 S. ( ) og Prop. 123 S ( ) Kommuneproposisjonen Frå og med 2017 vil statstilskotet gå inn i kommunen sitt rammetilskot, og kommunen får ansvaret for å overføre statstilskotet til sentralane. Med eit kommunalt heilheitleg ansvar for sentralane vil det bli lagt til rette for ein vidareutvikling av ordninga i tråd med lokale ønskjer. Dagens retningsliner for frivilligsentralar, som er vedteken av Kulturdepartementet, vil ikkje bli vidareført. Sula kommune vil motta kroner i rammetilskotet som er øyremerka frivilligsentralane i ein 4-års periode, deretter gårdei inn i det ordinære rammetilskotet. Desse midlane må sikrast for ein vidare drift av Sula Frivilligsentral. 11

113 Side 6 av 6 Sula kommune er blant dei kommunane i fylket som nyttar færrast kroner på kultur pr. innbyggar. Kostra-tala for 2015 viser at 2,6 % av netto driftsutgifter går til kultur i Sula kommune.til samanlikning så er tala for kostragruppe 7 på 3,1 %, Møre og Romsdal 3,2%, og landet utanom Oslo 3,8 %. Vi er ein kommune i sterk vekst, noko som merkast i det kommunale tenestetilbodet og i dei mange lag og organisasjonane. Gode og forutsigbare rammevilkår er kanskje det viktigaste for alle som arbeider med barn og unge, både i det offentlege og i det private. Kommuneplanen sin samfunnsdel ( ), seier at det skal leggast til rette for gode rammevilkår for dei ulike kulturuttrykka. Gode møtearenaer og sunne aktivitetstilbod for barn og unge er viktig i lokalsamfunnet som førebyggande (folkehelse-) tiltak. Kommunen har eit ansvar for å legge til rette for tilbod og møteplassar. Kulturområdet må ha rom for utvikling av tiltak og tilbod, yte økonomisk støtte, rettleiing og kompetanse, og bidra til samarbeid og dialog. Med helsing Ingunn Krosby Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 12

114 SULA KOMMUNE Internt notat Sunde barnehage Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/15728 Saksbeh.: BKLE Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: SUNDE BARNEHAGE - BUDSJETTKOMMENTAR OG TILTAK ) Visjon for eininga Trivsel med venar i nærmiljøet. 2) Mål for eininga Ivareta barna sine behov for omsorg og leik, læring og danning. Personalet har god fagleg kompetanse. Vere aktive og konstruktive i samarbeid med foreldre og andre samarbeidspartnarar. Halde seg innanfor vedteke budsjett. 3) Lovgrunnlag Lov om barnehage med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Lov om barnevern Forvaltningsloven 4) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Ingen kjent endring, då dette vert regulert ut i frå eigne kriterier. Situasjonen for var at Sunde barnehage hadde søkermasse til å kunne opne ei 0-3 årsavdelig ekstra. Usikkert vedr. søkermasse 2017, då det no er ei relativ stor førskulegruppe som går ut, og at uteområdet no er mangelfullt. Faste årsverk per august Endringar frå 2016-budsjettet (+ -) Sum årsverk i eininga 900 Adresse: Rystene 6037 EIDSNES Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

115 Side 2 av 3 5) Utfordringar komande år Uteområdet må få ei oppgradering, no etter at alle avvika er lukka. Dette er avgjerande for å kunne oppretthalde kvaliteten på tilbodet. Fleire barn ved barnehagen har behov for særskilt oppfølging. Dei har behov for å verte skjerma i små grupper og få arbeide målretta med dei vanskane som er. Barnehagen har få rom og lite areal til å kunne gjennomføre nok deling av grupper. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING KO INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSAR Renovering og nyetablering av leikeplass/uteområde. Kontorarbeidsplasser Grupperom til spesialpedagogikk Heimeside Auke i styrkingsmidlar SUM NYE TILTAK Noter: Vanskeleg å rekne pris på dei ulike tiltaket. Eigedomsavdelinga utarbeider plan og kostnadsestimat for renovering av uteområde og leikeapparat. Driftstiltak Styrkingsmidlane som vert overført frå TBU samsvarar ikkje med behovet barnehagen har for styrking av tilbodet for barn med nedsett funksjonsevne. Styrkingsmidlane må sjåast på som eit ledd av stasinga på tidleg innsats. Midlane vert så og seie uavkorta nytta til lønsmidlar. Det er då viktig at midlane vert regulert i henhold til lønsauke. Oppretting og drifting av heimeside, fortrinnsvis innafor Sula kommune sine eigne heimesider. Investering Uteområdet må oppgraderast. Nedtekne leikestativ må erstattast, og grunnen på barnehagen må utbetrast. Problem med drenering som fører til vatnspegl og store sølepytter på store delar av uteområdet, dette kan medføre drukningsfare. Dei store sandbassenga som fallunderlag bør erstattast med plaststøypt dekke, dette for å minske hyppig påfyll av sand (vert fort for lite sand), at barna leiker i fallunderlag med spade og bøtte, minske førekomst av ekskrement frå dyr, bassenga medfører mykje sand inne som slit på bygget og reinhaldet vanskleggjerast m.m. 7) Leiar si vurdering Det viktigaste er å få oppgradert uteområdet slik det i varetek tryggleik, motorisk utfalding og utvikling. Det er vanskeleg å tenke seg påbygg som kan gje betre forhold for spesialpedagogikken, og gje arbeidsplassar til personalet, om ein då ikkje tenker i høgda eller utviding av tomta. Uteområdet er lite nok som det er. 14

116 Side 3 av 3 11 /10-16 Eidsnes Med helsing Britt Kleppe Styrar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 15

117 SULA KOMMUNE Internt notat Måseide barnehage Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth Vår ref.: 16/16459 Saksbeh.: MTD Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: MÅSEIDE BARNEHAGE - BUDSJETTKOMMENTARAR OG TILTAK ) Visjon for eininga Tryggheit meistring og gode opplevingar 2) Mål for eininga - Skape eit anerkjennande miljø som fremmer respekt, likeverd, og ein god sjølvfølelse for den enkelte. - Gi barna oppleving av meistring, utifrå eigen føresetnader, som basis for læring og utvikling. - Fremme barna sin sosiale kompetanse gjennom tryggheit meistring og gode opplevingar. Delmål: Trivsel, omsorg, bli sett, glede og humor, undring «her og no». 3) Lovgrunnlag, m.a.: Barnehageloven med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Barnevernloven Forvaltningsloven 4) Ressursar Barnehageplassar for 4 avdelingar: 66 plassar fordelt på 2 storbarn- og 2 småbarns-avdelingar, som før (90 plassar om ein gjer alle plassane om til over 3 år). Antal barn over/under 3 år på dei ulike avdelingane er avhengig av søknadene som kjem inn til nytt hovudopptak våren-17. Tilsette: Faste årsverk pr. august 2016 Endringar frå 2016-budsjettet Styrar 1 Pedagogiske leiarar 7 Barne- og ungd.arbeidarar/assistent 8 Sum årsverk i eininga 16 Lærling haust-17 0,5 Avhengig av antal og fordeling Adresse: Myrbekkane MAUSEIDVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: 16 Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

118 Side 2 av 2 5) Utfordringar komande år Delar av driftsmidlane på løn har budsjettnøklar som ikkje dekker dei faktiske kostnadene, fordi nøklane ikkje blir auka i tråd med lønsjusteringane kvart år. Nøklane har stått stille over fleire år, medan kostnadene aukar og fører til overskridingar som må dekkast inn av andre budsjettpostar. Skjult saldering. Dette gjeld budsjettnøklar for vikarar, ferievikarar og differensiert overtid. Desse nøklane må indeksregulerast. Lønskostnader i budsjettnøklane for lærlingar må også justerast tilsvarande. Styrkingsmidlane vi får tildelt frå PPT går i hovudsak til lønskostnader for ekstra personalressurs. Midlane dekker ikkje behovet for tilrettelegging/tidleg innsats, til tross for mykje god tilrettelegging i det allmennpedagogiske arbeidet. Gjenoppretting og standardheving av uteområdet: viser her til eigen sak vedr. kontroll og tilstandsrapportar som vart gjennomført ved alle einingane juli-16. Leikeapparat er fjerna og uteområdet ber preg av store manglar og er lite utfordrande for barna. Istandsettinga må derfor ferdigstillast i løpet av våren-17 for å imøtekome lovkrav i m.a. Miljøretta helsevern for barnehagar og skular. 6) Økonomiplanen: Nye tiltak drift og investering - beløp må fastsettast av rett sektor/avd: Eigedom ØKONOMIPLAN Måseide barnehage Klatre- og leiketårn Dissestativ Fallunderlag - støypt gummidekke i sandbasseng Erstatning av lastebil, leikehytte og sandkasse Utskifting av tregjerde mot aust IKT IKT - skrivar til ipad - læring/undervisning Oppretting av kommunal heimeside 1 ny skrivar til felles bruk på avdelingane 1 PC ekstra til ped.leiar, delt årsverk PPT INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Styrkingsmidlar - til barn med spesielle behov Driftstiltak: Styrkingsmidlar: beløpet gjeld avviket frå søknad for 2016/17 og tildelte midlar. Vi treng meir midlar for å dekke behov til barn med særlege behov. Tilstrekkelege ressursar er nødvendig for å sikre tidleg innsats, og gjennomføre dei tiltaka som er nødvendige. Fokus god tilrettelegging. Investering: Gjenoppretting og standardheving av uteområda: viser her til eiga sak ved eigedomsavdelinga. IKT-tiltak for å imøtekome krav og oppfølging av digital kompetanse: viser her til nasjonale og lokale målsettingar i Rammeplan for barnehagar og IKT-strategiplan i Sula kommune. 7) Leiar si vurdering Vi har tilsette med mykje erfaring og høg kompetanse som gjer ein god jobb utifrå dei ressursane vi har tilgjengeleg. Barnehagen har ei øko-effektiv drift med 4 avdelingar. Driftstiltaka og investeringar er nødvendig for å oppretthalde og sikre god kvalitet på alle felt. Prioriteringar, organisering, god trivsel og tilstrekkeleg bemanning er også nøkkelord for å sikre ei god drift både kvalitetsmessig, økonomisk og pedagogisk både på kort og lang sikt. Med helsing May Torvnes Dybvik Styrar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 17

119 Budsjett 2017 og økonomiplan Budsjettkommentar frå driftseiningane i Kultur og oppvekst 1) Visjon for eininga: Langevåg barnehage Leik, læring og gode venner! 2) Mål for eininga: Tilby brukarane våra GOD kvalitet God økonomi God trivsel og høg kompetanse blant dei tilsette Eit inspirerande og kreativt leikemiljøet for barna i barnehagen 3) Lovgrunnlag Barnehageloven med forskrifter Opplæringsloven med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Helse- og omsorgstjenesteloven, 3-2, pkt 1-2 Barnevernsloven Kulturloven Folkebibliotekloven Forvaltningsloven 4) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Barnehagen auka opp med 3 plassar frå 1.august Barnehageplassar omrekna til over 3 år: 120 (2016) auka til 144 (2017). Ein ny tilsett pga av auke i barnetal frå 1. august Faste årsverk per august 2016 Årsverk 25,50 Endringar frå 2016-budsjettet (+ -) Sum årsverk i eininga 25,50 21,50 Barnehagen starta opp den 6 avdelinga , derfor auke på totalt 4 nye tilsette frå budsjettet for ) Utfordringar komande år Barnehagen har pr dags dato pedagogar i alle dei faste pedagogstillingane, det er vi svært nøgde med då det har vore vanskeleg i nokre år å få rekruttere nok pedagogar i dei ledige stillingane. Dette fører til eit godt fagmiljø og fokus på kvalitet og god kompetanse. Utfordringar framover er å få skifta ut det «gamle» inventaret frå gamle barnehage-bygget. Gamle barnestolar til dei minste må vi få prioritert og nye bord til avdelingane. Vi har nokre få bord som vart kjøpt inn ved innflytting i det nye bygget. Men barnehagen har måtta prioritert å få på plass møblar til personalavdelinga/møterommar då vi ikkje hadde noke slike møblar frå før av. Barnehagen slit med å få IT-utstyr til å fungere godt nok i kvardagen til dei ansatte. Nettverket er dårleg og dett ofte ut. Her trengs ein stor innsats for å få dette til å fungere i kvardagen til dei tilsette, pedagogane får ikkje gjort jobben sin om dette ikkje er på plass. 18

120 Budsjett 2017 og økonomiplan Budsjettkommentar frå driftseiningane i Kultur og oppvekst 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING KO INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSAR Sol skjerming Avdeling Grøn og Raud Nye avdelingsbord avdelingar Nye avdelingsbord avdelingar Nye barnestolar til avdelingane SUM NYE TILTAK Noter: Driftstiltak (Kva og kvifor) Barnehagen treng sol skjerming på avdeling Raud og Grøn. Investering (Kva og kvifor) Barnehagen har pr dags dato ikkje behov for store investeringar. 7) Leiar si vurdering Langevåg barnehage er ein ny, flott barnehage som fungerer svært godt i den pedagogiske kvardagen vår. Behovet ved barnehagen er å få skifta ut gamle møblar/inventar. Langevåg 6 /9-16, Hanne Lise Dybvik Sunde Einingsleiar Langevåg barnehage 19

121 SULA KOMMUNE Internt notat Molvær barnehage Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/16456 Saksbeh.: AKV Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: MOLVÆR BARNEHAGE - BUDSJETTKOMMENTAR OG TILTAK ) Visjon for eininga a. Visjonen for Molvær barnehage: Aktiv og glad i eit trygt miljø. 2) Mål for eininga a. Alle barn skal kjenne seg trygge i Molvær barnehage. b. Tilsette som møter barn med omsorg og varme. c. Tilsette som legg til rette for god tid til leik, og som fremmar læring og danning som grunnlag for allsidig utvikling. d. Foreldre skal kjenner seg trygge og vere fornøgde med tilbodet barnehagen gir. e. Tilsette med høg kompetanse f. Balansert økonomi 3) Lovgrunnlag a. Lov om barnehage med føreskrifter b. Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule c. Forvaltningsloven 4) Ressursar Tal på barnehageplassar er det same som i fjor. Tal på barn over og under 3 år kan variere, og frå august 2016 har vi 68 barn som har barnehageplass i Molvær barnehage. Dette er totalt fire barn mindre enn i august Faste årsverk pr. august 2016 Endringar frå budsjettet 1 årsverk - styrar 6,8 årsverk - pedagogisk leiar 8,2 årsverk - assistent/barne og ungdomsfagarbeider 0,5 årsverk - lærling 0,5 årsverk lærling Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

122 Side 2 av 4 5) Utfordringar komande år - Dei tilsette treng å få arbeidsplassar. Ein plan er lagt for å få til dette, men då må vi få på plass utfordringane med nok nett-tilgang. - Det er viktig at barnehagen får nok nett-tilgang på plass snarast. Nokre av utfordringane vi slit med er; Dei tilsette får ikkje tilgang på program, skjema og mulighet for å melde avvik. I tillegg til styrar si stasjonere datamaskin, har vi kun ei tynnklientmaskin som dei tilsette kan kome inn på, men den kan dei ikkje skrive ut ifrå. Dette er for tungvindt. Kvar veke skal avdelingane sende ut vekeplanar til foreldre, dette må dei ofte ordne heime, fordi dei ikkje har nett-tilgang på barnehagen. Alle barnehagane i Sula skal barnehageåret 2016/17 fokusere på IKT ilag med barna. Dette blir, og er alt ei stor utfordring å få gjennomføre med den tilgangen vi har i dag. - Barnehagen søkjer midlar til tiltak for barn med nedsett funksjonsevne. Dei tildelte midlane for inneverande år samsvarer ikkje med behov. Desse midlane vert uavkorta brukt til å dekke lønnsmidlar til ekstra personale. Det er viktig at midlane aukar i takt med den lønnsauken som skjer. - Uteområdet i Molvær barnehage er stort og gir mange naturlege utfordringar. Men, vi har lite leikeapparat i høve tal på barn. Etter kontrollen på uteleikeplassen i sommar har vi fått fjerna nokre av leikeapparata, og fleire skal fjernast. Vi ønsker at dette vert ei prioritert sak. Vi treng m.a. nye og fleire disser, klatrestativ og vippedisser. - Utgifter til vikarar og midlar til utbetaling av overtid for dei tilsette er mulige utfordringar for det komande året. Budsjettposten har ikkje auka i takt med årleg lønnsauke. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Arbeidsplassar til tilsette usikker pris vognskkur plass til ca 10 vogner/ sol, regn og vind beskytting for vogner Uteområdet; utskifting av fallunderlag, nytt dissestativ (dobbelt til barn over 3 år) Klatrestativ, vippedisse Styrkingsressurser Oppretting/ drifting av heimeside SUM NYE TILTAK Driftstiltak; - Eininga søkjer om midlar til tiltak for barn med nedsett funksjonsevne, dei tildelte midlane for 2016/17 er ikkje i samsvar med behov. Midlane vert uavkorta brukt til å styrke bemanninga, og er eit viktig tiltak innan tidleg innsats. - Drift av ny heimeside Barnehagen har i dag ingen god heimeside, og det er ønskeleg å få til ei heimeside som kan fungere som informasjonskanal til brukarar og evt. andre nye søkarar m.m. 21

123 Side 3 av 4 Investering; - Arbeidsplassar til dei tilsette; Vi venta på å få nok tilgang til internett på huset, dette arbeidet er no i gang og vi håper å få dette på plass i nær framtid. Når dette er på plass så skal styrar flytte kontor, og dei tilsette skal få det gamel kontoret til arbeidsplasser. Barnehagen har i dag ingen plass der dei pedagogiske leiarane kan sitte å jobbe; planlegge, samarbeide, lese seg opp, skrive m.m. Alle pedagogane har fått kvar sin bærbare datamaskiner, men vi har enno ikkje nok internett tilgang til at dei får ta i bruk desse. Målet er at dette er på plass snarast. Det må investerast i inventar og utstyr til eit arbeidsrom som skal kunne brukast av fleire samtidig. - Uteområde; Etter at vi i sommar hadde sikkerhetskontroll på uteleikeplassen, har vi fått fjerna nokre leikeapparat. Vi ønsker ein framdriftsplan om korleis få erstatta dei leikeapparata som er fjerna. - Barnehagen har dei siste åra meldt om behov for meir plass til oppbevaring av barnevogner. I dag må vi ta i bruk garderoben for å få oppbevare vognene. Dette fører til dårlegare vaska garderobe. Dei tilsette gjer det dei kan for å få plass til flest mulig vogner i eksisterande vognskur. Dette medfører at vogner må leggast saman, og det blir fysisk meir krevjande for dei tilsette. Viser også til Vernerundene for 2016, saka er også meldt inn der. Det vert også avvik i høve foreskrift om Helse, miljø og sikkerhet, når det gjeld å få vaske skikkelig golva i garderoba. - Sol og regn/vind beskytting; barnehagen har nokre år søkt om å få laga til eks. markiser eller anna som kan beskytte barnevognene når barna søv i dei ute. 7) Leiar si vurdering Det er viktig at vi får på plass nok internettkapasitet. Det er nødvendig å få på plass arbeidsplassar til dei tilsette. Vi har færre barn under 3 år, og har derfor fått frigjort eit rom som kan nyttast til nytt kontor for styrar. Uteområdet til barnehagen er stort og fint, men vi har lite leikeapparat i høve til talet på barn. Eks. 2 småbarnsdisser til 24 barn under 3 år. Begge vippedissene er funne råte på og skal fjernast. Vi håper at det vert sett av midlar til å få ruste opp uteleikeområdet, og at vi kan få litt fleire leikeapparat på området. Barnehagen har eit stabilt personale med høg og god kompetanse. Vi jobbar kvar dag for at barna skal få vere aktive og glade i eit trygt miljø. Inneverande år så er det god kontroll på budsjettet, og målet et å gå i balanse. Langevåg, 12/ Med helsing Anne-Kari Vadset Styrar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 22

124 Solevåg skule Internt notat Mottakar: Anne-Grethe Skjærseth Vår ref.: 16/14524 Saksbeh.: SHI Ark.: K1-151 Dykkar ref.: Dato: SOLEVÅG SKULE-BUDSJETTKOMMENTAR OG NYE TILTAK BUDSJETT ) Visjon for eininga «Solevåg skule med syn for alle». 2) Mål for eininga Solevåg skule/sfo skal gi elevane i krinsen eit godt grunnskule- og skulefritidstilbod. Fokuset vårt er på god klasseleiing, elevvurdering med elevmedverknad og tidleg innsats. Skulen søkjer å vere ein pådrivar i bruken av IKT i skulen. Skuleåret 16/17 vil vi, som den første barneskulen i kommunen, ta i bruk Ipad som hovudverkty i lese- og skriveopplæringa på 1. trinnet. Eit spanande pilotprosjekt som dei andre skulane også vil dra nytte av. 3) Lovgrunnlag Opplæringsloven med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule 4) Ressursar Endring i klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Endringar frå 2016-budsjettet (+ -) Faste årsverk per august 2016 Administrasjon 1,54 Faste pedagogårsverk 17,11 + 1,0 Faste assistentårsverk 3,49 + 1,1 Faste SFO-årsverk 3,89 + 0,19 Sum årsverk i eininga 26,03 5) Utfordringar komande år Solevåg skulekrins har vore i enorm vekst dei siste åra. For seks år sidan hadde skulen ein stor klasse med mellom 22 og 28 elevar på kvart trinn. Vi var vel då den mest kostnadseffektive skulen på øya. Hausten 2017 vil skulen ha 14 klassar; to små klassar på mellom 15 og 21 elevar på kvart trinn. Dette er ein langt meir kostbar skule å drifte. Minimumskravet til bemanning er ein lærar pr. klasse pr. time. I tillegg kjem styrking, spesialundervisning, norskopplæring for framandspråklege, timar til ulike funksjonar i skulen, seniortiltak m.m. I snitt går det med 1,4 lærarstilling for å halde ei klasse i drift. Adresse: Postboks EIDSNES Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: 23 Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

125 I seks år har Solevåg skule tilsett ein ny kontaktlærar kvart år utan at skulen har fått full lønnskompensasjon for det som trengs for å halde klassa gåande. Dette har tæra kraftig på alt av andre undervisningstilbod som elevane burde hatt. Vi har fleire år teke over kr av driftsbudsjettet (kjøp av varer og tenester) for at budsjettet skal gå i balanse. Dette blir heilt feil overfor elevane. Hausten 2017 må eg på nytt tilsette ein ny kontaktlærar pga ny klassedeling. Denne stillinga, og heilårsverknaden for heile 2017 av årets stilling, ligg inne som nye tiltak på driftskonsekvensar i økonomiplanen under. Dette må Solevåg skule ha for å kunne drifte 14 klassar. Om skulen ikkje får dette lagt til allereie tildelte ramme, vil vi gå med skikkeleg underskot. Sula kommune er ei vekstkommune. Det er mest unge nyetablerte familiar som kjem flyttande hit. Dei aller fleste er i full jobb og betalar sin skatt til kommunen. Det skulle då berre mangle om ikkje skule og barnehagar fekk nok midlar til å kunne gi borna deira eit godt tilbod i barnehage og skule. Den store veksten har ført til at skulen manglar kontorarbeidsplassar for fire tilsette. Vi manglar og kontor til helsesøster som no er stua inn på eit lite grupperom. Frå hausten 2017 vil vi også mangle eit klasserom. Dette er blitt innrapportert og skrive om i fleire år. Sjølv om det var budsjettert med 1,3 mill. i 2016 til planlegging og prosjektering av eit nytt påbygg, har dette arbeidet berre så vidt kome i gong pr. d.d. Dette er svært skuffande! Skulen vil få store problem om påbygget ikkje står klart til skulestart neste haust. I påbygget tenkjer vi oss to klasserom til 7. trinnet. Då kan klasserommet på loftet i gamlebygget nyttast til kontorarbeidsplassar for tilsette. Helsesøster kan då få eit større rom som no blir nytta til kontorplassar. Påbygget bør byggast parallelt med austfløya på gamlebygget. Ved å fundamentere skikkeleg kan ein ved seinare behov utvide skulen med fire klasserom ved å bygge ein ny etasje over desse to fløyene. Slik unngår ein også å leggje beslag på unødig mykje av uteområdet til elevane. Det blir eigedomsavdelinga si oppgåve å budsjettere med investeringskostnadane for påbygget. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING SOLEVÅG SKULE: INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Noter Driftskonsekvensar pga auka kapasitet: 1,4 ny stilling med verknad heile Ny klassedeling hausten -16 med verknad vidare. 1,4 ny stilling frå hausten Ny klassedeling frå hausten -17 med verknad vidare. Styrking ressurskrevjande barn Tildelte midlar strekk ikkje til. Investeringsbeløp pga auka kapasitet: Nye pultar, stolar, elevreolar, skap, m.m Pga. klassedeling i storskulen. 1 stk smartboardtavle Pga. klassedeling i storskulen. 4 stk kontorpultar m. arkivreol og stol Tre lærarar manglar kontorarbeidsplass i år + ein ny våren -17. Kabling/opplegg straum/data nye arb.plassar Fleire stikkontaktar og datapunkt. Kopimaskin admin.fløy Uhaldbart at adm. deler kopimaskin med 20 stk pedagogar. 16 stk elevpc for å oppfylle kom. norm Auka elevtal har forsterka mangelen på pc'ar. HMT-tiltak: Fallunderlag leikeapparat - bark Avvik etter forskrift om miljøretta helsevern i bh. og skolar. Lydisolering/gipsing av tak i musikkrom Meldt som investeringstiltak på -15 budsjettet. HMT-avvik meldt Utbetring akustikk/lyddemping i personalrom Innmeldt som HMT-avvik Solskjerming gamlebygg austfløy Innmeldt som HMT-avvik Stått som investeringstiltak i mange år. Sikring av gangveg - aust for nyskulen Uferdig skråning. Avsatsar bør lagast til. SUM NYE TILTAK ) Leiar si vurdering Det er særleg to ting som uroar meg veldig: a) Framdrifta når det gjeld planlegging og oppstart av nybygg som vi treng til hausten Då manglar skulen eit klasserom sidan det blir klassedeling på 7. trinnet. Her må det snart skje noko konkret. b) Budsjettet Solevåg skule har fått tildelt for 2017 er for lite til å kunne drive skulen lovleg. For å få budsjettet i balanse i høve tildelt ramme har eg fjerna driftspostar til skule og SFO med til saman kr. Dette er midlar som vi treng for å kjøpe varer og tenestar. Det som står att av driftspostar er leirskule, inngåtte avtalar for kopiering, leige av utstyr og diverse datalisensar. Det seier seg sjølv at dette vil sprekke. 24 Side 2 av 3

126 Om eg heller seier opp tilsette og reduserer lønsbudsjettet, så vil eg bryte opplæringslova i høve vedtak om spesialundervisning og styrking av lærartettleik i klasse. Hausten 2017 får skulen ei ny klassedeling og ein ny kontaktlærar må tilsettast. Løn til denne læraren ligg heller ikkje inne i budsjettet. Neste haust har skulen altså fått sju nye klassar på sju år! Kvart av desse åra har skulen fått for lite midlar til å løne den nye kontaktlæraren som er blitt tilsett. Dette har ført til at skulen har teke av klassane sine styrkingstimar for å fylle opp den nye lærarposten. Totalt manglar skulen nærare ein million kroner på 2017-budsjettet for å kunne oppretthalde dagens undervisningstilbod til elevane. Det er på tide at budsjettet kjem i takt med den kraftige veksten som skjer. Med helsing Steinar Hide Rektor 25 Side 3 av 3

127 Budsjett 2017 og økonomiplan Budsjettkommentar frå driftseiningane i Kultur og oppvekst 1) Visjon for eininga Måseide skule vil vere ein skule med SMIL, der bokstavane står for Samarbeid, Mot, Inkludering og Læring. 2) Mål for eininga Å gje alle borna som sokner til og/eller går på skulen eit godt skule og sfo-tilbod, tilpassa den enkelte sitt behov. For dei vaksne ynskjer vi å vere ein god arbeidsplass, der det er mogleg å bruke sine evner og vidareutvikle seg i samspel med andre. 3) Lovgrunnlag Opplæringslova med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Forvaltningslova 4) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : 1.kl 2.kl 3.kl 4.kl 5.kl 6.kl 7.kl SUM Klassetal 2016/ / / / Klassen på 7 elevar er slått saman med trinnet under i dei fleste timane. Faste årsverk per august 2016 Lærarar, rektor, adm 9,78 Assistentar skule 1,99 Assistentar sfo 2,21 Endringar frå 2016-budsjettet (+ -) Sum årsverk i eininga 13,98 5) Utfordringar komande år - Universell tilrettelegging, hausten 2017 får vi ein elev med rullestol og aukane behov for kvilerom og stellerom. Hjelpemidlane er plasskrevjande, og det er fortsatt uklart kor mykje plass dette vil krevje. Pga sambruk med sfo, vil vi om to år ha ei utfordring når de gjeld bruk av 2.etasje til denne eleven. Kva vi treng for skuleåret 2017/18 arbeider vi med å finne ut. - Elevtalet aukar jamt kvart år. Det får spesielt store konsekvensar for bemanninga og romfordelinga på SFO. Vi har ikkje eigen SFO-base. 26

128 Budsjett 2017 og økonomiplan Budsjettkommentar frå driftseiningane i Kultur og oppvekst - Skulekjøkkenet er så lite at vi berre kan ha 6 elevar der om gangen. Det er ein ressurskrevjande løysing med så små grupper. - Sjølv om vi har høgt fokus på å samkøyre ressursar for spesialundervisning og flytte fokuset over på tidleg innsats, har vi likevel elevar som av ulike årsaker treng full oppdekking. Vi samarbeider tett med dei ulike aktørane som BUP, PPT, helsesyster og barnevern. Dette samarbeidet gjev oss viktig kunnskap i møte med elevane og heimane. Framover ser vi at dette berre vert meir og meir viktig men det tek også mykje tid. Elevar opplever ulike former for kriser i løpet av skuletida si vi har høgt fokus på å sette inn tiltak tidleg. Der er samarbeidet med helsesyster heilt naudsynt og svært nyttig. Som ein liten skule er vi likevel sårbare når det raknar rundt enkeltelevar og vi må sette inn store tiltak midt i skuleåret, vi har lite folk og timar som vi kan sjonglere med. Eit fagleg dyktig, fleksibelt og løysingsfokusert personale har så langt klart å finne løysingar men det hender også at det ikkje går innafor budsjettrammene. - Økonomisk har vi allereie store utfordringar. Til tross for ei markant auke i elevtalet, aukar ikkje dei økonomiske rammene. Til dømes har vi dette skuleåret 21 fyrsteklassingar. Likevel er det ikkje mogleg for oss å ha meir enn nokre ganske få ekstra pedagogtimar (ca 5) som styrking. Dette står i sterk kontrast til satsinga på tidleg innsats. Vi er heldige på Måseide som har dyktige assistentar, der alle har relevant fagutdanning. Det lener vi oss tungt på. Sist skuleår hadde vi høgt sjukefråvær blant lærarane, og vi hadde problem med å dekke dette opp med kvalifiserte lærarar. Difor må vi i enkelte klasser dette skuleåret ha ei auka pedagogoppdekking for å ta igjen det vi ikkje fekk til sist skuleår. Dette gjeld klasser på småtrinnet, altså godt innafor «tidleg innsats». På mellomtrinnet har vi slått saman alt som er mogleg, og til tross for eit uttalt ynskje, klarer vi ikkje at 7.trinn får vere aleine siste året før ungdomsskulen. All satsing ligg på småskulen, 1-3.trinn. Det er lønningar som styrer budsjettet. Når alle «faste kostnader» er tatt inn, er det knapt midlar igjen til å drive skule for. Her er ikkje midlar til kurs, transport, utstyr og mykje av dette veit vi allereie no at vi må bruke midlar til. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING Måseide skule og SFO INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Noter Inventar Nye pulter og stoler Ny kopimaskin Bygningsmessig Nye dørar i dei fleste klasserom og skifte ut ei ytterdør frå Nytt tørkeskap småskule/sfo IKT 1 digital tavle stk IPAD Personal Auka bemanning SFO Uteområde Ny asfalt på deler av skulegarden SUM NYE TILTAK Alle prisane er eks moms Driftstiltak (Kva og kvifor) 7. Auke av dei faste stillingsheimlane i SFO frå 1,6 til 2,2. Sist dette var justert, var det ca 20 born på SFO. No er det nesten 50, og det vil fortsatt auke noko. Det meste tek vi inn gjennom foreldrebetalinga, men ikkje alt. 27

129 Budsjett 2017 og økonomiplan Budsjettkommentar frå driftseiningane i Kultur og oppvekst Investering (Kva og kvifor) 1. Eit aukande elevtal dei neste tre åra, til vi antakeleg stabiliserer oss på rundt Kopimaskina har overlevd seg sjølve, jfr. Innkjøpsansvarleg JPL. 3. Dei fleste klasseromma har gamle, originale dører som stort sett ikkje kan låsast. Fleire er så slitte at vi har problem med å halde dei lukka. Vi har fortsatt ei ytterdør frå Den er ganske lett å opne, sjølv om den er låst. 4. Med ei auke av born frå ca 20 til nesten 50 i sfo, er det eine tørkeskapet ikkje lengre tilstrekkeleg. 5. Vi har 5 digitale tavler. Etterkvart som det vert færre samanslåtte klasser, treng vi fleire tavler. Frå neste haust treng vi ei til slik at 7.klasse får! 6. Vi har om lag 50 elevar i 1-4.klasse. Her har eg estimert 4.000,- per Ipad. 7) Leiar si vurdering Det var kjekt å ta i bruk eit nytt modullbygg denne hausten, og få oppleve at vi ikkje har akutt plassmangel. 1.klasse har fått eit lyst og triveleg klasserom, med grupperom, toalett og garderobe tett ved. Bygget er knytt flott saman med eksisterande bygg. Vi mista mykje av det flate leikearealet, men har heldigvis fått behalde alle bakkar, tre og fjellknausar. Som alle skular, så opplever vi ei auke i elevar som har med seg ulike formar for bagasje. Det utfordrar pedagogikken, og gjer at vi rett som det er må gå inn i saker der vi gjerne skulle hatt ei anna kompetanse. Hausten 2015 hadde vi ei miljøterapeut i ei mellombels stilling, og den kompetansen var ei styrke for skulen så lenge engasjementet varte. Det er krevjande for dei tilsette å jobbe med born med utfordringar vi ikkje har variert nok kompetanse til å hjelpe. DUB-prosjektet i regi av PPT er ei viktig brikke i å bygge opp kompetanse på skulane, det same er helsesystertenesta. Også Måseide skule slit med å halde budsjettet. Rammene er tronge, og det vert lite eller ingenting igjen til turar, innkjøp av materiell utover det aller mest naudsynte og ekstra hjelp til dei som berre hadde trengt litt ekstra hjelp for å kome over ei kneik også til tidleg innsats. Vårt mandat er undervisning og læring, og det viktig å halde fast ved. Samstundes veit vi at ingen er mottakelege for læring om dei ikkje føler seg trygge. Difor er fokuset på trivsel, samarbeid med heimane og å sjå det enkelte barnet så viktig. Ei lita skule som Måseide har fordelen av at det er eit oversikteleg miljø, samstundes som utfordringa lett kan vere at miljøet vert for lite. Difor prøver vi å bygge på det vi gjer bra å sjå den enkelte eleven. Samstundes har vi heile tida fokus på at elevane skal verte kjend med andre enn dei som er i klassa for å gje dei eit større miljø. Årets fyrsteklasseforeldre skipa, heilt på eigen hand, ei aktivitetsgruppe året før dei starta på skulen. Neste års fyrsteklasseforeldre har allereie vore i kontakt med skulen for å få adresseliste, slik at dei kan gjere det same. Slik vert foreldra godt kjende før skulestart, elevane kjenner kvarandre, og terskelen for å ta opp ting som er vanskeleg vert mindre. Slike foreldregrupper gjer det enklare å vere skule! Måseide skule 11 /11-16, Henriette Bryn, einingsleiar 28

130 1) Visjon for eininga "Ved Fiskarstrand skule skal eg kjenne meg trygg og få oppleve gleda ved å lukkast." Motto: "Opp og fram i lag!" 2) Mål for eininga: Å gi kvar einskild elev ei opplæring tilpassa evner og føresetnader ved god organisering og større fleksibilitet i utnytting av skulen sine ressursar. Delmål for 2016: Vi har som mål å få til ei heilheitleg skuleutvikling som er verdibasert. I utviklingsplanen har vi fylgjande satsingar: * Vi held fram med implementering av klasseleiingsheftet * Vi implementerer vurdering for læring, med bruk av portfolio og læringspartner-arbeid. * Dysleksivennleg skule. * IKT-satsing, med fokus på interaktive tavler og andre digitale verktøy. 3) Lovgrunnlag Opplæringsloven med forskrifter 4) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Endringar frå 2016-budsjettet (+ -) Faste årsverk per. august 2016 Lærar inkl adm. 12,88-0,45 Assistent i skule 2,46-0,31 Sum årsverk i skulen 15,34 Assistent i SFO 3,17-0,45 Sum årsverk i eininga 18,51 5) Utfordringar komande år: I skulen i dag har vi fleire kompetansemål i samband med IKT og bruk av data. Med det utstyret som vi har, er det vanskeleg å gi eit godt nok tilbod til elevane våre. Maskinparken vår er snart klar for å skiftast ut. Ved val av nytt utstyr, er det viktig at vi følgjer utviklinga. Vi har pr. i dag ikkje nok utstyr til å følgje norma i stategiplanen. I høve til Ipad og bruk av denne har vi for få nettbrett til at vi kan greie å gi elevane ei god innføring i dette som eit arbeidsverktøy. Vi har pr. i dag ikkje eit heilt klassesett. 29

131 På den kommunale studiedagen fekk vi høyre Arne Krokan fortelje om den teknologiske utviklinga og kva som skal til for at vi skal bli ein framtidsretta skule. Det skal vere vår oppgåve å gi elevane kjennskap til ulikt teknisk utstyr og bruken av dette, samtidig som at vi skal lære elevane opp til kritisk tenking. For at det skal skje læring i skulen må arbeidsprosessane endrast. Ved å ha Ipad og datamaskiner tilgjengeleg for elevane vil vi kunne arbeide med fagområda for digital kompetanse(bruke/skape) og få ei meir dagsaktuell læring. I dag har vi Ipad og datamaskiner som eit supplement i skulen, ikkje som eit verktøy. Smartboard er ei interaktiv teneste som fungerer som den tavla skulen er kjent for. Felles gjennomgang av fagstoff, kreativt arbeid inn mot ulike læringsmål, sikrar oss gode og varierte måtar å tilnærme oss faga på. Med rett utstyr kan ein då kople elevane sitt arbeid på Ipad, mot tavla og bruke verktøyet slik det er meint. Skuleåret 2017/18 byr på bygningsmessige utfordringar i samband med at vi får ein elev i 1.kl, med behov for særskilt tilrettelegging, til skulen vår. Dette vil medføre at vi har eit auka behov for grupperom. Det fins pr. d.d. ikkje rom som er godt nok tilrettelagt til denne eleven. Ved Fiskarstrand skule er det framleis mogleg å gjere endringar innvendig i bygget slik at vi kan få auka arealet på den måten. Ved å bygge eit etasjeskilje ved den nordre inngangen, vil ein kunne få laga eit grupperom i 2.etasje. Dermed vil vi ha eit grupperom som er tilpassa barn med behov for særskilt tilrettelegging, i begge etasjane. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Nytt grupperom for ny elev (etasjeskille inngang nord. Småskulesteget 1.kl/SFO 2. Utvide SFO areal 3. Smartboardtavler til grupperom og språkverkstad 4. Digitalt utstyr 5. Oppgradering av uteområde 6. Utbetring av fotballbana - hev SUM NYE TILTAK

132 Notar: 1. Vi vil for skuleåret 17/18 ha fleire elevar med behov for særskilt tilrettelegging ved skulen. Elevane treng skjerming og ro til å arbeide med t.d. alternativ språkopplæring. 2. SFO ved Fiskarstrand skule har over tid, slitt med at dei har for liten plass. Førre skuleår fekk vi frigjort eit areal som tidlegare vart brukt til arbeidsrom for lærarar. Dette rommet ligg i nær tilknytning til SFO sin base. Ved å setje inn ei dør, male veggar og møblere, kan dette bli eit fint tilfang til SFO. Dette er under utarbeiding og vil ferdigstillast no i næraste framtid. 3. Inn mot t.d. grupper og elevar med behov for særskilt tilrettelegging, vil det vere gunstig å ha ei smartboardtavle. Det at barna får bruke fleire sansar og umiddelbart får ein respons på det dei arbeider med, vil vere med på å styrke læringsutbytte for fleire elevar. 4. Med det utstyret vi har i vår skule i dag er det vanskeleg å gi eit godt nok tilbod til elevane våre. Digital kompetanse vil også vere viktig i arbeidet mot å bli ein dysleksivennleg skule, då mange gode verktøy ligg til det å bruke tekniske hjelpemiddel av ulik art. 5. Etter tilsynet som var gjort med uteområdet til skulen i vår, vil det vere behov for ei justering av området. Fleire leikeapparat har vorte fjerna og elevane har no avgrensa utstyr å leike med og liknande. Vi vil gjerne få erstatte dei leikeapparata som no er borte. Vi vil også måtte ha nytt og forbetra fallunderlag der det skal setjast opp nye apparat. 6. Eksisterande grusbane fungerer dårleg. Banedekket blir fort slitt på grunn av manglande drenering rundt bana og tilsig frå haugen som er tett ved. Oppgradering vil handle om å eventuelt utjamne haugen, drenering rundt bana, klargjere og leggje kunstgras. Det vart gjort nokre forbetringar sist skuleår, men desse må bli å sjå på som ei mellombels løysing. 7. Elevane på dei nordvendte klasseromma har ikkje god solskjerming. Sola står på om morgonane og det blir vanskeleg å regulere temperaturen i romma, samt at det er vanskeleg å sjå undervisning som går føre seg på dei ulike tavlene. 7) Leiar si vurdering Elevtalet for Fiskarstrand skule vil halde seg på ca 140 elevar. Så langt vi veit, vil vi frå hausten få eit auka behov for bemanning inn mot ein elev som treng særskild tilrettelegging. Drifta skjer innanfor stramme rammer som gir lite rom for styrking for dei elevane som slit. Den situasjonen vil gjere det vanskeleg for skulen å investere i nytt utstyr, programvare, læreverk og anna. Slikt er også svært kostnadskrevjande å halde ved like. Det er derfor viktig at skulene får nok midlar til innkjøp og vedlikehald av t.d. IKT. 31

133 Trivselsundersøkinga frå 2015 syner at vi har særs god trivsel blant 7.klassingane ved Fiskarstrand skule. Vi er usikre på korleis mangel på leikeapparat vil kunne påverke trivselen for inneverande år. Vi ser allereie no, ein nedgang i trivsel i samband med friminutt, når det gjeld dei minste elevane. Vi ser fram til ei løyving som gjer at vi kan erstatte dei leikeapparata som er borte og å fornye oss litt på meir tidsriktige leikeapparat. Fiskarstrand 16 / , Janne Lise D. Lundbø Einingsleiar 32

134 SULA KOMMUNE Internt notat Langevåg skule Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/14674 Saksbeh.: MTA Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: LANGEVÅG SKULE - BUDSJETTKOMMENTARAR OG TILTAK Visjon for eininga er : «Kunnskap, trivsel og glede» Gjennom ein felles verdiplattform har vi sett ord på kva som er viktig for å nå visjonen vår. Vårt verdigrunnlag skal vere synleg i alt vi gjer. Læringsreisa går føre seg saman med mange andre, og det er viktig å ha eit felles språk for læring og samhandling. Dette er noko av det som er synleggjort i plattformen vår. 2. Mål for eininga er ein mobbefri skule med eit godt læringsmiljø, som gir god og tilpassa opplæring til alle elevane våre. 3. Lovgrunnlag er opplæringslova som seier at skulen skal møte elevane med tillit, respekt og krav. Og gi dei utfordringar som fremjar danning og læring. 4. Ressursar Langevåg skule har 462 elevar pr. november 2016, vi har 22 klassar. Dette er ein auke på 37 elevar i forhold til same tidspunkt i fjor haust. Auken i lærarstillingar gjeld 1,4 % lærarstilling frå hausten 2016 som følgje av at vi fekk fire førsteklasser. Resten er knytt til styrking som kompensasjon for manglande lærartettleik (særskilt tildeling til 100 norske kommunar med lågast lærartettleik). I skulefritidsordninga er det ein auke på 0,95 stilling. Dette skuldast auke i antal born (30 fleire), og som følgje av dette fekk vi også auka inntekt. Faste årsverk pr. august 2016 Endringar frå 2016 budsjettet Skule 42,3 + 2,90 SFO 7,39 + 0,95 Sum fast tilsette 49,6 Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

135 5. Utfordringar komande år Side 2 av 4 I følgje andre tertialrapport 2016 kjem Langevåg skule/skulefritidsordning til å gå ut i balanse når året er slutt. Dette betyr ikkje at vi har overflod av pengar. Vi driv ein skule med svært stramme rammer, vi merkar dette spesielt på spesialundervisninga, og høve til å drive tilpassa opplæring generelt. Knappe rammer gjer at vi i stor grad må ta elevane ut av klassa, og gi dei spesialundervisning i grupper, i staden for at dei er i klassa si, slik vi burde gjort for å få best muleg resultat. Vi har framleis store utfordringar når det gjeld utfordrande åtferd, og brukar mykje ressursar til dette. Vi driv veldig nøkternt, og har svært lite rom for fleksibilitet. Hausten 2016 har vi tatt i mot 37 nye elevar, og auka klassetalet frå 21 til 22, utan at vi fekk auka budsjett til ekstra lærar. Ei ny klasse inneber behov for 1,4 lærarstilling, dette er ein kostnad på kr Når vi må auke ressursane på første steget utan friske midlar, betyr det færre ressursar på dei andre klassestega, og mindre til spesialundervisning og styrking. I skrivande stund er det uklart om vi får tre eller fire nye førsteklasser, hausten Før innskrivinga i november står det 81 elevar på lista. Etter innskrivinga veit vi om dette talet stemmer, og om det vert fleire eller færre. Det er heller ikkje uvanleg at det melder seg fleire nye i løpet av våren/sommaren. Stemmer talet vi har pr. i dag får vi 27 i kvar klasse om vi deler på tre. Å ha så mange elevar i første klasse er svært uheldig, og vil uansett krevje like mykje ressursar som om vi deler i fire klasser med færre elevar. Vi har også eit problem med rom som må løysast før dei nye elevane kjem hausten Skulen er bygd som ein baseskule med tre parallellar. Men vi har no fire parallellar på første trinnet. Vi har tatt i bruk biblioteket til klasserom, og har ikkje rom for å ta i mot fleire klasser i eksisterande bygg utan at det vert påbygd/ombygd. Vi har no 462 elevar (425 på same tidspunkt i fjor), og dersom prognosene stemmer, vil vi ha 510 elevar skuleåret 2018/2019. Skulen bør byggast ut, slik arkitekten foreslo då skulen vart bygd. Vi må bevare Langevåg skule som ein felles baseskule, slik den er bygd for å vere. Å drive baseskule inneber ein pedagogikk som krev at alle på same trinn er i same base, slik at vi kan drive fleksibel og effektiv undervisning for alle elevane våre. Eit forslag har vore å flytte 1. eller 7.klassesteg til Sula vidaregåande. Det vil vere svært uheldig å skilje ut eit klassesteg som skal vere fråskilt frå resten av fellesskapen. Dette vil få store konsekvensar for flyt, kontroll, bruk av personalet og tidsbruk. Vi ønskjer ikkje å flytte eit trinn til Sula vidaregåande. Vi opplever utfordringar med å vere ein stor skule, og har jobba hardt for å bli ein felles skule med felles verdiar og identitet. Dette krev mykje fordi vi allereie no er spreidd på eit stort område i bygget vårt, men vi jobbar heile tida med å gi elevane felles opplevingar, og felles aktivitetar. Dette er særs viktig for vår felles identitet. Vi ønskjer ikkje ein skule i skulen. Dette vil vere uheldig for elevane på Langevåg skule, og for baseskulen vår! Det har også kome forslag om å flytte SFO til Sula vidaregåande, men dette løyser ikkje problemet med for få klasserom. Skulefritidsordninga held til på fellesareala, og ei flytting av SFO vil dermed ikkje gi oss dei ekstra klasseromma vi treng. Noko anna er at barnetalet i SFO er sterkt aukande, som ein konsekvens av aukande elevtal. Dei treng sårt større plass, og ei løysing kan difor vere å flytte SFO til Sula vidaregåande, i tillegg til å byggje ut skulen for å få fleire klasserom. 34

136 6) Økonomiplanen Nye tiltak, drift og investering. Investeringsbeløp Elevtalsauke: 1,4 stilling med verknad heile ,4 ny stilling frå haust 2017 Driftskonsekvenser Side 3 av 4 Uteområde/ leikeapparat: Godkjent underlag disser Rutsjebane To doble dissestativ HMS tiltak gymsal: Støydemping gymsal PC til elevar/undervisning: 30 pcar grunna elevtalsauke Tryggleik elevar/hms: Gjerde mot naboeigedomar Bygningsmessige tiltak: Bygge ut skulen Utstyr kontor: Ny kopimaskin Sum nye tiltak , Uteområdet: Heilt sidan skulen var ny, har vi kvart år bedt om fleire disser og ei rutsjebane utan at vi har fått det. No er det på høg tid at dette kjem på plass. Fire disser på 462 elevar er alt for lite. Aktivitet verkar førebyggande mot mobbing, og fleire leikeapparat er viktige førebyggande tiltak! Tryggleik elevar/hms: Vi treng eit gjerde inn mot naboeigedomane, både av omsyn til elevane sin tryggleik og for dei naboane som grensar inn mot uteområdet vårt. Det flott å ha mykje naturareal å boltre seg på for borna, men vi treng ei avgrensing for å halde borna innanfor området vårt. Å passe 462 born er ei krevjande oppgåve. Eit gjerde vil hjelpe oss med dette, og bidra til betre tryggleik for elevane våre. Det er heller ikkje kjekt for naboane å få «besøk» i hagane sine. HMS tiltak gymsal: Hausten 2014 melde personalet om alvorlege støyplager i gymsalen. Rektor kontakta då eigedomsavdelinga, som gjennomførte støymålingar i februar Så snart støymålinga var klar starta arbeidet med å innhente tilbod på utbetringar. I vernerunde vart dette meldt som støyplager som ikkje kunne løysast internt. Saka er også meldt som avvik utan at saka vart løyst. Eigedomsavdelinga la dette inn som tiltak i budsjett for Det vart ikkje sett av pengar til dette. Som følgje av dette vart det heller ikkje gjort utbetringar. No melder vi saka på nytt i budsjettet for 2017, og viser til vedlagt brev frå verneombodet. Verneombodet varslar om stenging dersom ikkje dette vert ordna. PC til elevar/undervisning: I følgje kommunal standard for elevpcar skal det vere fire elevar pr. pc på klassesteg, og tre elevar pr. pc på klassesteg. Vi treng 30 pc`ar for å kome opp på dette nivået igjen. Vi lever i ei digital verd, og bruk av digitale verktøy i undervisninga må vere ein sjølvsagt ting. Utstyr kontor: Vi må ha ny kopimaskin i første etasje. Vi er ein stor skule med mange tilsette. Det er stor pågang på kopimaskinene våre, og vi treng at desse er i god stand. Den vi har no er svært gamal og moden for utskifting. 35

137 Side 4 av 4 Med helsing Marit Tone Aasen Rektor Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 36

138 SULA KOMMUNE Internt notat Sula ungdomsskule Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/16540 Saksbeh.: HP Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: SULA UNGDOMSSKULE - BUDSJETTKOMMENTAR OG TILTAK ) «Aktivt lærande elevar i ein inkluderande skule» 2) Mål for Sula ungdomsskule for 2017 vil vere: Ha eit godt læringsmiljø og god tilpassa opplæring. Ha god vurderingspraksis. Gje tidleg og rett innsats. Ha god ressursutnytting. Ha gode overgongsrutiner både mellom barneskule ungdomsskule og frå ungdomsskule vidaregåande opplæring. Godt arbeid med lesing i alle fag praktisk og variert undervisning. 3) Lovgrunnlag Opplæringsloven med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Forvaltningsloven 4) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Endringar frå 2015-budsjettet (+ -) Faste årsverk per august 2016 Undervisning 30,08-1,07 Assistentar 4,55 Merkantilt 0,7 Administrasjon 1,7 Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

139 Miljøarbeidar 1 Side 2 av 4 Sum årsverk i eininga 38,03-1,07 Vi har frå og med august 2016 ei klasse mindre enn det vi har hatt dei siste tre åra. Pr. 01.oktober har vi 327 elevar ved Sula ungdomsskule, desse fordeler seg på fire klassar pr. trinn. Elevtalsframskrivinga pr. mai 2016 viser at vi mest truleg vil ha eit elevtal på om lag 340 frå skulestart Hausten 2017 vil nok vere siste hausten på lang tid at vi kan ha berre fire parallellar på kvart trinn. 5) Utfordringar komande år Sula ungdomsskule har utfordringar slik eg ser det per i dag: a) Det er vedteke i skulebruksplanen at vi skal få nytt naturfagrom og nytt kjøkken frå skulestart Det er viktig at arbeidet kjem i gang så snart som mogleg om vi skal ha det klart hausten 2017.Alt ettersom kva løysing som vert valgt så kan ei eventuell ombygging av gymbygget og/eller tilbygg løyse den komande klasseromsmangelen som vi vil ha frå 2018/19. Sjølv om vi også neste skuleår vil ha fire parallellar per. trinn så er det utfordringar knytt til at klasseromma har så ulik storleik. Dette gjer at vi må «skeivdele» klassane for å få plass til alle. Dette er ikkje alltid pedagogisk hensiktsmessig då det betyr at dei andre klassene vil vere på om lag 30 elevar. Det er også slik at vi merker godt at kapasiteten på spesialromma (naturfag og mat og helse) er sprengd. b) Sula ungdomsskule får gjennom året elevar som ikkje har eller har lite norskkunnskap. Ideelt sett (jmfr. NAFO og UDIR) så skulle innføringstilbodet vore kortvarig på heiltid og deretter ein gradvis overgang til ordinær opplæring. På den måten vil elevane faktisk ha eit minimum av norskkunnskap før dei startar med ordinær opplæring. Dessverre har ikkje vi ressursar til dette og våre elevar får difor innføringstilbod i inntil 8 timar i veka og resten av tida skal eleven vere i ordinær klasse. Ein ser at det er store utfordringar knytt til at elevane får for dårleg utbytte av ungdomsskuletida og at dette fører til utfordringar knytt til vidaregåande opplæring eller at kommunen må kjøpe tenester hos Ålesund vaksenopplæring. Det er eit ønske at vi kunne ha laga eit betre innføringstilbod for alle nyankomne til Sula kommune. c) Ungdomstrinnsatsinga legg til grunn Stortingsmelding 22 (Motivasjon meistring og moglegheiter) og vi ser at vi manglar ressursar til å kunne gje våre elevar tilbod om fleire valgfag. Det er også fokus på realfagssatsing i Norge og vi er dette skuleåret med på eit forsøk med programmering som valgfag. Ideelt sett skulle dette vore eit tilbod på alle trinn, men vi får det dessverre til berre på eit av dei. Det vil koste om lag å tilby det på alle trinn, både lærarressurs og programvare og opplæring. d) Ivaretaking av elevar med særskilte behov er ei utfordring for Sula ungdomsskule. Vi ser at stadig fleire elevar slit med skulevegring og vi ser ein auke i elevar som har diagnosar som gjer det krevjande for dei å skulle vere i lag med andre. Tilfang av grupperom og knappe ressursar gjer det vanskeleg å 38

140 Side 3 av 4 skulle ivareta mange av elevane våre på ein optimal måte. Vi har ikkje nok folk til å kunne ha mange elevar aleine med kvar sin vaksenperson. Som personale søkjer vi stadig å auke kompetansen vår på området for å prøve å vere proaktive i høve desse vanskane, men ofte er det allereie fastlåste vanskar som har starta i tidlegare skuleår. Vi ser at det er eit behov for å bygge opp eit kompetansemiljø i Sula kommune som kan ivareta både desse elevane og elevar med store habiliteringsbehov. Vi har tidlegare kome med forslag om å gjere Sula ungdomsskule og Langevåg skule om til forsterka skular der vi kan nytte «gamle vidaregåande» som base for denne avdelinga. Vi meiner at vi kan sjå til Ålesund kommune og til Hatlane skule for å sjå kor heldig det er å bygge eit godt kompetansemiljø rundt desse elevane. Sjå også vedlagte notat om dette. e) Det er ei utfordring at vaktmeistrane har så få ressursar. Vaktmeister som vi har her på skulen gjer ein utruleg flott jobb, men eg uroar meg over mengda arbeidsoppgåver som ein person skal ha ansvar for og utføre. 6) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING KO INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSAR Utstyr til nytt kjøkken og naturfagsrom. Utstyr til sanserom Kopimaskin arb.rom Solskjerming arb.rom Skilting av alle dører og utv.skilting SUM NYE TILTAK Noter: Driftstiltak (Kva og kvifor) Investering (Kva og kvifor) Jmfr. Vedteken skulebruksplan så skal det byggast nytt naturfagrom og nytt kjøkken ved Sula ungdomsskule. Det trengs difor utstyr til desse romma. Vi har ein multifunksjonshemma elev som treng sanserom for å få eit godt tilbod, sjå eige notat for forklaring. Kopimaskina i 2.etasje er moden for utskifting, for at lærarane sin arbeidskvardag skal vere er vi avhengig av at dei har tilgjengeleg det dei treng for å utføre jobben sin i nærleiken av 39

141 Side 4 av 4 der dei har arbeidsplass. Som eit HMT tiltak ser vi behovet for solskjerming på arbeidsrommet i 2.etasje, spesielt mot vest. Skilting har vi gjentatte gonger bedt om etter at skulen var renovert i Det er trist at dører ikkje er merka og at besøkande ikkje veit kvar dei skal gå inn når dei kjem til skulen. 7) Leiar si vurdering Sula ungdomsskule er ein skule der det skjer mykje positivt. Vi har elevar som er engasjerte i eiga læring og i sitt skulemiljø og vi har profesjonelle tilsette som gjer ein flott innsats for skulen. Inneverande skuleår er vi med i ungdomstrinnsatsinga og eit forskingsprosjekt som Læringsmiljøsenteret i Stavanger gjennomfører. I ungdomstrinnsatsinga har vi fokus på at elevane skal bli gode lesarar i alle fag og at dei skal lærer seg læringsstrategiar dei kan ta med vidare. For lærarkollegiet betyr dette at vi må lære oss praktiske metodar som vi tek med oss ut i klasserommet, i tillegg vidareutviklar vi dette skuleåret kollegarettleiing som metode i arbeidet med å utvikle oss. Læringsmiljøsenteret er inne og filmar enkelte lærarar og klasserom for å forske på kva god klasseleiing er, vi er stolte av at Læringsmiljøsenteret nettopp plukka ut oss fordi dei hadde høyrt godt om oss. For meg som rektor er det viktig å få fram at vi no er på eit minimum av det vi klarer økonomisk, for at vi skal oppretthalde det positive i kollegiet og i elevflokken treng vi at vi har nok ressursar til å gjennomføre dei lovpålagte oppgåvene på ein god måte. Vi er også utruleg stolte av at vi no er på veg til å få eit flott uteområde som vil auke aktiviteten til våre elevar. Med helsing Hildegunn Pedersen Rektor Sula ungdomsskule Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur Tittel Dok.ID Mangler tittel

142 SULA KOMMUNE Internt notat Tiltakseining for barn og unge hege Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth Vår ref.: 16/14778 Saksbeh.: RSK Ark.: Dykkar ref.: Dato: TILTAKSEINING FOR BARN OG UNGE, TBU - BUDSJETTKOMMENTAR OG TILTAK 2017 Tiltakseining for barn og unge (TBU) er samansett av barnevern, PPT og helsestasjon, samt spesialpedagogar på førskuleområdet, og bufellesskap for einslege mindreårige flyktningar (EMF). Tiltakseininga bygg på Sula kommune sitt verdigrunnlag, der verdiane legg grunnlaget for det arbeidet vi skal utføre for våre borgarar. Vi skal vere: - Ærleg og open - Ha respekt og omsorg - Vere innovative - Ha humor og arbeidsglede 1) Visjon for eininga «Saman skal vi bidra til å gjere ein forskjell for barn, unge og familiar i Sula kommune.» 2) Mål for eininga Hovudmål: TBU utfører dei fagspesifikke oppgåvene innanfor kvart enkelt fagområde med høg kvalitet og ut frå ulikt lovverk, samtidig som vi skal ha eit stort fokus på tverrfagleg arbeid ut frå barnet sitt behov. TBU skal sikre tidleg, rett, og tilstrekkeleg innsats i det førebyggande arbeid, samtidig effektiv utnytting av ressursar til gode tiltak når det er behovet for dei barn, unge og familiar som strevar. Delmål: - God internkontroll og kvalitet i tenesta - Kompetanseutvikling høg kompetanse bidreg til at ein vel rette tiltak - Følgjer årshjulet frå «God oppvekst» Utvikling av nye tiltak med fokus på det førebyggande perspektiv, samt fokus på utvikling av fleire tiltak inn mot barn, unge og familiar som strevar. - Samskaping som metode: Brukermedverknad der våre borgarar ikkje berre deltek, men vert aktivt med i prosess både med omsyn til utforming av tenester og deltaking aktivt i barnet si læringsreise. - Utfører arbeid i tråd med dei fristar vi står overfor ut frå lovverk og vegleiarar. - Informasjon som gjev tryggleik kommunikasjon - Etablering av lærande nettverk inn mot alle barnehagar og skular ein del av systemoppdraget til PPT Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

143 Side 2 av 7 - Opprette, vedlikehalde og utvikle godt samarbeid med andre aktuelle samarbeidspartar både i kommunen og ulike instansar som 2. linetenesta, politi, Bufetat, samt andre kommunar, og kompetansesenter. 3) Lovgrunnlag Lov om barnevern Opplæringsloven med forskrifter Lov om kommunale helse og omsorgstjenester Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Forskrift om kommunens helsefremmende og forebyggende arbeid i helsestasjons- og skolehelsetjenesten Helsepersonelloven Lov om folkehelsearbeid Lov om forbud mot kjønnslemlestelse Forvaltningsloven Lov om pasient og brukerrettigheter Retningslinjer for svangerskapsomsorgen Veileder for kommunenes helsefremmende og forebyggende arbeid i helsestasjonen, IS 1154, 12/2004 4) Ressursar Faste årsverk per august 2016 Totalt Einingsleiar 1.0 Helsestasjon Fagleiarar/leiande helsesøster 0.2 Endringar frå budsjett 2016 (+ -) - Helsesøster - helsestasjon skulehelse 1.5 (ekstra bevilgning) - Helsestasjon for ungdom Jordmor Merkantil/sekretær 1.0 Barnevern Tiltaksstilling Undersøking/tiltak omsorg sakshandsamar fagleiar/barnevernsleiar/sakshandsaming 1.0 (ekstra bevilgning) PPT fagleiar/sakshandsaming Rådgjevar føreskule Rådgjevar skule spesped førskule 4.0 (ekstra bevilgning) Bufellesskap for einslege mindreårige flyktningar prosjektleiar Miljøterapeutar Miljøarbeidarar Sum årsverk i eininga ) Utfordringar komande år Folketalet i Sula kommune aukar. Det er tilflytting av unge familiar som aukar mest. Det er oppretta 10 nye avdelingar i barnehage dei siste få åra. Det er også oppretta 6 nye klassar i grunnskulen. Det er grunn til å glede seg over fleire nye innbyggarar, men når folketalet aukar, aukar også TBU sine oppgåver i takt med antall barn og unge som har rett på tenester sett i eit førebyggande perspektiv, når det oppstår behov for auka innsats enten i form av tenester frå pedagogisk psykologiske tenester, eller tenester frå barnvern. Det vert også ofte sett i gang tverrfaglege tiltak inn i eit førebyggande perspektiv som krev ressursar frå alle dei ulike fagområda i TBU. Ut frå normtal, ut frå samanliknbare kommunar er vi framleis for få tilsette i alle fagområda i TBU for å kunne utføre dei lovpålagte oppgåvene og alle dei førebyggande oppgåvene som skal bidra til tidleg innsats. Totalt auke i anntall årsverk i TBU frå 2016 er på 1.05 stillingar, samt 9.0 stillingar knytt til etablering av bufellesskap for einslege mindreårige flyktningar. 42

144 Helsestasjon: Fødslar frå mødre busette i Sula Tilflytta førskule/skulebarn Utflytta førskule/skulebarn 25 Side 3 av 7 Vi ligg stabilt på antall fødslar per år, men tilflytta barn/unge er aukane. Hittil i år er det komne like mange tilflyttarar som tilsvarande for heile året for 2 år sidan, og sjølv med utflytting aukar barnetalet. Det ligg auka krav til deltaking i barn sin skulekvardag framover for helsesøster, som vil bidra til at vi treng langt fleire helsesøstre og tilsette i det førebyggande arbeid enn det vi har i dag. Vi har 1.5 stilling helsesøster i skulehelsetenesta totalt på alle dei 5 skulane i dag. Per august 2016 har vi no 1239 elevar i Sulaskulen. For å dekke opp antal barn i skulen skulle vi hatt 4.13 helsesøster berre ute i skulehelsetenesta. Ved skulane skal det ut frå normtall i vegleiaren vere 1.0 helsesøster på 300 elevar. Forslaga i den nye vegleiaren som er ute på høyring, er blant anna ei auka satsing av synlege helsesøstre blant anna i skulegarden, og deltaking på personal- og foreldremøte. Under skulealder, er det rekna 65 fødslar per år per helsesøster i full stilling. Og i alderen 2-5 år skal helsestasjon utføre 4 konsultasjonar per barn, som ikkje er berekna i antal årsverk. Det er 15 mnd, 2 og 4 års og førskulekontakten. Helsestasjon skal også innan dei to neste åra tilby HPV vaksine til alle unge kvinner født frå 1991, dei skal ha tre doser ila 6-12 mnd. Ei anna utfordring helsestasjon har, er dei sprengde lokala. Ved helsestasjon er det så trangt at det går utover oppgåvene helsestasjon skal utføre. Det trengs ei snarleg løysing. PPT: Nytilmelde 75 (21 førskule, 52 grunnskule, (40 førskule, 58 grunskule, 6 80 saker andre/vaksne) andre/vaksne) Venteliste 34 Talla inkluderer logopedsaker, men i tillegg kjem systemsaker. PPT har lav terskel for drøfting og vegleiing før melding. Kontaktpersonordning inn mot skular er godt etablert. Ventetida i PPT er ikkje akseptabel då den er opp mot 6 mnd. 3 mnd er sett som forsvarleg ventetid i ppt i Sula, men det er tilrådd ventetid på maksimalt 4 veker. PPT har gjennom vedtak av ny barnehagelov også fått tillagt spissa oppgåver som går på ein større nærleik særleg til det systemretta arbeid vi skal utføre i mykje større grad inn mot barnehagane i dag. Systemoppdraget er nedfelt frå før i opplæringslova, men no også i barnehagelova. Det er ulike måtar å arbeide med dette på gjennom blant anna individsaker, gjennom våre tverrfaglege tiltak og gjennom DUB (Barn med utfordringar, kompetansehevande tiltak inn mot alle skular og barnehagar i kommunen vår.) Det er særleg behov for auka kapasitet til systemretta arbeid inn mot førskule. Barnevern: Barnevern utfører kvar dag lovpålagte oppgåver i arbeid med dei risikoutsette barn og unge og familiane deira. H-2016 (01.10) V H-2015 V H Tal på meldingar Fristbrot 17% 31% 37% 47% Antal avslutta undersøkingar Tal på barn med tiltak innan barnevern i Sula 2016 (30.06) 2015 (31.12) 2015 (30.06) Hjelpetiltak i heimen Herav statlege tiltak Plasseringstiltak Herav statlege tiltak Venter på tiltak i heimen

145 Side 4 av 7 Tiltak i heimen har auka og ein er nøgd med å ha fått på plass gode hjelpetiltak ved familierettleiar, (endringstiltak) som saman med kompenserande tiltak skal bidra til ei positiv utvikling. Samtidig ser vi at behovet er stort og mange ventar på tiltak både frå familierettleiar og andre hjelpetiltak. Når det gjeld barn som er plassert utanfor heimen er det relativt stabilt, nokre kjem til og andre går ut. Nokre ungdomar som er blitt 18 år har tiltak frå barnevernet og kan ha det fram til dei vert 23 år. Fleire av dei barn og unge er plasserte langt unna, noko som medfører meirkostnader til oppfølging og samvær. Fylkesmannen har siste 1.5 året hatt tilsyn med barnevern og sett fokus på manglar og utfordringar som kjem som konsekvensar av blant anna for låg bemanning. Det er lite truleg at vi vil kunne snu desse utfordringane utan at vi får fleire stillingar. Dei tilsette har altfor mange saker kvar, opp imot 40 saker per sakshandsamar, mens det på landsbasis er ca 17 per sakshandsamar. Fylkesmannen stiller spørsmål ved kvalitet i dei tenestene vi leverer når vi ikkje har nok tilsette. Det er stor vilje til å utføre eit kvalitativt godt arbeid, men vi er bekymra for fristbrot, og om vi greier å oppfylle kravet om 0 fristbrot. I juni 2016 hadde vi 17% og såg ei svært positiv utvikling. Gjennom tidleg haust har det dessverre vore vanskeleg å få undersøkt sakene innanfor frist, som dermed bidreg til høgare fristbrot enn først forventa. Forslag til ny barnevernlov er no ute på høyring. Målet er at lova må vere tilpassa dagens samfunn og lova skal ha ei rettighetsbasert tilnærming for å beskytte barn. Dette skal ein sette i sentrum ved å la barnets omsorgssituasjon vere avgjerande for om tiltak skal settast inn, ikkje den fysiske opphaldstaden. Prinsippet om barnets rett til medverknad er uløselig knytta til barnets beste og avgjerande for eit godt barnevern. Bufellesskap for einslege mindreårige flyktningar (EMF) Hovudmål: Å etablere og drive eit bufellesskap som gir ungdomane ein mest mogleg naturleg oppvekst. Bustad er etablert, 9 medarbeidarar (prosjektleder, miljøterapeutar og miljøarbeidarar) er tilsett, men ungdomane er ikkje komne endå. Grunnen er at er langt færre som vert busett. Bolig og personalet som er tilsett, skal i vareta 5 ungdomar, og Sula kommune vert no prioritert frå IMDI som fordeler ungdomane. Budsjettet som er lagt opp ut frå tilskot og refusjonar som kjem med ungdomane. Vert ungdomane busett i 2016 og endringane i statsbudsjettet ikkje vert mykje endra, vil tilskot og refusjonar sjå ut til å dekke utgiftene til EMF. Kjem ungdomane først i 2017, vil dette ha økonomiske konsekvensar. Likevel vil vi ut frå forslaga om å ta vekk refusjonsordninga og med den nye tilskotsordninga gå stort sett i balanse slik det ser ut no, men ein faktor som også spelar inn er alder på ungdomane i forhold til kva tilskot vi vil få. Budsjett for 2017 som er lagt, er ut frå gamal ordning. 6) ØKONOMIPLAN Det er vurdert om ramma til TBU er tilstrekkeleg, sett i forhold til utviklinga vedkomande barnetal, førebyggande fokus, fleire oppgåver, stor saksmengd og om dette er i samsvar med kommunen si satsing på tidleg rett og tilstrekkelig innsats og busetting av einslege mindreårige flyktningar. Det er eit særleg fokus på å styrke det førebyggande fokus framover. INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER TBU Noter Auka lønsutgifter - kompetansetillegg Personal veksten i målgruppe og nye oppgåver: 0,8 Tiltakskoordinator SamBa, ICDP, etc stilling nye oppgåver PPT, rådgjevar Styrke spesialpedagogiske oppgåver Tolketenester helsestasjon stilling barnevern Barnevernvakt Helsestasjon, videreføring av tilskot frå helsedirektoratet opptrapping og auka satsing skulehelse og helsestasjon konsulenttenester (sakkunnig,tolketenester mm) styrking bhg Vegleiar til barnevern Visma smartskill Bunkescanner PPT Kopimaskin - Helsestasjon Leasing bil EMF dekning driftskostnad bil SUM NYE TILTAK

146 Side 5 av 7 Driftstiltak Tiltakseining for barn og unge i Sula kommune er fortsatt i etablering. Mykje godt arbeid vert kvart dag utført, samtidig som det stadig dukkar opp nye behov enten i møte med barnet og familiane deira, gjennom endring i lovverk eller nye vegleiarar som gir oss peikepinn på korleis arbeidet vårt bør verte utført ut frå normer, kvalitetskrav og kompetansekrav, og ikkje minst lovpålagte oppgåver. Dette gjer at vi i TBU stadig er på leit etter nye måtar å løyse dei nye, endra og spissa oppgåvene som skal dekke barnet sitt behov. På grunnlag av dette har vi sett opp følgande plan for tiltak: 1. Tiltaksstilling, med 0.8 stilling for å styrke utadretta tverrfaglege tiltak TBU ser eit aukande behov for å ha nok og treffsikre tiltak særleg i eit førebyggande perspektiv. Gjennom stillinga skal vi kunne tilby vegleiing og heimekonsulent oppdrag. Stillinga skal koordinere SamBa og andre tverrfagleg tiltak for tidleg og rett innsats, og I stillinga ligg det oppgåver som skal ivareta tilsyn med barn/unge som bur i fosterheimar i kommunen (desse skal blant anna ha minimum 4 tilsyn frå bukommunen ila 1 år kvar) stilling nye oppgåver PPT, rådgjevar førskuleområdet Barnehagelova er endra i 2016, dette inneber at PP-tenesta har plikt til å bistå barnehagen i arbeide med kompetanse- og organisasjonsutvikling. Endring i lov inneber større krav til systemretta oppgåver inn mot alle dei 9 barnehagane i Sula, både private og kommunale. PPT har i dag 1.5 rådgjevarstilling på førskuleområdet, som skal sørge for å utføre dette arbeidet i tillegg til alt sakkunnig arbeid på førskuleområdet som kjem som første prioritet, samt at dei arbeider i overgang til skule. 3. Styrke den spesialpedagogiske hjelpa på førskuleområdet. Barn med rett til spesialpedagogisk hjelp/spesialundervisning og som har store og omfattande vanskar, gjev ein i særskilde høve vedtak om spesialpedagogisk hjelp der timane vert organisert ved bruk av både spesialpedagog og assistent. Hjelpa vert gjeve ut frå barnet sitt behov for spesialkompetanse. Både i sakkunnig vurdering og enkeltvedtak vert det tatt stilling til kven som skal gi hjelpa og korleis hjelpa vert organisert. Når ein nyttar assistent, vert hjelpa vidareført etter rettleiing frå spesialpedagog. Dette har driftskonsekvensar. 4. Tolketenester er underbudsjettert i TBU Behov for tolketenester særleg ved helsestasjon har vore aukande i kommunen vår særleg siste åra, både grunna aukande befolkningsvekst, men også meir bevisst bruk av tolk i tråd for å kunne levere kvalitative gode tenester. Behovet er også aukande grunna vedtak om busetting både av flyktningar og einslege mindreårige flyktningar (EMF). 5. Styrke barnevern med 1.0 stilling for å betre ressurssituasjonen. Fylkesmannen har påpeika at tilsette har høgt sakstal pr. tilsett (30-40) saker. Landsgjennomsnitt ligg på ca saker pr sakshandsamar. (SSB 2015) Fristbrota har vore skyhøge. Andel barn med undersøking/tiltak pr årsverk ligg langt over gjennomsnittet for fylket og landet elles. (SSB 2015) Fylkesmannen har i tillegg påpeika stort tidspress, manglande dokumentasjon av mål/plan mm. Fylkesmannen har bedt om ei skrifteleg vurdering over kva oppgåver tenesta skal prioritere. I tillegg til den ressurssituasjon vi har per i dag, kjem no einslege mindreårige flyktningar (EMF) Barnevern får ei særskild oppgåve inn mot målgruppa, dette bidreg også til auka behov for ressursar i barnevern. 6. Barnevernsvakt Det er behov for akutt beredskap og det å kunne gå inn på tilsyn ut over arbeidstid. Barn/unge som er utan omsorgspersonar, er utsett for/vitne til vold og mishandling, eller andre former for omsorgssvikt treng akutt hjelp. Politiet etterspør akuttberedskap i vår kommune. Den enkelte kommune har ansvaret for at barn og unge «får nødvendig hjelp og omsorg til rett tid» (barnevernslova 1-1, jfr 2-1) Korleis barnevernstenesta skal organiserast i den enkelte kommuneutover ein administrasjon med ein leiar som har ansvar for oppgåver etter barnevernslova er opp til kommunen å avgjer så lenge tilbodet er forsvarlig. Kravet om forsvarlege tenester og tiltak kom i lova frå (barnevernslova 1-4) utan at forsvarlege tenester er definert. Fagleg skjønn 45

147 Side 6 av 7 skal nyttast. BUF dir har utarbeidd ein rapport (2014) der hovudfunna er at det er stor variasjon i akuttberedskap i landet forøvrig. Sula kommune har vore i dialog med fleire kommunar omkring vedkomande å inngå eit samarbeid med interkommunal barnevernsvakt. Det er behov for ei slik teneste. 7. Helsestasjon, vidareføring av tilskot frå helsedirektoratet 2016, til fast stilling frå Det er behov for å sikre at stillinga ved helsestasjon vi no tilsett gjennom tilskotet vert eit varig vedtak. Det vart i 2016 gjeve tilskot til styrking av helsestasjons- og skulehelsetenesta over statsbudsjettet, kap. 762, post 60 med midlar tilsvarande ca 1.0 stilling. Det er forslag om at dette øyremerka tilskotet vert vidareført i forslaget i statsbudsjettet som nettopp er lagt fram, og at dei kommuner som kan vise til at overføring har gått direkte til helsestasjons- og skulehelsetenesta vert prioritert ut frå kriterie og kan slik søke om tilskot vidare. I tillegg er det foreslått ei auke på 50 mill til å styrke helsestasjonsarbeidet med særleg satsing inn mot vold og rus. 9. Konsulenttenester i barnevern sakkunnig og tolketenester Ved særskilte høve må ein leige inn kvalifisert sakkunnig i saker som er under undersøking i barnevern. Sakkunnig vert rekruttert etter offentlege lister. Dette er kostbare tenester som vi er avhengig av å kunne nytte oss av. Lovendring som gir utvida tilgang til å pålegge hjelpetiltak i barnevernet, trådde i kraft og gir også grunnlag for eit behov for auka ramme til vegleiing, tolking og førebuing inn mot rettsapparatet. 10. Styrkingstilskot til barnehage Ramma på styrking er lita. Tilskot for barn med nedsett funksjonsevne skal nyttast til å styrke barnehagens bemanning, til innkjøp av særskilt materiell og til styrking inn mot ulike tiltak inn mot barn med nedsett funksjonsevne. Det vert kvar vår søkt om tilskot frå barnehagane, og skulle vi imøtekome alle behov det er søkt om tilskot til for neste barnehageår 2016/2017, ville vi måtte auka styrkingsressursen til meir enn det dobbelte. Ser vi tilbake til tidlegare finansordning som vart avvikla 2011, ville det for Sula kommune gjeve ei ramme på ca 8.6 mill kroner (det som før var 10% ressursen). Utfordringa er i år som i fjor, at vi ser at enkelte barn det vert søkt om tilskot til, har omfattande behov og tek store delar av ressursen. 11. Elektronisk vegleiar frå Visma Smartskill AS Skal gjere komplisert regelverk lett tilgjengeleg og forståelig for alle tilsette gjennom systematisk tilgang til : nyhende, informasjon/kunnskap, opplæring, juridisk svarteneste, personleg rådgjeving og e-læringsprogram. I helse og omsorgstenesta i kommunen har ein allereie verktøyet, og om barnevern skaffar seg vegleiaren vert vi totalkunde. Dette vil gje noko lavare kostnader, og bidra til at vi kan nytte kvarandre sin vegleiar, med mange nyttige e-læringsprogram som skal bidra til å auke kompetanse, sikre internkontroll og gje enklare tilgjengeleg vegleiing for å utøve god praksis. Dette samsvarer med ein del av det fylkesmannen har påpeika i si oppfølging etter tilsyn. Investering 12. Leasing bil ved bufellesskap for einslege mindreårige flyktningar Det skal ut frå vedtak i kommunestyret juni 2015 busettast 5 EMF i 2016 og 7 EMF i For å kunne gjere kvardagen praktisk er det behov for å lease ein 9 seter til dette formålet. Det vert gjeve refusjon for 80% av driftskostnadane ved å lease ein bil, og det er lagt inn på driftstiltakssida. 7) Leiar si vurdering Med ei samla tiltaksteneste for barn og unge, der tre ulike fagområde er samla, kan ein sjå effektane av betre samhandling. Det er likevel mange utfordringar framover. Det er endring både i lovverk, vegleiarar, er lagt føringar i NOU og med fleire barn og unge som flyttar til kommunen vår, gir det oss nye oppgåver og nye utfordringar. Vi må kvar dag vere endringsvillige (innovative) og løysingsorienterte når vi skal designe tenestene ut frå brukar sitt behov. Vi stiller oss kvar dag spørsmål kva som er barnets beste. I dette arbeidet må vi ha kompetente og mange nok medarbeidarar til å utføre oppgåvene, og for å kunne få til treffsikre tiltak. Det er større og meir komplekse krav i alle fagområda. I tråd med dei auka behova vert det stilt krav om både fagkompetanse og samhandlingskompetanse for robuste fagmiljø. Målet er at med fokus på å utføre dei lovpålagte oppgåvene, og med stort fokus på førebyggande arbeid og tidleg innsats, skal vi i eit langtidsperspektiv sjå effekt av tidleg innsats. Ut frå 46

148 Side 7 av 7 dei oppgåvene vi er sett til å løyse er vi for lågt bemanna og må prioritere hardt. Vi er heller ikkje samlokalisert og har for liten plass særleg ved helsestasjon, men også ved barnevern. Dette er noko av utfordringsbiletet inn i Kvello påpeker at organisering, prioritering, arbeidsform og et godt kunnskapsgrunnlag må utvikles for å løse utfordringene. Målet nås ikke av å tilføre stillinger alene. Det vil likevel være en nedre grense for hvor lavt tjenestene kan bemannes, før det går utover kvalitet og måloppnåelse. (Kvello og Moe, 2014) Med helsing Ragnhild Hanken Skjong Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 47

149 SULA KOMMUNE Internt notat Vaksenopplæringa Mylna Mottakarar: Anne-Grethe Skjærseth - Vår ref.: 16/14627 Saksbeh.: ABIR Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: VAKSENOPPLÆRINGA I SULA - BUDSJETT - TILTAK ) Verdigrunnlag Møllehjulet er ein plass for oppleving og læring: Kommunikasjon Engasjement Initiativ Spontanitet Språkstimulering Interesser Evne til å vise omsorg Utvikle sosial kompetanse 2) Lovgrunnlag Opplæringsloven med forskrifter Forskrift om miljøretta helsevern i barnehage og skule Forvaltningsloven 3) Ressursar Endring i tal barnehageplassar/klassetal/brukarar i inneverande år, med verknad i : Faste årsverk per august 2016 Endringar frå budsjettet (+ -) Arne Birkeland 80 % 25 % Britt Janne Vik 100 % 100 % Malin Strandman 100 % 95 % Åge Røstad 17 % 17 % Else Myklebust 60 % Sum årsverk i eininga 297 % 297 % Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

150 Utfordringar komande år: Side 2 av 3 I løpet av våren reknar vi med at vaksenopplæringa sine nye lokale står klare ved tidlegare Molvær skule. Utfordring på kapittelet Rehab / hab vil bestå i å delta i utvikling av det framtidige 4) tilbodet for elevane. Det blir også spanande å sjå kva nye moglegheiter som opnar seg i samarbeid med dei andre einingane innanfor bygget. 5) Økonomiplanen ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING KO INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSAR Smartboard, liten type Kontorutstyr, møblar ved flytting til «Molvær skule» SUM NYE TILTAK Driftstiltak: Ved mottak av mindreårige einslege flyktningar kan det bli store utgifter til opplæring dersom dei som kjem, er over ungdomsskulealder og manglar grunnskule. Kva dette kan dreie seg om i pengar, veit vi ikkje før dei er komne, og vi får vite kva bakgrunn dei har. Difor set eg ikkje opp nokon sum under driftstiltak når det gjeld dette. Investering: Smartboardtavle vil kunne bli eit særs godt hjelpemiddel ved undervisning i grupper. Ved flytting til nye lokale i gamle Molvær skule vil vi få behov for noko møblement. Dette gjeld kontorplassar og møblar til oppbevaring og anna. 6) Leiar si vurdering Vaksenopplæringa samarbeider no tettare med NAV om flyktningane enn før. NAV betalar no for alle kostnadene med opplæring som gjeld denne gruppa, og NAV fylgjer opp i forhold til skule. Statlege tilskot som høyrer til opplæringa for flyktningar, vert overført til NAV. Dette gjer det ryddigare i forhold til å budsjettere på dette kapittelet. 49

151 Side 3 av 3 Vaksenopplæringa REHAB / HAB har same omfang som førre året. Likevel har det skjedd ein del innad i elevgruppa vår. Nye elevar har kome til, og nokre har slutta eller fått redusert sitt tilbod. Siste åra har vi tatt inn fleire elevar med erverva skade. Tidlegare fekk nokre av desse spesialpedagogisk tilbod ved Ålesund voksenopplæringssenter. Vi sparar store pengar på at vi kan gi dei tilbod her på Sula i staden. Langevåg 16 /9-16, Arne Birkeland einingsleiar Med helsing Arne Birkeland Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 50

152 Helse og sosial 51

153 SULA KOMMUNE Internt notat Helsetenestene Mottakarar: Kjetil Fylling - Vår ref.: 16/14714 Saksbeh.: GGØ Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: HELSEAVDELINGA - BUDSJETTKOMMENTAR ) Visjon for driftseininga STYRKE DEN EINSKILDE SI EVNE TIL Å MEISTRE EIGA HELSE. 2) Mål for driftseininga HOVUDMÅL: Målet for eininga er å gi innbyggjarane i Sula kommune eit best mogleg tilbod innan helsetenester. Det skal vere eit allsidig spekter av helsetenester, og alle tenester skal drivast på eit godt og fagleg forsvarleg nivå. Den helsefremjande delen er ressursorientert. Det vert her bygd på ressursar, meistring og moglegheiter hos den einskilde og lokalsamfunnet. Vi skal arbeide for å vere brukarvenlege og gi den einskilde individuelt tilpassa hjelp etter behov, på best mogleg måte. DELMÅL: 1. Større lokale til kommunelegekontoret 2. jobbe for meir kvardagsrehabilitering / ergoterapiteneste. 3. Meir og betre elektronisk kommunikasjon mellom helseavdelinga, brukarar og samarbeidspartnarar 4. Styrke det tverrfaglige samarbeidet i helseavdelinga 5. Få på plass alle delavtalane og sikre eit godt samarbeid med Ålesund interkommunale legevakt 3) Lovgrunnlag Drifta ved helseavdelinga er basert på følgjande lover: Lov om kommunale helse- og omsorgstjenester. Lov om folkehelsearbeid Helsepersonellova Pasientrettighetslova. Samt mange retningslinjer og forskrifter. Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

154 Side 2 av 5 4) Ressursar Driftseininga omfattar i 2016 legetenesta, rehabiliteringstenesta, dei private fysioterapeutane med driftsavtale og kommunepsykologen STILLINGAR 2017 Endringar 16/17 Stillingar 2016 Stillingar 2017 Smittevern/ miljøretta helsevern 0,3 0,3 Tilsynslege Sulatunet 0,4 0,3 Helsestasjon og - for ungdom 0,35 0,35 Ergoterapeut 0,5+0,5vak. 0,5+0,5 vakant Prosjektleiar kvardagsrehab. 0,5 0,5 Fysioterapeut 2,5 2,5 Folkehelsekoordinator 0,5 0,5 Hjelpepersonell, turnuslege, 7,02 7,02 veiledning av lege Kommunepsykolog 1,0 1,0 Einingsleiar 0,5 0,6 SUM 14, Fastlegar 7 7 Private fysioterapeutar 3,66 3,66 Kommunen har i dag driftsavtale med 4 private fysioterapeutar. Dei er fordelt med 2 på indre og 2 i Langevågen. Ein har også driftsavtale med 7 fastlegar, 1 ved Vågen Legekontor og 6 ved Kommunelegekontoret. Kommunelegekontoret har også Turnuslege og i periodar medisinarstudentar. Ved kommunelegekontoret jobbar både helsesekretærar, kontorleiar, bioingeniør og sjukepleiarar. Ein av sjukepleiarane har også oppfølging av diabetes pasientar og ansvar for reisevaksinering, men pga kontormangel er dette ikkje lett å drifte i kvardagen. Sula kommune har inngått avtale om legevakt på kveld /helg og natt med Ålesund interkommunale legevakt. Denne legevakta held til i eigne lokalar ved Ålesund sjukehus, men vil bli flytta til «nye» Åse sjukeheim i Her er også det interkommunale overgrepsmottaket plassert og ein vil ha på plass ØHD sengane frå 01/04/17. Ein vil også innføre observasjonssengar ved legevakta etter at den er flytta inn i nye og større lokalar. Legane i Sula har vakter på legevakta I 2015 blei det nye nødnettet tatt i bruk og ein fekk innført nytt nasjonalt legevaktsnummer I den forbindelse blei det også innført nye forskrifter i forhold til svarrutinar mm, derfor blei det inngått avtale med Ålesund interkommunale legevakt om å svare på nødtelefonen for Sula kommune. Ein oppfordrar likevel alle om å ringe fastlegen i kontortida, men får ein ikkje svar hos fastlegen og det hastar bør ein ringe legevakta, evt 113 ved svært alvorlige situasjonar. Helseavdelinga heldt til i 2etg i tidlegare Rema 1000 bygget i Langevåg. Dette er ei sentral plassering i forhold til busstopp, apotek og andre samarbeidspartar. Her er flotte lokalar som egnar seg godt til føremålet, men etter 18 år er kapasiteten sprengt og noko må gjerast i forhold til situasjonen. Kommunelegekontoret blei våren 2015 kontakta med spørsmål om å ta del i eit pilotprosjekt i forhold til interaktiv henvisning og rekvirering, IHR, i Helse Midt-Norge. Dette er eit interessant pilotprosjekt der vi får vere med å utvikle elektronisk rekvirering av laboratorietenester. Pilotprosjektet skulle vare berre nokre månader, men då ein såg behovet for endring vart vi dratt med vidare i utvikling av heilt ny IHR. Den nye versjonen vil bli lansert i 2017, etter planen. 53

155 Side 3 av 5 5) Utfordringar komande år Kommunelegekontoret er for lite dette er noko som har vore meldt i vert fall i dei 4 siste budsjettkommentarane. Og vi har hatt brannslukking for å avhjelpe situasjonen. Men no går ikkje det lenger. Vi har ikkje lagerplass, noko som gjer at det blir mykje rot på kontora og dette kan medføre at det blir vanskelig med reinhold, obs skiftestue. Vi har eit lunchrom med normal plass til ca14 stk, dette skal dekke behovet for 23, og same rommet fungerer som felles møterom og kontor for einingsleiar. Vi har ikkje nok plass til at alle pasientane kan sitte når dei venter på legetime og vi har kø problematikk i forhold til lab og skiftestue. Dette går også utover trivsel og arbeidsmiljøet på kontoret. Det har lenge vore signalisert at helsestasjonen skal samlokaliserast med resten av TBU eininga, når dette blir gjort vil situasjonen for legekontoret vere løyst. Vi kan da ta i bruk heile etasjen og vil ved enkle grep få nok plass til alle. Ergoterapi og kvardagsrehabilitering. Kommunen har vore delaktig i kvardagsrehabiliteringsprosjekt sidan Dette er framtida og ein må tenke slik for å sikre bærekraftige tenester på lengre sikt. Så langt har vi mottatt prosjektmidlar til å drive dette og det vil det mest sannsynlig bli slutt på i 2017, da må vi finne ein måte å drifte dette vidare på i eigen regi. Kvardagsrehabilitering er godt for den enkeltes livskvalitet og lønsomt for samfunnet. Vi har god erfaring i kommunen, noko både dei tilsette og brukarane har uttrykt. Dersom vi styrkar ergoterapitenesta med ei minst 60% stilling, kan den personen i lag med fysio/folkehelsekoordinatoren få til eit bra opplegg der vi i tillegg til kvardagsrehabilitering, blant anna kan legge inn heimebesøk til dei over 75år, utarbeiding av informasjonsmateriell i forhold til dei offentlige tenestene i kommunen. Samt oppmode til, og informere om, korleis ein kan planlegge for alderdommen mm. Alt dette er tiltak som vi viser til i Helse og omsorgsplanen , pkt 3.1, 3.3 og 3.5 og det vil kunne styrke fokuset på førebygging og folkehelse. Dette kan vere med å utsette behovet for tyngre tenester i fleire år og vil derfor vere lønsamt for kommunen på sikt. Sula kommune er vekstkommune og har i dag ansatt 1 ergoterapeut i 100% stilling. Stillinga skal betjene personar i alle aldrar. Det er i dag 2-3 veker ventetid på tenesta. Ergoterapeuten er ei viktig brikke for å halde oppe sirkulasjonen på plassane ved Sulatunet og ved lang ventetid vil dette bli sårbart. Ringverknadane vil bli merkbare i heile omsorgstenesta. Ålesund interkommunale legevakt vil flytte inn i nye lokalar ved «nye» Åse sjukeheim i løpet av 1. kvartal Det vil da bli oppstart med ØHD plassar og vi vil få observasjons sengar ved legevakta. Nye lokalar og nye tenester vil kunne gi utfordringar og det er derfor viktig med gode samarbeidsavtalar og dialog slik at ein unngår uheldige hendingar. Dette blir det no jobba med og ein ser fram mot ei flott og robust legevakt som vil kunne gi gode tenester til alle innbyggjarane. Det er eit aukande behov og ønskje at legen skal rykke ut til pasientane under vakt. Dette i lag med innføring av ny forskrift i forhold til legetilsyn ved dødsfall, fører til at ein ser eit behov for å kunne innføre ein eigen køyrelege. Ein ser for seg at denne funksjonen bør vere kommunalt tilsett og vil da kunne erstatte dagens ordning med beredskapsvakt på natt og ein vil kunne sørge for legetilsyn på dei lovfesta ØHD sengane på kveld, helg og natt. Andel med fastlege i anna kommune er fortsatt aukande og dermed også aukande utgiftspost. Dette heng saman med at innbyggjartalet aukar og folk vel å behalde den fastlegen dei hadde før dei flytta hit. Det er sjølvsagt noko den enkelte har full rett til, sjølv om vi ønskjer at flest mulig skal ha fastlege på Sula. Elektronisk meldingsutveksling er aukande på alle felt og data er eit av våre viktigaste hjelpemiddel. Til tider har nettopp datatrøbbel vore eit stort problem for legekontoret og vi 54

156 Side 4 av 5 opplever det fortsatt som noko ustabilt. Vi har hatt ein del utfordringar med det nye journalsystemet vårt og den elektroniske kommunikasjonen ut mot pasientane. Dette er noko vi no vil satse på å få orden på slik at vi kan utnytte det som ligg i systemet med SMS varsling, reseptar, timebestilling og e-kontakt/ e-brev mm, på ein best mulig måte. Vi vil også kunne sette opp betalingsautomat tilgjengelig for pasientar når vi berre får meir plass ved legekontoret. Den elektroniske kommunikasjonen mellom lege og andre samarbeidspartar fungera fint. Alt dette er sårbare punkt og må følgjast opp nøye til daglig. Tverrfaglig samarbeid. Helseavdelinga består av mange profesjonar og både private og kommunalt tilsette. Eit tett og godt samarbeid på tvers av profesjonane vil komme innbyggjarane og samarbeidspartane i kommunen til gode. Dette er noko ein må jobbe med framover får å legge til rette for at samarbeidet skal fungere best mulig for alle partar. 6) Økonomiplan ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Ergoterapeut 60% Fastlege i andre kommuner Køyrelege ÅIKL** ØHD sengane v/ ÅIKL*** ombygging legekontor* SUM NYE TILTAK *Når helsestasjonen flyttar ut må vi gjere nokre grep for å få til ei best mulig drift ved kommunelegekontoret. Ny skiftestue, fjerning av nokre veggar og nokre nye dører. ** Pga aukande behov og etterspørsel etter at legevaktslegen skal rykke ut til pasientane, samt nye forskrifter i forhold til legetilsyn ved dødsfall, og ved innføring av dei nye ØHD sengane ser ein behov for å innføre eigen køyrelege ved legevakta. *** Kommunene er pålagt å ha øyeblikkelig hjelp døgntilbod frå og med Sula kjem i gang med dette frå 2017 ved Ålesund interkommunale legevakt og utgiftene for 2018 er stipulert til å bli ca meir enn overføringane frå staten. 7) Leiar si vurdering Målet for helseavdelinga er å gi innbyggjarane i Sula kommune eit best mogleg tilbod innan helsetenester. Og det skal vere eit allsidig spekter av helsetenester, og alle tenester skal drivast på eit godt og fagleg forsvarleg nivå. Alt dette prøver vi å leve opp til i det daglige, men for at ein skal kunne yte gode tenester må rammene rundt også vere gode og forsvarlige elles vil det gå utover dei som skal gi tenestene og dei vil ikkje kunne yte i lengda. -Rehabiliteringstenesta er sårbar i forhold til høgt arbeidspress noko både fysioterapeutane og ergoterapeuten merkar godt. Blir det vente tid hos dei forplantar dette seg i heile omsorgsektoren samt at ein ønskjer at folk skal få god hjelp så snart som mogleg. Dei private fysioterapeutane har også ventetid og sliter med strenge prioriteringar til dagleg. 55

157 Side 5 av 5 -Kommunepsykolog er ei ny teneste og her er det viktig å finne gode samarbeidsarena og ein god arbeids situasjon til psykologen slik at han får ein god arbeidskvardag og ønskjer å bli verande i kommunen. - Legetenesta har OK kapasitet, men dei fysiske rammene er uhaldbare. Veit at dette er kjent, men dessverre skjer det ingen ting og situasjonen blir berre verre for kvart år. Ein snakkar om «når helsestasjonen skal flytte ut, da vil vi få det bra», men dette har det vore snakka om sidan 2013 og enda ser vi ikkje at nokon kan sei når dette skal skje. Dette går no utover trivsel, arbeidsmiljø og ikkje minst kvaliteten på den tenesta vi skal drive. Verneombodet er no på saka. Helseavdelinga består av mange dyktige medarbeidarar som strekker strikken sin daglig for å kunne yte ei best mulig teneste. Men det er snakk om viktige tenester, få personar og tøffe prioriteringar og dette gjer det heile enda meir sårbart i forhold til det behovet som er i kommunen. Eg ser det derfor som ei viktig investering å styrke ergoterapitenesta i Der etter må ein sjå på fysioterapitenesta og kva det reelle behovet her er. Når det gjeld plassmangel ved kommunelegekontoret må det utbetrast snarast. Gode kollega og godt arbeidsmiljø er ikkje ein sjølvfølge, men er svært viktig for at vi skal kunne levere gode tenester til våre pasientar. Det å ta vare på kvarandre i ein hektisk kvardag er derfor viktig, men dersom dei ytre faktorane blir for stramme vil dette gå utover alt og alle inkludert kvaliteten på tenesta. Med helsing Grethe Elise Gjørvad Øen Leiar helseavdelinga Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 56

158 SULA KOMMUNE Internt notat Sosialtenesta i NAV Mottakarar: Kjetil Fylling - Vår ref.: 16/14085 Saksbeh.: IK Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: NAV - BUDSJETT ) Visjon for driftseininga Vi gir mennesker muligheter 2) Mål for driftseininga Personar med sosialstønad som hovedinntekt >6 mndr. = < 2 Personar med sosialhjelp < 25 år = < 2 Gjennomsnitleg stønadslengde sosialhjelp = < 3 mndr. Sjukefråværet = < 6,7% Rusmisbrukarar med plan/oppfølging = > 80% Flyktningar i arbeid eller aktivitet etter endt intro = > 100% Ta i mot 23 nye flyktningar 3) Lovgrunnlag Lov om sosiale tenester i NAV Lov om kommunale helse- og omsorgstenester Lov om arbeids- og velferdsforvaltning Lov om folketrygd Lov om introduksjonsordning og norskopplæring for nyankomne innvandrarar 4) Ressursar Driftseininga omfattar 14 tilsette. Derav er 6 stillingar kommunale og fordeler seg slik: Stillingar 2016 Endring 2016/2017 Sosialkurator 1 - Sosialkurator 1 - Økonomikonsulent 1 - Ruskonsulent prosjektmidlar 1 - Burettleiar prosjektmidlar 1 - Programrådgjevar flyktningar 1 - Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

159 Side 2 av 3 5) Utfordringar Sula kommune skal ta imot 20 flyktningar i 2016 og 20 i Desse er i tillegg til 21 flyktningar som er etablerte sidan Å ta i mot flyktningar og integrere flyktningarbeidet i NAV er ei utfordring både fysisk, organisatorisk og faglig og krev tilstrekkeleg med ressursar for å etablere ei god teneste. Målet er å kvalifisere flyktningane slik at dei kjem i arbeid etter endt introduksjonsprogram og blir sjølvhjelpt økonomisk. Det krev tett oppfølging i starten. Kapasiteten til oppfølging har vore låg. Fordi det er ei relativt ny teneste ved NAV, har leiar brukt mykje av eiga stilling til etablering og oppfølging av denne tenesta og er ikkje forsvarlig bruk av ressursar over tid. Det er viktig at arbeidet med flyktningar ikkje er sårbart og personavhenging, men har kontinuitet. Det er urolige tider på arbeidsmarknaden. Dette kan føre til reduserte muligheter å få folk i arbeid. Innstramming i trygderettar for flyktningar kan medføre auka kommunale utgifter. 6) Økonomiplan Budsjettforslaget for 2017 er kr Det er over ramma og er knytt til kostnader med etablering av flyktningar, kjøp av introduksjonsprogram og introduksjonstønad for flyktningar. Andre utgifter som sosialstønad og kvalifiseringsstønad er uendra frå fjoråret. Utgifter til interkommunalt krisesenter er justert i høve til ny beregning for kommunene sitt økonomiske ansvar. Det er behov for ei ekstra stilling som programrådgjevar for flyktningar, slik at det totalt er to personar som følger opp dette arbeidet. Ei ny stilling som programrådgjevar er foreslått som nytt tiltak. Behovet for ei ny stilling er grunngjeve med at NAV har tatt i mot 21 flyktningar sidan 2011 som fortsatt har oppfølging i NAV, i tillegg vert det tatt i mot 20 flyktningar i 2016 og 20 flyktningar i 2017, totalt 61. I tillegg kjem busetting av familiegjenforente. Dei fleste som kjem er vaksne og skal ha oppfølging gjennom introduksjonsprogrammet med mål om at alle skal kome i arbeid/utdanning og bli sjølvforsørga. Erfaringar frå andre kommuner er flyktningar i introduksjonsprogram per programrådgjevar. Då ligg arbeid med busetting, skaffe husvære og etablering, utanfor. NAV Sula har også ansvar for dette. Tilstrekkeleg bemanning er ei god investering med tanke på å å nå målsettingar med å få flyktningane sjølvhjelpte og halde kommunen sine kostnader til blant anna sosialstønad nede. Nye tiltak Investering Drift Progamrådgjevar ) Leiar si vurdering NAV Sula sine målsettingar for tenesta i 2016 er følgde med unntak av sjukefråværet som hittil i år har vore over 12%. Utfordringane for dei kommunale tenestene i NAV er å integrere flyktningtenesta i NAV på ein god måte som er lagt til rette for å handtere den auken i mottak som er vedtatt. Under føresetnad at arbeidsmarkedet held seg er det gode muligheter for å vidareføre god oppfølging av brukarane på NAV der målet er arbeid for den enkelte og berekraftige tenester for kommunen. 58

160 Side 3 av 3 Med helsing Ingunn Kalvatn Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 59

161 SULA KOMMUNE Internt notat Sulatunet Mottakarar: Kjetil Fylling - Vår ref.: 16/14089 Saksbeh.: GJM Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: SULATUNET - BUDSJETTKOMMENTAR ) Visjon for driftseininga SULATUNET, GODE OPPLEVINGAR KVAR DAG! 2) Mål for driftseininga Heve kompetansen på dokumentasjon Innføre bestilling i Aivo2000 i alle avdelingar Gerica opplæring og utvikling av bruken av programmet. Terapihund 3) Lovgrunnlag Helse- og omsorgstjenesteloven Forvaltningsloven Pasientrettighetsloven Helsepersonelloven 4) Ressursar Driftseininga omfattar sjukeheim, storkjøkkendrift og lærlingar. Det er totalt 50,86 stillingsheimlar, som fordeler seg slik: STILLINGAR 2017 SULATUNET Endring Omsorgskontor 3,60 +1,3 Administrasjon 1,00 Langtidsavdelinga/bukollektiv 21,29 +0,2 Korttid/rehab 19,37 +0,3 Storkjøkken 5,60 TOTALT 50,86 +1,8 Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

162 Side 2 av 5 Omsorgskontoret har tilsett fire personar. Konsulent for funksjonshemma vart flytta hit etter at Mylna og rehabiliteringstenesta vart omorganisert. Konsulent for funksjonshemma har ansvaret for støttekontakt, avlastning, individuell plan og generell oppfølging av funksjonshemma. Ein tilsett tar seg av all brukarbetaling i omsorgstenestene og dei to andre har ansvar for sakshandsaming. Vi har 7 helsefagarbeidarlærlingar i omsorgstenesta. Lærlingane er ikkje med i oversikta over stillingar ved Sulatunet. Langtidsavdelinga har 28 plassar i bukollektiv. Korttid/rehabiliteringsavdelinga har 10 korttidsplassar, 6 rehabiliteringsplassar og 4 rulleringsplassar. Storkjøkkenet produserer og leverer mat til sjukeheimen, bukollektiva og heimebuande. 5) Utfordringar komande år Samhandlingsreforma har ført til at korttidsavdelinga stadig får sjukare pasientar frå sjukehuset. Med den bemanninga vi har i dag, er det til tider vanskeleg å gi eit forsvarleg tilbod. Vi har difor eit stort overforbruk på ekstrahjelp. Det er særleg bemanninga på kveld som er for lav. 2 personar skal handtere 10 pasientar. Dette er ei lågare bemanning enn i dei fleste 24 timars tilboda vi har i kommunen i dag. Vi har framleis problem med å få tilsett sjukepleiarar på natt. Vi har prøvd med å skrive om turnusen, for å gjere det meir attraktivt. Vi har lyst ut fleire gangar, men har ikkje fått dekka alle stillingane. I dag bruker vi vikarbyrå i dei vakante stillingane. Vi har stort sett fått tilbake dei same vikarane, slik at vi får kontinuitet. Vi har mange sjukepleiarar tilsett ved Sulatunet. Fleire av dei er eller skal ut i fødselspermisjon. Vi har også langtidssjukmeldingar. Det er utfordrande å skaffe vikarar med same kompetanse. Vi leiger inn vikarbyrå, men i periodar når vi treng det mest, har dei også problem med å levere. Ved langtidsavdelinga er det tilsett akkurat nok sjukepleiarar til å dekkekveld og helg. Når det er sjukdom eller anna fråvær på dei fast tilsette, må korttidsavdelinga ha tilsyn med avdelinga. Når korttidsavdelinga har mange svært sjukepasientar er det vanskeleg for dei å gå frå. Vi må sjå på om hjelpepleiarstillingar skal omgjerast til sjukepleiarstillingar når det blir ledige stillingar. Vi har mange familiar med funksjonshemma som treng oppfølging frå konsulent for funksjonshemma. Mange strevar med å tilpasse seg skule og arbeidsliv eller har adferd som gjer det vanskeleg for resten av familien. Vi har fleire funskjonshemma som treng eit butilbod med bemanning, sølv om dei ikkje treng eit omfattande tilbod. Det blir viktig å komme i gang med planlegging av gruppebustad med personalbase for yngre personar, slik at har beskrevet i helse og omsorgsplanen. 61

163 Side 3 av 5 6) Økonomiplan ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING HS INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSAR % stilling IKT/systemansvar Seinvakt korttidsavdelinga % stilling Nattevakt 210 % stilling % stilling til terapihund Deconx desinfiseringsenhet Møbler Ny bil til kjøkkenet ( ) SUM NYE TILTAK Driftstiltak Stillling for IKT/systemansvar. Omsorgstenesta har mange og store IT system. Vi har mange tilsette som treng opplæring i bruken av datasystema. I samband med budsjettbehandlinga for 2016 fikk vi ressursar, slik at vi i dag har 50 % stilling for IKT/systemansvar. Vi har mangel på kontor på Sulatunet og vi har ikkje fått tilsett nokon i stillinga pga. dette. Vi håper at dette kan ordne seg når helseavdelinga får betre plass. Stillinga er veldig viktig for å kunne henge med på utviklinga som skjer innfor velferdsteknologi. Vi ser allereie i dag at bruken av mobilpleie i heimetenestene krev personar med kompetanse innfor velferdsteknologi. Vi har ønske om å få tatt i bruk e-rom i korttidsavdelinga, ei slik stilling vil være nødvendig i eit så stort innføringsprosjekt som det vil bli.vi ønskjer difor å få auka denne stilling til ei 100 % stilling. Vi har 50 % stilling, 30 % stilling blir frigjort hausten 2017 når ein medarbeidar sluttar pga alder. For å bygge opp stillinga ber vi om 20 % stilling. Seinvakt 7 dagar i veka korttidsavdelinga. Korttidsavdelinga har fått nye oppgåver i samband med samhandlingsreforma. Pasientane som kjem frå sjukehuset har ofte fleire og alvorlege diagnosar. Samtidig skal vi ta i mot personar med demenssjukdom. I helga har vi to tidlegvakter og ei kortvakt til å ta seg av dei 10 bebuarane. Frå kl er det to personar på vakt i avdelinga. Mange av bebuarane har behov for to personar til å hjelpe seg. Vi har fleire pasientgrupper inn på same til og det er vanskeleg å gi eit fagleg forsvarleg tilbod når vi har urolege personar samtidig som vi har terminale pasientar. Det er nødvendig å forlenge kortvakta for å få til ei forsvarleg drift i avdelinga. Nattevaktsstilling langtidsavdelinga. Sulatunet har tre nattevakter som skal ta seg av 48 bebuarar. Nattevaktene samarbeidar tett, men kan være ei utfordring å gå frå avdelinga for å hjelpe dei andre pleiarane. Korttidsavdelinga har til ei kvar tid alvorleg sjuke/døyande pasientar. Fleire av dei som bur i langtidsavdelinga har ei demensdiagnose. Mangelen på heildøgnsplassar for personar med demens, gjer at dei får tilbod om plass ved Sulatunet. I periodar har vi personar som er mykje oppe om natta. Behovet for ei nattevakt til ved Sulatunet er stort. 62

164 Side 4 av 5 Terapihund. Ein av sjukepleiarane ved korttidsavdelinga har tatt utdanning saman med hunden sin Dexter, slik at den er terapihund. Ho bruker hunden i felles aktivitetar der dei for eksempel kastar ball eller hunden hoppar gjennom ring. Ho følger opp bebuarar som ikkje har lyst å stelle seg eller trene og ho tar med seg bebuararne ut på tur. Bruken av hunden reduserer uro og smerter og har vist seg å ha god effekt. Dersom vi hadde fått ressursar til terapihund, kunne fleire av avdeligane i omsorgstenesta fått nytte av den. Investering Deconx. Dette er ei desinfiseringsmaskin. Maskina fjerner bakteriar, virus og sporer frå inneklimaet. Metoden er skånsom, miljøvennleg og skadar ikkje møblar, tekstil eller elektronikk. Samhandlingsreforma gjer at vi får inn sjukare pasientar enn tidlegare. Norovirus og multiresistente bakteriar er eit aukande problem på sjukeheimar. Med Deconx kan vi forebygge dette og fjerne smittestoff raskt ved utbrudd. Vi har fått pris på kjøp og leasing. Ved leasing går ein inn på ei avtale i 36 månader. Når denne perioden er over, blir maskina bytta ut med ei ny. Prisen for kjøp er den same som leasing i 36 månader. Dersom maskina held i 5 år, vil kjøp lønne seg. Vi vel likevel leasing. Møblar Det er hard bruk på møblane ved Sulatunet og sjukeheimen er 19 år gammal. Møblar i fellesstuer, kantine, møterom og vaktrom er slitte. Vi må kaste nokre av møblane, fordi det er farleg å bruke dei. Møblane er så gamle at dei er forbi reperasjonsstadiet.vi bør få til ei utskifting av møblane i åra framover. Det mest prekære er møblane i stuene, men også i kantina er møblane utslitte. Vi har 8 stuer, så dersom ein skiftar ut møblane på to av stuene kvart år, vil vi ha fått til ei utskifting på 4 år. Vi har fått skifta ut møblane på nokre av stuene, men pengane vi har fått tildelt rekk ikkje langt. Vaktromma treng ei oppgradering. Krav om dokumentasjon gjer at vi treng fleire arbeidsstasjonar til personalet. Vi må bytte ut møblane med arbeidsbenkar og kontorstolar. Kjøkkenbil Kjøkkenbilen blir 3 år gammal i 2017 og skal etter planen skiftast ut. Midlane er avsett i økonomiplanen. Behov for IKT. ( ikkje tatt med i tabellen, meldt til IT) Langtidsavdelinga har ønske om å få lagt om rapportane sine. Etter eit avvik i sommar, såg vi at dokumentasjonen vår i fagsystemet Gerica hadde eit forbetringspoteniale. Det er behov for 4 nye datamaskiner i langtidsavdelinga. På den måten kan personalet lese seg opp på dokumentasjonen til «sine» brukarar ved kvart vaktskifte og vi vil heve kvaliteten på dokumentasjonen. Multidoseimport. Alle avdelingane i omsorgstenesta har i dag multidose. Apoteket pakkar medisinar og leverer ut «rullar» med medisin. I dag må vi manuelt legge inn alle opplysningar i Gerica. Med multidoseimport vil vi hente inn dokumentasjonen elektronisk frå apoteket og dermed unngå feilkilder. E-rom er ein modul i vårt pasientjournalsystem Gerica. Det blir multitouch skjermar på kvart pasientrom i korttidsavdelinga. Pasientopplysningane er tilgjengelig inne på kvart pasientrom. Dette vil spare tid for pleierane, fordi dei treng ikkje å gå til vaktrommet for å hente eller registrere informasjon, noko som vil gi auka kvalitet i pasientbehandlinga. Innføring av E-rom er eit av tiltaka i helse- og omsorgsplanen. Det er eit stort prosjekt som vil krevje ressursar. Aivo bestilling/mat for hjemmeboende. Et bestillingssystem for personalet for tørrvarer frå storkjøkkenet. I dag skjer denne bestillinga via eit rekneark. Dette er sårbart. Ny skrivar til korttidsavdelinga. Korttidsavdelinga har ikkje eigen skrivar i 2. etasje. Personalet må gå ut i gangen der rehabiliteringstenesta har sine kontor. Dette fører til at personopplysningar kan bli liggande tilgjengeleg for andre på skrivaren i lang tid. 63

165 Side 5 av 5 Scanner til Gerica. Vi har innkjøpt ein egen scanner modul i Gerica som vi betaler lisens for. Vi har ikkje fått tatt denne i bruk pga. utfordringar med at multifunksjonsmaskina står i open sone og Gerica er i sikker sone. For å løyse dette på ein enkel måte, treng vi ein scannar. 7) Leiar si vurdering Samhandlingsreforma har vore med på å endra måten Sulatunet blir drevet på. Pasientane vi får frå sjukehuset har fleire sjukdommar og komplekse tilstandar. Dei treng meir aktiv behandling. Vi gir som eksempel både palliasjon og intravenøs behandling, noko vi ikkje gjorde i same utstrekning tidlegare. Vi har ikkje fått tilført nye ressursar for å ta oss av desse oppgåvene. Bemanninga ved Sulatunet er lav, spesielt på kveld i korttidsavdelinga. I periodar har vi brukt mykje innleige av ekstrahjelp, for å gi eit forsvarleg tilbod til pasientane. Etter mi meining er det no nødvendig å auke bemanninga på kveld i korttidsavdelinga. Med helsing Grethe Juul Molvær Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 64

166 SULA KOMMUNE Internt notat Heimetenestene - Vår ref.: 16/14831 Saksbeh.: TV Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: HEIMETENESTENE - BUDSJETTKOMMENTARAR ) Visjon for driftseininga Trygghet og trivsel i eigen heim. 2) Hovudmål for driftseininga Innbyggjarane i Sula skal få bu i eigen heim så lenge dei ønskjer det, og så lenge heimetenesta kan yte eit verdig og forsvarleg tilbod. Arbeidsmål * Ha nok ressursar og kompetanse til å yte naudsynt behov for hjelp. * Vidareføre kvardagsrehabilitering. * Vidareføre refleksjonsgruppe * Opplæring av nye tilsette bl.a. i palliasjon * Velferdsteknologi * Utprøving av E-låsar 3) Lovgrunnlag Helse og Omsorgstenesteloven m. fl. 4) Ressursar * Heimetenesta har 53,8 årsverk og er delt i 3 avdelingar: heimetenesta (HBO) ytre Sula, heimetenesta(hbo) indre Sula og psykisk helsetjeneste. Av dette er 6,21 årsverk knytt til nattarbeid. * Kreftkoordinator. * Tenestene er døgnbemanna og alle får vedtak på hjelp. * Tenestene er gratis med unntak av praktisk bistand og kopling mot tryggleiksalarm. * Molværsvegen 11, bufellesskapet for yngre mennesker med psykisk liding * Møteplassen, dagsenteret for mennesker med psykiske liding som held til i kjellaren ved Sloghaugvegen 28. * 3 person har innvilga BPA. * 12 har vedtak om omsorgsløn, der er ikkje rom for fleire tildelingar. * Kr ,- av budsjettet går med til å betale /kjøpe teneste for 1 brukar i anna kommune. Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

167 Side 2 av 8 * 15 bilar, derav 4 leasingbilar som etter planen skal skiftas ut i * Omlag 140 tryggleiksalarmar, dette er inkl. dei private som er kopla opp mot sentralen. Lokalitetar : HBO ytre har i fleire år varsla behov for større lokale, situasjonen er prekær. Personalrommet har ikkje sitteplassar nok, der er trongt, mykje støy, dårleg luft og dette føre naturleg til stor frustrasjon og ekstra slitasje på dei tilsette i ein elles hektisk kvardag. Personale har heller ikkje tilgong på eige toalett, men har låst av eit handikaptoalett meint for besøkande /brukarar. Der er heller ingen skjerma plass å ta i mot brukarar for t.d. medisinering, så dette skjer i fellesarealet ved Sulatunet. Samtalar med pårørande er ei anna stor utfordring då det ikkje er tilrådeleg å ta desse i ei trong personbase grunna bl.a. teieplikta. Det hastar med å få på plass nye lokalitetar. HBO indre har base i 2 etg. ved Nausthaugen. Avdelinga slit med store dataproblem, noko som har vore varsla fleire gongar over svært lang tid utan at det er funne ei stabil løysing. Utfordringa på datafronten føre til store frustrasjonar i avdelinga då dataproblem /skrivarproblem er meir regel eller unntaket og personalet får ikkje gjort jobben sin. I tillegg til at dataproblema er ein stor tidstjuv får personalet ikkje nyttiggjere seg muligheitene i fagprogramma, og avdelinga vert hengande etter med tanke på å kunne nyttiggjere seg av teknologien som ligg der. Det å ikkje kunne innhente naudsynt pasientinformasjon kan i verste fall føre til fare, grunna manglande høve til å innhente brukaropplysningar eller å kunne dokumentere. Avdelingsleiaren er svært frustrert, får ikkje tilgang til t.d. koding av nøkkelbrikkar, heng etter med saksbehandling i Acos og brukar lang tid på å få logga seg inn om ho i det heile kjem inn når ho skal attestere på rekningar. Ho er naturleg nok også svært uroa over fagprogrammet og dokumentasjonen der. Opplæringa av nye personale med tanke på både avviksmeldingar, kurs og kompetansehevande tiltak i Veilederen er også vanskeleg å få gjennomført. Bilane manglar straumtilgang for kupe/motorvarmar og ein må bruke tid på tining av bilar og måking av snø. Behov for både straumuttak og carport er meldt tidlegare. Får vi ikkje løyst dataproblema innan kort tid har vi ikkje anna val enn å varsle behov for nye lokalitetar. Kompetansen i eininga er god: Det er lite turnover i stillingane og dei fast tilsette har i hovudsak utdanning som sjukepleiar eller hjelpepleiar/fagarbeidar. Helge og tilkallingsvikarane er for det meste skuleelevar som er under utdanning eller personar som samlar nok timar til å få teke fagprøve. I tillegg har vi : * 3 spl. med kreft-/palliasjonsutdanning + 1 spl. under vidareutdanning, berekna ferdig medio * 3 spl./vernepl. med vidareutdanning i psykisk helsearbeid,den eine har i tillegg spes.ped. * 3 leiarar har leiarutdanning * 1 spl. med veiledingspedagogikk. * 3 hj.pl. med vidareutdanning i psykisk helsearbeid + 2 under vidareutdanning. * 1 hj.pl. med vidareutdanning i eldreomsorg * Fleire tilsette har teke fagprøve og fått godkjenning som helsefagarbeidar Ufaglærte som kjem inn som vikarar vert oppmoda om å ta utdanning og det vert søkt Fylkesmannen om tilskot til dette. Forutan dei tidlegare satsingsområda som demensomsorg, palliasjon, refleksjon og etisk 66

168 Side 3 av 8 kompetanse er vi også godt i gang med prosjekt kvardagsrehabilitering. På grunn av den stadig aukande arbeidsmengda ser vi det dessverre vanskeleg å kunne vidareføre kvardagsrehabiliteringa utan å tilføre ressursar til å dra dette. Dei 53,8 stillingsheimlane fordeler seg slik : Stillingar 2016 Einingsleiar 1 Kreftkoordinator 0,5 * HBO ytre 18,78 HBO indre 22,15 Molværsvegen 11 7,97 Psykisk helseteneste 3,4 Totalt 53,8 5) Utfordringar komande år Den største utfordringa i tenestene er å ha nok ressursar til å takle arbeidsoppgåvene. Etter å bedd om stillingsauke i fleire år fekk eininga omsider tilført stillingar både i 2015 og 2016, slik ein etter 2 år fekk bemanne opp med til saman 1 dagvakt og 1 kveldsvakt ved både HBO ytre og indre. *Kreftkoordinator: Kommunen finansiser pr. i dag delar av kreftkoordinatorstillinga ved statlige prosjektmidlar og midlar frå kreftforeininga. Tilskotsmidlane vert stadig trappa ned og tenesta har berre 50 % eige stillingsressurs avsett. Under føresetnad av vidare tilskot frå medio 2016/2017 er finansieringa på plass ved bruk av fond t.o.m. siste halvdel av Det vert difor ikkje lagt inn behov for 50 % stillingsauke før frå Psykisk helseteneste: Den psykiske helsetenesta driftar bufelleskapet ved Molværsvegen 11 og yt bistand /støttesamtalar til personar over 18 år. Tenesta har om lag 100 brukarar på listene sine, og erfara eit stadig sterkare press frå andre einingar på å ta inn brukarar under 18 år, noko det ikkje er rom for og heller ikkje kompetanse til. Molværsvegen 11 er døgnbemanna og har 8 bustadar for mennesker med psykisk liding. 1-2 av bustadane er tenkt kortare opphald der ein kan kartlegge behov og drive butrening med tanke på annan /eigen bustad. Personalgruppa har frå starten av vore svært stabil og har opparbeida seg god kompetanse. Når det er rom for det fyljer dei ei periode opp brukarane etter at dei flyttar ut for å gjere kvardagen deira tryggare. Avdelinga har 15 tilsette fordelt på nær 8 årsverk. Det er 2 på dag og 2 på kveld i tillegg til 1 nattevakt, alle arbeider kvar 3 helg. Møteplassen, dagsenter for personar med psykisk liding har ope 4 dagar pr. veke, der torsdagar er turdag. Tenesta har base i kjellaren ved Sloghaugvegen 28 og her tek dei også dei fleste støttesamtalane i tillegg til heimebesøk for dei som ikkje kan kome til kontora. Tenesta har 3,4 årsverk fordelt på 5 personar, alle med vidareutdanning. Dei har om lag 100 brukarar på listene sine Dei fleste henvisingar kjem frå legekontora, vidare frå NAV og elles jamt frå spesialisthelsetenesta, helsestasjon, barnevern, kreftkoordinator, omsorgsberedskapsgruppa, politi og andre kommunar. 67

169 Side 4 av 8 Samarbeidet med 2-linja er både på overordna nivå,og i enkeltsaker. Tenesta får gode tilbakemeldingar frå bl.a. Vegsund DPS på at Sula-brukarar er lite representerte i avdelinga samanlikna med andre kommunar rundt DPS èn. ACT-teamet har vore inne i 2 saker. Tenesta samarbeider tett med ruskonsulenten då dei naturleg har fleire felles brukarar. Tenesta opplever stort press og fleire saker har blitt liggande på venteliste i lengre tid pga. kapasitetsproblem. Ein erfarer at der kommunen tidlegare skulle drive støttesamtalar, har det skjedd ei endring som gjer at ein i større grad enn tidlegare driv behandling og terapi. Dette var tidlegare eit ansvar som var lagt til 2. linja. Det er laga ein prioriteringsvegleiar for kva saker som skal behandlast i spesialisthelsetenesta, denne påverkar kva saker som blir «slusa» til den kommunale psykiske helsetenesta. Dette, saman med auka fokus på psykiske vanskar, gjer at pågongen opplevast jamt aukande. Det er sterke føringar på at kommunane vil få eit endå større ansvar i forhold til kortare liggetid på sjukehusa for dei sjukaste brukarane med samansettbehov. Dette vil nødvendigvis medføre behov for fleire stillingar i framtida. Heimetenesta: Presset på tenesta har eksplodert sidan samhandlingsreforma trådde i kraft, og sjølv om vi manglar stillingar og pengar kan vi ikkje nekte å yte lovpålagt hjelp. Heldigvis fekk tenesta tildelt ressursar både i 2015 og 2016, dette gjor at både HBO indre og ytre kunne tilsette 1 sjukepleiar til kvar dag og kvar kveld for å ta unna det verste trykket. Framleis har vi oftast overtid på dagvakta for å ta unna arbeidsoppgåve med bl.a. oppfølging av dei dårlegaste brukarane eller dei nye brukarane som kjem frå sjukehuset og skal ha behandling i heimane. Ved HBO ytre er det pr. d.d. ekstra innleie på 5 timar kvar kveld for å kome rundt til alle. Det er vanskelegare å drive rasjonelt ute i heimane enn inne på institusjonane, då ein ikkje kan hjelpe fleire brukarar på ein gong ved t.d. å sette den enkelte i sving med deloppgåve. Vi har også ein kamp mot klokka kvar morgon for å klare å nå brukarane som skal på dagsentra. Tenestene har frikjøpa 1 pleiar i kvar avdeling som kvar onsdag har vore engasjert i kvardagsrehabiliteringsprosjektet. Dei har dermed kunne vore pådrivarar og sett i verk tiltak i heimane, og dei andre pleiarane kunne følgje opp treningsprogrammet når dei var på heimebesøk for å yte teneste. Vi erfara at det er vanskeleg å følgje opp alle forventningane til kva tenesta skal kunne bistå med i ein hektisk kvardag der alt må gå fort for å rekke rundt til alle på lista. Vi trur likevel tiltaket med kvardagsrehabilitering kan ha effekt på sikt, men rehabiliteringsarbeid er tidkrevjande for pleiarane, og problemet med nok tid til oppgåvene er her og no. Vi ser ein auka etterspurnad etter tenester som tradisjonelt ikkje har høyrt inn under oppgåvene til heimetenesta, men som meir har vore definert som ei foreldreoppgåve. Dette kan t.d. gjelde tilbod til barn og unge som slit med ulike type vanskar, alt frå åtferdsproblem, skulevegring og utmatting og liknande. Tenestene er ikkje dimensjonert for å ta slike oppgåve, då vi i første rekke skal yte lovpålagd teneste som avlastning, naudsynt helsehjelp og praktisk bistand. Samarbeid med andre einingar krev også meir tid til samarbeidsmøte og liknande, noko vi tradisjonelt ikkje har hatt rom for. Mange av desse barna har tildelt hjelpestønad med ulike satsar gjennom NAV, men søker i tillegg om liknande tenester frå oss i tillegg til avlastande teneste. Dersom tenestene skal ha slike oppgåver overfor barn og unge, må det komme ein betydeleg ressursauke på avlastande tiltak, omsorgslønn og BPA. Fleire yngre brukarar med ulike funksjonshemmingar flyttar i eige husvære og treng meir og anna type oppfølging enn vi tradisjonelt yte, og langt over det vi er dimensjonert for med tanke på praktisk bistand og opplæring. Det er stort behov for funksjonelle bustader for denne brukargruppa slik ein kan trygge dei betre og gi ei god men meir rasjonell teneste. Mange slit med einsemd og kunne hatt stor glede av kvarandre om det vart lagt til rette for det, t.d. med bufellesskap ala Molværsvegen

170 Side 5 av 8 Statistisk ligg vi under med mange 24-timarsplassar i kommunen, og ei underbemanna heimeteneste som ikkje er dimensjonert for bl.a. slike omfattande teneste gjer ikkje situasjonen betre. Omsorg i velferdsteknologien : Vi er open for nye muligheiter innanfor velferdsteknologien, og det er mykje spennande på utprøving rundt om i landet, men det er ikkje gitt at ein lykkas med å ta ut potensialet som ligg i teknologien. Å ta i bruk ny teknologi og gjere ting på nye måtar er tid - og energikrevjande. Ein ny type kompetanse krevst av både pårørande og tenestene for å gjere kvardagen tryggare for brukarane. Det er heller ikkje gitt at det er pleiepersonalet som skal utføre alt dette i tillegg til pleieoppgåvene. Frå arbeidet med tryggleiksalarmane har vi erfart at tekniske løysingar /koplingar vert meir og meir utfordrande å montere etter kvart som produkta vert utvikla. I tillegg føre t.d. straumbrot, brot på telefonlinje o.l. til at 140 personar står utan tilgang til å kunne tilkalle hjelp. Produkta er også følsame for lynnedslag, og heller ikkje montering av lynvern har vist seg å avhjelpe dette. Tenestene slit i tillegg med store dataproblem ein ikkje får løyst, det er då nærliggande å tru at nye velferdsteknologsike løysingar også vil ha sine utfordringar. For at teknologien skal fungere etter hensikta er ein difor avhengig av tilstrekkeleg infrastruktur og teknisk støtte. Dei som er involvert må vite kva dei gjer på og ikkje minst kva ein kan gjere om teknologien ikkje fungera etter hensikta. Har helsepersonell gode nok føresetnadar til å ta ansvar for og bruke teknologien? Og er det rett å bruke alt hardt pressa sjukepleiekompetanse til dette? Det skal berre nokre uheldige hendingar til før kjensla av tryggleik kan forsvinne og tilliten til teknologien forvitrar. Innføring av velferdsteknologi krev truleg at kommunane ikkje berre kan investere i ny og spanande teknologi, men også må investere i teknologikompetente fagfolk som kan arbeide tett mot tenestene. 6) Økonomiplan ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Utskifting av 4 bilar etter leasingplan ny bil HBO Sittegruppe dagsenter Ny sittegruppe + stolar ved bufelleskap M Ny Gerica mondul EL lås % kreftkoordinator Omsorgsløn Auke i ferievikarbudsjettet A vakt 150 % stilling D vakt 140 % stilling Nye lokale heimetenesta SUM NYE TILTAK Utskifting av dei siste 4 bilane etter leasingplanen, 2 bilar på indre og 2 på ytre. Vi har no gått vekk frå vidare leasing og etter at dei siste 4 bilane er utskifta i 2017 vil ein truleg berre trenge ei normal utskifting på 2 bilar pr. år. 2. HBO ytre for få bilar tilgjengeleg pga. fleire tilsette og treng 1 ekstra bil. 69

171 Side 6 av 8 3. Ny sittegruppe i skinn på dagsenteret. Møblane på dagsenteret er gamle og arva møblar som no er utslitt. 4. Behov for utskifting av møblar i fellesarealet ved Molværsvegen 11 pga. slitasje. 5. Gerica mondul med elektroniske dørlås knytt til mobile terminalane/mobiltlf. til pleiarane. Vi ønska i første omgang å få prøvd ut 50 E-låsar. Dette vil spare personale for tid med hausting av nøklar om morgon i tillegg til at ein slepp å kjøre tilbake til kontoret for å hente nøklar om det går ein alarm. Dette er ein av muligheitene som ligg i å kunne utnytte fagprogrammet % kreftkoordinatorstilling frå prosjektmidlane tek slutt i Midlar til utviding av omsorgslønbudsjettet. Der er ikkje rom for fleire tildelingar 8. Det ligg ann til ein sprekk på ferievikarbudsjettet på ,-. 9. A-vakt til heimetenestene. Tilsvarande 1 vakt heile veka 10. D-vakt til heimetenestene. Tilsvarande 1 vakt 8-15 heile veka. 11. Nye lokale til heimetenesta. Kostnad? 7) Leiar si vurdering Oppgåveforskyvinga som kom etter samhandlingsreforma medførte at behovet for teneste og kompetanse i kommunen auka betrakteleg. Fleire einingar har merka presset, men det er nok heimetenestene som har fått den største belastninga sidan mange skal fullføre behandlinga i heimen. Oppgåvene i heimetenestene er mange, spanande, varierte og det er lite turnover i stillingane. I tillegg til pleieoppgåver, samarbeidsmøter internt /eksternt og dei faste rapporteringane osb., brukar dei fast tilsette såkalla indirekte tid på ekstraoppgåver/funksjonar utanom: t.d. tillitsvalde, alarmansvarleg, ryggombod, verneombod, bilansvarleg, såransvarleg, diabetesansvarleg, superbrukar på ulike dataprogram, hjelpemiddelansvarleg, lageransvarleg, O2 kontakte, kvardagsrehabilitering osv. Vidare bytter sjukepleiarane på oppgåvene med å vere kontaktperson/ha opplæringsansvar for sjukepleiestudentane og faste fagarbeidarar har ansvaret for oppfølging av lærlingane. Desse oppgåvene er viktig med tanke på rekruttering, og mange av dei vi tilset har vore her som studentar og eller ferie- og helgevikarar. Dei ny-tilsette og vikarane treng også mykje opplæring, og dette vert fordelt på dei som er på arbeid der og då. Desse oppgåvene er også tidkrevjande, og kjem oppå dei daglege fulle arbeidslistene som berre veks og veks. Oppfølgingsarbeidet rundt brukaren kan vere like tidkrevjande som sjølve pleia, og dei tilsette er flinke å avlaste kvarandre gjennom dagen når nokon får ei ekstra utfordring. Personalet i heimetenesta er vande med å takle ein utfordrande kvardag med ei svært varierande brukargruppe på vaktene. Ein er innom bl.a. både dei med generell alderdomssvekking, demens, alvorleg sjuke, rus, psykiatri og ulike typar funksjonshemmingar. I tillegg får ein ofte ekstraoppgåver pga. alarmar eller oppringingar. Det er vanleg med over 20 besøk på ei seinvakt pr. tilsett, dette gjer at ein har behov for ekstra bemanning ved t.d. terminalpleie, noko vi har på det jamne og ikkje sjeldan fleire i gongen. Meir utfordrande pasientar Dei siste åra har vi fått nye utfordringar med bl.a. svært dårlege brukarar. Den medisinske behandlinga i heimen har etterkvart blitt svært komplisert og ikkje sjeldan må det vere 2 sjukepleiarar til stades for å utføre enkeltoppgåve. Pleiarane tek utfordringane fint, og det er satsa på kompetansehevande tiltak for at personalet skal kunne takle oppgåvene, ikkje minst er kreftkoordinator viktig støttespelar her. Men vi ser ein stadig aukande forventning frå 2-linja på oppgåve kommunen skal ta, dette krev både nok tid og eit tett samarbeid med fastlegane. Kompetansehevande tiltak for å møte utfordringane Prosjektmidlane og midlane vi har fått til kreftkoordinatoren har vore ei god hjelp og gjort 70

172 Side 7 av 8 mykje i forhold til kompetanseheving i omsorgstenesta. Stillinga er tidsavgrensa, og vi ser behovet for ein ressursperson i 100 % stilling som bl.a. kan vere ein kontaktperson og legge til rette for dei dårlegaste brukarane, og elles drive kompetansehevande tiltak. Vi har klart å sette av 50 % stillingsressurs til dette, og vil be om dei restarande 50 % på budsjett når prosjektmidlar tek slutt frå Utfordringane ved samhandlingsreforma Heimetenestene er truleg dei som har kjent mest av samhandlingsreforma. Sulatunet, som vi har eit nært samarbeid med, har vore flinke til å ta unna dei som har lagt på sjukehuset om dei ikkje kjem direkte heim. Utfordringa er for få heildøgnsplassar, noko som medfører at trykket kjem i heimetenesta, enten fordi brukarane kjem rett heim frå sjukehuset, eller at andre brukarar som burde hatt heildøgnsplass må vere heime mens dei venter på ledig seng. Utbygginga av nye heildøgnsplassar tek lang tid, dessverre utan at vi kan stue vekk oppgåvene i mellomtida. Oppsummering: Utfordringane i tenestene er mange. Dagvaktene slit med å rekke å få klar brukarane som skal på dagsenter. Ein bør også sjå på opningstida for å gjere den meir brukarvennleg, då ettermiddagen og kveldane er lange nok for både brukarane og pårørande. Velferdsteknologien vil gi oss både hjelp og utfordringar i framtida. Fleire av dei produkta vi ser til heimebuande er berekna på brukarar som er langt betre fungerande enn dei heimetenestene yte teneste til i dag. Vi har svært få reine tilsyn pr. d.d., men av og til i på vente av tryggleiksalarm. Varslingar som t.d. går via alarmar kan ha fordyrande mellomlegg om dei går til tenesteytarar og ikkje til familien, der ein får dekke det meste via hjelpemiddelsentralen. Kven skal koste dette? Kan vi krevje at desse går til familiane, og kva med dei som ikkje har nære pårørande i nærleiken? Skal tenestene måtte yte slike teneste til personar dei no ikkje yt teneste til sidan teknologien finnes? Sidan dette vil kome som ekstra oppgåver til tenestene slik dei er pr. i dag må ein avklare ein del ting før det vert teke i bruk, bl.a. behovet for ressursar og kompetanse. Kven skal ha ansvaret for montering, oppfølging og vedlikehald/kontrollar? Vi må også vere merksame på nye forventingar og krav til kommunane med tanke på dei varsla endringane innan psykisk helseteneste. Frå 2018 kan det kome krav om betaling for såkalla utskrivingsklare pasientar med samansette/omfattande behov for teneste. Dette er heilt klart ei brukargruppe omsorgstenestene ikkje har sett av ressursar til å møte, og behova kan fort verte omfattande. Budsjettet er no levert i balanse, men fleire av postane er knappe med tanke på drifta framover, spesielt på ferievikarar, men også overtid og ekstrahjelp som vert belasta pga. behov for meir personale. Med helsing Torunn Veddeng Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 71

173 SULA KOMMUNE Internt notat Bukollektiva Mottakarar: Kjetil Fylling - Vår ref.: 16/14737 Saksbeh.: OMM Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: BUKOLLEKTIVA - BUDSJETTKOMMENTAR Visjon Tryggleik og trivsel. 2. Mål for driftseininga Hovudmål Vi vil gje bebuarane eit tilbod i trygge og rolege omgjevnader, og hjelpe dei til å nytte eigne ressursar for å mestre kvardagen. Arbeidsmål Vidareføre Piloten «Nærvær» for å auke nærværet. Vidareføre Demensteam, Samtalegrupper, Pårørandeskule, «Open dag», Blandakor. God informasjonsflyt og aktivitetar for brukarane, sjå BUS God dokumentering i Gerica. Ny bustad for personar med sjukdomen Demens. 3. Lovgrunnlag Tjenestene er heimla i «Lov om kommunale helse- og omsorgstjenester m.m» 3-2, punkt 6a og 6b samt Ressursar Bukollektiva- år Driftseiningsleiar 1,0 1,0 1,00 Molværsvegen 15/17/19 17,10 17,10 17,10 + 9,35 Sloghaugvegen 28 12,55 12,55 12,55 Dagsenter for eldre og Erindringssenteret 4,50 5,00 5,00 Sum årsverk 35,15 35,65 45,00 Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

174 Side 2 av 4 Kompetanse Vi har rett kompetanse i fleire av stillingane ved Bukollektiva. Men behov for sjukepleiarar er aukande grunna endra drift. Assistentar jobbar i helgabrøkar på 11-20%, og som sjukevikarar, fordi det er vanskeleg å få kompetente søkarar til små stillingsbrøkar. I staben har vi leiarar, sjukepleiarar, vernepleiarar, hjelpepleiarar/omsorgsarbeidarar og assistentar. Fleire tilsette har vidareutdanning i demensomsorg og geriatri. Eininga Bukollektiva Driftseininga har ansvar for å gi heildøgn omsorg for somatisk eldre og personer med sjukdomen Demens i bukollektiv, samt to dagsenter. Dagsentra Erindringssenteret og Dagsenteret for eldre. Begge dag tilboda er viktige førebyggande tiltak, slik at dei eldre får bu heime. Det er med på å redusere presset på plassar med heildøgns omsorg og heimetenester. Ved begge sentra blir det utført aktivitetar; bingo, quis, trim, høgtlesing, sang, baking, bursdagsfeiring ol. Dei eldre får også turar i nærområdet, og lengre turar med bilen til «Olavmindes venner», eller drosje. Erindringssenteret er tilpassa brukarane og deira pårørande og er ope alle kvardagar. Det er eit tilrettelagt dag tilbod for personar med sjukdomen Demens. Det er per September 11 brukarar med tilbod frå 1 til 5 dagar ved dette senteret. Vi har god kontakt med pårørande per telefon og når vi hentar brukarane heime, samt heimebesøk av Demensteamet. Elles arrangerer vi «Open dag», for sosialt samvær og generell informasjon. I 2016 stifta vi blandakor. For å trygge og støtte pårørande arrangerer vi samtalegruppe og pårørandeskule på kveldstid. Desse kursa går over fleire veker og har god oppslutning. Dagsenteret for eldre har ope 4 kvardagar i veka. Søknaden hit er aukande. Pr. September har vi i alt 21 brukarar ved dette dagsenteret, med tilbod frå 1 til 4 dagar i veka. Senteret blir drifta etter same mal som Erindringssenteret. Brukarane her er oftast somatisk sjuke. Bukollektiv Sloghaugvegen 28, Molværsvegen 15 og Molværsvegen 17. Dei som bur her er stort sett eldre personar med behov for heildøgns omsorg. Vi har som mål å ta vare på ressursane til kvar enkelt og gi dei tryggleik og gode opplevingar kvar dag. Her blir det utført diverse aktivitetar som trim, høgtlesing, sang, baking, tur, bærplukking. Vi tilpassar aktivitetane etter brukarane. Bukollektiva i Sloghaugvegen 28 inneheld 16 bustader fordelt på 2 etasjar. Bustadane har ulik storleik og 4 av dei er tilrettelagt for ektepar. I 2016 har vi hatt 5 ektepar hos oss. Det er stor søknad på bustadane som er tiltenkt eldre med behov for 24/t omsorg. Vi opplever bebuarar med eit stadig aukande hjelpebehov. Bukollektiva i Molværsvegen 15 og 17 har 8 bustader i kvart av husa, 16 til saman. Desse to bukollektiva blir drifta etter same mal. Dei er spesielt tilrettelagt for personar med sjukdomen Demens. Bebuarane er ofte komt langt i utviklinga av sin sjukdom når dei endeleg får plass hos oss. Behovet for fleire plasser er stort. Nye «M 17» er forventa opna i Utfordringar komande år Endra drift. Samhandlingsreforma har gitt oss endra drift. Driftseiningsleiar og avdelingsleiarar har lært opp/støtta tilsette i nye utfordringar og utført sjukepleiar relaterte oppgåver ved sidan av leiaroppgåvene. Dette fordi vi har for få sjukepleiar til at det «går rundt» kvar dag, heile døgnet og helgane. Sjukepleiaroppgåver som palliasjon er no «standard» ved terminalpleie og smertebehandling. Med ny avdeling blir årsverka fleire og ansvaret større. Leiarar kan då ikkje å ta anna enn eigne oppgåver. Molværsvegen 15/17 har krevjande arbeidsoppgåver; auka utagering, samtidig med stell og palliasjon ved livets slutt. Brukarane er sjuke og tilsette arbeidar tett på dei heile arbeidsdagen. 73

175 Side 3 av 4 Dei eldre demente som bur her går og leitar etter «heime». Bygga ligg ved trafikkert veg med fare for trafikkulykker. Vi har kodelås på utdørene for å tygge pårørande og ta ned stress for tilsette, når dei ikkje kan sjå dei eldre heile tida, f. eks. under stell inne på brukarroma. Det strir mot «Pasient -og brukerrettighetsloven» kap. 4A, ettersom bukollektiv ikkje er institusjon. Utan kodelås treng vi 3,75 årsverk styrking i grunnbemanning;1 person ekstra heile døgnet. Sloghaugvegen 28 har blitt den nye «sjukeheimen» med mange skrøpelege og mykje stell i seng. Det er tungt ved forflytting frå stol til seng eller motsett, sjølv ved bruk av hjelpemiddel. Arbeidsoppgåvene blir heile tida meir kompetanse krevjande, som sårstell, rehabilitering, stomistell, kateterisering, palliasjon og terminale saman med vandrande demente. Dagsentra er i endring. Sjukare brukarar gjer at vi tidvis må «bemanne opp» for å dempe uro. Vi treng fleire sjukepleiarar i eininga. Organiseringa. Pårørande gir uttrykk for at dei er slitne når deira eldre til slutt får fast plass hos oss. No bur mange med sjukdomen Demens og somatisk sjuke ved Sloghaugvegen 28, fordi det er plassmangel ved ei høveleg avdeling. Dei som kjem til Molværsvegen 15 og 17 er ofte veldig sjuke når dei endeleg får plass. Dagsentra server dei som ikkje får fast plass, saman med friskare eldre. Vi treng fleire husvære for å gi brukar eit høveleg tilbod. Nattarbeidet. Nattevaktene i Bukollektiva hjelper kvarandre ved behov. Det kan vere brann, fall, eller når ein må vere to ved stell i seng. Den nattevakta som skal hjelpe til må då forlate eiga avdeling, kle på seg og gå ut i all slags ver til eit «nabohus». Molværsvegane vil henge saman via gangarealet i det nye bygget. Men det blir ei utfordring å gå til Sloghaugvegen 28 eller Molværsvegen 11, for å hjelpe til, etter opninga av nybygget. Nattevaktene har til tider mykje arbeid slik som det er no, både ved Sloghaugvegen og ved Molværsvegane. I 2017 får dei 10 nye bebuarar å passe på, men ikkje fleire nattevakter. Ved Sloghaugvegen 28 er 1 nattevakt åleine med brukarar, over 2 etg. Det er mykje pleie og ansvar for ein person åleine og mykje gåing i trapper frå 1. etg. til 2. etg. Brukarane er endra og vi må styrke bemanninga ved behov; ved tungt belegg og for å dempe uro. Vi ser fram til nytt bygg som er tilrettelagt for våre brukarar med sjukdomen Demens, men vi må kunne drifte forsvarleg dei oppgåvene vi skal utføre som krev sjukepleiarkompetanse, i heile eininga. Vi vil tilsette sjukepleiarar i den nye demensavdelinga for å drifte forsvarleg. 6) ØKONOMIPLAN ØKONOMIPLAN NYE TILTAK DRIFT OG INVESTERING Prioritert rekkefølge: INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER % Sjukepleiar Sloghaugv % Omsorgsarbeidar Sloghaugv.28 - Kort A-vakt til vanleg A-vakt % Sjukepleiar Dagsenter for eldre - Styrking i følge HOMSplan Nye møbler M15 og M17 og Sloghv SUM NYE TILTAK % sjukepleiarstilling ved Sloghaugvegen 28. Grunna endra arbeidsoppgåver etter samhandlingsreforma og samansett sjukdomsbilete hos dei eldre, har vi behov for å auke grunnbemanninga med 1 sjukepleiarar. For å dekke alle turnushelgar må vi ha 6 sjukepleiarar, vi har 5. På ei av turnushelgane har vi altså 1 sjukepleiar for lite til å kunne utføre oppgåver som krev sjukepleiarkompetanse, som m.a. palliasjon. I den vacante helga nyttar vi no assistent. For å innfri dette ber vi om 100% stilling. 50% omsorgsarbeidar til heil A- vakt ved Sloghaugvegen 28. Sloghaugv. 28 har to etg. med opp til 20 eldre bebuarar med varierande behov. Om kvelden har vi 1 pleiar i kvar etg. + 1 kortvakta på 5 timar. Kortvakta hjelper til i begge to etg. der arbeidsoppgåvene krev to pleiarar. Det er til god hjelp, men dei eldre som treng hjelp av 74

176 Side 4 av 4 to pleiarar må no legge seg før kortvakta går heim. Kveldsstellet startar tidleg, kl Vi har behov for å utvide kortvakta 2,5t, til A-vakt, slik at dei eldre som ønsker å sitte oppe får det. Det er og ønske om å flytte middagen til ettermiddag/kveld ca. kl.1530, men det er for få tilsette til å greie å utføre dette på kveldsvakta. Kortvakta er kl For å innfri dette ber vi om 50% stilling. 100% sjukepleiarstilling ved Dagsenter for eldre. Styrking personell, etter Helse- og omsorgsplanen Sjå vedlegg 3. Vi har behov for fleire tilsette, slik at fleire personar som er i målgruppa får eit tilbod ved dette senteret og kan bo heime. Det er no ope 4 dagar i veka, mens behovet er 5 dagar. Sjukdomsbilete til dei eldre er kompleks og vi ønsker difor styrking med sjukepleiar. For å innfri dette ber vi om 100% stilling. Møbler. Husa i eininga Bukollektiva er bygd/renovert i Møterom og pauserom ved alle 3 husa har behov for fornying + møbler i 4 fellesstuer for bebuarar og pårørande. Møblane fekk nytt stoff i 2014, men no er armlena også skada/slitt. Møblane må skiftast ut. Budsjettet strekker ikkje til anna enn den daglege drifta. For å innfri dette ber vi om friske midlar. 7) Leiar si vurdering Bukollektiva er i utvikling. Brukarane er endra. Dei bur lenge heime og treng meir omsorg /pleie når dei kjem til oss. Tilsette treng meir kompetanse enn tidlegare. For å kunne gi bebuarane eit forsvarleg og individuelt tilpassa tilbod, er det behov for ei styrking av grunnbemanninga med sjukepleiarar. Tilsette har «ståpå vilje». Avdelingsleiarane og driftseiningsleiar ved Bukollektiva får til endringsprosessar takka vere dyktige medarbeidarar. Med helsing Oddrun D. Måseide Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur Kopi til: Cecilie Ørjasæter Eli Karin Lillebø Hageløkken Solgunn Bjørg Røsberg 75

177 SULA KOMMUNE Internt notat Butenesta - Vår ref.: 16/14908 Saksbeh.: MB Ark.: 151 Dykkar ref.: Dato: BUTENESTA - BUDSJETTKOMMENTAR 2017 Mål for driftseininga i 2017 Betre rekruttering av fagpersonar til Butenesta, spesielt med tanke på vernepleiekompetanse. Auke kompetansen opp mot brukarar med utfordrande åtferd spesielt på Mylna senter og ved avlastinga/geilneset. Førebygging av tvang og makt gjennom vidareføring av prosjektet om refleksjonskompetanse rundt kap. 9 i Helse- og omsorgsteneste lova. Vidareutvikle Mylna senter i nye lokale med prosjektet Dropp inn ikkje ut som ein integrert del av drifta. Etter fleire omorganiseringar i eininga dei siste åra er det behov for eit meir dekkande namn på eininga, felles visjonar, ei oppdatert og meir heilskapleg nettside osb. Lovgrunnlag Helse- og omsorgstenestelova, helsepersonellova, pasient- og brukarrettighetslova og forvaltningslova. Ressursar Butenesta som omfattar Nymarkvegen, Berngarden, Geilneset 11, avlastningsbustaden ved Geilneset og Mylna senter disponerer 61,3 stillingsheimlar i 2017 fordelt slik: Avdelingar Endringar Administrasjon 1 1 Nymarkvg. 18,9 19,9 Ressursar tilført frå Geiln. 11 og Berngard. Berngarden 18,1 17,8 0,3 årsverk flytta til Nymarkvg. Geilneset 11 13,6 12,9 0,7 årsverk flytta til Nymarkvg. Geilneset 9 1,8 1,8 Avlastning i institusjon og BPA Mylna senter 7,9 7,9 61,3 61,3 Fleire av desse stillingane vert finansiert gjennom ordninga med ressurskrevjande brukarar. Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: Telefaks: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

178 Side 2 av 5 Nymarkvegen: Gir praktisk og personleg hjelp til 15 brukarar. Mange bur ved døgnbemanna personalbaser i Nymarkvegen eller i Åregjerddalen. Ein del av brukarane bur andre stadar i Langevågen. Hjelpebehovet til brukarane varierer frå stort pleiebehov, demens, alvorleg utfordrande åtferd og brukarar som har mindre hjelpebehov. Avdelinga disponerer to bilar; ein i Åregjerddalen og ein som blir brukt i Nymarkvegen og i Berngarden. Berngarden: Gir eit heildøgnstilbod til 6 menn som bur i nærleiken av personalbasen. Felles for bebuarane er at dei har ulik grad av utfordrande åtferd. Butenesta ved Berngarden oppretta i 2015 prosjektet Dropp inn ikkje ut og Butenesta har til saman fått kr frå Helsedirektoratet til prosjektet. 6 brukarar får no eit aktivitetstilbod gjennom prosjektet, alle er brukarar som ikkje har klart å tilpasse seg rammene ved Sula Bedriftsteneste eller ved Mylna senter. I tillegg har Berngarden starta eit prosjekt rundt refleksjonskompetanse knytt til førebygging av tvang og makt. Det er i den samanheng starta fleire refleksjonsgrupper som eit tilbod til alle avdelingane i Butenesta. Berngarden er den første avdelinga i Sula kommune som har tatt i bruk alternativ turnusordning, langvakter blir tilbudd som eit alternativ til ordinær 2-delt turnus. Geilneset 11: 5 leilegheiter under felles tak, med personalbase i midten. Felles for bebuarane her er at dei har multihandikap, og alle er avhengig av rullestol. Personalet gir i tillegg praktisk og personleg hjelp til ein brukar som bur i eigen bustad utanfor Geilneset. Etter eit dødsfall i vår har ei av leilegheitene ved Geilneset 11 stått tom. Aktuelle brukarar har fått tilbod om å flytte inn i denne leilegheita, men takka nei. Den ledige leilegheita ved Geilneset 11 har vi valt å gjere om til ei avlastningsleilegheit. Lokala på Geilneset 9 er derfor ikkje no i bruk til avlastning, men blir brukt som lokale til prosjektet Dropp inn ikkje ut. Geilneset 9: Avlastingshusværet inneheldt fire soverom med tilhøyrande bad og kombinert stove/kjøkken. Vi har tidlegare hatt eit stort press på avlastningsplassane og i periodar hatt «fullt hus». Vi gir no eit avlastningstilbod i institusjon til to barn, og nyttar den ledige leilegheita ved Geilneset 11 til formålet. Hovudutfordringa rundt avlastning er at behov og etterspurnad stadig endrar seg, noko som set store krav til fleksibilitet i tilbodet. Dette gjer at det sannsynlegvis blir naudsynt å opne Geilneset 9 for avlastning seinare, enten i staden for eller i tillegg til avlastningstilbodet i leilegheita på Geilneset 11. Mylna senter: Mylna senter er ei produksjonsverksemd som gir tilbod om sysselsetting, aktivisering og opplæring for rundt 25 personar med ulik grad av funksjonshemming. Mylna senter består av følgande avdelingar: Industri med ansvar for jobbfrukt, hjelpemiddellageret/utkjøring av hjelpemiddel og småskalaproduksjon til Sperre og Aannø. Delproduksjon med ansvar for butikken Kort & Godt og produksjon til utsalet der. Kjøkken med drift av kantina på Mylna og catering. Dagsenteret med produksjon til Kort & Godt. Butenesta har og ansvar for avlastning til foreldre/familie som gir privat omsorg til personar med funksjonshemmingar over 18 år. I 2016 har 5 personar hatt tilbod om besøksheim. 77

179 Side 3 av 5 Utfordringar komande år I 2014 vart det oppretta ei utgreiingsgruppe som hadde som hovudmandat å få oversikt over framtidige bustadbehov til personar med funksjonshemming under 67 år i kommunen. Gruppa konkluderte med at behovet er stort for mange nye tiltak dei næraste åra. Tiltak i form av praktisk og personleg hjelp i bustad er ofte ressurskrevjande. Mangel på bustader er ei utfordring, ressursknappheit og tilgang på fagpersonar er andre. Vi ser at mange ønsker å etablere seg i nabolaget der dei har vakse opp. Spreidd buseting gir mellom anna utfordringar rundt effektiv ressursutnytting, personaleinsemd/lite fagmiljø og vanskar med organisering og logistikk. Vi ser og at det kan vere vanskeleg å planlegge når tidspunktet er riktig for etablering i bustad, dette til tross for tett dialog med brukar/familie/verge. Ein del gonger blir det valt akuttløysingar som er ugunstige, og etablering av ressurskrevjande tiltak mitt i budsjettperiodar. I Helse- og omsorgsplanen er rekruttering og tilbodet til personar med utfordrande åtferd ytterlegare drøfta. Når det gjeld pesonar med utfordrande åtferd fører etablering i eigen bustad til særskilte krav og utfordringar. Avdeling Berngarden vart oppretta i 2014 som ei avdeling som skulle ha særskilt kompetanse ift brukarar med utfordrande åtferd. Vi ønska den gongen å bygge ein ny samlokalisert omsorgsbustad spesielt tilrettelagt for denne gruppa. Ein omsorgsbustad med skjerming mellom dei ulike leilegheitene og avstand til/skjerming til nabolaget rundt. Ein landa likevel på å nytte eksisterande omsorgsbustader i Berngarden. Fleire av bebuarane har hatt ein positiv utvikling og vi har mellom anna redusert bemanning frå 2:1 til 1:1 rundt ein av dei. Likevel så er verken bemanninga eller lovverket slik at vi kan halde alle bebuarane under full kontroll 24. timar i døgnet. Det har vore fleire episodar der tilsette har blitt utsett for til dels grove truslar og vald. Vi har motteke fleire naboklager både når det gjeld støy og generande åtferd. Tidlegare har ein ikkje hatt utfordrande åtferd ved avlastingsbustaden/geilneset 9, og fleire barn kunne derfor få eit tilbod om avlastning samstundes. Dette har endra seg det siste året og no er det blitt slik at kompetanse om nettopp utfordrande åtferd er heilt vesentleg også på avlastinga. Tilrettelegging og skjerming er nøkkelord, og til tross for at det no berre er to barn som har tilbod om avlasting så kan dei ikkje vere i avlastingsbustaden samstundes. For å prøve å få ei betre utnytting av dei totale ressursane har vi derfor flytta avlastingstilbodet over til den ledige leilegheita på Geilneset 11. Mylna senter gir eit aktivitetstilbod til brukarane uavhengige om dei er produktive eller ikkje. Det er lett for utanforståande å overvurdere arbeidstakarane, men vi ser at det i praksis kan vere vanskeleg å finne arbeidsoppgåver brukarane meistrar. I tillegg har ein del av arbeidstakarane utfordrande åtferd i varierande grad, medan andre arbeidstakarar er meir sensitive enn gjennomsnittsbefolkninga. Menneske med psykiske utviklingshemming er i tillegg overrepresentert når det gjeld psykiske lidingar. Å samle så mange brukarar med spesielle utfordringar og svært ulike behov på ein plass som på Mylna kan vere ei stor utfordring. Manglande oppmøte og brukarar som ikkje nyttar seg av tilbodet på Mylna har vi dessverre fleire eksempel på. Til dømes har vi brukarar som ikkje identifiserer seg med dei andre brukarane på Mylna og finn tilbodet stigmatiserende. Likevel ser vi at desse brukarane ikkje klarar å nytte seg av eit tilbod på Sula bedriftsteneste. Brukargruppa er i endring og tilbodet på Mylna senter må endrast som ein konsekvens av dette. Utfordringane har vi mellom anna prøvd å møte ved å etablere prosjektet Dropp inn ikkje ut. På nye Mylna senter (gamle Molvær skule) har denne brukargruppa/dette prosjektet fått ei eiga avdeling. 78

180 Økonomiplan Side 4 av 5 Økonomiplan Nye tiltak drift og investering: INVESTERINGSBELØP DRIFTSKONSEKVENSER Nye tiltak i Nymarkvegen Nye tiltak i Berngarden Internat Tøndergård Nye tiltak avlasting/bpa Transport til/frå avlasting Ny bil til Nymarkvg/Berngarden SUM NYE TILTAK Driftskonsekvenser: Nye tiltak i Nymarkvegen Det har vore eit omfattande meirforbruk i Nymarkvegen i 2016, noko som i hovudsak skyldast at vi ikkje har stillingsressursar til to bebuarar med behov for omfattande praktisk og personleg hjelp. Eit av tiltaka vart sett i verk i mars i år, det andre gradvis frå i vår fram til no. Dette er lovpålagte tenester som vi brukar ekstra innleige på å dekke opp, stillingane kan ikkje lysast ut så lenge vi ikkje har budsjettmessig dekning for tiltaka. Samla årskostnad for desse to tiltaka er rekna til kr I tillegg kan foreldra til ein av brukarane ikkje lengre halde fram med den private omsorgen dei har ytt lengre. Årskostnad for dette tiltaket er rekna til kr Samla årskostnad vert dermed Nye tiltak i Berngarden I 2016 flytta det inn ein ny bebuar i Berngarden. Til dette tilbodet har vi prøvd å nytte synergieffektane av eksisterande ressursar så godt det let seg gjere. Det har vore fleire episodar der tilsette har blitt utsett for til dels grove truslar og vald. I tillegg har vi motteke fleire naboklager både når det gjeld støy og generande åtferd. Dette gjer at vi har sett det naudsynt å auke bemanninga i helgar og i skuleferiane. Dette tiltaket er regna til ein årskostnad på kr Internat Tøndergård Ein av bebuarane får praktisk og personleg hjelp frå Butenesta i helgane og i skuleferiane, men får skuletilbod ved Tøndergård i Molde. Årskostnaden på internatdelen av tilbodet på Tøndergård kjem på kr Nye tiltak avlasting/bpa Budsjettet til avlastninga er på kr pr. år. Avlastning organisert som BPA er no kome opp i kr pr. år. Avlastning i institusjon er kostnadsrekna til kr pr år. Berekna overforbruk på avlastning pr. år framover er rekna til kr

181 Side 5 av 5 Transport til/frå avlastning på Geilneset Gjelder transport heim på kveld etter avlastningsopphald og transport til/frå SFO i periodar når skulen har ferie. Årskostnad er rekna til kr Investeringsbeløp: Ny bil til Nymarkvegen/Berngarden Suzuki Ignis 2005 modell må byttast ut. Dette er ein bil som er arva frå heimetenestene og som er gammal og utslitt. Vi har hatt hyppige reperasjonar på bilen og no har vi fått beskjed frå bilverksted om at det snart må skiftast girkasse. Leiar si vurdering Alle tiltaka når det gjeld driftskonsekvenser i økonomiplanen over, med unntak av transport til/frå avlastning, er sett i verk. Tenestene er lovpålagte. Forventa overforbruk i Butenesta i 2017 vert på kr om ikkje budsjettet vert auka. Utfordringane i Butenesta med fleire brukarar, mange av dei ressurskrevjande og meir kostnadar ifm avlasting har vore varsla i fleire samanhengar, mellom anna i Helse- og omsorgsplanen Viser også til rapport frå utgreiingsgruppa som såg på behovet for bustadar til unge vaksne med funksjonshemming (datert ) og rapport frå arbeidsgruppa som evaluerte avlastningsordninga for barn og unge (datert ). Med helsing Monica Beinset Einingsleiar butenesta Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur 80

182 Oversikt over bilar i kommunen 81

183 Reg.nummer Biltype Årsmodell KM Manglar/tilstand Kommentar Levetid Innbytte pris Netto. Inv Netto inv. behov BRANN UF Mitsubishi Patrol , , ,00 UF VW Transporter Bør snart byttast ut , , ,00 VE Mercedes Tankbil , , ,00 UF65937 Scania P Pumpebil/mannskapsbil , , ,00 BYGG UF49846 Fiat Scudo God UF VW Transporter Selges/innbytte UF Fiat Dublo God UF Fiat Dublo God UF Peugeot Partner God UF Fiat Scudo God UF Citroen Berlingo Solgt UF Mercedes vito God UF Ford Transt Connect God UF Peugot Expert Ok PARK UF VW Transporter 4 WD God UF VW Pickup Byttes VVA UF Peugot Expert God UE Suzuki Vitara Må byttes UF Peugot Expert God UF Mercedes Vito 4WD OK UF Nissan King Cab Må byttes UF Toyota Hi Ace ok UF Peugot Expert God UF Mercedes Benz - vito 4WD God UF Ford Transit God XD Mercedes Sprinter God Kamera/rørinspeksjon

184 Reg.nummer Biltype Årsmodell KM Manglar/tilstand Kommentar Levetid Innbytte pris Netto. Inv Netto inv. behov UF Ford Transt Connect God Truck TCM FD 1980 Defekt John Deere God PBO UF Peugeot Expert God HBO ytre EL Nissan OK UF Peugeot Partner OK UF Suzuki Swift Dårlig, bør byttes UF Toyota Yaris Leasing byttes mars UF Suzuki Swift Leasing byttes juni UF Toyota Yaris OK, men dårlig på vinterføre UF67176 Toyota Yaris OK, men dårlig på vinterføre HBO Indre UF Peugeot Partner OK UF Suzuki Swift OK UF Suzuki Swift Dårlig,bør byttes UF Toyota Yaris OK leasing, skal byttes mars UF Suzuki Swift OK leasing, skal byttes juni UF Toyota Yaris OK, men dårlig på vinterføre UF Toyota Yaris OK, men dårlig på vinterføre UF69827 Swift OK Kjøkkenet UF Ford Kuga OK Leasing, skal byttes august Årgjerdalen UF Peugeot Partner OK Nymarka UF Suzuki Ignis UF Vraket Må ha ny bil Mylna senter UF Renault Trafic (jobbfrukt) Slitt Lekkasje setebelte våte UF Citroen Jumpy (hjelpemiddel) Slitt Får ikke låst døren UF Ford Lastebil OK UF Fiat Duplo (7 seter) OK Eining for barn og unge UF Toyota Auris Sport Wagon OK EL Think (El bil) Liten og dårlig kjørelengde

185 84

186 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Fritz Østrem Arkiv: K2 - M03, K3 - &02 Arkivsaksnr: 16/ /18606 gnr 88 bnr 8 - Reklamasjon på faktura av tilkopling vatn - Kari Vedde m/fleire Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Rådmannen si innstilling: Krav til tilknytingsavgift blir oppretthaldt, da dette er i henhold til kravet om tilknytningsplikt i plan- og bygningslova etter 27-1 andre leddet og 27-2 andre leddet i plan- og bygningslova. Tittel Dok.ID Kart over leidningsnett Vedde Faktura - vassavgift (L)(396176) Bakgrunn for saka: Under arbeid med utsprenging av tomt på Vedde, vart det påført skader på brønn til private brukara. Dette gjaldt eigedomar gnr.88 bnr.8,10. Saksopplysningar: Det vart påført skader på brønn for vatn som reduserte vassmengda i brønnen. Dette førte til at vatnet til tider vart borte hos grunneigarane. Det vart da iverksatt tiltak med å kople eigedomane til det offentlege vassnettet. Dette vart utført frå Sula kommune sine entreprenøra, og kostnaden vart ført på D5017. Kostnadene er dekt av Sula kommune da dette vert sett på som ein erstatning av skader som vart påført eksisterande privat brønn. Vurdering: Sula kommune kan forlange tiknytning til det offentlege vassnettet med begrunnelse i tilknytningplikta Bakgrunnen for reglane om tilknytningsplikt er at ein vil sikre innbyggjarane eit godt og sunt drikkevatn. I tillegg skal dei sjå til at den offentlege vassforsyninga og avløpstransporten blir bygd ut og driven både teknisk og økonomisk rasjonelt. Bygningar som ligg på ein eigedom der offentleg vass- og avløpsleidning går Over eigedomen I veg som grensar til eigedomen, eller over nærliggjande areal, Skal etter 27-1 andre leddet og 27-2 andre leddet i plan- og bygningslova knytast til dei 1

187 offentlege leidningane. 2

188

189 Til Sula Kommune Postboks LANGEVÅG BESTRIDER FAKTURA NR , KUNDENUMMER TILKOBLING VANN RASMUSBAKKEN 9. Vi viser til vårt brev av og kommunens brev av (K1-231, K2-M100). Budskapet i vårt brev av var at vi bestred mottatt faktura. Brevet ble besvart av en ansatt som ikke har myndighet til å avgjøre slike saker. Vi har derfor ikke fått svar på vår sak og vi prøver igjen. Når vi sender et brev til Sula kommune forventer vi at saken blir fordelt til den som har kompetanse til å gi et tilsvar. I følge brevet vi har mottatt kan vi sende en søknad til TEO utvalet. Herved er det gjort. Vi ber om at svar på dette brevet sendes til: Kari Vedde, Sjømannsveien 17 F, 6008 ÅLESUND eller [email protected] Med vennlig hilsen Kari Vedde på vegne av eierne i Rasmusbakken 9

190 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Birgitte Valderhaug Arkiv: K1-231 Arkivsaksnr: 16/ /17481 Kommunaltekniske gebyr- Gebyrregulativ 2017 Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Formannskapet Kommunestyret Rådmannen si innstilling: Kommunestyret godkjenner gebyrregulativ for kommunaltekniske tenester for 2017, jf. Dok.ID Gebyrsatsar Tittel Dok.ID Gebyrsatsar Momentum Budsjettnotat - Sula kommune 2017 (2016_10_23) Grafer Renovasjonstilbodet til hushaldsabonnentane i ÅRIM Bakgrunn for saka: Utarbeiding av kommunaltekniske gebyr i Sula kommune for året 2016 for følgjande områder: Tenesteområde 611 Vassgebyr: Kommunestyret har vedtatt forskrift med tilhøyrande leveringsvilkår den Økonomiplan føreset sjølvkost. Tenesteområde 621 Kloakkgebyr: Kommunestyret har vedtatt forskrift med tilhøyrande leveringsvilkår den Økonomiplan føreset sjølvkost. Tenesteområde Slamgebyr: Kommunestyret har vedtatt ny forskrift med endringar gjeldande frå Tømming av septiktankar. Økonomiplan samt forureiningslova føreset sjølvkost. Tenesteområde 641 Avfallsbehandling - renovasjonsgebyr: Kommunestyret har vedtatt ny forskrift med endringar gjeldande frå Økonomiplan samt forureiningslova føreset sjølvkost. Tenesteområde Feiarvesen feiegebyr: Med heimel i Forskrift om feiing og tilsyn med fyringsanlegg er det etablert ordning med 1

191 behovsprøvd feiing og tilsyn med 4 års syklus. Det er utarbeidd serviceerklæring. Økonomiplan føreset sjølvkost. Saksopplysningar: Teneste 611 Vassverket: Drikkevatnet til innbyggarane i Sula vert kontrollert ved prøvetaking kvar veke. Dette for å sikre seg at kvaliteten på drikkevatnet overheld krava sett i Forskrift om vannforsyning og drikkevann. For å halde oppe ein god vasskvalitet ut til kvar einskild innbyggar er det viktig at røyra som transporterer vatn er av god stand og vert halde ved like, samt at hastigheita på utskifting av gamle røyr er stor nok til at ein rekk å skifte ut røyra før dei vert for dårlege. Norsk Vann har rekna ut at ein bør ligge på 1,2 % fornying av leidningsnettet kvart år. Sula har i snitt dei siste tre åra hatt ei fornying på 1,2 % og er for hittil 2016 oppe i 2,4 %. Dette er ei god utskiftingstakt som vil gje innbyggarane trygg og sikker levering av drikkevatn. Tenesta består av: - Kjøp av vatn frå Ålesund vassverk. Vatnet vert ført via to overføringsleidninger i sjø. - Transport av vatn til abonnentane gjennom ca 81 km med vassrøyr. - 2 høgdebasseng Talet på abonnement tilkopla offentleg vassverk er Rundt 2/3 av desse får utrekna vassforbruk medan 1/3 har installert vassmålar og betalar for reelt forbruk. Bunde fond vatn pr kr ,- Prognose fond vatn pr kr ,- Teneste 621 Avløp: Det er for tida store utgifter i avløpskapittelet grunna strengare krav til reinsing og vasskvalitet i resipientane. Sula kommune skal i løpet av kort tid bygge nye reinseanlegg som fyller krava til reinsing av avløpsvatn. For å sikre seg god driftsikkerheit på leidningsnettet er det viktig at røyra som transporterer vekk avløpsvatn er av god stand og vert halde ved like, samt at hastigheita på utskifting av gamle røyr er stor nok til at ein rekk å skifte ut røyra før dei vert for dårlege. Norsk Vann har rekna ut at ein for avløpsrøyr bør ligge på minst 1% fornying kvart år. Sula har i snitt dei siste tre åra hatt ei fornying på 0,8 % og er for hittil 2016 oppe i 1 %. Denne utskiftingstakta bør haldast oppe framover. I tillegg har Sula kommune i Hovudplan for avløp forplikta seg til å få ned talet på direkteutslepp i både ferskvatn og til sjø. Arbeidet med å sanere spreidde utslepp har gått føre seg for fullt i 2016 og vil halde fram i åra framover. Tenesta består av: - Transport av avlaupsvatn frå abonnentane gjennom ca 65 km avløpsrør - 2 reinseanlegg: RA1 Langevåg og RA2 Djupvika - 29 pumpestasjonar - ca 51 km overvassrøyr Talet på abonnement tilkopla offentleg avlaup er Rundt 2/3 av desse får utrekna forbruk medan 1/3 har installert vassmålar og betalar for reelt forbruk. 2

192 Bunde fond avløp pr kr ,- Prognose fond avløp pr kr ,- Teneste Tømming av septiktankar slamavgift: Det interkommunale miljøselskapet ÅRIM tok frå og med 2012 over oppgåva. Tømeavgifta er utlikna med 4 like beløp pr. tømming (tømming kvart 2.år for bustader, tømming kvart 4. år for fritidseigedomar). Talet på private slamtankar er 480. Bunde fond slam pr kr ,- Prognose fond slam pr kr ,- Teneste 641 renovasjon: Det interkommunale miljøselskapet ÅRIM tok i løpet av 2011 over innhenting av hushaldningsavfall; restavfall, papir og plast. Det er utarbeidd felles forskrift for kommunane i ÅRIM-regionen og eiga serviceerklæring for Sula kommune. Mål for avfallssektoren er å sikre miljømessing, økonomisk og helsemessig forsvarleg oppsamling, innsamling, transport, gjenvinning og slutthandsaming av hushaldningsavfall i Sula kommune. Frå 2015 vart det innført lovpålagt hytterenovasjon i Sula kommune. Renovasjonsordninga består av: Henteordning: - Hushaldningsavfall frå abonnentar som kvar veke vert henta ved husvegg og køyrt til forbrenning hytteabonnentar. - Plast og papiravfall som vert henta kvar 4. veke for materialgjenvinning. Bringeordningar: - 6 returpunkt for glas og metall (J.R. Sunde, Sularuta i Mauseidvåg, bedehuset på Fiskarstrand, Bunnpris Vedde, Shell Langevåg og Molvær) - Levering til Bingsa avfallsplass - henting av farleg avfall på utvalte stader i løpet av året. For oversikt over dei ulike abonnementstypane, sjå eige vedlegg. Bunde fond renovasjon pr kr ,- Prognose fond renovasjon pr kr ,- Teneste Feiarvesen feieavgift: Feiing og tilsyn vert utført av Ålesund brannvesen FK. Det er utarbeidd serviceerklæring for feiing og tilsyn. Frå 2017 er det planlagt innfasing av feiing av piper på fritisdbustader i ordninga. Tenesta består av førebyggande arbeid som inneber: - feiing av piper kvart 2. år - tilsyn kvart 4. år. 3

193 Bunde fond feiing pr kr ,- Prognose fond feiing pr kr ,- Vurdering: Inntektene frå dei kommunaltekniske gebyra skal samsvare med kommunen sine utgifter, dvs. sjølvkost. Samla drifts- og investeringskostnad vert fordelt på abonnentane i si heilheit. Sjå eige vedlegg som inneheld oppstilling i tabellar samt meir detaljert forklaring. Sula kommune er inne i ei fase der ein skal ruste opp avlaupssystemet etter Kommunedelplan for avløp I samanheng med dette har ein sett seg føre å skifte ut vassleidningar som ligg i same trasse som avløpsleidningane - dette for å spare pengar på sikt ved å samkøyre utbygginga. I tabellen under er gebyr for 2017 samanlikna med gjennomsnittsgebyr for KOSTRA gruppe 7 samt for Møre og Romsdal. Merk at gebyra for Sula for 2017 er samanlikna med gebyr for 2016 i dei andre kommunane. Vannforsyning Samanlikning av kommunale gebyr (kjelde - Kostra) Møre og Romsdal 2016 Noreg/ k.gr Sula 2017 Sula 2016 Årsgebyr for vannforsyning Tilknytningsgebyr vann - én sats Avløp tømming og rensing Årsgebyr for avløpstjenesten Tilknytningsgebyr avløp - én sats Avfall tømming og gjennvinning Årsgebyr for avfallstjenesten Årsgebyr for septiktømming Forebygging av brann Årsgebyr for feiing og tilsyn Vassgebyr: Vi rår til at fastgebyret for 2017 vert sett opp til kr 1 508,80 medan forbruksgebyret vert auka til kr 5,12 / m³ i forbruksgebyr. Dette er ei auke på 2 % for fastgebyr og 6,5 % for forbruksgebyr i høve For eit normalgebyr utgjer dette i snitt 3,5 %. Kloakkgebyr: Vi rår til at fastgebyret for 2017 vert sett opp til kr 2 271,20 medan forbruksgebyret vert haldt uendra på kr 9,20 / m3. Dette er ei auke på 11,6 % for fastgebyr og 12,6 % for forbruksgebyr i høve For eit normalgebyr utgjer dette i snitt 12 % Slamgebyr - tømming av septiktankar: Vi rår til at gebyr for tømming av septiktankar for 2017 vert sett opp til kr 1 292,80 for ein septiktank under 4m3 med tømming kvart andre år. Dette utgjer ei auke på 1,3 % i høve Vi rår og til at det vert innført gebyr for tilsyn med septikktankar på kr 120,- per anlegg, for slik å kunne sjekke kvalitet på og utslepp frå anlegg. Avfallsbehandling renovasjonsgebyr: Vi rår til at renovasjonsgebyret for 2017 vert sett opp til kr 2 618,40 for ein 140 l dunk. Dette utgjer ei auke på 1,7 % i høve For hytterenovasjon rår ein til at gebyret vert redusert med 22 %. Dette på grunn av justering av basisprisen frå ÅRIM etter to år med erfaringstal. Prisen på hytterenovasjon vert dermed kr 1 050,40 der kr 750 er prisen frå ÅRIM, og resten er 4

194 tenkt å dekke forbrenning og administrasjon. Feiarvesen feieavgift: Vi rår til at feiegebyret for 2017 vert sett opp til kr 402,40 per pipeløp. Dette utgjer ei auke på 1,5 % i høve Vi rår til at det nye gebyret for feiing av fritidsbustader i innføringsfasen vert sett til halvparten av eit normalgebyr, altså kr 201,20 per pipeløp. 5

195 GEBYRSATSAR 2017 (alle satsar eks mva) Tenesteområde: Distribusjon av vatn vassgebyr (auka med 3,5 % ) Abonnementsgebyr: fast: m³ kr 1 508,80 Abonnementsgebyr: fast: 500 m³ og opp kr 3 017,60 Forbruksgebyr kr 5,12 / m³ Tilkoplingsgebyr pr. bueining: kr ,- Pris på tilknyting gjeld frå den dagen søknaden er mottatt. Heimel for vedtaket i Lov om vass- og kloakkavgifter 3. Tenesteområde: Kloakknett- kloakkgebyr (auka med 12 % ) Abonnementsgebyr: fast: m³ kr 2 271,20 Abonnementsgebyr: fast: 500 m³ og opp kr 4 542,40 Forbruksgebyr kr 9,20 / m³ Tilkoplingsgebyr pr. bueining: kr ,- Pris på tilknyting gjeld frå den dagen søknaden er mottatt. Heimel for vedtaket i Lov om vass- og kloakkavgifter 3. Tenesteområde: Avfallsbehandling renovasjonsgebyr (auka med 1,7 %) Abonnement kr 2 618,40 / 140 l årsdunk. kr 4 488,80 / 240 l kr 6 732,80 / 360 l kr ,00 / 660 l Henting kvar 2. veke kr 2 094,40 Samarbeidsavtale kr 1 964,- Komposteringsavtale kr 1 964,- Hytterenovasjon kr 1 050,40 Ekstrasekk kr 50,- / sekk Miljøstasjonskort, erstatning kr 200,- Miljøstasjonskort, tvilling kr 40,- Heimel for vedtaket i Forureiningslova 34.

196 Tenesteområde: Feiarvesen feiegebyr (auka med 1,5 %) Sats pr. pipeløp kr 402,40 Fritidsbustad kr 201,20 Heimel for vedtaket i Lov om brannvern 28. Tenesteområde: Tømming av septiktankar slamgebyr (auka med 1,3 %) Slam, tilsyn kr 120,00 per år Slam 0 4 m 3 kvart 2. år kr 1 292,80 per år Slam 4,1 9,5 m 3 kvart 2. år kr 2 044,80 per år Slam 9,5 16,5 m 3 kvart 2. år kr 4 208,80 per år Slam 0 4 m 3 kvart år kr 2 585,60 per år Slam 4,1 9,5 m 3 kvart år kr 4 089,60 per år Slam 9,5 16,5 m 3 kvart år kr 8 418,40 per år Slam 0 4 m 3 kvart 4. år kr 646,40 per år Slam 4,1 9,5 m 3 kvart 4. år kr 1 020,00 per år Slam 9,5 16,5 m 3 kvart 4. år kr 2 100,80 per år Slam minireinseanlegg kr 1 710,40 per år Slam stor tank > 16,5 m 3 kr 690,00 per m 3 Slam tett tank 0 6 m 3 kr 2 600,00 per år Slam tett tank > 6 m 3 kr 5 000,00 per år Ekstra- og nødtømming vert fakturert etter ÅRIM sine satsar utan påslag. Satsane er: Slam, timepris kr Per time Ekstratømming 0 4 m 3 kr Per tømming Ekstratømming 4,1 9,5 m 3 kr Per tømming Ekstratømming 9,5 16,5 m 3 kr Per tømming Ekstratømming minireinseanlegg kr Per tømming Ekstratømming stor tank > 16,5 m 3 kr 448 Per m 3 Ekstratømming tett tank 0 6 m 3 kr Per tømming Ekstratømming tett tank 6,1 16,5 m 3 kr Per tømming Ekstratømming tett tank > 16,5 m 3 kr 501 Per m 3 Nødtømming 0 4 m 3 kr Per tømming Nødtømming 4,1 9,5 m 3 kr Per tømming Nødtømming 9,5 16,5 m 3 kr Per tømming Nødtømming minirenseanlegg kr Per tømming Nødtømming stor tank > 16,5 m 3 kr 451 Per m 3 Nødtømming tett tank 0 6 m 3 kr Per tømming Nødtømming tett tank 6,1 16,5 m 3 kr Per tømming Nødtømming tett tank > 16,5 m 3 kr 537 Per m 3

197 Heimel for vedtaket i Forureiningslova 34.

198 Kommunale gebyr - Budsjett 2017 Sula kommune bereknar kommunale gebyr i tråd med Retningslinjer for beregning av selvkost for kommunale betalings-tjenester (H- 3/14, Kommunal- og moderniseringsdepartementet, februar 2014). Sjølvkost inneber at kommunens kostnadar med å tilverke tenestene skal dekkjast av gebyra som brukarane av tenestene betaler. Kommunen har ikkje anledning til å tene pengar på tenestene. Ei anna sentral avgrensing i kommunen sitt handlingsrom er at overskot frå det enkelte år skal tilbakeførast til abonnentane eller brukarane i form av lågare gebyr innan dei neste fem åra. Dette inneber at dersom kommunen har avsette overskot som er eldre enn fire år, må overskotet brukast til å redusere gebyra i det komande budsjettåret. Eksempelvis må eit overskot som stammar frå 2012 i si heilheit vere disponert innan Utfordringar med sjølvkostbudsjettet Det er ei rekkje faktorar som Sula kommune ikkje rår over i høve til kva sjølvkostresultatet for det enkelte år vil verte. Dei viktigaste faktorane er budsjettåret si forventa kalkylerente (5-årig SWAP-rente + 1/2 %-poeng), gjennomføringsevne på planlagte prosjekt (kapasitetsavgrensingar internt og eksternt), og dessutan (uventa) inntekter frå nye abonnentar eller brukarar. I sum fører dette til at det er utfordrande å treffe med budsjettet. Generelle føresetnader Kalkylerenta er for 2017 anslege å vere 1,62 %. Lønnsvekst frå 2016 til 2017 er sett til 4,00 %, medan generell prisvekst er sett til 2,00 %. Budsjettet er utarbeida den 21. oktober Tala for 2015 er etterkalkyle, tala for 2016 er prognostiserte verdiar og ikkje tal frå budsjettet. Tala for 2017 til 2020 er budsjett/økonomiplan. Ved behov for ytterlegare grunnlagstal og berekningsmetodar vises det til kommunens sjølvkostmodell Momentum Selvkost Kommune. Gebyrutvikling vatn, avløp, renovasjon og slamtømming. Frå 2016 til 2017 føreslås ei samla gebyrauking på omlag 5,7 % for å dekkje kommunen sine kostnadar på områda. Gebyret for avløp auker med 12,0 %, medan gebyret for slamtømming auker med 1,3 %. I perioden 2015 til 2021 auker samla gebyr med kr 4 955,-, frå kr 9 853,- i 2015 til kr ,- i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg gebyrauking på 7,0 %. I stolpediagrammet under er gebyret for vatn og avlaup basert på eit årleg målt forbruk på 160 kubikkmeter vatn. Gebyrsatsane er inkl. mva Normalgebyr inkl. mva Vatn Avløp Renovasjon Slamtømming Årleg gebyrendring frå året før Vatn Avløp Renovasjon Slamtømming Total endring ,5 % 2,8 % 2,7 % 3,9 % 3,7 % 1,9 % 12,0 % 10,0 % 8,3 % 13,4 % 13,0 % -1,2 % 1,7 % -0,3 % -0,1 % 1,3 % 10,2 % 6,6 % 1,3 % 3,2 % -2,5 % 3,7 % -57,8 % 267,1 % 5,7 % 4,7 % 3,5 % 7,1 % 2,1 % 14,3 % Dette forslaget til gebyrsatsar for 2017 er utarbeida i samarbeid med Momentum Selvkost AS. Sula kommune nyttar sjølvkostmodellen Momentum Selvkost Kommune til føre- og etterkalkulasjon av kommunale gebyr. Modellen nyttast for tida av fleire enn 210 norske kommuner. Momentum Selvkost AS har meir enn 10 års erfaring med sjølvkostproblematikk og brei erfaring rundt alle problemstillingar knytta til sjølvkost.

199 Vatn til 2020 Gebyrsatsar for Vatn I Sula kommune er gebyret for vatn todelt, beståande av eit fast abonnementsgebyr og eit variabelt forbruksgebyr. Fastgebyret utgjer 50,0 % av dei totale gebyrinntektene. Frå 2016 til 2017 foreslås det at gebyret for vatn aukar med 3,5 % frå kr 2 810,- til kr 2 908,-. I perioden 2015 til 2020 vil årsgebyret totalt auke med kr 610,-, der kr 98,- er endringa frå 2016 til Budsjettet legg opp til ei gjennomsnittleg årleg gebyrauking på 4,3 % i åra 2015 til Samla gebyrauking i perioden er frå kr 2 581,- i 2015 til kr 3 191,- i I tabellen under er gebyret for vatn basert på eit årleg målt forbruk på 160 kubikkmeter vatn. Gebyrsatsane er inkl. mva. Gebyrsatsar for Vatn Abonnementsgebyr (kr/abonnent) Årleg endring Forbruksgebyr (kr/m3) Årleg endring Årsgebyr inklusiv mva. Årleg endring kr kr kr kr kr kr ,0 % 2,0 % 2,7 % 3,1 % 3,6 % kr 5,63 kr 6,00 kr 6,39 kr 6,59 kr 6,73 kr 7,01 6,7 % 6,5 % 3,1 % 2,1 % 4,3 % kr kr kr kr kr kr ,9 % 3,5 % 2,8 % 2,7 % 3,9 % Driftsutgifter Vatn Frå 2016 til 2017 ventast driftsutgiftene å minke med omlag 1,7 % frå 6,7 millionar kr til 6,6 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar driftsutgiftene med 1,0 millionar kr, frå 6,0 millionar kr i 2015 til 7,0 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 3,2 %. Lønnsutgiftene utgjer omlag 2,9 % av dei totale driftsutgiftene. Driftsutgifter Vatn Fordeling *** Lønn ,9 % 11*** Varer og tjenester ,4 % 12*** Varer og tjenester ,3 % 13*** Tjenester som erstatter kommunal tjenest ,4 % Sum driftsutgifter ,0 % Årleg endring 12,0 % -1,7 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % Kapitalkostnadar Vatn Frå 2016 til 2017 ventast kapitalkostnadane å auke med omlag 17,8 % frå 3,4 millionar kr til 4,0 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar kapitalkostnadane med 2,4 millionar kr, frå 3,1 millionar kr i 2015 til 5,5 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 12,1 %. Avskrivingskostnadane utgjer ca. 68,3 % av dei totale kapitalkostnadane. Kapitalkostnadar Vatn Fordeling Avskrivningskostnad ,9 % Avskrivningskostnad fremtidige investeringer ,4 % Kalkulatorisk rente ,7 % Kalkulatorisk rente fremtidige investeringer ,0 % Sum kapitalkostnadar ,0 % Årleg endring 9,2 % 17,8 % 20,9 % 7,3 % 6,1 % Indirekte kostnadar Vatn Frå 2016 til 2017 ventast dei indirekte kostnadane å auke med omlag 1,5 % frå 0,48 millionar kr til 0,49 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar indirekte kostnadar med 0,10 millionar kr, frå 0,43 millionar kr i 2015 til 0,54 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 4,4 %. Dei indirekte driftsutgiftene utgjer ca. 95,7 % av dei totale indirekte kostnadane. Indirekte kostnadar Vatn Fordeling Indirekte driftsutgifter (netto) ,7 % Indirekte avskrivningskostnad ,3 % Indirekte kalkulatorisk rente ,9 % Sum indirekte kostnadar ,0 % Årleg endring 11,1 % 1,5 % 2,0 % 3,9 % 3,9 % Gebyrinntekter Vatn Frå 2016 til 2017 ventast gebyrinntektene å auke med omlag 4,3 % frå 10,9 millionar kr til 11,4 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar gebyrinntektene med 2,6 millionar kr, frå 10,1 millionar kr i 2015 til 12,6 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 4,6 %. Konto ÅRSAVGIFT AREAL utgjer 31,0 % av dei totale gebyrinntektene. Gebyrinntekter Vatn Fordeling ÅRSAVGIFT AREAL ,0 % ÅRSAVGIFT MÅLER ,5 % ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER ,0 % Øvrige gebyrinntekter ,6 % Sum gebyrinntekter ,0 % Årleg endring 8,5 % 4,3 % 3,1 % 3,4 % 4,0 %

200 Sjølvkostoppstilling Vatn Sjølvkostrekneskap Direkte driftsutgifter Direkte kalkulatoriske rentekostnadar Direkte kalkulatoriske avskrivningar Indirekte kostnadar (drift og kapital) - Øvrige inntekter +/- Andre inntekter og kostnadar Gebyrgrunnlag Gebyrinntekter Sjølvkostresultat Sjølvkost dekningsgrad i % Sjølvkostfond/framførbart underskudd Inngåande balanse /- Sjølvkostresultat +/- Kalkulatorisk rente fond/underskudd Utgåande balanse Sjølvkostgrad i % ,4 % 108,4 % 102,6 % 97,1 % 96,3 % 96,5 % 98,6 % ,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % Avløp til 2020 Gebyrsatsar for Avløp I Sula kommune er gebyret for avløp todelt, beståande av eit fast abonnementsgebyr og eit variabelt forbruksgebyr. Fastgebyret utgjer 50,0 % av dei totale gebyrinntektene. Frå 2016 til 2017 foreslås det at gebyret for avløp aukar med 12,0 % frå kr 4 184,- til kr 4 685,-. I perioden 2015 til 2020 vil årsgebyret totalt auke med kr 2 272,-, der kr 501,- er endringa frå 2016 til Budsjettet legg opp til ei gjennomsnittleg årleg gebyrauking på 9,3 % i åra 2015 til Samla gebyrauking i perioden er frå kr 4 053,- i 2015 til kr 6 325,- i I tabellen under er gebyret for avløp basert på eit årleg målt forbruk på 160 kubikkmeter vatn. Gebyrsatsane er inkl. mva. Gebyrsatsar for Avløp Abonnementsgebyr (kr/abonnent) Årleg endring Forbruksgebyr (kr/m3) Årleg endring Årsgebyr inklusiv mva. Årleg endring kr kr kr kr kr kr ,4 % 11,6 % 9,7 % 16,5 % 21,0 % kr 10,25 kr 10,25 kr 11,54 kr 12,74 kr 12,20 kr 12,10 0,0 % 12,6 % 10,4 % -4,2 % -0,8 % kr kr kr kr kr kr ,2 % 12,0 % 10,0 % 8,3 % 13,4 % Driftsutgifter Avløp Frå 2016 til 2017 ventast driftsutgiftene å minke med omlag 9,5 % frå 8,7 millionar kr til 7,9 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar driftsutgiftene med 1,4 millionar kr, frå 6,9 millionar kr i 2015 til 8,4 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 3,8 %. Lønnsutgiftene utgjer omlag 2,4 % av dei totale driftsutgiftene. Driftsutgifter Avløp Fordeling *** Lønn ,4 % 11*** Varer og tjenester ,7 % 12*** Varer og tjenester ,9 % 13*** Tjenester som erstatter kommunal tjenest ,7 % 14*** Overføringsutgifter ,3 % Sum driftsutgifter ,0 % Årleg endring 25,2 % -9,5 % 2,0 % 2,0 % 2,0 %

201 Kapitalkostnadar Avløp Frå 2016 til 2017 ventast kapitalkostnadane å auke med omlag 24,0 % frå 5,0 millionar kr til 6,2 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar kapitalkostnadane med 7,6 millionar kr, frå 4,1 millionar kr i 2015 til 11,6 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 23,4 %. Avskrivingskostnadane utgjer ca. 66,8 % av dei totale kapitalkostnadane. Kapitalkostnadar Avløp Fordeling Avskrivningskostnad ,7 % Avskrivningskostnad fremtidige investeringer ,1 % Kalkulatorisk rente ,1 % Kalkulatorisk rente fremtidige investeringer ,0 % Sum kapitalkostnadar ,0 % Årleg endring 22,4 % 24,0 % 22,7 % 22,6 % 25,4 % Indirekte kostnadar Avløp Frå 2016 til 2017 ventast dei indirekte kostnadane å auke med omlag 0,7 % frå 0,49 millionar kr til 0,49 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar indirekte kostnadar med 0,07 millionar kr, frå 0,47 millionar kr i 2015 til 0,54 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 2,9 %. Dei indirekte driftsutgiftene utgjer ca. 95,1 % av dei totale indirekte kostnadane. Indirekte kostnadar Avløp Fordeling Indirekte driftsutgifter (netto) ,1 % Indirekte avskrivningskostnad ,9 % Indirekte kalkulatorisk rente ,9 % Sum indirekte kostnadar ,0 % Årleg endring 4,8 % 0,7 % 1,3 % 3,9 % 3,9 % Gebyrinntekter Avløp Frå 2016 til 2017 ventast gebyrinntektene å auke med omlag 9,6 % frå 13,5 millionar kr til 14,8 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar gebyrinntektene med 7,1 millionar kr, frå 12,4 millionar kr i 2015 til 19,4 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 9,5 %. Konto ÅRSAVGIFT AREAL utgjer 35,7 % av dei totale gebyrinntektene. Gebyrinntekter Avløp Fordeling ÅRSAVGIFT AREAL ,7 % ÅRSAVGIFT MÅLER ,8 % ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER ,5 % Øvrige gebyrinntekter ,9 % Sum gebyrinntekter ,0 % Årleg endring 9,1 % 9,6 % 10,3 % 6,8 % 11,5 % Sjølvkostoppstilling Avløp Sjølvkostrekneskap Direkte driftsutgifter Direkte kalkulatoriske rentekostnadar Direkte kalkulatoriske avskrivningar Indirekte kostnadar (drift og kapital) - Øvrige inntekter +/- Andre inntekter og kostnadar Gebyrgrunnlag Gebyrinntekter Sjølvkostresultat Sjølvkost dekningsgrad i % Sjølvkostfond/framførbart underskudd Inngåande balanse /- Sjølvkostresultat +/- Kalkulatorisk rente fond/underskudd Utgåande balanse Sjølvkostgrad i % ,0 % 95,5 % 102,0 % 101,5 % 97,0 % 94,8 % 100,0 % ,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 %

202 Renovasjon til 2020 Renovasjon - gebyrsatsar Frå 2016 til 2017 føreslås det at gebyret for renovasjon aukar med 1,7 % frå kr 3 219,- til kr 3 273,-. I perioden 2015 til 2020 vil årsgebyret totalt auke med kr 84,-, der kr 54,- er endringa frå 2016 til Budsjettet legg opp til ei gjennomsnittleg årleg gebyrauking på 0,5 % i åra 2015 til Samla gebyrauking i perioden er frå kr 3 219,- i 2015 til kr 3 303,- i Gebyrsatsane er inkl. mva. Renovasjon - gebyrsatsar Normalgebyr Årleg endring kr kr kr kr kr kr ,0 % 1,7 % -0,3 % -0,1 % 1,3 % Driftsutgifter Renovasjon Frå 2016 til 2017 ventast driftsutgiftene å auke med omlag 2,0 % frå 7,8 millionar kr til 7,9 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar driftsutgiftene med 0,3 millionar kr, frå 8,1 millionar kr i 2015 til 8,4 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 0,6 %. Lønnsutgiftene utgjer omlag 0,2 % av dei totale driftsutgiftene. Driftsutgifter Renovasjon Fordeling *** Lønn ,2 % 11*** Varer og tjenester ,6 % 12*** Varer og tjenester ,5 % 13*** Tjenester som erstatter kommunal tjenest ,7 % Sum driftsutgifter ,0 % Årleg endring -4,6 % 2,0 % 2,0 % 2,0 % 2,0 % Kapitalkostnadar Renovasjon Frå 2016 til 2017 ventast kapitalkostnadane å auke med omlag 1198,8 % frå 0,01 millionar kr til 0,07 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 auker kapitalkostnadane med 0,54 millionar kr, frå 0,00 millionar kr i 2015 til 0,54 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 232,4 %. Avskrivingskostnadane utgjer ca. 73,6 % av dei totale kapitalkostnadane. Kapitalkostnadar Renovasjon Fordeling Avskrivningskostnad ,0 % Avskrivningskostnad fremtidige investeringer ,6 % Kalkulatorisk rente ,7 % Kalkulatorisk rente fremtidige investeringer ,7 % Sum kapitalkostnadar ,0 % Årleg endring 322,7 % 1198,8 % 657,9 % -1,2 % -1,2 % Indirekte kostnadar Renovasjon Frå 2016 til 2017 ventast dei indirekte kostnadane å auke med omlag 3,5 % frå 0,21 millionar kr til 0,22 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 auker indirekte kostnadar med 0,05 millionar kr, frå 0,20 millionar kr i 2015 til 0,24 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 4,3 %. Dei indirekte driftsutgiftene utgjer ca. 96,0 % av dei totale indirekte kostnadane. Indirekte kostnadar Renovasjon Fordeling Indirekte driftsutgifter (netto) ,0 % Indirekte avskrivningskostnad ,7 % Indirekte kalkulatorisk rente ,3 % Sum indirekte kostnader ,0 % Årleg endring 7,0 % 3,5 % 3,6 % 3,8 % 3,8 % Gebyrinntekter Renovasjon Frå 2016 til 2017 ventast gebyrinntektene å auke med omlag 1,1 % frå 8,2 millionar kr til 8,3 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar gebyrinntektene med 0,1 millionar kr, frå 8,1 millionar kr i 2015 til 8,2 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 0,4 %. Konto ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER utgjer 100,0 % av dei totale gebyrinntektene. Gebyrinntekter Renovasjon Fordeling ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER ,0 % Sum gebyrinntekter ,0 % Årleg endring 1,4 % 1,1 % -0,8 % -0,7 % 0,8 %

203 Sjølvkostoppstilling Renovasjon Sjølvkostrekneskap Direkte driftsutgifter Direkte kalkulatoriske rentekostnadar Direkte kalkulatoriske avskrivningar Indirekte kostnadar (drift og kapital) - Øvrige inntekter +/- Andre inntekter og kostnadar Gebyrgrunnlag Gebyrinntekter Sjølvkostresultat Sjølvkost dekningsgrad i % Sjølvkostfond/framførbart underskudd Inngåande balanse /- Sjølvkostresultat +/- Kalkulatorisk rente fond/underskudd Utgåande balanse Sjølvkostgrad i % Slamtømming til 2020 Slamtømming - gebyrsatsar ,7 % 102,5 % 100,8 % 92,6 % 90,3 % 89,4 % 96,1 % ,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % Frå 2016 til 2017 føreslås det at gebyret for slamtømming aukar med 1,3 % frå kr 1 596,- til kr 1 616,-. I perioden 2015 til 2020 vil årsgebyret totalt minke med kr 1 686,-, der kr 20,- er endringa frå 2016 til Budsjettet legg opp til ein gjennomsnittleg årleg gebyrnedgang på 0,0 % i åra 2015 til Samla gebyrnedgang i perioden er frå kr 0,- i 2015 til kr 1 686,- i Gebyrsatsane er inkl. mva. Slamtømming - gebyrsatsar Normalgebyr Årleg endring kr 0 kr kr kr kr kr ,0 % 1,3 % 3,2 % -2,5 % 3,7 % Driftsutgifter Slamtømming Frå 2016 til 2017 ventast driftsutgiftene å minke med omlag 81,5 % frå 0,97 millionar kr til 0,18 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar driftsutgiftene med 0,77 millionar kr, frå 0,20 millionar kr i 2015 til 0,97 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 36,7 %. Lønnsutgiftene utgjer omlag 0,0 % av dei totale driftsutgiftene. Driftsutgifter Slamtømming Fordeling *** Varer og tjenester ,5 % 12*** Varer og tjenester ,9 % 13*** Tjenester som erstatter kommunal tjenest ,7 % Sum driftsutgifter ,0 % Årleg endring 375,0 % -81,5 % 443,0 % -81,3 % 435,5 % Kapitalkostnadar Slamtømming Frå 2016 til 2017 ventast kapitalkostnadane å auke med omlag 712,3 % frå 4,1 tusen kr til 32,9 tusen kr. I perioden 2015 til 2020 minkar kapitalkostnadane med 31,7 tusen kr, frå 0,0 tusen kr i 2015 til 31,7 tusen kr i Dette svarar til ein gjennomsnittleg årleg nedgang på 0,0 %. Avskrivingskostnadane utgjer ca. 75,1 % av dei totale kapitalkostnadane. Kapitalkostnadar Slamtømming Fordeling Avskrivningskostnad fremtidige investeringer ,1 % Kalkulatorisk rente fremtidige investeringer ,9 % Sum kapitalkostnadar ,0 % Årleg endring 0,0 % 712,3 % -1,2 % -1,2 % -1,3 %

204 Indirekte kostnadar Slamtømming Frå 2016 til 2017 ventast dei indirekte kostnadane å auke med omlag 2,8 % frå 67,2 tusen kr til 69,1 tusen kr. I perioden 2015 til 2020 auker indirekte kostnadar med 9,6 tusen kr, frå 67,0 tusen kr i 2015 til 76,5 tusen kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 2,7 %. Dei indirekte driftsutgiftene utgjer ca. 93,5 % av dei totale indirekte kostnadane. Indirekte kostnadar Slamtømming Fordeling Indirekte driftsutgifter (netto) ,5 % Indirekte avskrivningskostnad ,4 % Indirekte kalkulatorisk rente ,1 % Sum indirekte kostnadar ,0 % Årleg endring 0,3 % 2,8 % 3,0 % 3,7 % 3,7 % Gebyrinntekter Slamtømming Frå 2016 til 2017 ventast gebyrinntektene å auke med omlag 2,2 % frå 0,66 millionar kr til 0,67 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar gebyrinntektene med 0,68 millionar kr, frå 0,02 millionar kr i 2015 til 0,70 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 98,4 %. Konto ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER utgjer 100,0 % av dei totale gebyrinntektene. Gebyrinntekter Slamtømming Fordeling ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER ,0 % Sum gebyrinntekter ,0 % Årleg endring 2783,9 % 2,2 % 3,2 % -2,5 % 3,7 % Sjølvkostoppstilling Slamtømming Sjølvkostrekneskap Direkte driftsutgifter Direkte kalkulatoriske rentekostnadar Direkte kalkulatoriske avskrivningar Indirekte kostnadar (drift og kapital) +/- Andre inntekter og kostnadar Gebyrgrunnlag Gebyrinntekter Sjølvkostresultat Sjølvkost dekningsgrad i % Sjølvkostfond/framførbart underskudd Inngåande balanse /- Sjølvkostresultat +/- Kalkulatorisk rente fond/underskudd Utgåande balanse Sjølvkostgrad i % Feiing til 2020 Feiing - gebyrsatsar ,5 % 63,6 % 240,4 % 64,8 % 236,1 % 65,1 % 100,4 % ,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % Frå 2016 til 2017 føreslås det at gebyret for feiing aukar med 1,5 % frå kr 495,- til kr 503,-. I perioden 2015 til 2020 vil årsgebyret totalt auke med kr 38,-, der kr 8,- er endringa frå 2016 til Budsjettet legg opp til ei gjennomsnittleg årleg gebyrauking på 1,5 % i åra 2015 til Samla gebyrauking i perioden er frå kr 495,- i 2015 til kr 533,- i Gebyrsatsane er inkl. mva. Feiing - gebyrsatsar Normalgebyr Årleg endring kr 495 kr 495 kr 503 kr 511 kr 521 kr 533 0,0 % 1,5 % 1,7 % 2,0 % 2,2 % Driftsutgifter Feiing Frå 2016 til 2017 ventast driftsutgiftene å auke med omlag 2,0 % frå 1,1 millionar kr til 1,2 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar driftsutgiftene med 0,2 millionar kr, frå 1,0 millionar kr i 2015 til 1,2 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 3,8 %. Lønnsutgiftene utgjer omlag 0,0 % av dei totale driftsutgiftene. Driftsutgifter Feiing Fordeling *** Varer og tjenester ,1 % 12*** Varer og tjenester ,8 % 13*** Tjenester som erstatter kommunal tjenest ,1 % Sum driftsutgifter ,0 % Årleg endring 11,1 % 2,0 % 2,0 % 2,0 % 2,0 %

205 Indirekte kostnadar Feiing Frå 2016 til 2017 ventast dei indirekte kostnadane å auke med omlag 3,7 % frå 0,09 millionar kr til 0,09 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 auker indirekte kostnadar med 0,02 millionar kr, frå 0,09 millionar kr i 2015 til 0,10 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 4,0 %. Dei indirekte driftsutgiftene utgjer ca. 95,6 % av dei totale indirekte kostnadane. Indirekte kostnadar Feiing Fordeling Indirekte driftsutgifter (netto) ,6 % Indirekte avskrivningskostnad ,9 % Indirekte kalkulatorisk rente ,5 % Sum indirekte kostnadar ,0 % Årleg endring 4,9 % 3,7 % 3,7 % 3,8 % 3,8 % Gebyrinntekter Feiing Frå 2016 til 2017 ventast gebyrinntektene å auke med omlag 2,1 % frå 1,2 millionar kr til 1,2 millionar kr. I perioden 2015 til 2020 aukar gebyrinntektene med 0,1 millionar kr, frå 1,2 millionar kr i 2015 til 1,3 millionar kr i Dette svarar til ei gjennomsnittleg årleg auking på 1,9 %. Konto ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER utgjer 100,0 % av dei totale gebyrinntektene. Gebyrinntekter Feiing Fordeling ANDRE EIGEDOMSAVGIFTER ,0 % Sum gebyrinntekter ,0 % Årleg endring 1,1 % 2,1 % 2,1 % 2,2 % 2,2 % Sjølvkostoppstilling Feiing Sjølvkostrekneskap Direkte driftsutgifter Indirekte kostnadar (drift og kapital) +/- Andre inntekter og kostnadar Gebyrgrunnlag Gebyrinntekter Sjølvkostresultat Sjølvkost dekningsgrad i % Sjølvkostfond/framførbart underskudd Inngåande balanse /- Sjølvkostresultat +/- Kalkulatorisk rente fond/underskudd Utgåande balanse Sjølvkostgrad i % ,1 % 98,8 % 98,8 % 98,8 % 98,8 % 98,8 % 100,2 % ,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 % 100,0 %

206

207 1 Renovasjonstilbodet til hushaldsabonnentane i ÅRIM Forklaring på renovasjonsabonnementa a) Standardabonnement det mest vanlege abonnementet 140 l restavfallsdunk (i nokre høve sekkar) henting kvar veke 140 l eller 240 l papirdunk og sekkar for plastemballasje henting kvar fjerde veke 6 m3 (eller 600 kg) grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM b) Samarbeidsabonnement Eit tilbod til abonnentar som ønskjer å dele oppsamlingseiningar med ein eller fleire naboar. Enkelte abonnentar kan av renovasjonsfaglege grunnar bli pålagd å samarbeide. Kvar abonnent har inkludert 6 m3 (eller 600 kg) grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM c) Kompostabonnement Abonnenten komposterer matavfallet, har godkjend kompostbinge og gjennomfører kurs i heimekompostering 140 l restavfallsdunk (i nokre høve sekkar) henting kvar andre veke 140 l eller 240 l papirdunk og sekkar for plastemballasje henting kvar fjerde veke 6 m3 (eller 600 kg) grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM d) Redusert abonnement 140 l restavfallsdunk (i nokre høve sekkar) henting kvar andre veke 140 l eller 240 l papirdunk og sekkar for plastemballasje henting kvar fjerde veke 6 m3 (eller 600 kg) grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM Ved overfylling av dunk vil ÅRIM pålegge abonnenten å gå attende til standardabonnement. Fleire årlege endringar mellom standardabonnement og redusert abonnement får eit gebyr. e) Større abonnement Abonnentar som har mykje avfall, burettslag og andre, kan inngå avtale om bruk av større oppsamlingseiningar, Levering av grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM: kvoten er tilpassa volum på dunk 240 l restavfallsdunk 240 l eller 360 l papirdunk og sekkar for plastemballasje Inntil 12 m3 eller 1200 kg grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM 360 l restavfallsdunk 360 l eller 660 l papirdunk og sekkar for plastemballasje Inntil 18 m3 eller 1800 kg grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM 660 l restavfallsdunk 660 l papirdunk og sekkar for plastemballasje Inntil 30 m3 eller 3000 kg grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM f) Hytte- og fritidsrenovasjon Hytte- og fritidsabonnentar leverer avfallet til ÅRIM sine hyttepunkt ÅRIM, tilknytt hytteområde eller trafikknutepunkt Gir rett til levering av inntil 2 m3 eller 200 kg grovavfall til sortering på miljøstasjonane til ÅRIM.

208 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Birgitte Valderhaug Arkivsaksnr: 15/230 16/18192 Arkiv: K2 - Q80 Gjennomkøyring forbode i Åregjerdet - klage på vedtak Utval: Møtedato: Saksnr.: Trafikktryggingsnemnd /16 Fagutval for teknisk område /16 Rådmannen si innstilling: Trafikktryggingsnemnda rår til at det vert skilta gjennomkøyring forbode langs vegen Åregjerdet. Skilta skal plasserast som vist i vedlagt kartskisse. Tittel Dok.ID Åregjerdet - søknad om gjennomkøyring forbode - klage på vedtak Trafikk i Årgjerdbakken Åregjerdet - søknad om gjennomkøyring forbode Åregjerdet gjennomkøyring Trafikktryggingsnemnd Saka vart diskutert. Nemnda vart einige om at det er ønskeleg med tal for trafikkmengd og fart langs strekninga. TTN-023/16 Vedtak: TTN ber om at TEO-utvalet tek stilling til saka etter at resultat frå måling med radar vert framlagt. Bakgrunn for saka: Innkomen klage med underskrifter frå oppsitterane i Åregjerdet på vedtak 020/16 i trafikktryggingsnemnda: «Trafikktryggingsnemnda rår til at det ikkje vert skilta gjennomkøyring forbode langs vegen Åregjerdet.» Klaga ligg vedlagt. Saksopplysningar: Sjå opprinneleg saksframlegg. 1

209 2

210

211 Fra: Sendt: 31. august :42 Til: Birgitte Valderhaug Emne: Trafikk i Årgjerdbakken Oppfølgingsflagg: Status for flagg: Følg opp Flagget Hei. Etter samtale med Steinar Eikrem, sender eg følgande HASTESAK: Fra Heidegjerdet og ned Årgjerdbakken og retur, er det svært stor trafikk. Vegen er svært smal. Det er ikkje plass til å passere med bil dersom ein møter med barnevogn eller sykkel. Det er mange små barn i området og eldre med rullator. Vegen vært ofte brukt som "snarveg" av biler utenfor området. I tillegg er det og vil bli, annleggstrafikk i området. Vi, beborane i Heidegjedet og Årgjerdet ber derfor om at snarast blir sett opp eit "Gjennomkøyring forbudt" skilt i Heidegjerdet og i byringa av Årgjerdbakken. Håper på snarlig respons. Med vennlig helsing for bebuarane Inger Marie Gjethammer Årgjerdet 15

212 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Birgitte Valderhaug Arkivsaksnr: 15/230 16/11847 Arkiv: K2 - Q80 Åregjerdet - søknad om gjennomkøyring forbode Utval: Møtedato: Saksnr.: Trafikktryggingsnemnd /16 Trafikktryggingsnemnd /16 Rådmannen si innstilling: Trafikktryggingsnemnda rår til at det vert skilta gjennomkøyring forbode langs vegen Åregjerdet. Skilta skal plasserast som vist i vedlagt kartskisse. Tittel Dok.ID Trafikk i Årgjerdbakken Åregjerdet gjennomkøyring Trafikktryggingsnemnd Saka vart diskutert. Trafikktryggingsnemnda kom med følgjande felles forslag: "TTN utset saka i påvente av synfaring på neste møte." Fellesforslaget vart samrøystes vedtatt. TTN-016/16 Vedtak: TTN utset saka i påvente av synfaring på neste møte Trafikktryggingsnemnd Møtet starta med synfaring på staden. Saka vart så diskutert. Rådmannen si innstilling vart nedstemt med 3 mot 2 stemmer. TTN-020/16 Vedtak: Trafikktryggingsnemnda rår til at det ikkje vert skilta gjennomkøyring forbode langs vegen Åregjerdet. 1

213 Bakgrunn for saka: Søknad frå oppsittarane om skilting av gjennomkøyring forbode av Åregjerdet på strekninga Heidegjerdet-Vågnesvegen. Sjå vedlagt søknad. Saksopplysningar: Oppsittarane langs Åregjerdet har søkt om gjennomkøyring forbode med grunnlag i at vegen er smal og bratt, samt at bilar brukar strekninga som «snarveg». Vegen er ein av to som utgjer tilkomst til Heidegjerdet og Heidesvingen, der den andre vegen (Hamnegjerdet) er både breiare og har mindre stigning. Sjå vedlagt kart over området. Vurdering: Vegen Åregjerdet er av merkbar dårlegare standard enn vegen Hamnegjerdet. Det er difor mest praktisk om Hamnegjerdet vert brukt som tilkomstveg til Heidegjerdet og Heidesvingen. I og med at Åregjerdet er både bratt og smal utgjer den ikkje ein naturleg tilkomstveg til området aust for vegen. Ei fysisk sperring for gjennomkøyring vest for krysset Åregjerdet/Heidegjerdet ved bom er og ei tenkeleg løysning, men denne har som svakheit at oppsittarane langs Åregjerdet kan kome til å slite med tilkomsten vinterstid. 2

214 Plassering av skilt Plassering av skilt Aktuell strekning

215 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: John Vågnes Arkiv: K1-611, K3 - &01 Arkivsaksnr: 10/221 16/17985 Jarnesløa - godkjenning av avtale om bruk av løa Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Rådmannen si innstilling: Administrasjonen tilrår at leigeavtale dagsett mellom Sula kommune og Vonløypekomiteen godkjennast. Tittel Dok.ID Jarnesløa - avtale om bruk av løa Leigekontrakt gjeldande frå til Bakgrunn for saka: Oppfølging av vedtak PBD-010/11 Saksopplysningar: Det visast til vedtak PBD-010/11 : «Administrasjonen skal setje opp kriterier for utvendig vedlikehald av Jarnesløa og invitere begge partar til samtale for å kartlegge om dei er villige til å gå inn på kommunen sine vilkår om utleige. Deretter skal saka opp til ny behandling i PBD-utvalet.» Administrasjonen har hatt samtaler med både Vonløypekomiteen og LIL. LIL er ikkje interessert i å leige løa, og det er difor utarbeida ein leigeavtale på 10 år med Vonløypa v. Trygve Holm. Vurdering: Administrasjonen tilrår at leigeavtale dagsett mellom Sula kommune og Vonløypekomiteen godkjennast. 1

216 SAKSFRAMLEGG - Saksbehandlar: Alexander Remøy Ytterland Arkiv: 611, &01 Arkivsaksnr.: 10/221-3 JARNESLØA - AVTALE OM BRUK AV LØA - Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for prosjektering, bygg og drift /11 Rådmannen si innstilling: Saka vert lagt fram utan innstilling Behandling i Fagutval for prosjektering, bygg og drift PBD-utvalet var på synfaring til Jarnesløa. Jim-Arve Røssevold sette fram følgjande forslag: Administrasjonen skal setje opp kriterium for utvendig vedlikehald av Jarnesløa og invitere begge partar til samtale for å kartlegge om dei er villige til å gå inn på kommunen sine vilkår om utleige. Deretter skal saka opp til ny behandling i PBDutvalet. Bertil Breivik sette fram følgjande forslag: PBD-utvalet vel å tilby Vonløypekomiteen leigeavtale for Jarnesløa mot at dei tek på seg vedlikehald av bygningen etter nærare avtale md administrasjonen. Jim Arve Røssevold sitt forslag fekk 4 røyster, og Bertil Breivik sitt forslag fekk 3 røyster. PBD-010/11 Vedtak: Administrasjonen skal setje opp kriterier for utvendig vedlikehald av Jarnesløa og invitere begge partar til samtale for å kartlegge om dei er villige til å gå inn på kommunen sine vilkår om utleige. Deretter skal saka opp til ny behandling i PBD-utvalet. Vedlegg: Dok. dato Tittel Dok.ID Sula Rideklubb - Jarnes Løa Søknad om leige/lån av Jarnesløa Bakgrunn for saka: Det har kome inn søknad om leige/lån av Jarnesløa

217 Saksopplysningar Det har kome inn to søknadar om leige av Jarnesløa, samt ei henvending til kommunen om leige av løa til vedproduksjon/lager. Vurdering: Kommunen har per i dag ikkje behov for arealet som Jarnesløa utgjer, og har helller ikkje midlar til å halde vedlike løa. Ein avtale om utleige/utlån av løa som kjem lokalsamfunnet til gode og som sikrar vedlikehald av løa vil vere av det gode. Administrasjonen ser ikkje at utleige til næringsverksemd vil vere ei god løysing for området, og tilrår difor at ein av dei to andre søkjarane vert tilgodesett med ein avtale om lån av lokalet mot at løa vert vedlikehaldt. Edvard Devold Alexander R. Ytterland driftseiningsleiar

218

219

220 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Ingunn Krosby Arkivsaksnr: 16/889 16/17908 Arkiv: K1-223, K2 - C00 Mauseidvåg og Solevåg IL - søknad om støtte til fleire prosjekt Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for kultur og folkehelse /16 Fagutval for teknisk område /16 Formannskapet Rådmannen si innstilling: Formannskapet har vurdert prosjekta i søknaden frå MSIL og gjer følgjande vedtak: Prosjekt 1: Formannskapet kan av budsjettmessige omsyn ikkje ta over ansvaret for drifta av lysanlegga i lysløypene på Sundsmyra og Eikrem. Prosjekt 2: I PBD- sak 031/15, fann fagutvalet for teknisk område det ikkje muleg ut i frå budsjettsituasjonen å overta vedlikehaldsansvaret for bingen. Formannskapet er av den meining, at gåva som ein gong vart gitt frå MSIL til elevane på Måseide skule og som står på kommunen sitt område, skal driftast av kommunen og vere i kommunen si eige. Formannskapet vedtar at det blir iverksett ei overtaking av bingen, og tilført kr frå disposisjonsfondet til teknisk område til skifte av dekket i bingen. Prosjekt 3: For å lette vintervedlikehald og tilkomst til friluftsområde, vedtar formannskapet å søkje om statlege tilretteleggingsmidlar til asfaltering for dei to statleg sikra p-plassane i Grova. Prosjekt 4: Formannskapet viser til punktet om utbetring av P-plassar i Grova, og vedtar å avslå søknad om grunnkjøp i samband med utviding av p-plass i området ved Allheim. Prosjekt 5: Formannskapet vedtar å avslå søknad om støtte til handicapinngang på Allheim, og oppmodar MSIL om å søkje kommunale tilskotsmidlar til private kulturhus. Tittel Dok.ID Søknad om støtte - fleire prosjekt Oversendings e-post Førebels svar - søknad om støtte til fleire prosjekt

221 Tittel Dok.ID Måseide skule - Ny vurdering, overtaking av ballbinge Måseide skule - Spørsmål om overtaking av vedlikehaldsansvar, ballbinge Måseide skule - Vedlikehaldsansvar av ballbinge Bakgrunn for saka: Sula kommune mottok den ein søknad frå hovudstyret i MSIL. I søknaden ber dei kommunen om støtte til fem ulike prosjekt. MSIL viser til støtteordningar som har kome Langevåg IL til gode, og ønskjer likebehandling mellom organisasjonane. Saksopplysningar: MSIL ber om støtte til følgjande prosjekt: 1. Lysløyper. Ber om at kommunen overtar lysdistribusjonen for lysløypene i Sundsmyra og på Eikrem, på lik line med dei føresetnadane som ligg til grunn for lysløypa i Langevåg. 2. Ballbingen ved Måseide skule Ber om eit årleg drifttilskot på kr til innkjøp av materiell og leige av folk til å få utført arbeid ved bingen. 3. Parkeringsplassar i Grova Ber om at parkeringsplassane blir asfaltert slik at det er muleg å få ryddet på ein tilfredsstillande måte vinterstid. 4. Parkeringsplass ved Allheim Ber om at kommunen står for grunnkjøp av og opparbeiding av tilleggsareal på 2500 m2. 5. Handicapinngang på Allheim Ber om kr i støtte til handicapinngang på framsida av bygget. Då kommunen mottok søknaden, vart det umiddelbart sendt svar tilbake til leiar i MSIL om at søknaden skulle vurderast i samband med budsjettbehandlinga til hausten. Det var også gitt ei tilleggsopplysning om at kommunen yter tilskot til private kulturbygg, med søknadsfrist 15. september. Vurdering: Ad1. Kommunstyret vedtok i K-sak 122/14, å overta drifts- og vedlikhaldsansvar for lysanlegget i lysløypa i Langevåg. Årsaka var at lysa i løypa ikkje hadde verka på fleire år, og utskifting av armatur og ein del stolper var nødvendig. Sidan det her var snakk om ei rehabilitering var det også aktuelt å søkje om statlege spelemidlar. Berekning av kostnadar knytt til overtakelse av driftsansvar for Sundsmyra og Eikrem er ikkje gjort. Det er ikkje kjent for administrasjonen om det er snakk om ei rehabilitering av anleggget eller berre vedlikehald og drift. Det er estimerte kostnadar på kr årleg for drift av lysanlegget i Langevåg. Kommunen har i mange år betalt for straumen i alle lysløypene på Sula. Sett i lys av det vedtaket som vart fatta for lysløypa i Langevåg, er det forståeleg at MSIL ber kommunen overta drifta for sine anlegg. Situasjonen kan likevel ikkje heilt sidestillast, då det er knytt mange ulike aktivitetar, organisasjonar (lagshus og anlegg), samt skular og 2

222 barnehagar til lysløypa i Langevåg. Saka kan vurderast som ein prinsippell sak, der kommunen som eit folkehelsetiltak overtar ansvaret for drifta av det som er av lysløyper i kommunen. På den anna side er dette ikkje eit område som kommunen er pliktig til å ta ansvar for, og det er på noverande tidspunkt ikkje rom i rådmannen sitt budsjett til å prioritere ein slik kostnad. Ad 2. Ballbingen blir brukt av skuleelevar ved Måseide skule og var ein gåve frå MSIL til skulen. MSIL har ved fleire høve ønskja at kommunen tar på seg ansvar for bingen. Ballbingen har med åra forfalt, og ei delvis rehabilitering er nødvendig. Situasjonen for ballbingen på Måseide skule har vore oppe til behandling i fagutvalet for teknisk område, seinast i juni I tråd med vedtaket, skulle kommunen utbetre skadar som kommunen har vore ansvarlege for. Sula kommune kan stadfeste at kommunen no har utbetra målnett og øydelagde bord på vegg. Langt på veg har kommunen gjort delar av vedlikehaldsarbeidet, men dekket er ikkje skifta. MSIL har tidlegare estimert kr til skifte av dekke. Det vil her vere muleg å søkje om statlege spelemidlar for rehabilitering av anlegget, men det er eigar av anlegget som må søkje. Ballbingen trengst å settast i stand, men det vil neppe vere behov for kr i driftstilskot årleg. Det er heller ingen andre organisasjonar som mottar faste driftstilskot frå Sula kommune. Kommunen bør overta ballbingen som står på skulen sitt område og som i stor grad er meint for skuleelevane, men det må då tilførast midlar til å sette bingen i tilfredsstillande stand. Ad 3. Når det gjeld p- plassane i Grova så er det to plassar på nordvestlege (NV) side av fylkesvegen og ein på sørvestlege (SV) side av vegen (forbi undergangen). P-plassen på SV side og plassen lengst nord ikkje asfaltert. Begge p-plassane er delfinansiert med statleg sikra midlar. Friluftsrådet vil søkje om statlege tilretteleggingsmidlar for å få asfaltert området. Tidspunkt for søknad må sjåast i samanheng med utbetring av veg og ferdigstillig av den. P-plassen nærast undergangen på NV side er delvis asfaltert og grunneigar er Statens vegvesen. Ad 4. Det er på noverande tidspunkt noko uklart kva for område det er snakk om, men stor sannsynlegheit for at det er på nordsida av Allheim, som er regulert til LNF-område. Dersom det er aktuelt med p-plass her, så må området regulerast om. Dersom området blir regulert til p-plass så kan det vere muleg å sikre området med statleg delfinansiering, då under førutsetnad av at p-plassen lettar tilgang til friluftsområde. Ved asfaltering og merking av p-plassane i Grova vil ein oppnå betre parkeringstilhøve for heile området, og dette vil avlaste Allheim noko. Ad 5. Kommunen tildeler årleg kr i støtte til private kulturbygg i kommunen. Det var informert om tilskotsordninga i brev til leiar av MSIL i slutten av juni i år. Det førelå ingen søkad frå MSIL då midlane skulle fordelast i kultur og folkehelseutvalet. Det er krav om søknad på eige skjema, og opplysingar om prosjektet det blir søkt om. Neste runde for søknad er 15. september

223 4

224

225

226 Fra: Sentralbord Sendt: 23. juni :22 Til: Sula.arkivpost Emne: VS: Søknad om støtte. Vedlegg: Søknad om støtte.pdf -----Opprinnelig melding----- Fra: Sendt: 23. juni :10 Til: Sentralbord; Jim Arve Røssevoll Emne: Søknad om støtte. Ber om at vedlagt søknad blir tatt opp til behandling i kommunen. Mvh. Magnar Indrevåg Leder Mauseidvåg og Solevåg Idrettslag.

227 Eining for kultur Mauseidvåg Og Solevåg Idrettslag Postboks EIDSNES Vår ref.: 16/11130 Saksbeh.: IKR Ark.: K1-223, K2 - C00 Dykkar ref.: Dato: FØEBELS SVAR - SØKNAD OM STØTTE TIL FLEIRE PROSJEKT Søkaden er motteken og vil bli handsama i samband med budsjettprosessen til hausten. Til dykkar orientering så har Sula kommune sidan 2012 hatt ei tilskotsordning for private kulturbygg. Søknadsfristen er 15. september og blir annonsert kvart år. Meir informasjon om denne og andre tilskotsordningar er å finne på kommunen sine heimesider. Med helsing Ingunn Krosby Einingsleiar Dokumentet er elektronisk godkjent og har ingen signatur Adresse: Postboks LANGEVÅG Telefon: Sentralbord: Saksbeh: E-post: [email protected] Web: Bankgiro: Skattekonto: Foretaksnr.:

228 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Terje Havnegjerde Arkivsaksnr: 14/830 15/8814 Arkiv: K2 - B08 Måseide skule - Ny vurdering, overtaking av ballbinge Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for prosjektering, bygg og drift /15 Rådmannen si innstilling: Utifrå budsjettsituasjon når det gjeld vedlikehald av kommunale bygg, finn ikkje «Fagutvalet for prosjektering bygg og drift» det mogleg for kommunen å ta over ballbingen ved Måseide skule. Tittel Dok.ID Måseide skule - Spørsmål om overtaking av vedlikehaldsansvar, ballbinge Måseide skule - Vedlikehaldsansvar av ballbinge Fagutval for prosjektering, bygg og drift Det blei fremma eit fellesforslag frå utvalet. Det gikk på rådmann si innstilling med følgjande tillegg: PBD-utvalet ber om at administrasjonen undersøkjer kor vidt grunnen i ballbingen har blitt øydelagt av tidlegare gravearbeid utført av kommunen. Dersom så er tilfelle, vil kommunen måtte utbetre skadane. PBD-utvalet ber om at resten av arbeidet med utbetring av ballbingen, blir utført som ein dugnad i samarbeid mellom MSIL og FAU. Fellesforslaget vart samrøystes vedtatt. PBD-031/15 Vedtak: Utifrå budsjettsituasjon når det gjeld vedlikehald av kommunale bygg, finn ikkje «Fagutvalet for prosjektering bygg og drift» det mogleg for kommunen å ta over ballbingen ved Måseide skule. PBD-utvalet ber om at administrasjonen undersøkjer kor vidt grunnen i ballbingen har blitt øydelagt av tidlegare gravearbeid utført av kommunen. Dersom så er tilfelle, vil kommunen måtte utbetre skadane. PBD-utvalet ber om at resten av arbeidet med utbetring av ballbingen, blir utført som ein dugnad i samarbeid mellom MSIL og FAU. Bakgrunn for saka: Saka om kommunal overtakelse av ballbingen har vore oppe til vurdering tidlegare. Jf PBDsak 051/14. Vedtak i denne saka var: PBD-051/14 Vedtak: Sak utsatt. PBD-utvalet ber administrasjonen utarbeide eit kostnadsoverslag over gjennomføring av nødvendig strakstiltak, samt dei årlege vedlikehaldskostnadane av ballbingen. Administrasjonen må også informere MSIL om dei økonomiske 1

229 støtteordningane som det kan søkast om for å få økonomisk støtte til slikt arbeid. Saksopplysningar: Ballbingen er i ei dårleg forfatning og den har eit sterkt behov for vedlikehald. I dag er det MSIL som er ansvarleg for ballbingen. Men ballbingen står på kommunal grunn. Det er behov for eit akutt vedlikehald av ballbingen: Utskifting av målnett, samt utskifting av ødelagte bord på vegg Planere og skifte banedekke Totalt beløp Det er også kome fram forslag om at FaU ved skulen kan a på seg deler av dette arbeidet på dugnad. Dersom det blir aktuelt å overta vedlikehaldsansvaret for ballbingen må PBD-eininga få tilført kr. Det er ikkje midlar i eininga sitt 2015-budsjett til desse utgiftene. Dei årlege vedlikehaldsutgiftene på ein slik ballbinge er minimale. Vurdering: Drift og vedlikehald av ballbingen vil vere ein kostnad/utgift for kommunen. Utifrå budsjettsituasjonen når det gjeld vedlikehald av kommunale bygg, samp knapphet på personell, kan vi dessverre ikkje sjå at det er moglegheit for kommunen å ta over ballbingen. 2

230 SAKSFRAMLEGG - Saksbehandlar: Terje Havnegjerde Arkivsaksnr.: 14/830-2 Arkiv: B08 MÅSEIDE SKULE - SPØRSMÅL OM OVERTAKING AV VEDLIKEHALDSANSVAR, BALLBINGE Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for prosjektering, bygg og drift /14 Rådmannen si innstilling: Utifrå budsjettsituasjon når det gjeld vedlikehald av kommunale bygg, finn ikkje «Fagutvalet for prosjektering bygg og drift» det mogleg for kommunen å ta over ballbingen. Behandling i Fagutval for prosjektering, bygg og drift Det vart sett fram følgjande fellesforslag frå utvalet: «Sak utsettes. PBD-utvalet ber administrasjonen utarbeide eit kostnadsoverslag over gjennomføring av nødvendig strakstiltak, samt dei årlege vedlikehaldskostnadane av ballbingen». Det vart også sett fram følgjande forslag frå June S Skaar: «Administrasjonen må også informere MSIL om dei økonomiske støtteordningane som det kan søkast om for å få økonomisk støtte til slikt arbeid». Fellesforslag frå utvalet blei stemt oppimot rådmann si innstilling. PBD-utvalet sitt forslag blei einstemmig vedtatt. June S Skaar sitt forslag blei einstemmig vedtatt PBD-051/14 Vedtak: Sak utsatt. PBD-utvalet ber administrasjonen utarbeide eit kostnadsoverslag over gjennomføring av nødvendig strakstiltak, samt dei årlege vedlikehaldskostnadane av ballbingen. Administrasjonen må også informere MSIL om dei økonomiske støtteordningane som det kan søkast om for å få økonomisk støtte til slikt arbeid.

231 Vedlegg: Dok. dato Tittel Dok.ID Måseide skule - Vedlikehaldsansvar av ballbinge SAKSFRAMLEGG Bakgrunn for saka: Det er eit ønskje frå Måseide skule at Sula kommune tek over vedlikehaldsansvaret for ballbingen som står på skuleplassen ved skulen. Saksopplysningar Ballbingen er i ei dårleg forfatning og den har eit sterkt behov for vedlikehald. I dag er det, slik vi kjem fram til, MSIL som er ansvarleg for ballbingen. Vi har ikkje funne nokon dokumentasjon på at det er Sula kommune sitt ansvar. (Det skal ligge føre ein avtale på dette i det kommunale arkivet). Det er behov for eit akutt vedlikehald av ballbingen: Utskifting av målnett Planere og skifte banedekke Utskifting av bord på vegg Dette er mindre arbeidsoppgåve, men ein ev overtaking fører også med seg ein løpande årleg kostnad. Vurdering: Drift og vedlikehald av ballbingen vil vere ein kostnad/utgift for kommunen. Utifrå budsjettsituasjonen når det gjeld vedlikehald av kommunale bygg, kan vi dessverre ikkje sjå at det er moglegheit for kommunen å ta over ballbingen. Leon Aurdal Rådmann Terje Havnegjerde Driftseiningsleiar Kopi : MSIL

232 Fra: Sendt: Til: Emne: Henriette Bryn Friday, August 29, :07 PM Terje Havnegjerde SV: Ballbinge Mauseidvåg Av alle oppgåver du må ta over. Utfordringa rundt ballbingen på Måseide vart før ferien løfta opp over mitt nivå, sidan avtalen i si tid var underteikna mellom kommunen (ordførar?) og MSIL. Vi har jubileumsveke i veke 40, og hadde håpa at bingen var fiksa før det. Men tida går, og eg har ikkje høyrd noko meir etter at eg fekk kopi av denne mailen. Håper nokon tek tak i dette igjen! For bingen er faktisk farleg slik den står no, med lause plankar og vegger med hol som fungerer som klatrevegg - utan fallunderlag Mvh Henriette Bryn, rektor Måseide skule Fra: Alexander Ytterland Sendt: 5. juni :54 Til: [email protected] <mailto:[email protected]> Kopi: Henriette Bryn Emne: Ballbinge Mauseidvåg Hei. PBD eininga vart kontakta av rektor for Måseide Skule. Ho ønskjer ei avklaring i høve ansvarsforhold for ballbingen, og listar opp fleire vedlikehaldsbehov: Vedlikehaldsbehovet i dag er tredelt: 1. Skifte ut plankar fortløpande, altså fjerne/bore ut skruer, bore og feste med boltar, kappe material. 2. Skifte målnetta. 3. Planere og skifte ut dekke. I epost av til rektor, seier du mellom anna: «Vedrørende ballbingen ved Måseide skule har MSIL i sin tid gitt denne i gave til skulen. For en stund tilbake bad vi kommunen ta over det videre ansvar for ballbingen, men inntil videre er det MSIL sitt ansvar.» Vi har leita i arkivet og funne den opphavlege servituttavtalen, sjå side 12 av 16 i vedlagt pdf. Har elles ikkje funne nokon dokumentasjon på at kommunen har teke imot ballbingen som gåve, eller tatt på seg vedlikehaldet. Om du har dokumentasjon på dette er det fint om du kan sende det over til meg. Har funne ein epost frå kommunalsjefen for oppvekst til meg datert der det står følgjande:

233 «I møtet i oppvekstutvalet i går kom Vibeke Bjørkavåg med ei anmodning, som eg i første omgang tok på meg å sende til PBD. Gjeld ballbingen på Måseide som til no har vore forvalta/ drifta av MSIL. No er det gravd i grunnen under bingen. MSIL har kjøpt nytt dekke, men dei ser seg ikkje råd med å få det på plass. Dei ønskjer å overrekke ballbingen til kommunen, sidan den ligg på uteområdet til skulen og vert brukt til elevaktivitet. MSIL ber kommunen vurdere om dei kan ta over.» Ser diverre ikkje ut til at dette er fulgt opp, anten av meg eller andre i kommunen. Dersom ønsket om kommunal overtaking framleis står ved lag ber eg om eit brev frå MSIL som ei bekrefting på dette slik at eg kan svare tilbake. Utifrå servituttavtalen, samt budsjettsituasjonen innan vedlikehald, ser eg diverre ikkje at det er sannsynleg at kommunen kan overta, men det kan vi kome attende til i eiga sak. Høyrer frå deg. Mvh. Alexander R. Ytterland Einingsleiar PBD, Sula kommune

234 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Birgitte Valderhaug Arkivsaksnr: 15/868 16/18070 Arkiv: K2 - Q22 Fyllingvegen fortau del 2 - dekking av auka kostnader Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Formannskapet Kommunestyret Rådmannen si innstilling: Kommunestyret vedtar å nytte kr av løyvde midlar til prosjekt I6001 Solevågsvegen til å dekke ekstra kostnader på prosjekt I6066 Fyllingvegen fortau del 2. I tillegg vedtek ein å nytte restmidlane frå prosjekt I6031 Gatelys tusenårsplassen (kr ) og I6081 Lerheim kai, veginvestering (kr ). Finansiering ekstra kostnader: I6001 Solevågsvegen kr I6081 Lerheim kai, veginvestering kr I6031 Gatelys tusenårsplassen kr Sum: kr Bakgrunn for saka: Prosjekt I6066 Fyllingvegen, fortau del 2 vart oppstarta i Prosjektet gjeld opparbeiding av fortau på dei to siste strekningane av Fyllingvegen som per 2015 mangla fortau. Hausten 2014 søkte vi Statens Vegvesen om midlar til trafikktryggingstiltak (maks 50% tilskot til anleggskostnad eks. mva). Vi fekk då tildelt kr som tilskot tilbygging av fortau lang Fyllingvegen. Resten, inkludert eventuelle auka kostnader, skal Sula kommune dekke sjølv. Saksopplysningar: Prosjektet medførte ein del ekstra arbeid med VA i grunn, samt ein god del uforutsett masseutskifting av dårleg grunn under fortau. For å få eit godt sluttresultat også for køyrevegen vart det vurdert som rettast å legge eit ekstra avrettingslag med asfalt kostnad kr ,-. Alternativet ville vore ein dårleg avretta og ujamn køyreveg ved sidan av det nye fortauet. For å få grunnavtaler med eigedommane i kryss Vågnesvegen måtte det settast opp 104 m levegg mot hagane. Kostnad for graving, betongfundament, stål og treverk endte totalt på rundt kr ,- Ny avkjørsle frå gamle Fyllingvegen. Den gamle avkjørsla kom på skrå inn på nye Fyllingvegen, slik at sikta vart uforsvarleg vestover. Kostnad kr ,- 1

235 Vurdering: Til saman utgjer uforutsette kostnader inklusive mva ca , som utgjer ei overskriding på 30 % av budsjett. 2

236 SAKSFRAMLEGG Saksbehandlar: Jørn Agersborg Arkivsaksnr: 14/ /18076 Arkiv: K2 - N34 Høyring om forslag til nytt ruteoppsett for 2017 for Sula Utval: Møtedato: Saksnr.: Fagutval for teknisk område /16 Formannskapet Kommunestyret Rådmannen si innstilling: Sula kommunestyre har vurdert forslag til nytt ruteoppsett for hurtigbåt og buss og har følgjande merknadar: Tittel Dok.ID Utkast til nye buss- og hurtigbåtruter frå Bakgrunn for saka: Saka gjeld høyring om nytt ruteoppsett for buss og hurtigbåt for 2017 for Sula. Forslag til nye ruter er sett opp etter gjennomføring av utviklingsprosjekt med deltaking frå Sula kommune. Saksopplysningar: Møre og Romsdal fylkeskommune har sendt ut høyringsbrev datert 3. oktober med forslag til nye hurtigbåt- og bussruter. Svarfrist var sett til 31. oktober. Sakshandsamar hos Møre og Romsdal fylkeskommune oppmodar Sula kommune om å handsame forslag til nye ruter sjølv om høyringsfristen er ute då ein eventuell uttale vil verte vurdert og vektlagt i høve justering av ruter i etterkant. Sula kommune har fått tilsendt følgjande rutetabell i etterkant av høyringsdokumentet som ligg ved saka: 1

237 Det er gjort endringer for avganger som er merka med raudt. Endringane gjort med sikte på å tilpasse ruta til landligge i Ålesund på dagtid, betre samkjøring med bussrutenettet inn mot Moa, og få det stive rutenettet enno enno stivare. Vurdering: Administrasjonen vurderer nytt ruteoppsett som ei forbetring av kollektivtilbodet med tanke på auka frekvens og betre koordinering av hurtigbåt og bussruter. Det nye ruteoppsettet er tufta på spørjeundersøkingar blant passasjerar, uttaler frå næringsdrivande (mellom anna Devold) og vurdering av historisk reisefrekvens. For hurtigbåt er frekvensen auka med utviding morgon og ettermiddag på kvardagar samd laurdagar. Administrasjonen legg forslag til ny ruter for politisk handsaming utan innstilling. 2

238

239

240

241

242

243

244

245

246