"! # $ & ' )()# * +, -. / 0 1-2 3 4 56 7 1-8 6 3 3-1 99 : 6 ; 9 < 9= >? > @ A 6 / 5-1 8-1 3 B 6 1 = A 9 >? C D? 6 E6-2 < F 4 F GH +! # + I # + $ $ J $ KML N O P Q R Q S P Q T U N O VWX Q X Y Z Opprinnelig kvalitetsrammeverk, med empirisk evaluering KH[ O P P Q N Q \ U ] ^ \ _ Q N O V` Q \ Q P ^ T Q VVU N O VWX Q X a b O c WX X Q V d e Z Modellkvalitet Z Introdukson til språkkvalitet KHb N O VWX Q X O N U \ O N P ^ T Q VVQ \ Replace this text with file name 1 2 fg!h# & & I $ $ J + # (i! D - B k 3 l m : l 1 - ; k B 4 : 3 n l 1-3 6 3 3 B : F E54 6 4 o 8 n6 B 3 n p q q r 9 - : 6 1 6 / 3 4 6 s s 6 E3 6 s 6 ; B 1 F : o 9A tgu v v v r Hw 1 k B 6 1 6 / 6 1 8-1 / x y ; o < 6 / / 5 / 2 r C 2 6 / 3 B F l 6 1 : 6 ; l 1 - ; k B 4 6 4 o z 5 E54 56 3 r C 2 6 / 3 B F l 6 1 : 6 ; B 1 F : 3 l 6 3 58 5B F 3 { - / s - ; 6 EE o < F : 53 7 -. Er 0 : F E54 6 4 5 8-1. - E; 4 5 E k E5 B 6 3 6 s 5-4 53 B 6 / 5: m 6 1 o } 5/ ; EF / ; = A 4 F s l 6 1 r H~?. 6 k F E54 y 4. F 4 F / 6 ; 6 8 5/ 6 ; 53 / - 4 4 1 k 6 k F E 54 y ~ z - 6 1 4 7 51 3 52 ƒ J $! & + * & + # * '! * J $ # + $ + H : - 1 2 - ; 4 8 k / 2 6 1 6 1 ; 6 4 Efficiency, Integrity, Reliability, Surviveability, Usability H : - 1 2 - ; 6 1 B - / 3 4 1 k B 3 { - / ; 6 3 52 / Correctness, Maintainability, Verifiability H : - 1 E6 4 4 6 1 ; 6 4 m 4 5 El F 3 3 6-2 : 5; 6 1 6 k 4 : 5B E6 3 y 3 4 6 s 6 4 Expandability, Flexiblity, Interoperability, Portability, Reuseability 3 4 ƒ J $! & + $Š! + & I! # $" Œ 0 - s l E6 4 4 0-1 1 6 B 4 D - 1 3 4 m 6 E52 q - ; 58 53 6 1 F 1 0 - / 3 53 4 6 / 4 C / 4 y ; 52 M { 6 / 1 k B F 1 Ž 6 1 58 53 6 1 F 1 6 4 n Œg () $ # $ + *Š'! $ J" h $! + & I! # $" # 5 6 1 1
Gh& & + $ $ JŠ+ ("() +!MI # +! )()# * + ƒ ' $ J" h h' h# Ig + # " H# * ƒ (Š& + šh$ h# I h ' "œ + () # +! < F / 56 E q - - ; y = k 4 4-1 sha 5/ ; 1 6 =? 6 1{ 6 w 1 F 3 6 4. : 5B = ž 1 / 6 A x E: 6 1 2 7 Replace this text with file name 8 GH + Ÿ# I + 6 3 6 F 1. F l l 1 - F. 6 3 k E4 3 Does the framework provide reliable and valid basis for evaluating the of models Is the framework likely to be adopted in practice " H # * ƒ ' # $Š H# * ¹ ³ º»» ¼ ± º ½ ³ ² ª «ª ³ ² ² µ ªª ª ªª ±º ¼ º ¼ ± º ½ ± ² ² «ª ² «¾ ³ À ± ³ ² ª Á 9 10  + Œ J $ + & # $Šß *)à + á Ý Ð ÑÎÒÞ ÒË Ð Ì ÎÕ PEOU1 194 third year IS students Participants trained how to use the framework 1. Modelling Task 2. Evaluation Task 3. Post-task Survey Performance Based Variables Perception Based Variables Ø Ë Ê ÑÒÙ Ê Ì ÎÐ Ô Ú ÑÊ Ð ÎÙ Ê Ì Î ØË Ê ÑÒÙ Ê Ì ÎÐ Ô Ú Ð ÕÛ Õ É Ê Ë Ê Ì Í Ê Ì Î Ï Ð ÑÒÐÓ ÔÊ Õ Ö D1 = Syntactic Quality D2 = Semantic Quality D3 = Pragmatic Quality D4 = Overall Quality D5 = Perceived Ease of Use D6 = Perceived Usefulness D7 = Intention to Use random assignment process models reviews survey responses Ð ÎÊ ÑÒÐ ÔÕ Ã ÃÄÅÆ ÄÅÆÇ ÇÈ È Case #1 20 different cases in textual form Web-based Evaluation System PEOU2 PEOU3 PEOU4 PEOU5 PU1 PU2 PU3 PU4 PU5 PU6 PU7 PU8 Perceived Ease of Use Perceived Usefulness Intention to Use ITU1 ITU2 ITU3 11 12 2 2
ý ý ý H $"+ ' âmã ä åæç è æåæéê ë ì ç åê í æí î ï ð é ñ ð ì í æí é ä ì é ò í ä ð ó é ô ä ó õ ç ö ä ð õ ø è ê ç åå â ù ç åæú æéê ë ì ç åê í æí î û Completeness: The three level found to be complete (for this kind of use, i.e. with an obectively given domain) û Necessity: All three levels necessary û Independence: The three levels independant âmüì é ä õ ç ñ é æð ì Semantic Quality Syntactic Quality Pragmatic Quality H $"+ ' h # $ $ ' q F / y 6 1 1-1 3 5 / 4. 6 s - ; 6 E3 s F ; 6 q F / y 6 1 1-1 3 / - 4 1 6 l - 1 4 6 ; q - 3 4 6 1 1-1 3 1 6 l - 1 4 6 ; þ. 6 1 6 6 1 1-1 3-8 4. 6 4 y l 6 5/ ; 5 F 4 6 ; 7 F 1 4 5 5l F / 4 3 8 - k / ; 4. 6 8 1 F s 6 þ - 1 B Easy to use Useful 9 / 4 6 / 4 5- / 4 - k 3 6 > 6 6 ; 8-1 3 l 6 5F E 53 F 4 5- / - 8 4. 6 8 1 F s 6 þ - 1 B 13 14 ÿ! + *" * Jh + á * + () * ("() $ $ $ J + "!! + < 6 B B 6 1 F 1 6 : 53 3 6 4 y l 6 1 s - ; 6 EE6 1 o 0 1 F : 3 l 6 3 58 5B F 3 { - / ; 6 3 52 / 8 6 1 ; 52 l 1 - ; k B 4 r < 6 B B 6 1 F 1 6 s - ; 6 EE6 1 5 : 53 3 6 3 l 1 m B? 5 E8 6 E; 52 6 3 F s s 6 / 3 F 4 4 6 E 53 4 6 1 F : 2 - ; 6 6 2 6 / 3 B F l 6 1 Hw EF / ; 6 1-8 4 6 B : F E54 6 4 : 6 ; l 1-3 6 3 3 = : 6 1 B 4 x y = 3 l 1 m B = - 2 s - ; 6 EE Hw EF / ; 6 1 B : F E54 6 4 3 s m E - 2 s 5; E6 1 8-1 m / m ; 53 3 6 s m E6 / 6 7 F 3 3 6 1 6 ; 1 6 8-1 B - / 3 4 1 k 6 1 4 6 l 1 - E6 s 3 4 5E E5/ 2 6 1 6 / / 8-1 8 F B 4 53 B 6 l 1 - E6 s 3 4 5EE 5/ 2 6 1 ÿ ƒ hf š Â ("() +!MI # + I # + h "! D - 1 s - ; 6 EE6 1 2 6 / 6 1 6 E4 0 F / k 4 : 5; 6 3 5 s 6 1 3 l 6 3 58 5 B B 6 1 6 4 / 5/ 2 6 1 5 8-1. - E; 4 5 E 4 y l 6 1 s - ; 6 E E6 1 3 - s k 4 : 5B E6 3 = 6 E E6 1 8-1 s - ; 6 EE6 1 5 3 l 6 3 56 E E6 3 l 1 m B A B 5EE6 1 B : F E54 6 4 3 s m E - 2 s 5; E6 1 8-1 m / m ; 6 k E5B 6 s m E6 / 6 A 6 4 4 z F 3 6 1 4 8-1 m s k E52 2 { x 1 6 6 / 8-1 s 6 EE ; 53 B k 3 { - / F : B : F E 54 6 4 3 F 3 l 6 B 4 6 / 6 A B 5EE6 1 s 6 EE- s B : F E54 6 4 l m k E5 B 4 / 5: m F 3 6 1 4 l m 4 6-1 56 1 8 1 F 3 l 1 m B : 54 6 / 3 B F l 3 6 s 5-4 5B B Hw F 3 6 1 4 l m F 4 s - ; 6 EE6 1 6 1 1 6 3 k E4 F 4 F : 6 / 3-3 5F E B - / 3 4 1 k B 3 { - / 3 l 1-3 6 3 3 15 16 ƒ () $ + *" $"()# * + $ J! Interesseområde Mål for modellering Mennesker Modellering Representasonsmetode Eksempel på mål: Lag en kravspesifikason for en ny internettbank for å betene kundene i bank X. ÿ # ( á + '! )! + ("() +! ž ž B 4 x 1 6 1 3 - s k 4 : 5 B E6 1 6 E E6 1 s m 8-1. - E; 6 3 6 2 4 5 E o ; 6 E6 1 F : r s - ; 6 EE6 / n 0 F / : 1 6 6 / B 6 E4 l 6 1 3 - / 6 1 o l k E 5B k s r = 2 1 k l l 6 1 = 6 E E6 1 ; F 4 F 3 y 3 4 6 s 6 1 n } < 6 4 3 - shb F / k 4 4 1 y B B 6 3 5 s - ; 6 EE6 1 5/ 2 3 3 l 1 m B 6 4 q < 6 4 3 - sh6 1 k 4 4 1 y B 4 5 s - ; 6 EE6 / < < 6 4 3 - s B F / 3 56 3 - sh; - s 6 / 6 4 0 < 6 / 6 B 3 l E53 54 4 6 B k / / 3 B F l 6 / 4 5E ; 6 3-3 5F E6 F B 4 x 1 6 / 6 3 - sh; 6 E4 F 1 9 < 6 4 3 - s l k E 5B k sh4 - E B 6 1 s - ; 6 E E6 / 4 5 E m 5/ / 6. - E; 6? < 6 4 3 - shk E5 B 6 ; F 4 F : 6 1 B 4 x y 4 - EB 6 1 s - ; 6 EE6 / 4 5E m 5/ / 6. - E; 6 ž EE6 ; 53 3 6 3 6 4 4 6 / 6 6 / ; 1 6 1 3 6 2 2 { 6 / / - s s - ; 6 E E6 1 5/ 2 3 F B 4 5: 54 6 4 6 / Verktøy 17 18 3 3
A F > @? B ( + * )() $ $! Jh! + $ ) šm C / k / ; 6 1 2 1 k l l 6 F : ; 6 3 - s. F 1 5 / 4 6 1 6 3 3 6 F : ; 6 4 3 - s EF 2 6 3 s - ; 6 E E6 1 6 3 o 5/ 4 6 1 6 3 3 6 / 4 6 1 r n @ E5 B 6 4 y l 6 1 5 / 4 6 1 6 3 3 6 / 4 6 1 o 3 4 F B 6. - E; 6 1 3 r 5 6 / 3 y 3 4 6 s k 4 : 5B E 5/ 2 3 B - / 4 6 B 3 4 n Systemutviklere Brukere og deres ledere (brukerrepresentanter) Ÿ + ' +! $"()# * Hw F 3 6 1 4 l m s - ; 6 EE6 / - 2 3 6 s F / 4 5 B B 6 / 4 5E 3 l 1 m B 6 4 3 - shs - ; 6 E E6 / 6 1 3 B 1 6 : 6 4 5 0 F / 3 B 5 EE6 s 6 EE- sh; 6 4 3 - sh6 1 6 B 3 l E53 54 4 k 4 4 1 y B 4-2 ; 6 4 3 - s F 1 6 6 1 5s l E53 54 4 k 4 4 1 y B 4 Språk: Setningslogikk Eksplisitt modell: A, A -> B Implisitt modell: B Totalmodell: A, B, A -> B 19 20 Gh& & * $ J" h* # () $ I # + # *"! + & I! # $ 7 1 5s 1 ; - s 6 / 6 4 < 6 1 6 2 E6 1 6 4 n 3 - sh3 y 3 4 6 s 6 4 s m 8-1. - E; 6 3 6 2 4 5En 9 F / B 6 B 3 6 s l 6 E6 4 5/ / 6 8 F 4 4 6 1 ; 6 4 4 6 ; 6 F 3 l 6 B 4 6 / 6 3 - sh6 1 2 6 / 6 1 6 E4 F / 6 1 B { 6 / 4-2 6 1 6 B 3 4 6 1 / 4 6 3 4 6 s 4 o 8 n 6 B 3 n D 5/ F / 3 F : 4 F E6 E- : 6 / r C B 3 53 4 6 1 6 / ; 6 B - / 4 6 B 3 4 0 1 F : F E E6 1 6 ; 6 6 3 4 6 s 4 8-1 Ex 3 / 5/ 2 6 / l m 6 4. x y 6 1 6-1 2 F / 53 F 3 { - / 3 6 EE6 1 5/ 8-1 s F 3 { - / 3 3 y 3 4 6 s / 5: m n < 6 / - 1 2 F / 53 F 3 { - / 6 EE6 : 51 B 6 E 52. 6 4 6 / 5 F / B 6 / o8 n6 B 3 n 6 B 3 53 4 6 1 6 / ; 6 1 k 4 5/ 6 1 8-1 k 4 3 6 / ; 5/ 2 F : B - / 4 - k 4 3 B 1 58 4 r n @ 4 : 5B E5 / 2 3 B - / 4 6 B 3 4 w 6 2 1 6 / 3 5 / 2 6 1 4 5 E Ex 3 / 5 / 2 6 / B / y 4 4 6 4 4 5 E 1 6 3 3 k 1 3 3 54 k F 3 { - / 6 / 5 l 1-3 { 6 B 4 6 4 n < 6 / - 1 2 F / 53 F 3 { - / 6 EE6 : 51 B 6 E 52. 6 4 6 / 8-1 l 1-3 { 6 B 4-1 2 F / 53 F 3 { - / 6 / = EF / 4 F / / 6 4 6 2 1 6 / 3 6 4 F : s m E6 4 8-1 s - ; 6 EE6 1 5 / 2 21 fg! '! $ J! # $! + I # + ()# * + $ J!#" $& (' $!*) $,+$-. / 10243 $$ 2. + / 5$$. 6 $87. $!. /9. 3:! ; '!5 22 fg! )'! $ J * # () $ + + $ * $ I # + () # $ ("'! $ J /6+<! /<6+<! 9 6+ = 6+ = 9 Kravspesifikason: Man ser kun på den eksternt observerbare oppførsel til data-systemet Design: Man ser også på den interne oppbygging av det tekniske systemet 6+< $ $ Â ()() +!MI # + ()# *! Modeling domain CD Modeller explicit knowledge Physical Semantic CE explicit knowledge Goals of modelling Organizational Model externalization Empirical Technical pragmatic Technical Perceived semantic pragmatic Syntactic Er modellen av høy kvalitet? Hva må eg vite for å kunne si mer om dette? Language extension 23 24 4 4
K Kan K Kan H# *! (Š& I # + ) ' + + )'!! &! + PERSON N WRITES M PAPER Språk: ER Primærdomene: Konferanseorganisering Utviklingskontekst: Design av databaseløsning TITLE LANGUAGE œ!h! / $G'HJI = Setter krav til språkene som er brukt 6$92 Persistens Tilgengelighet man uttrykke ønsket kunnskap? deltagerne bruke språkene effektivt? -> Egnede språk og språktilpasningsmekanismer -> Databasefunksonalitet (repository) 25 26 ƒ (Š& +!h! +5 5 2$ $ Ergonomi Graf og dokument-layout Lesbarhet Informasonsteori! $$ $ + 5 5 Expressive economy Bruk av uthevelser 7! (Automatisk) graf-layout, beregning av lesbarhetsindeks, grammatikksekk, evaluering av fargebruk. ƒ! (Š& & h* + J"J + I # ' 27 28 ÿ $!!h! + 5$ 21H I = Syntaktisk ugyldighet Syntaktisk ufullstendighet! $$ $ + 5 5 Formell syntaks 7! Feilforhindring Feildetekson Feilkorrekson (automatisk eller via forslag ( spellcheck ) ) ƒ! (Š& & h $!! ' J * J 29 30 5 5
ƒ! (Š& & h $!! ' I ' $ * J ÿ () $!h! $ Gyldighet: M\D =Ø Kompletthet: D\M = Ø 2! L9$L!; $$ $ + 5 92 5 $$ 7 L!M$$! $$N! 9JL! 31 32 ƒ! (Š& & h () $! ' J * J + J ()!h! $ $O59$ 6I 2! $$ $$!$O 22N P 9$5 5O + 5!92 5 0 5$$ 7 55N! $N 65!;55!$Q$ $N 33 34 ƒ! (Š& & I + + $ Jg ÿ & +! I + ƒ! (Š& & I + + $ Jg H# * I + 35 36 6 6
ƒ! (Š& & h + $ I # + () # $ Gh& & I () $!h! $ Oppfattet gyldighet: I\K = Ø Oppfattet kompletthet: K\I = Ø Feasibility P $$!$ 5! 2Q!$O55 P 5 $!!$ $ $$!Q $2 $$5$$$ $ $$ $! L!L 37 38 ÿ #! $ /2 5;$ ; $$ :$!!P9$2 L9$L2!$! $!$ 6! 55 2 $!! 55 O2!$ 5 P + 5 NQO$ 5 $2$! 2O 5$ $$ 7 $!M$$ 92$ H# *! (Š& h "! + ("() +! I J ' + R ST S U T 39 40 g' $ $! &! " $$!! $ $2! 5 $! $$V 5 H' I = " $J 5 'H I = 7! Identifisering av interessenter Identifisering av kunnskapskilder Forskning og undersøkelser Utvelgelse av deltagere Opplæring av deltagere ÿ & +!! Utvelgelse/avgrensning 41 av problem 42 5 $$ $ $$5Q$$5$ $ 5$N 5 5 $ $! $ O $ $ $5 )$ 9 5 5 $ 5 5$$ 2$ $ $ 7 7
Z Oppfattet \ W Y X [ ` ] _ ^ a ÿ & +!! I # + # *"! + ("() +! Modeling domain Participant knowledge Knowledge externalizability appropriateness / Participant language knowledge appropriateness Model externalization Domain appropriateness Technical 43 Technical appropriateness Comprehensibility appropriateness Language extension # # +! # + + ("() +! Knowledge Modeling domain b Participant Perceived knowledge semantic Semantic Physical Empirical Model externalization Pragmatic Technical 44 Pragmatic Domain appropriateness Knowledge externalizeability appropriateness/ Participant language knowledge appropriateness Syntactic Comprehensibility appropriateness Language extension Technical appropriateness }~ ~ cde < ƒ fghg i klmnnmopqr st pqukov swxkqwwywzmv mo{gg '!$959!$! 5 N!$! 2$ $!$5 $$ $ Fysisk Empirisk Syntaktisk Semantisk Pragmatisk Sosial (Organisasonell) semantisk $ ' 55 5!$ $$!$ 5!$ N $ 45 Replace cde fghg i klmnnmopqr st pqukov swxkqwwywzmv mo{gg Š Œ ƒ Š<Ž ƒ ~ ƒ ŒŒƒ ƒ ŒŒƒ 66 2 '! + +6 /V$ 66 < this text with file name 46 8 8