OSTERØY KOMMUNE Tilleggsinnkalling av Formannskapet Møtedato: 25.03.2015 Møtestad: Osterøy rådhus - heradsstyresalen Møtetid: kl. 14:30 Eventuelle forfall må meldast til Bente Skjerping per tlf. 56192100, sms til eller per epost til bente.skjerping@osteroy.kommune.no Varamedlemmer møter berre etter nærare avtale. Sakliste Saknr Tittel 017/15 Prinsippvurdering om bruk av momsavtalar 23. mars 2015 Kari Foseid Aakre ordførar Bente Skjerping sekretær
SAKSPAPIR Saksnr Utval Type Dato 017/15 Formannskapet PS 25.03.2015 Heradsstyret PS Saksbehandlar ArkivsakID Jostein Førre 15/1041 Prinsippvurdering om bruk av momsavtalar Anleggsbidragsmodellen og justeringsmodellen Osterøy kommune tek i bruk momsavtalar som anleggsbidragsmetoden og justeringsregelmetoden i forhandlingar med utbyggar om realisering av reguleringsplanar. Saksopplysningar: Bakgrunn Osterøy kommune ønskjer å leggja til rette for vekst og utvikling i kommunen. Kommunen har over tid inngått fleire samarbeidsavtalar med utbyggarar. Osterøy kommune ønskjer også å auke bruken av utbyggingsavtalar for i større grad å få klargjort kven som har ansvar for kva i utbygging av ulike reguelringsplanar. Utbyggingsavtalar er regulert i Plan- og bygningslova og heradstyret har vedteke retningsliner for bruk av utbyggingsavtalar jmf. Heradstyresak 048/08 Utbyggingsavtalane blir vedtekne av heradstyret. I dei feste tilfelle må utbyggjar heilt eller delvis opparbeida og kosta infrastruktur som etter ferdigstillinga blir overført vederlagsfritt til kommunal eige, drift og vedlikehald. Private utbyggjarar må betala meirverdiavgift på bygginga av offentleg infrastruktur sjølv om infrastrukturen skal overdragast vederlagsfritt til kommunen. I regelverket for meirverdiavgift er det no gitt rom for at private utbyggjarar kan få momsfrådrag eller momskompensasjon ved bygging av offentleg infrastruktur som skal overtakast av kommunen. Anleggsbidragsmodellen og justeringsmodellen kan brukast til dette formålet, men krev særskilde avtalar mellom utbyggjar og kommunen i tillegg til kommunal administrativ oppfølging. Ei rekkje andre kommunar bruker begge, eller ein av modellane. Det er frivillig om ein kommune vil inngå slike momsreduserande avtalar med private utbyggjarar. Saka blir fremja som ei prinsippvurdering av om det er ønskjeleg at kommunen inngår momsavtalar i samband med forhandlingar med private utbyggjarar. Saksutgreiing I pågåande utbyggingar, som mellom anna Espevoll næringsområde har utbyggjarar vendt seg til kommunen med ønske om å inngå avtale for å byggja momsfri infrastruktur.
Det er to måtar avgiftsbelastninga for offentleg infrastruktur som blir opparbeidd av utbyggjar kan reduserast på. Enten med anleggsbidragsmodellen eller ved bruk av justeringsretten for meirverdiavgift. Fleire kommunar i distriktet nyttar seg av begge eller ein av modellane. Private utbyggjarar får i medhald av Plan- og bygningslova, i ein utbyggjaravtale, eller anna avtale krav om å opparbeida den offentlege infrastrukturen som er nødvendig for at utbygginga kan realiserast. Infrastrukturen blir overdregen vederlagsfritt til Osterøy kommune til framtidig eige, drift og vedlikehald. I hovudsak gjeld det opparbeiding av kommunale vegar og trafikkanlegg, vatn- og avlaupsanlegg, i tillegg til nødvendig tilknyting og samankopling til eksisterande infrastruktur. I enkelte tilfelle kan det også dreia seg om privat opparbeiding av friområde, leikeareal etc. Utbyggjar prosjekterer, byggjer og dekkjer kostnaden med infrastrukturen, men har ikkje høve til frådrag eller kompensasjon for meirverdiavgift. Meirverdiavgifta blir difor ein endeleg kostnad i prosjektet. Dersom kommunen er byggherre blir ikkje meirverdiavgifta ein endeleg kostnad jamf. Lov om meirverdiavgift (mval) og Lov om kompensasjon av meirverdiavgift for kommunar, fylkeskommunar mv. Aktuelle spørsmål er korleis utbyggjar kan nyta godt av kommunen sin avgiftsposisjon når offentleg infrastruktur blir opparbeidd i privat regi og seinare blir overført til kommunal eige, drift og vedlikehald. Både anleggsbidragsmodellen og justeringsmodellen er juridisk godkjende modellar. Dersom modellane blir nytta vil utbyggjar kunna redusera prosjektkostnadane ved at MVA blir fjerna, eller redusert, som kostnad. Det må inngåast eigne avtalar om bruk av modellane. Ein kan inngå avtale parallelt med ein utbyggingsavtale eller i samband med ei byggesak der utbyggjar er pålagt å opparbeida offentleg infrastruktur med heimel i reguleringsplan. Ordningane står fram som lojale tilpassingar til gjeldande regelverk. Kommunen sine administrasjonskostnadar skal dekkast av utbyggjar, og avtalane kan utformast slik at utbyggjar tar på seg risikoen for eventuelle endringar i regelverket. Ordninga skal ikkje medføra nokon økonomisk belastning for Osterøy kommune, men momsreduserande avtalar vil krevja kommunal administrativ oppfølging. Avtalane skal utformast, tolkast og følgjast opp. Kommunen er avhengig av å ha gode rutinar for oppfølging av slike avtalar og garantiar, og er avhengig av ein god rekneskapspraksis for å handtera ordninga og følgje opp prosjekta. Anleggsbidragsmodellen Anleggsbidragsmodellen har vore nytta i fleire år. Modellen er stadfesta av Skattedirektoratet ei rekkje gonger, og seinast i ein bidande førehandsuttale av 05.08.2005 nr 33/05. Modellen inneber at kommunen er byggherre for den offentlege infrastrukturen og utbyggjar betaler anleggsbidrag til kommunen tilsvarande utbyggingskostnaden utan MVA. Anleggsbidrag til opparbeiding av infrastruktur med heimel i Plan- og bygningslova er ikkje å sjå på som omsetning og skal ikkje reknast avgifter av. Modellen byggjer opp under kommunen si rolle som byggherreorganisasjon og kan bidra til å kvalitetssikra gjennomføringa av infrastrukturtiltaka. Administrasjonen er likevel kritisk til bruk av ein såkalla «stråmannsmodell» der kommunen berre er byggherre «på papiret». I klagenemnd for MVA sak 6919 måtte ein kommune betala tilbake meirverdiavgift(14 mill kr) fordi kommunen ikkje var reell byggherre i ein avtale etter anleggsbidragsmodellen. Osterøy kommune har ein eigen byggherreorganisasjon, Sektor for miljø og teknikk, som kan ta på seg byggherrefunksjonen for utbyggjar i nokre tilfelle. Ein skal derimot merke seg at om einpåtar seg rolla som byggherre for realisering av private planar, vil kapaistet til realisering av kommunale planar (t.d. VA-plan), investeringar (kommunale formålsbygg) og drift bli skadelidande på grunn av
ressurtilgangen innan fagområdet. Rådmannen ser for seg ein anleggsbidragsmodell med følgjande hovudmoment: Kommunen v/sektor for miljø og teknikk kan ta på seg å vera byggherre for kommunaltekniske infrastrukturanlegg for private utbyggjarar. Utbyggjar stiller bankgaranti for tilstrekkeleg beløp til å finansiera utbygginga. Kommunen stiller tekniske krav til anlegget. Offentlege innkjøpsreglar skal følgjast. Planar og anbodsdokument skal sendast til kommunen for kvalitetssikring. Utbyggingskostnadane blir fakturert direkte frå entreprenøren til kommunen med meirverdiavgift. Kommunen får frådrag/kompensasjon for meirverdiavgifta. Utbyggjar betaler kommunen sine utgifter gjennom anleggsbidrag utan MVA. Beløpet blir overført til ein særskild konto øyremerka tilskot til aktuelle anlegg. Alle kommunen sin administrative og finansielle kostnader skal betalast av utbyggjar. Kostnadsprinsippet blir konkretisert i kvar enkelt avtale. Anlegget blir kontinuerleg aktivert i kommunen sin rekneskap som eit kommunalt anlegg. Justeringsmodellen I 2008 blei det innført nye reglar om justering av meirverdiavgift i Meirverdiavgiftslova. Reglane opnar for at betalt inngåande MVA kan krevjast tilbakebetalt dersom infrastrukturen gjennom eigarskifte blir endra frå meirverdiavgiftspliktig (privat) til meirverdiavgiftsfri (offentleg) verksemd. Ordninga inneber at kommunen sin avgiftsposisjon kan komma utbyggjar til gode ved at det blir inngått avtale om at innbetalt MVA for privat opparbeidd infrastruktur, som blir overført vederlagsfritt til kommunen, kan krevjast tilbakebetalt år for år over ein tiårs-periode. Kommunen sine administrasjonskostnadar vil bli trekt frå. Justeringsmodellen har følgjande hovudmoment: Utbyggjar prosjekterer, byggjer og betalar infrastrukturanlegga. Kommunen og utbyggjar inngår avtale om overføring av justeringsrett for MVA Anlegga blir overført vederlagsfritt til kommunen for eige, drift og vedlikehald. Kommunen krev MVA som utbyggjaren har betalt for anlegga tilbake frå staten. Kommunen betaler MVA tilbake til utbyggjar. Administrasjonskostnadar blir evt trekt frå. Det er kommunen som er den som overtek anlegga som kan krevja meirverdiavgifta tilbake frå avgiftsmyndigheitene. Tilbakebetaling skjer over ein tiårs-periode etter at kommunen har overteke infrastrukturanlegga. 1/10 av den betalte MVA blir tilbakebetalt kvart år. Det er eit krav om at inngåande MVA for infrastrukturen må overstiga 100.000, og det er ein føresetnad at kommunen i heile tiårs-perioden nyttar anlegget i verksemda som er avgiftspliktig /har rett til kompensasjon. Kommunen og utbyggjar må inngå særskild avtale for kvart enkelt prosjekt. Oppgjeret kan skje som ei eingongsbetaling eller år for år. Kommunen må ha dokumentasjon frå utbyggjaren som viser fullføringstidspunkt, kostnad, meirverdiavgift som har komme på og beløp som kan krevjast tilbakebetalt. Ut frå omsynet til økonomisk risiko, mellom anna ei mogeleg regleendring, meiner rådmannen at kommunen bør opptre som rein formidlar og overføra år for år det beløpet som vil bli justert, og ikkje forskotera beløpet som ein eingongssum. Det kan avtalefestast at utbyggjar har risikoen for eventuelle endringar i regelverket. Det kan også avtalast at utbyggjar kvart år skal senda inn nødvendig dokumentasjon til kommunen og be om justering/ tilbakeføring av MVA.
Vurdering Rådmanen ser frodelar med å kunna nytta ordningar som reduserer meirverdiavgiftskostnaden i utbyggingsprosjekt. Momsavtalar kan gje eit positivt forhandlingsklima, initiera til utvikling og vekst i kommunen og samtidig medverka til at det blir mogeleg å gjennomføra meir heilskaplege utbyggingar. Rådmannen vurderer at tiltak som kan leggja til rette for byggjeaktivitet og avgrensa kostnadane ved utbygging vil kunna vera med på å gjera Osterøy til ein attraktiv kommune å etablera seg i. Reduserte avgifter kan bidra til at prosjekta i større grad blir rekningssvarande og med det prisen til forbrukarane lågare. Momsavtalar kan vera avgjerande for realiseringa av eit prosjekt og utbyggjar kan vera villig til å ta på seg tiltak der kvaliteten blir heva over det minimum som reguleringsplane krev. Fleire kommunar i distriktet nyttar begge, eller ein av modellane. Rådmannen ser fordelar med å kunna nytta begge modellane, anleggsbidragsmodellen og justeringsmodellen, i forhandlingar med utbyggarar. Kommunen sine administrative kostnadar blir lagt på utbyggjar. Risikoen og det administrative meirarbeidet som kjem på kommunen ved å bruka desse modellane må kompenserast gjennom anleggsbidrag, avtalar og garantiar frå utbyggjar. Forslag til avtalar blir lagt fram for politisk handsaming. Konklusjon Osterøy kommune bør ta i bruk momsavtalar som anleggsbidragsmetoden og justeringsregelmetoden for å stette realisering av reguleringsplanar.