Samtykkekompetanse. Hans Johan Breidablik

Størrelse: px

Begynne med side:

Download "Samtykkekompetanse. Hans Johan Breidablik"

Nils Haraldsen
9 år siden
Visninger:

1 Samtykkekompetanse Hans Johan Breidablik

2 Kasus: Bjarne S. 75 år gamal enkemann, og som fått diagnosen demens av fastlegen Bjarne greier ikkje å halde oversikt over rekningane sine og har enda opp med ulike inkassokrav Fastlegen føresler at han får oppretta ein (hjelpe)verge for å hjelpe seg med det økonomiske. I tillegg foreslår legen at han burde ta imot noko offentleg hjelp i form av matombringing, tilsyn av heimetenestene og kanskje eit dagsentertilbod? Bjarne går med på forslaget om hjelpeverge, men ikkje noko dagsenter eller anna innblanding frå det offentlige. a. Er vurdering av samtykkekompetanse relevant her?

3 Svar Helsehjelp kan berre gjevast med pasienten sitt samtykke (hovudregel) med mindre det føreligg lovheimel eller anna gyldig rettsgrunnlag for å gje helsehjelp utan samtykke (unntak) Pasienten (som er samtykkekompetent) har rett til helsehjelp men ingen plikt til å motta den

4 Fortsettelse: Bjarne blir etterkvart meir desorientert, snur døgnet og ringer nevøen sin på alle døgnets tider, han gløymer å skru av kokeplatene og har problem med å kle på seg etter tilhøva og tidvis også å finne tilbake til bustaden Nevøen kontaktar kommunen og er bekymra for at han kan lide overlast, og ikkje kan klare seg åleine lenger Bjarne vil ikkje høyre snakk om å flytte på sjukeheim, då «er det betre å gå til grunne» som han seier Heimetjenesten ser ikkje anna løysing enn å be fastlegen vurdere om Bjarne er samtykkekompetent

5 Vurdering av samtykkekompetanse: Generell somatisk og psykiatrisk utgreiing Målretta spørsmål for å avklare om han forstår konsekvensane av å nekte meir hjelp eller sjukeheim Evnen til å forstå kva saka dreiar seg om: Pasientens kompetanse til å ta avgjerd i spørsmål om helsehjelp, og evna til å forstå rekkevidda av å nekte helsehjelp

6 Vurdering (forts.) Skal foreta ei konkret vurdering i forhold til den beslutninga som skal takast Pasienten sin forutsetning for å samtykke skal optimaliserast Opplysningar frå andre (komparentar) om endring av tilstanden inkludert funksjonsnivået før han vart sjuk Vurderinga skal være ein prosess, der pasienten må få tid og hjelp til å ta avgjerda Ved komplekse problemstillingar må informasjonen og vurderingen evt. gjentakast flere gonger

7 Fortsettelse: Det var noko usikkerheit i høve til om Bjarne hadde samtykkekompetanse eller ikkje, men han gjekk etterkvart med på å ta imot noko hjelp og tilsyn heime Ein kald haustdag finn naboen ham tynnkledd ute, liggande på bakken, og han klarer ikke stå på bena. Fastlegen blir tilkalla. Han ønskjer å legge Bjarne inn på sjukehuset, men han vil ikke høyre snakk om det. Han ber om å bli køyrt heim til bustaden sin. Hva gjer fastlegen no?

8 svar Fastlegen legg no Bjarne inn på sjukehus mot hans eigen vilje. Lovheimel 7 Øyeblikkelig hjelp: -Helsepersonell skal straks gje den helsehjelpa dei evnar når det må antakast at hjelpa er påtrengande nødvendig. -Nødvendig helsehjelp skal gjevast sjølv om pasienten ikkje er i stand til å samtykke, eller motset seg helsehjelpa

9 Fortsettelse: Bjarne hadde brote lårhalsen og vart anbefalt operasjon frå sjukehuset, men han ville ikkje la seg oprerere då han meinte «beinet kunne gro berre han fekk ligge der ei tid» Ortopeden rådførte seg då med fastlegen og gjorde et vedtak etter kap 4 a Han vart raskt overført til ein rehabiliteringsingspost på sjukeheimen for vidare oppfølgjing og opptrening Der vart han rabiat, slo etter personalet, vakla seg trugande inn på andre pasientar sine rom og uroa heile avdelinga Har personalet lov å holde ham fysisk? Har ein lov å gje ham roande medisin mot hans vilje?

10 Kap 4 A? Vurdering av samtykkekompetanse er ein skjønnsmessig handling som skal journalføres, men dette er ikke eit vedtak Eit vedtak etter Kap 4 A skal gjerast kun på dei som nekter somatisk helsehjelp Kven skal vurdere samtykkekompetansen? den som yter helsehjelp» Pasientar skal i størst mogeleg grad få den helsehjelp som de presumptivt (trulegvis) ville takka ja til dersom dei evna å samtykke til denne

11 Svar Uroen (truleg akutt delir) blei oppfatta som såpass alvorlig at helsehjelpen var påtrengende nødvendig og at ø-hjelpsplikta gjorde seg gjeldande Dei gav difor Bjarne både Haldol og Stesolid for å roe ham ned sjølv om han nekta Personalet oppfatta vidare situasjonen som klart fårleg for både Bjarne sjølv og andre. Dei heldt han fast ei stund, og i ettertid påberopte dei seg her nødrett/nødverge, noko dei også journalførte.

12 Helse Førde prosedyredokument Helsehjelp til pasientar utan samtykkekompetanse: Rettleiing til vurdering av samtykkekompetanse:

Like dokumenter

Samtykkekompetansevurdering i praksis. Kurs fylkesmannen i S-T 11.9.13 Overlege Dagfinn Green

Samtykkekompetansevurdering i praksis Kurs fylkesmannen i S-T 11.9.13 Overlege Thomas F a. Thomas F er en 75 år gammel enkemann og har av sin fastlege Dr. G fått diagnosen demens, sannsynlig Alzheimer