NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12

Transkript

1 GRD 12 NSIONLE SENIOR SERTIFIKT GRD 12 LNDOUWETENSKPPE V1 NOVEMER 2014 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 15 bladsye.

2 Landbouwetenskappe/V1 2 DE/November 2014 INSTRUKSIES EN INLIGTING Hierdie vraestel bestaan uit TWEE afdelings, naamlik FDELING en FDELING. eantwoord L die vrae in die NTWOORDEOEK. 3. egin ELKE vraag op 'n NUWE bladsy. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 5. Nieprogrammeerbare sakrekenaars mag gebruik word Toon LLE berekenings, insluitend die formules, waar toepaslik. Skryf netjies en leesbaar.

3 Landbouwetenskappe/V1 3 DE/November 2014 FDELING VRG Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter ( D) langs die vraagnommer ( ) in die NTWOORDEOEK neer, byvoorbeeld Die soort diere wat hoofsaaklik op ruvoer voed: D Varke Hoenders eeste Eende Die metaboliese energiewaarde van 'n voer is gelyk aan die bruto energie van die voer minus die energie wat in die verlore gaan. D mis, urine en liggaamshitte gasse, urine en liggaamshitte mis, gasse en liggaamshitte mis, urine en gasse Diffusie is die proses wat verwys na die beweging van molekules of partikels... (i) (ii) (iii) (iv) vanaf 'n hoër na 'n laer konsentrasie. vanaf 'n laer na 'n hoër konsentrasie. saam met die konsentrasiegradiënt. teen die konsentrasiegradiënt. Kies die regte kombinasie: D (i) en (iv) (i) en (iii) (ii) en (iii) (ii) en (iv) Diere kan water uit die volgende waterbronne kry: D Omgeskakelde water, drinkwater en water uit voere Metaboliese water, drinkwater en water uit voere Essensiële water, omgeskakelde water en drinkwater Geforseerde water, drinkwater en water uit voere

4 Landbouwetenskappe/V1 4 DE/November EEN van die volgende kombinasies van siektes kan as bakteriese siektes geklassifiseer word: D Hondsdolheid en miltsiekte Rooiwater en Newcastle-siekte Klontwol en slenkdalkoors Mastitis en tuberkulose (T) Verkeerde hantering van plaasdiere kan bleek, pap en waterige vleis, swak gradering van karkasse weens kneusing asook na die slagproses tot gevolg hê. D geel vet versagting van die vleis sagter bene vertraagde rigor mortis Die goedkoopste en volhoubaarste manier om produksielewering in organiese diereproduksie te verhoog, is om te gebruik. D geoutomatiseerde omgewingsbeheer in 'n skuiling 'n doeltreffende teelprogram groeistimulante chemikalieë om siektes te voorkom Die hormoon verantwoordelik vir die ontwikkeling van sekondêre manlike geslagskenmerke word deur deel... vrygestel D

5 Landbouwetenskappe/V1 5 DE/November verwys na die heg van die embrio aan die endometrium van 'n sog. D Dragtigheid Sinchronisasie Implantasie Kopulasie Die pasgebore kalf of lam word kolostrum gegee om te verhoog. D weerstand teen siektes melkproduksie die sametrekking van willekeurige spiere hormonale funksie (10 x 2) (20) 1.2 Dui aan of elk van die beskrywings in KOLOM van toepassing is op SLEGS, SLEGS, EIDE EN of GEENEEN van die items in KOLOM nie. Skryf slegs, slegs, beide en of geeneen langs die vraagnommer ( ) in die NTWOORDEOEK neer, byvoorbeeld Slegs. Voorbeeld: KOLOM KOLOM : Mieliemeel 'n Voer met 'n hoë : Karkasmeel proteïeninhoud ntwoord: slegs KOLOM KOLOM : Vitamien 'n Tekort aan hierdie voedingstof : Vitamien D kan parakeratose veroorsaak : Diere word mak Gevolg van die regte en gereelde : ggressiewe temperament hantering van diere : ek-en-klouseer : Slenkdalkoors Voorbeeld van 'n virussiekte : 90 dae Die droë periode van melkkoeie : 60 dae voor hulle volgende kalwing : Reproduktiewe kloning : Terapeutiese kloning 'n Nuwe organisme word geskep (5 x 2) (10)

6 Landbouwetenskappe/V1 6 DE/November Gee EEN woord/term/frase vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die woord/term/frase langs die vraagnommer ( ) in die NTWOORDEOEK neer Strategiese plan vir veeboere om te verseker dat daar genoeg voer op die plaas is om vir 'n tydperk van een jaar aan al die behoeftes van diere te voldoen 'n Permanente hanteringsfasiliteit wat gebruik word om 'n bul aan sy kop te bedwing 'n Paar globulêre kliere wat soos 'n tros druiwe lyk en wat die grootste sekondêre geslagskliere van 'n bul is Die proses wat lei tot die vorming van eierselle of ova 'n Inflammatoriese bakteriese siekte wat akuut of chronies kan wees en wat die uier van 'n koei aantas (5 x 2) (10) 1.4 Verander die ONDERSTREEPTE WOORD(E) in elk van die volgende stellings om hulle WR te maak. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommer ( ) in die NTWOORDEOEK neer Die kouproses is 'n chemiese vorm van vertering wat die oppervlakarea van voedsel vir effektiewe ensiemaktiwiteit vergroot 'n Voedingsbenadering waar diere onbeperkte toegang tot 'n aanvulling kry en hulle kan vreet wanneer en soveel hulle wil, word hooivoeding genoem Kwarantyn behels die bestuurspraktyk en -strategie wat die ontstaan en verspreiding van siektes deur kontak beheer Die verf van sôe se spene met 'n sinkoplossing verminder die kans van bloedarmoede in klein varkies Oorplanting is 'n tegniek wat op vroulike diere gebruik word om hulle ongeveer op dieselfde tyd te laat bronstig word. (5 x 1) (5) TOTL FDELING : 45

7 Landbouwetenskappe/V1 7 DE/November 2014 FDELING VRG 2: DIEREVOEDING egin hierdie vraag op 'n NUWE bladsy. 2.1 Die diagram hieronder toon die roete van voedsel deur die maag van 'n plaasdier. Slukderm Dunderm Dunderm Identifiseer die soort dier wat 'n maag soos in die diagram hierbo het. (1) Identifiseer die prosesse wat deur pyltjies, en verteenwoordig word. (3) Die proses wat deur pyltjie voorgestel word, is voordelig vir hierdie plaasdier. Motiveer hierdie stelling deur DRIE voordele te noem. (3)

8 Landbouwetenskappe/V1 8 DE/November Die tabel hieronder dui die gehalte van weivelde en voedingswaardes oor 'n tydperk van drie seisoene aan. SEISOEN GEHLTE VN WEIVELD VOEDINGSWRDE Somer Hoog Hoë proteïene en energie Winter Laag Lae gehalte proteïene, droë weiveld Lente Goed (nuwe groei) Verhoogde proteïeninhoud eskryf kortliks hoe die bevolkingsgrootte van die volgende mikroorganismes in die retikulorumen van diere wat op hierdie weivelde wei met die seisoene sal verskil, met verwysing na: (a) (b) milolitiese bakterieë in die somer Proteolitiese bakterieë in die winter (2) (2) eskryf die gehalte van 'n aanvullende voer wat in die winter op hierdie weivelde voorsien sal word. (2) Noem die vitamien wat waarskynlik gebrekkig is by diere wat op droë weivelde wei. (1) 2.3 'n Dier vreet 24 kg hooi met 'n voginhoud van 12%. Dit skei 7,3 kg droë mis uit ereken die koëffisiënt van verteerbaarheid van hierdie hooi. (5) Die hooi wat hierbo genoem word, kan nie vir melkkoeie as die enigste bron van voer aanbeveel word nie. Regverdig hierdie stelling. (2) 2.4 Die tabel hieronder dui die samestelling van twee dierevoere aan. VOER VOER 80% TVV 50% TVV 8% VP 4% VP 4 mg kalsium 2 mg kalsium 6% ruvesel 12% ruvesel Identifiseer die voer wat heel waarskynlik aan nie-herkouende diere gevoer sal word. (1) Motiveer die antwoord op VRG (2) ereken die voedingsverhouding van VOER. (3)

9 Landbouwetenskappe/V1 9 DE/November Die grafiek hieronder illustreer 'n voervloeiprogram. eantwoord die vrae wat volg. 180 Hoeveelheid voer in 'n voervloeiprogram in 'n tydperk van een jaar Hoeveelheid voer (ton) Voer beskikbaar Voer benodig 0 Jan. Feb. Mar. pr. Mei Jun. Jul. ug. Sep. Okt. Nov. Des. Tyd (maande) Vanaf die grafiek hierbo, lei die getal maande af waartydens daar meer voer beskikbaar sal wees as wat die diere nodig het. (1) Dui 'n bepaalde maand aan waartydens die beskikbare voer die mees onvoldoende vir die diere sal wees. (1) ereken die voertekort in Oktober in kilogram (kg). (3) Stel DRIE kostedoeltreffende maatreëls vir beter voerbenutting voor wat in Januarie en Februarie toegepas kan word. (3) [35]

10 Landbouwetenskappe/V1 10 DE/November 2014 VRG 3: DIEREPRODUKSIE, ESKERMING EN EHEER egin hierdie vraag op 'n NUWE bladsy. 3.1 Die produksiestelsel hieronder kom algemeen op klein skaal in plattelandse gemeenskappe voor. Hoenders word met oorskietkos uit die huis en graangewasse van lande af gevoer Identifiseer die tipe pluimveeproduksiestelsel hierbo wat gewoonlik deur landelike gemeenskappe beoefen word. (1) Noem DRIE voordele van die stelsel in VRG (3) Noem DRIE probleme wat met hierdie soort produksiestelsel geassosieer kan word. (3)

11 Landbouwetenskappe/V1 11 DE/November Die strukture, apparate en toestelle hieronder word in die hantering en bestuur van plaasdiere in 'n diereproduksiestelsel gebruik. Doringdraadheining om plaasgrond te verdeel 'n parte drukgang Rooi vlae en waarskuwingstekens Kraal met takke en stokke gemaak 'n Skuiling met houtpale en seil gemaak Dui aan watter van die strukture, apparate en toestelle hierbo die geskikste sal wees om in elk van die volgende situasies te gebruik: Die implementering van 'n wisselweidingstelsel (1) estaansboere gebruik hierdie struktuur om diere snags te huisves (1) eskerming van jong lammers teen koue en wind (1) 'n Trop beeste wat 'n openbare pad oorsteek (1) 3.3 Die boere hieronder is by twee verskillende produksiestelsels betrokke. OER oer in 'n ha semi-ariede gebied met 2 werkers. Die plaas het 1 plaasstoor, 8 windpompe, 1 beeshanteringsfasiliteit, 1 dipstasie en 400 beeste wat op natuurlike weiding aangehou word. OER oer in 'n 400 ha nat gebied met 20 werkers. Die plaas het 6 plaasstore, 25 voerkraalkampe, 3 beeshanteringsfasiliteite, 3 dipstasies en beeste Identifiseer die boerderystelsel wat deur OER beoefen word. (1) Gee TWEE redes uit die tabel wat die antwoord op VRG ondersteun. (2) Onderskei kortliks tussen die voedingstrategieë wat deur OER en OER gevolg word. (2) Noem TWEE maatreëls wat OER kan tref om produksie te verhoog. (2)

12 Landbouwetenskappe/V1 12 DE/November Liggaamstemperatuur, die getal asemteue per minuut en die hartkloptempo van die dier is hoofaanwysers van die gesondheid van 'n dier Noem die liggaamsdeel van 'n koei waar die termometer ingesteek word om die liggaamstemperatuur te meet. (1) 'n Dier ly aan 'n akute siekte. Wat sal die status van die volgende gesondheidsaanwysers van hierdie dier wees: (a) (b) (c) Liggaamstemperatuur semhalingstempo Hartklop (1) (1) (1) 3.5 Die prentjie hieronder is op die beheer van eksterne parasiete gebaseer. Voorkom dit... met Delete LL Reg. Nr. G2837 Wet 36/1947 Vlieë Myte Luise With... Renostervoël Ox-pecker verenigbaar ompatible Reg-om-te-gebruik giet net oor Residuele aksie Niesistemiese aksie Deltametrien 0,50% m/v mitrax 2,0% m/v Piperoniel utoksied 2,0% m/v Identifiseer die soort en die naam van die bosluis wat met hierdie medikasie behandel word. (2) Dui EEN dieresiekte aan wat deur die bosluis in VRG oorgedra word. (1) Die chemiese stof hierbo word as omgewingsvriendelik beskou. Regverdig hierdie stelling deur TWEE redes uit die data in die prentjie te gee. (2) Stel 'n geskikte metode voor om hierdie chemiese stof toe te dien. (1)

13 Landbouwetenskappe/V1 13 DE/November Die rol van die staat is om beheer oor medisyne en middels soos die een in die prentjie uit te oefen. Regverdig hierdie stelling deur TWEE aspekte uit die data hierbo te noem. (2) 3.6 oere moet bewus wees van plante wat 'n gevaar vir vee inhou omdat hulle giftig is Noem TWEE plante wat gewoonlik in natuurlike weivelde gevind word en wat vir diere giftig kan wees. (2) Dui DRIE maatreëls aan wat die boer kan tref om plantvergiftiging te voorkom. (3) [35] VRG 4: DIEREREPRODUKSIE egin hierdie vraag op 'n NUWE bladsy. 4.1 Die diagram hieronder stel die vroulike voortplantingstelsel voor. G D F E Identifiseer deel,, en F. (4) Dui die letter ( G) en die naam van die deel aan wat normaalweg tydens dragtigheid met 'n alkaliese slymprop geseël word. (2)

14 Landbouwetenskappe/V1 14 DE/November Die data hieronder stel hormoonvlakke tydens die bronstigheidskringloop voor. DE PROGESTEROONVLK- ESTROGEENVLK- KONSENTRSIE (mg/ml) KONSENTRSIE (mg/ml) Teken 'n lyngrafiek om die progesteroon- en estrogeenvlakke op verskillende dae tydens die bronstigheidskringloop te illustreer. (6) Stel die rol van progesteroon vanaf dag 8 tot dag 16 voor. (1) Lei die dag wanneer die follikels ten volle ontwikkel sal wees van die data hierbo af. (1) Motiveer die antwoord op VRG deur na die grafiek te verwys. (1) 4.3 Die diagram hieronder illustreer 'n spermsel. D E Identifiseer deel. (1) Skryf die letter van die deel wat die akrosoom voorstel, neer. (1) Noem EEN funksie van deel E. (1) Onderskei tussen 'n spermsel en semen. (2) Dui TWEE metodes om semen by bulle te versamel, aan. (2)

15 Landbouwetenskappe/V1 15 DE/November Kunsmatige inseminasie (KI) maak dit vir boere moontlik om die meeste vroulike diere op die plaas dragtig te kry. Om die gewenste resultate te verkry, moet die boer die bronstigheidskringlope van vroulike diere dophou om bronstigheid en gereedheid vir inseminasie vas te stel Definieer kunsmatige inseminasie. (2) Noem DRIE hoofvereistes vir suksesvolle kunsmatige inseminasie van plaasdiere. (3) 4.5 Die stellings hieronder verwys na die hoofstadia van 'n voortplantingstegniek wat op koeie uitgevoer word:. Spoel die embrio's uit die skenkerkoei. Die skenkerkoei word geïnsemineer. Superovulasie van die skenkerkoei D. Plaas die embrio in die ontvangerkoei E. Sinchroniseer beide die skenker- en die ontvangerkoei Identifiseer die voortplantingstegniek hierbo. (1) Rangskik die stellings ( E) hierbo in die korrekte volgorde. (5) Noem TWEE voordele van hierdie voortplantingstegniek. (2) [35] TOTL FDELING : 105 GROOTTOTL: 150

16 NSIONLE SENIORSERTIFIKT GRD 12 LNDOUWETENSKPPE V1 NOVEMER 2014 MEMORNDUM PUNTE:150 Hierdie memorandum bestaan uit 10 bladsye.

17 Landbouwetenskappe/V1 2 DE/November 2014 Memorandum FDELING VRG D D D D (10 x 2) (20) Geeneen Slegs eide en Slegs Slegs (5 x 2) (10) Voervloei Nek-/kopklamp Seminale/vesikulêre klier Oögenese/ovigenese/saadsakkies Mastitis (5 x 2) (10) Meganies/fisies Kafeteriastyl/ad lib/vrye toegang Isolasie/afsondering/skeiding Yster/Fe/ystersulfaat Sinchronisasie (5 x 1) (5) TOTL FDELING : 45

18 Landbouwetenskappe/V1 3 DE/November 2014 Memorandum FDELING VRG 2: DIEREVOEDING 2.1 Roete van voedsel deur die maag van die herkouer Identifikasiedie soort dier Herkouer/beeste/skape/bokke (1) Identifikasie van die proses geïllustreer deur, en. Inname/ingestie/peristalse/insluk van voedsel. Opbring/retro-peristalse. Insluk/herinsluk/peristalse (3) Regverdiging van die voordele van proses Voedsel word fisies in kleiner/fyner dele opgebreek Vergroot die blootstellingsoppervlakte van voedsel Stimuleer speekselafskeiding Verbeter die vermenging van voedsel olus vorming (Enige 3) (3) 2.2 Die gehalte van weivelde en voedingswaarde oor drie seisoene eskrywing van die grootte van die mikro-organisme bevolking (a) Verhoging/styging in die amilolitiese bakteriebevolking (as gevolg van die hoër energiewaarde van die weiding) (b) Daling/verlaging in die proteolitiese bakteriebevolking (as gevolg van die lae proteïenwaarde van die weiding) (2) (2) Gehalte van die voeraanvulling in die winter Hoë kwaliteit/ryk aan proteïen/aminosure/npn Ryk aan koolhidrate/energie anvulling van minirale/vitamiene (Enige 1) (2) Vitamien wat waarskynlik onvoldoende is in die winter Vitamien /retinol (1) 2.3 Koëffisiënt van verteerbaarheid van hooi Koëffisiënt van verteerbaarheid DM van hooi: 24kg x 12 = 2,88kg of 24kg x 0,88 = 21,1kg kg 2,88kg = 21,1kg = Droëmateriaalinname(kg) Droëmassa in die mis (kg) x 100 Droëmateriaalinname(kg) 1 = 21,1kg 7,3kg x ,1kg 1 = 65,4 % (5)

19 Landbouwetenskappe/V1 4 DE/November 2014 Memorandum Regverdig waarom hooi nie aanbeveel word nie Verteerbaarheid is 65,4% daarom is aanvulling nodig (2) 2.4 Samestelling van voere Voer vir nie-herkouers aanbeveel Voer (1) Motivering vir Voer evat 'n lae persentasie ruvese/6%l Hoë % TVV/80% Hoë % VP/8% Daarom is dit makliker verteerbaar (Enige 2) (2) erekening van die voedingsverhouding (VV) Voer VV = 1: TVV VP VP Of = 1: 50% 4% 4% = 1: 46% 4% 2.5 Voervloeiprogram = 1: 11.5/1:12 (3) Maande met oorskot/te veel voer 2/twee maande (1) Maand met voertekorte September/Sep. (1) ereken die voertekort tydens die maand van Oktober 120 ton 80 ton = 40 ton 40 ton x 1000 of 40 ton x 1000kg 1 ton = kg DRIE kostedoeltreffende maatreëls gedurende Jan en Feb Deur die voer te sny aal/die maak van hooi/kuilvoer Stoor (3) (3) [35]

20 Landbouwetenskappe/V1 5 DE/November 2014 Memorandum VRG 3: DIEREPRODUKSIE, ESKERMING EN EHEER 3.1 oerderystelsels Identifiseer die produksiestelsel gterplaas/skrophoenders/bestaans/free-range (1) DRIE voordele van die agterplaassisteem vir landelike gemeenskappe Goedkoper Maklik om te bestuur Geen gespesialiseerde toerusting word benodig nie Geen gespesialiseerde kennis/kundigheid is nodig Meer omgewings vriendelik (Enige 3) (3) Drie probleme met agterplaassisteem Siektes versprei maklik Swak voedingstoestande/kombuisafval is minder voedsaam Hoë risiko weens predatore Diefstal Energie/nutriënte word gebruik vir nie-produksie doeleindes/ lae produksie uitsette lootgestel an ekstreme omgewings kondisies (Enige 3) (3) 3.2 Strukture, apparate en toebehore wat gebruik word vir die hantering van diere in 'n diereproduksie stelsel Doringdraadheining om landbougrond te verdeel (1) Kraal van takke en stokke (1) 'n Skuiling van houtpale en seil (1) Rooivlae en waarskuwingstekens (1) 3.3 Produksiestelsels Produksiestelsel deur OER Ekstensiewe stelsel (1) TWEE redes Minder werkers/2 werkers eperkte fasiliteite/1 hanterings fasiliteit/1 plaasstoor/8 windpompe/1 dipstasie Minder diere op 'n groot oppervlakte/400 beese op 4800Ha Maak gebruik van natuurlike weiding (Enige 2) (2) Verskille in voedingstrategieë. OER. Diere loop op natuurlike weidings/ekstensief OER. Diere is in 'n voerkraal/intensief (2)

21 Landbouwetenskappe/V1 6 DE/November 2014 Memorandum TWEE maatreëls om OER se produksie te verhoog anvulling/aanvullende voere/voeding eheer uiterste omgewingstoestande d.m.v. skuilings Goeie gesondheidsbeheerstelsels/program Regte teelmetodes/beleid Effektiewe weidingstelsel/wisselweiding stelsel (Enige 2) (2) 3.4 Die gesondheid van 'n dier Deel van die liggaam waarin die termometer geplaas word Rektum/anus (1) Gesondheidsaanduiders vir akute toestande (a) Hoër liggaamstemperatuur (b) Hoër/vinniger asemhalingstempo (c) Hoër/vinniger polstempo/hartklop (1) (1) (1) 3.5 osluise en beheer Tipe en naam van die bosluis Eengasheerbosluis loubosluis (2) Siektes oordra Rooiwater naplasmose/galsiekte (Enige 1) (1) Regverdiging van chemiese stof as ekologies vriendelik Residuele aksie Nie-sistemiese aksie Renostervoël vriendelik (Enige 2) (2) Metode van toedienning Opgiet (1) ewyse van die rol van die staat in die beheer van gesondheidsmiddels en medisyne Registrasie nommer/reg. No. G2837 Wet 36/1947 ktiewe bestanddele en hoeveelhede/deltrametrin 0.50% m/v, mitraz 2,0% m/v, Piperonyl utoxide 2,0% m/v (2)

22 Landbouwetenskappe/V1 7 DE/November 2014 Memorandum 3.6 Plantvergiftiging TWEE plante wat giftig is Gifblaar Stinkblaar/gifappel Datura spesies Lantana camara Slangkop Tulpe Seneciosis Gousiekte Diplodiosis Geeldikkop Vermeersiekte Vuursiektebossie Lupins lou-groen alge uffelsgras Duiwelsdoring (Enige 2) (2) DRIE voorkomingsmaatreëls vir die beheer van gifplante Verwyder gifplante uit weidings/brand geaffekteerde dele/behandel met onkruiddoders/chemiese middels Verwyder diere uit kampe wat met gifplante besmet is Verskaf genoeg voer/water aan diere/voldoende voedingswaarde/moenie diere laat honger lei nie Vermy oorbeweiding Pas 'n wisselweidingstelsel toe Ondersoek hooi wat in stalle gehou word Kennis van gifplante Moenie gemufte hooi/in dele gesny waar gifplante voorkom aan diere voer nie (Enige 3) (3) [35] VRG 4: DIEREREPRODUKSIE 4.1 Vroulike reproduksieorgane Identifikasie van die dele van die vroulike dier - aarmoederhoring - Fallopiesebuis - Ovarium F - Vagina (4) Letter en naam van die gedeelte met 'n slymprop G Serviks (2)

23 Landbouwetenskappe/V1 8 DE/November 2014 Memorandum 4.2 Hormoonvlakke gedurende bronstigheid Grafiek van die hormoonvlakke Hormoonvlakke Konsentrasie (mg/ml) Progesteroon Estrogeen Dae Kriteria/rubriek/merkriglyne: Korrekte opskrif Y-as Korrekte indelings/skaal en byskrifte (Konsentrasie) X-as Korrekte indelings/skaal en byskrifte (Dae) Korrekte eenhede kkuraatheid Lyngrafiek (6) Rol van progesteroon Inhibeer die afskeiding/funksionering van estrogeen (1) Tyd van volle ontwikkeling van die follikel Dag 20 (1) Motivering/rede Estrogeen is op sy hoogste vlakke/30mg/ml of Progesteroon is op sy laagste vlak/3mg/ml (1) 4.3 Skematiese voorstelling van 'n spermsel Identifikasie van deel Nukleus/kern (1) Gemerkte gedeelte wat die akrosoom verteenwoordig (1)

24 Landbouwetenskappe/V1 9 DE/November 2014 Memorandum Funksie van gemerkte gedeeltee Maak beweging van die spermsel moontlik (1) Onderskei tussen 'n spermsel en semen. Spermsel - Die manlike gamete/geslagsel/reproduksieselle Semen - Mengsel van spermselle en afskeidings van die aanvullendegeslagskliere (2) TWEE metodes van semen versameling Kunsvagina Elektriese stimulator/elektro-ejakulator (2) 4.4 Kunsmatige inseminasie by plaasdiere Omskryf KI Tegniek waar die semen kunsmatig van bulle getap word en kunsmatig in die geslagskanaal van koeie geplaas word (2) DRIE vereistes vir KI Korrekte bronstigheids/hitte waarneming Korrekte/goeie tydsberekening Gebruik lewenskragtige semen Korrekte tegniek Gebruik slegs kundige/ervare insemineerders Handhaaf hoë higiëniese standaarde (Enige 3) (3) 4.5 Stadia van embrio-oorplasing Identifiseer die tegniek Embrio oorplasing (1) Korrekte volgorde van die embrio-oorplantingsproses E/Sinchroniseer beide die skenker- en die ontvangerkoeie /Superovuleer die skenkerkoei /KI die skenkerkoei /Spoel die embrio's uit die skenkerkoei D/Plaas die embrio's na die ontvangerkoeie oor (5)

25 Landbouwetenskappe/V1 10 DE/November 2014 Memorandum TWEE voordele van embrio-oorplasings Meer nageslag word geproduseer van goeie koeie Genereer winste vanuit die verkope van goeie genetika Koste-effektiewe metode om die genetika van bestaande kuddes te verbeter Kan die produktiewe lewe van ou maar goeie koeie verleng Hou die genetika van die kudde instand Diere word geteel om siekteweerstand/melk/vleis produksie te verbeter (Enige 2) (2) [35] TOTL FDELING : 105 GROOTTOTL: 150