C H R O N O L O G I A

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "C H R O N O L O G I A"

Transkript

1 C H R O N O L O G I A H E B R A E O R V M M A I O R Q V je SEDER OLAM RABBA INSCRJBItu r,& Minor, qua: Seder Olam Zuta, De Mundi ordine & temporibus ab orbe condito vfque ad annuiti Dom.mi.cum aliisopufculis ad res Synagogs pertinentibus. ^I t S X ra Interprete Gilb.Genebrardo Theologo rpa,rijtenji,dmníirum Heiraicarum js hterarum (rofejfore Regio. LFGDVK1, SVMPTIBVS IOANNIS PILLEHOTTE SVB SIGN O N O M 1 NIS IESV. M. r D C V l l l.

2 : V*. 4 1, 1 % «v.. / "r A O JA * - w Ì v> " x y.. ' i ; f i v è ) /, / J : ^ * * J-. ( : '*T(' V-r-V \ 5 i *\ : ; V '. ;.! M î M ' : a C'iJ '. ; ' ' > r A >I V ;... - * ; fi. r -ir' F:^ScMäk * : Ì A L, -i L \î Î$ÊeÊ Wr! : ; T. s t C" \ / - -V.. J ë T - ^ T -r ; '.. -* Y-'-' H ' -V p i / :i? t g ; ; 1 T : : /r o - n ( T : v ' ^4 H I V-, : î.! v; *-' Vl à V,.Ï : v ' '... <! - *>

3 D O C T IS SI M Ö ET N O B I L I S S I M O D I AC OBO BILLIO P 'R V N ^ O S. MICHAELIS in erem o C a n o b ta r c h x G. G en eb rard u st h eo lo g u s Parificnfis d iu in aru m H ebraicarum c ue li- teraru m profeitor R egiu s. V O N I A M te Hebraic a. noflra literaturadele&at^ac ma^ ria rerum facram m hißoriaajficerüy Frunze do iifiim'eyaccipe hunc hbellum, mole qutdem perex igm m at argumento amplißimumh^s emm quatuorferè miilmm^nmrum maximasperßringity qua* anteat^abbinorum. nem ojatù apto diflmffioque ordine, exphcamrat. Occurret fortaffealiqmd controuerfum mmufque certo & probate conßitutum >m t fieri nonpotefiy quin in tanta, tempori* longmqmtate multi nodi 3 n it in fenili corporeynon enafcanturymerum idobiterindicam mm 'm noflra faltem Chronographiayquamfimul locupletißm am y & iamnouem a n m meditatam emifimm. Opern huim fruffum ex aggerando plunbus commemorare noloy nefim ul me am operam & fludium predicare m idear. H ocmnum dicam, tantiab Hebraorum doeiortbm ^ magiflrù fieri y rut fin e eo caca & incognita fuorum firiptom m yefiigia non dubitent confiteri., Jguodm e adipfim.interpretationem non. tam amdè adduxit >quam rut me ohm fidedificipulù. noßrü data: piene liber arem., Memim m e anno ab hm cquinto me m oti reiim conßitmjjeydum Seder Olam Zuta.ubreuimChronicanyLatine exh ebraicoproferremy,m t maim exemplumynempe Seder Olam Rab~ baye quo illuder a t excerptumyf i qutdem alicm denancifcerer, etiam m erterem y ro t quod vno duntaxat fueratindicatum >copiofitts altero explanatum confiqueremur. St aus om nomen expettajjiber eß anonymmy necfatis teneoy cuinam certo attribuì debeat. Saculum m ibividetur liquidità,. Quamquam neidquidem fatisy quoniam obiter duntaxat citatur à%abbtnù quadrmgentorum annorum vtselom onejarbi tabben E^ayKimhiy^ u i ex eo defcripfit Zuta,circa annu 112s.in Hijpama yigebat, m t e> R. ^Abraham Lernt a cabbala hfionca ($r alwrum hbrorum au tory quando Alphonfkffiptimuj,qui f i imp er at orem Htß?antarumappellauitjH.eroicümirtutibm clarebatysaracenü. Corduba eripiebaty& fapiui de illti.triumph ab at ±mtproinde ab hoc poßenorerex regum cognommetur. tan m ero idem fit mtriùjque Sedery breuioris fcih cet & copioforù artifexynon factlè ajfirmauenmjty.c mibiprobabile midetury m tm m q u efi modo duo fuerunt3eadem extitijje atateyv el certe aìterùm alterim atatemproximè attigifie. jquicquid fit methodus efirecens,y nec exce.ditsopmor yannum Domini mill efimumpententi a autem vetiuh D^ibd emm hiepronunciatur y quod non m e Ifcriptura aueioritate conßet y m el m eter um dosiorumyprafertim Talmudicorum tradìtione (èfr tefiimomo fuflentetur. V'trique Cbronicon Epitomen Cabbala hiflorica a z

4 t é duo capita.de Mejfia>qua extrema.funtpergrandis ilhus opens R. M ofis M ate monisfilijyquo d nnwn nwù infcribitur>altàque eiufmodifimul edere operapretium cen fu i 3 n jt qualem Qjrifti hijìoriam fu tu r am putent ludai, cuiufmodi Qmjìum expedient,quid de ipfofapiant, quidimpediat, ne nofirum unicum atque adeo<verm ampleffantur, mdicari fané pof/ìt at que intelligh quid nobtfcum haieant commune quidproprium,($rper qudm partem irrumpendum fit imp forum arces propugnacula, e~0t celerius fidei imperio fubiiciantur. Quod non nsaldè <-uidetur operofum modo ^Demmentium illuflrator irafci tftis de in a t? qui propter Patres funt cbanf fim iì& fìnat attendere adfìmplicem T rophetarum contçxtum, quando, rvt} j~æ omnesfcripturas>quas de émejsia Qinfiiam interpretamur^non folü recipiuntyueruetiam de eodem interpretantur. Tota autem controuerjîa in eo ruerfatur, Hiccinefit fhrifius luxta illas fcripturas quas y trique comuniter ad Mejpam refermas, quern nos lam en to recep vm u sffi M ari* natu profitemur^an ife Tar d igra d a,que ifi fed fruiïra>prœflolatur.g)uocirca tota quail to ac Thefisrelabitur adhyprte/im,nec enim audiendijuntyqm opmantur ludaos ita male ammatos erga omnem Qmfiianœ pietatùfe n fu m ^ t quo lengiits à nobis reced a t, Pfalmorum & Trophetarum oracitu, de alio quouts potius, quam de Mejfiaexponant. U^am 5 <vt de pauculis quibufda locis id concedendum n jideatu r, tamen njm uerse affirm an potefi 3 nullum prope Pfàlmum, nalkm (T>r~ophetarum praditâum ad Chnfii Saluatoris no f r i per fon a, pofira interpret ation e, pert m ere, quin Gloffularij illorum ordinarij, qui pafiim rverjantur in manibus, ac nvbique rvaneunt^ne ad libros lucifugas, multom r i t u a l d e a r c o u f u g e r e, c o n f i m i l t t e r i d f a t e a t u r & c l a m e n t. V e r i t a s v i delicet è eoru- p t i s ^ a t q u e a d e o c o i u r a t i s & inuitis c o r d t b u s e r u m p i t. J Q u o d q u i d e m h o c libro e x Elia L e u i t a c q u i alto q u i h a c a g e n s, n i h i l m i n u s, q u a m n o b i s g r a t i f i e a r i c o g i t a b a t J i l i g e n t e r o b f e r u a t u m r e p e n e s. D ^ a m e t t a h u n c l o c u m m e o op u f c u l o d i g n u m p u t a u i, q ui t é H e - b r a i c e t é L a t i n e p r o f e r r e t u r ^ n e d u m ifia p r o f i t e m u r t é m i r a m u r f a n a intelligentiam f i c p o t u i j f e c o n f e r u a r i a p u d f a n t ï a n o f l r æ r e h g w n i s h o f e s }e r u b e f a m u j f i n e lege loqrn. C l a r u m efi c a p u t s j. E f a i a, q u o p a i o f h r i f l u m f o n e t, t é t a m g r a p h i c è eiusp e r f e z i o n e d e p i n g a t yv t l u d a o s ipfòs c a c i t a t e c u m m i r a b i l i t u m i f e r a b i l i e f f e p e r c u f i o s p i a n e euin- c a t, q u i i n t a f u l g e n t i n j e r b i p r o p h e t i c i f p l e n d o r e, n o n d u m cd o m t n u m i p f u m cernât. E ó q u e m a g i s, q u o d ifia C h a l d œ u s rp a r a p h r a f ï e s, q u e m p r i m a t u m t e n e r e int e r o m n e s f u o s i n t e r p r é t é s f t t e n t u r, d e t p f o n o m i n a t i m explicat,(djr K F D a u i d K i m b i ( q u a t e n u s, D e u s i m m o r t a l ù. n o f t r i I e f u hoflis )) a d e x t r e m u m illius c a p i t ù, q u o d c a t e r o q u i enaÿ- r a u e r a t d e t o t o p o p u l o " D o m i n i ^ a f f e r t C h a i d a i I P a r a p h r a f t ù intelligentia t é fi y e luti c a l c u l a c o n c l u d i t a c a p p r o b a t. A t q u i h o c o r a c u l o r u m o m n i u m m a x i m e n ^ i d e b a - t u r à m a l e e r g a n o f i r u m l e f u m a f f e S i i s l a b e f a i ï a d u m, t é m o r e G e n u e n f i u m ( failli f u n t g l o r i a Q o r i j ì i a m a t e s ) a d C y r u m d e t o r q u e n d u m < v e l q u e m h b e t a l i u m > m o d o n o n j e f u m M a r i a f i l i u m <z>lla r a t i o n e i n f i n u a r e t. S e d d e lis a l i a s S i q u i d i n t e r i m fru- ffitu m d e r e s C h r i f t i a n a c o n f e q u i t u r j d t i b i f e c u n d u m rd e u m > a c c e p t u m f u e r a t ycui nos q u a l e m c u m q u e h a n c i n t e r p r e t a t i o n e m i n p r a f è t o s d e d i c a m u s > V a l e & ' D e m h a b e p r a p i t i u m, p r i d i e D. l o a n n i s T Z a p t i f t a. i s?? * C R H O

5 " CHRONOLOGIZE HE- B R i O R V M M A I O R I S C A P V T P R IM V M. Interprete G.Geneorardo Tbeologo Tarißenßdiumarum HebrdicarÚMquc liter arum fro fejfore Regio. De ninnilo Origi MTÌO. Cm. 4. Enoch. De mundo poft dl luuiii renitente. Mendofe in tenetuno. Htber.Vro phcta. Genefll, miraba Gemf. 15. «Mi, *o 'A.«rum erat cum egrederetur de Haran. A generali diuifione gencium ad Abraham exitum de H aran, an n ia viginti ièptem reperiuntur. B Adam vfqj ad diluuium mille fexcenci quinquaginca fex anni, qui fingulatim hoc m odo numerantur. Adam huius fummai primos annos i$o.pra:bec, quibus fi li um fuum Sech an' teceilìc. 2 Sech annos Iared Enos E noch'6$. 4 Cainan M athufale M aalaleel Lam ech N oe denique an. fexcencos, quot erat natus propinquante diiuuio. E noch Adamum fepeliic, vixicque poll eum quinquaginta ieptem an. Mathufale dies fuos ad diluuium ipftim procendit. A D iluuio ad diuifionem vfque ( gentium & linguarum J $40 an. P ofth an c diuifionem N o e qommunis o m nium parens annos decem vixiflè comperimia videtur è feq. 16. legendum Gen.14, b Sit; in- Illi ifti fu n t, de quibus fcriptum. Duodecim annis Sodom ie* & reliqui pentapolitanì f e r - V ^ J * uierunt C odorlaom tr Elamitarum re g i.b ere- tur ^ebbe decim rebellarunt, decimo quarto ab eo fuper Errano» ueienre fuperati funr. tredécimo **t aiij in Is iple annus ( quo exiit Abraham pater no- Ceì fter de H aran, cft annus fa m is, cuius caufa -eerumt, defeendit in iig y p tu m, vbi cranfrgic tres mu^o qu: menfes. Deinde ateendens, rediit in cerrain ' e>. f rc Chanaan, fedirque in A lon e M arcire, a n d in i [lus r j 1_ a n r 7 'J tameu H cbron.atque itte eft annus, qu o lupra di&um b»c w * Codorlaom erem & reliquos regesdenicir. I llic, manfic annis decem pim iquam ducerei Hagarem. N am icriptum, Accepirque Sara vxoi Abram Hagarem ^ g yp ria anciìlam fuam poft genti "a d ànnosdccem,qi»am habicaie coeperanr inrer- exitum ra Chnnaan & dedit eam viro fuo vxorem,pra> j sfbah. Abraham pater nofter diuifionis cempeftate jteiea feripeum extac, Abram aurem otìrogin-(^er^ mj attigerat 48.annum H eber,vc fcriptum reliquie R, Io fe, magnus fuit ptopheta, quoniam afflacu Spiritusiai)<5ti filium fuum Phaleg nominauit. N am icribicur, Q u ia diebus eius diuifa eft terra & c. N on quidem dierum v ita eius initio. N am certèleòtan frater eius natu erat m inor,qui tamen tredecim cognaciones fiueitirpes & familiarum capica, qua: in hanc venerunt diuifionem, procreauic. N on in medio. N am id minime occulcailet Mofaica Genefis h iftoria,fed indicaitec. Q u od ergo aie diebus eius diuilam fuiile cerram, ad fìnem dierum & vicas ipfius percinec. Abraham parer nofter, quando ipfum Deus eft colloquio fuo dignacus incer diuidendum vi&imas,peruenerac ad annum iepcuagefimum. Id liquet ex e o, quod in Exodo legitur, Fuitque in fine quadringentorum criginca annorum, vt egrederecur omnis exercicus domini de terra. Egypti. f Hebr N ahor 29. Poft hoc colloquim i! defeendit in Haran, 4.Phaleg5o. 8.T h are7o. ibique commoratus cft annos quinque.hinc il- Abraham poftremo cencenariuserat, quanlu d, Ec Abraham fepcuaginca quinqué anno- do fuftulic lfaac filium fuum. ta fèx annorum erat, quando peperic ei H agar ann^duo Ifmaelem. decim ymr Ifmael maior natu Ifaaco repcritur an- bus Sodo ÌIÌS14. mit*, fer- A diuifione gentium ad patris noftri Itaac ortum 52. anni. Habitaca fuic Sodom a quinquaginta vno an. Ex illis floruit & beacè cranquilléque ftecic cam ipia,quam ipfius vicina oppida 16. Nam prodi, rum eft à M ofe,c ficucpaiadifus D om ini & iìcuc ^Egypci veniencibus in Soar. A D ilu u io, ad natiuicacem Ifaac anni 592. quorum h sce ft fingularis enumerano. Ifta: funt generariones Sem. Sem centena- rius erac & procreauic Arphaxad biennio poft Gen. c. 13. diluuium. per conie- Arphaxad «c, annorum erac, dum genuic Sale. 5.Rheu 52. i.sale^ oan. ^.Sarug^o.! uieriit, tredecim, q u ib u s rebellarunt & vnus quo fuperati fu tu. Stima 16 C e n.16. ib id. G e n e fi-j, Ifaac. CH&c ex ad~ didimus. s.alioqui exemplar erat mancttm. Gen.il. 1

6 Jacob quandiu: y id it ~A~ braham & Sem. Confetta rittm ftp e ri or it omnium. Iacob. Q e n.x j. G en ef.is. * id eft > ab Heber G en CHRONOLO G. Ifaac pater nofter pem enerat ad 37. annum quando fuper alcarc ligatus eft. Abraham autem peregrinatus eft in terra Philiftinorum muìtis diebus,h idies fuperarunt eos 9 quibus hxfiz in H ebron. N am in Hebron manfit annis vigin ti quinqne tan tum, v t apud Philiftinos annos vigin ti fex.h oc ipfo temporis articulo nata eft R ebeca. C on ftat patrem noftrum Ifaac accepifle in m atrim onium Rebecam 9 dum quartum decimimi ageret. Pater nofter Abraham T hare patrem luum fepeliit duobus annis ante m ortem Saras. Iacob pater nofter miniftrauit patri noftro Abrah# annis q u in d ecim, & P atriarchs Sem annis quinquaginta. Ex his colligitur om nibus Iacob patrem n o ftrum verfatum eile cum Sem annis 50. & Sem cum M athufaje annis 98. & M athufale cum A - damo 24$. atque ita hos quatuor vigin ti duas generationes eile em enfos. Q u in im o feptem funt hom ines, qui m etiuntur totam ipfius m undi durationem, Adam primus videlicet, M ath u fale, Sem, Iacob,A m ram, Ahaia S ilo n ites, ftes & viuit. E lias, qui adhuc eft fuper- C A P V T I I. A t e R nofter Iacob,quando benedi& ionem patris eft adeptus, com plebat fexagefim um tertium annum, quo tem poris punito m ortuus eft Ifmael, vt indicat ifte locus,v idens E fa ii, quod benedixiitet Ifaac la Cob,m ifilieto; eu in M efopotam ia, vt inde vxorem duceret, quodque obediens Iacob patri fu o iflet in Syriam,probanfq; Efaii quod non libenter afpiceret filias C hanaa pater luus,iuit ad Ifmaelem & duxit vxorem M elech filiam Ifmael filij A braha fororem N abaioth ; N am nifi m ortuus fui (let Ifm a el non erat opcraspretiu dicere Sororem N ab aio th. C u m vero id pronuntiauit S crip tu ra, docuit Ifmaelé quidem earn defponfaite ipfi Efaii, pofteaq; eife m ortuunr.at N ab a ioth fratre m atrim onium abfoluifte,ipfiq; Efaii fuam fororem à patre defponfatam co llo ca le. D e g it pater nofter Iacob in terra Ifrael,annos duodecim abfconditus (propter met urn Efaii) & m iniftrans Patriarchs Heber. H eber autem deceffit ex hac v ita, poftquam defcendiftet la* co b in M efopotam iam. Iam à duobus annis egreffus fuerat inde & perù enerat inm efopotam iam.c um ftetir ad puteum feptuaginta feptem erat annorum.viginti annis iubfidit in d o m o Laban. N em pe feptem priufquam duceret matres Liam & R achelem, feptem alios,ex quo eas duxit, fex denique poftquam geniti fune vndecim tribuum principes & Dina. Inueniun- turenim om nes tribuum Patriarchs intra feprem annos procreati p rster Benjam in, fingula iingulis 7.m enfibus. E greifuseft lacob de M efopotam ia, perueniénique in Succoth, ibi hasfit menfibus odlodecim.n am fcriptum, Iacob venit in Succoth," vbi edificata dom o & fixis tentoriis appellami nom en loci Succoth. R elitto ilio lo c o, acceflù Bethel,ibique eft commoratus menfes (ex oblatis D eo facnficiis. Inde digreìto natus eft Benjam in,m orta* que R achel. Eodem etiam temporis punfto vitam cum m orte commutarunt Rebeca & Debora. C on ftat Rachelem egreflam ex hac vita ann o statis 36. L ia autem non exceflit annum 46. Q u in inueniuntur R ach el & Lia in matrim onium acceptag anno statis 22. Nam eodem partu funt ed its. Peruenit Iacob ad Ifaac patrem fuumin ter ram Chanaan, eique miniftrauit 22. annis. At Iofeph nouem duntaxat cum auo eft verfatus. U\x funt generationes lacob. Iofeph feptem decim erat annorum, quo tempore hoc reliquit feculum L ia. D efcendit Iofeph in jflgyptum, & manfit apud Putipharem meniibus duodecim. Nam icriprura proditum, A quo prspofitus omnibus gùbernabat creditam fibidom um & vniuerfa, qua» ei tradita fuerant. Benedixitque Dominus dom ili -^ gyptij propter Io fep h, & multiplicauit tam in s d ib u s, quàm in agris cun&am eius fubftantiam. In sd ibus quidem propter sftum, in agris vero propter fngus. In carcere m anfit annis duodecim. Vnde Pfalmographus,Afflixeruntcompedibuspedem e iu s, & c.d o n ec venit verbum eius,&c. A n n otricefim o exiitd e carcere. Namlegi^ tur : loìèph autem triginta erat annorum,quando ftetit in co n fp ed u Pharaonis & circuit omnes regiones ^Cgypti. Eo tem pore obiit IÌaac. Hinc feptem anni vbertatis & duo anni famis.ioièph,quando defcenderunt patres noftri in j gyptum, agebat annum tricefim um nontim.leui autem erat annorum quadraginta quatuor. Sicinuenitur Ioseph à patre fuo Iacob fuiife feparatus, vt ei non miniftraret, viginti duobus annis. Q u o temporis interuallo duxit Iuda filiam Su C h an an ei, dicente fcriptura, fa&umque eft ilio tempore vt defeenderet Iuda à fratribus fuis, viderétque ibi filiam hominis C hananei vocabulo Suas. Et accepta vxore ingreflus eft ad eam. A n no primo fatus efther, annis feptem educatus, au6hifque, & accepit vxorem,h abes o d o annos. Annum, vnum Her, potitus eft ilio coniugio, deinde O n an, qui fratris reìi&am duxir, annum alterum. Annofe quanti di& um eft Tham ari. Sede vidua in Dom o patris tui. Anno prsterea poftimpletum e ft,q u o d eodem Genefis loco lequitur,euo lutis autem m u ltis3 diebus mortua eft Sue vxor Iudas 5 A nno primo concepies Phares, qui poftea creuit feptem annis, deindeque vxorem accepit. E n anni oótodecim. Annus fequens Gtn. 33. Cw 3f. Gtn, j j. Gen.^1.

7 H E B R io R V M. Gin. 4^. a Q uia fi- gitificarat P hares ge nu'tffe Ex. ton anno tatis nono, quod prodiga ejl fimile conatura' Ins exem- plis id e f f cere pro- babilius. Gm tf. il. Gen. l i. Gene/.il. G enef.tj. Gene f i j. Genef. 35. Gen 4 7. Gen lob. Iob. 41. *s etas i b.\i o. *worum. lcquens fuic H czronis poftremus Hamol. H ezron autem & H am ol defcenderunt cum eo in i gypcum. a Sim ile eft quod legitur, Haran genuit L o t. Q u o tan n is Abram proue&ior fuic Sara?decem. N am fic inicribicur, Se dixic in corde Tuo. N liquid centenario nafcetur filiu s,& Sara nonagenaria pariet? Abraham autem duncaxac fuperauic anno N achorem. Et N achor altero fracrem fuum H aran, qui poft feptennium ab a b la z io ne accepit vxorem anno certe vit«o & a u o, hinc natus eft L or, fequenci demum anno Iefcha q u a & Sara. Vocata vero eft Sara Iefcha à confpiciendo, quoniam eam omnes intuebantur, pulchritudinis gratia. H in c illu d,&. laudauerunt eam apud Pharaonem. V elctiam quia cernebat furura attétaque erat ad prophetia m, quod indicauit Deus A b rah a, Q uicquid ( inquit ) dixeric tibi Sara fac & audi vocem eius. Q u ia in Ifaac tibi vocabitur fern cn. Parer nofter Abraham hora circum cifionis fuaerac annorum nonaginta nouem, vt his verbis fcripcura declaratur, Abraham autem nonaginta nouem anuorum erat, quando circum cidit carnem prapucij fui : vita vero fungitur centefim o fepcuagefimo quinto acatis. S a r a moricur anno vìca fua 127. Eo enim per" tinet illud G en efis, & fuit vita Sara centum v i gilici feptcm anlnorum & m ortuaeft in ciuitate Arbee. Ifaac moricur 180. anno Iacob 147. dicente fcriptura, fa& ique fune omnes dies vica illius centum quadraginta Ìèpcem anno- rum. C A P V T I I I. I c t V m cil Abraha dum diuideret vi& im as. C ogn ofcéd o cognofces quia peregrinimi erir femé Caath fuit de defcendemibus in ^ gyrtun, : N on n e eu a m fcn p tu m eft, A n m v.te C a h a t ij*. Scanni vit$ Amram 137. qui ado& oem ta M ohs additi, dumaxat reddunt annos 350 Toc enim natus erat M ofes cum Ifraeltm ex Ì p v - pto ed uxic, Q u id igitur refpondendum? Q u 0 p a & o h a cin c e rfe concilianda? Nempe quod dicitur. Etferuient eis & tffiigent eos quadrin^entis annisy docet totum tempus, quo femen Abraha fuit in terra non fua comprehenfuin quadringentis annis dum ait 3ferment, refpicit dies feruitucis,acque habitacionis interra aliena,dum vetòaffltgentidies, qujbus oprellì affliótique funt à Pharaone, qui quidem omnes, ( ab Ifaac nato & verfato cum fuo femine in aliena di* cione) vfque ad M oiis liberacionem, quadringencos annos complenc. Morcuus aucem eft Iofeph & cun& i eius fiatres.lofeph morcuus eft anno v ita ccnteiìm o decimo. N e c eft qu im in usd iu vixerit incer omnes fratres, quemadmodum nullus eft qui inter eos diutiùs vixerit ipfo Leui. Q uandiu Leui fuic in viuis 3Ifiraelicse non fune opprefii Aegypciorum feruituce.nam fcripcum, M ortuufque eft Iofeph & cunóti fracres eius,furrexicque rex nouus, qui non cognouit Iofeph:poftquam vero facis Leui concetti t,cceperunt Aegyptij feruituti eos fubiicere. Hinc manauit prouerbium, vno^fracrum mortuo dolenc cun& i fratres, vno fociorum fatis fun- & o, dolet vniuerfa focietas. Filij autem Ifracl creuerunt & quafigerm i- nantesm ultiplicatifunt acroborati nimis impleuerunt cerram. Surrexic incerea rex nouus,& cacera. N um eranturanni ab obitu Leui ad e- xitum Ifraélis de j gypto 116. proinde Seruitus ^Egyptiaca necplus nec minus 87. annisdurauitjquatemis fuit annorum M aria iororis Mofis numerus. Vnde Maria appellata eft ab amatore(quem tota ip fiu satate iènierunc.) P laga ifigypti duodecim fuere menfium.na fcriptum, & difperfuseft populus in omnem E x od.16. GeneJ. i j. G e n efco Exod.iL ibidem Plagat ^fegyp. focat}qui cuum quadringentisannis.q uod- rerram i gypci adcolligendaspaleas. Q g a n d o \bt*s ^ e~ nam vero femen? Ifaac de quo vero itum eft ad paleas. In menie Iiar iiu e A - pronunciatim i, in ifaac vocabitur tibi femen. Q u x promiflìo contigit anno vno ante eins orp cum. Deinde ifaac legitur fexagenarius,q u anfan,qui rili, ipiì vero exierunt ex Aegypto menfe N i- eft Martius. Percuffifunc viciffim Aegypcij decem piad calatnitatem auxe runt. e p ' r o c r e a u i c Iacob & Efau.Iacob autem tefti- gis per 12. menfes. (Sic) plaga; lo b 12. fuerunt E x o d. y. ficatus eft apud Pharaonem dies fua: peregrina-; menfium. Nam in eius libro commemoratum t i o n i s perueniite ad annos ijo.q u i omnes fum - eft.haredicare fadfcus fum menfes vanitacis & m a m exhibenc. Reftanc igicur 2io.qui ex- n odes laboris conftituerunc vel numerarunc primuntur annis v ita l o b, ilia cempeftaceorri. m ihi.sicut n o d es conftirutz fuere & numera- Q u o d fic demonftrari p o teft, V ixit lo b ( aie ca,ica & menfes. im p cu raj poft flagella hare 140. annis. Cumq* Iudicium G og futuris temporibus duodecim piam iillim ficjec addidic Dominus omnia,qu^- quoque menfium eric. Eo enim pertinec iftud cunque fuerant lob, duplicia,ance flagella atti- E la ia,& aftiuabit fuper eos ales,cun&aq; beftia eiite eum oportet annum 70. Acque cóftac qua- agri fuper eos hyemabic. do defcenderunc ifraelica in Aegyprum natum Indicium impiorum in gehenna cot vigebit fuifle l o b q u a n d o aucem ex afcende' menfibus. Nam fcriptum à menfe in menfem luntjiam roortuum. & à «Sabbatum, yeniet oranis caro, Sed fortafle inquies, totis quadringentis an- vt adoret coram facie mea dicit Dom inus. Et fuerunt ifra elita in y gypt0- At nonne egredientur, & videbunt cadaueta virorum, nis A 4 lo b.4. E f 1 8. E f.6 6.

8 Nugetmetí ludäiof D e m o r - tu o r u m im p to rttm fatu. M ila.4, E f. M. P f.4 9.que lo c u m co a l e in te r p r e t a tu r. Pf-49- $.R e g. 8 Inepta ob- feruatio. Genef.6. qui praeuaricaci fu n tin m e. V erm is eorum non m orictur & ignis non extinguetur, 8c erunt vfque aid fatíetatem vifionis om ni carni.r. lo - hanam N u rifiliu sá P a fch a te interpretatur ad oótauam e iu s, quia additum e f t, & á Sabbato in Sabbatum, P oft duodecim nienfes prajuaricatorum Ift*aélis,qui violarunt Iegem & p rscep ta, animas veteralpent & corpus confum etur,redigenturque in ciñeres. Ec Gehenna eiiciet eos foras, ventu? aucem difpergec fubrer planras pedum iuftorum. N am pronuntiacum á M alachia, Ec concuicabitis im píos, cum fuerinc cinis fub planta pedum veftrorum, in die qua ego fació, dicicd om inus exercuuum. Q u i autem fe fepararunc á com m unione fid ei, exempli gratia, ha:iecici,apoftatae,prodicores populi D e i, hypocrica; Epicurei & qui terrorem fui incuil'ef unt in hac viuencium terra, item qui ncgarunt m ortuorum refurredionem, & prxdicarunt non elle legem traditam diuinitus #atque riferunt iapiencum d id a in fua prsefentia G ehennam íera claudi ccrnent,intra earn luant vt poenas in fipculorum fsccula.scribirur enim,egredientur & videbunc cadauera virorqm qui pr$uaricati funt in m e. Praecerea,quod grauius eft, nfernus veterafcet. H in c illu4 Pfalm i, & forn a eorum ad vererafcendum in inferno ab habitáculo fuo,hoc eft propter habitáculo fuum yetuftate confieiet form am eorum, & form a eorum erit adinfernum vetuftate conficiédum. Q uidnam huic rei cauf^m attulit? Q u ia extenderunt manus fuas in tabernaculum.ficut fcrip* turn eft,ab habiraculo fuo. N e c vero per tabernaculum,fiu e habuaculum iftud,quicquam a- liud inrelligendum praeter a:dem fanduarij. N am icrip io proditum ed ifican d o adificaui dtímum tabernaculi tibi. C apvt I I I I. I l v v i v m durauit menfes duod e c i m i liquet è difcurfu hiftori^ N oe.n am ccepit anno fexcentefim o vita: N o e. V b i obferuandum ^ S S ^ h o m i n e s «e t a t i s illiu sn on fr u ie - terna vita ted ne<p efle iudipatos fiue damna- tos,quoniam icrip tu m. N o n iudicabitfpiritus m eus in hom ine in fxculum, F. Iofue tradir decim o feptim o die menfis fecundi liar fiue Aprjlis, qui fequitur N ifan fiue M arciu,quo pro d u d u s eft m udus,quo & hyades iìue oculus T auri occidit coepiite,diluuiu. A c D e u m euertiite m m jdiprdinem ipropterea qu od hom ines opera fua ante fe peruerterant. R. Eliezer mauult decim o (eprim o die méfis fecundi M arhefvan, iiue O fto b. qui fecund u seft a T i z n fiueseptem bri, qu o creatum mundum aiferit,quo & hya4es iiue oculus taq> ri oritur,vt quod tem pus fit pluijia2 atque im* brium. Sapiences fequuntur fentenciam R. Eliezer quantum ad diluuium,at R. Iofu e, quantum ad anni cempeftaies. F ad a autem eft pluuia per quadraginta dies Sc quadraginta n o d e s vfque ad 27. menfis Cif- leu, qui D ecem bri con(onzi.etinualnerhntacjtiöi fuper terram 150. Mebus, ad vfque piimum menfis Siuan,id eft,m aij. Turn aqus corififtebant & filentes conquiefcebant, impiis intra eas fupplicium debitum luentibus, prout quifque fuis operibus com m eruerat. Expletis centum quinquaginta diebus rainui caperunc a- q u x, cum quc fenfim deficerenc requieuitarea menfe feptim o viceiim o die menfis fuper motes A rm en i*. Aqua: celfiores erant terra quindecim cubitis,& perfexaginta dies confumebantu^iingulis quaternis diebus cubito, quotidie fefquipalmo. Et requiem arca menfe feptimo >decimo ßptimo die menfis Siuan fiue M àij. Quando vero numerare incipis à tem pore qu o ceilarunr pluuia: defcenderesrcperjtur quieuiffe ad ^ecimum fextum diem. Erat autem eleuara à terra quatuor cubicis,m erfa auté intra aquas vndecim. Cumque tranfifent quadraginta dies,id eft, pod quadragincadies5quibus cceperuntaqu^ deficere, nempe decim o die mcniis Tam m uz, ceil lunij (»Aperiens Noe fineflram arc a, cjtiarn fecem, emtfit coruum,&c. Expettatù autem fepte?n diebw alns emifit columbam ex area qua non inuemt, &c. Diftulic ad hue feprem d ies, 6c decimo emifit columbam cjua non eft reuerfa vltra ad eum 3Jed abiti & confedt in montium cacumtmbui. D ecim j menfis prim o die apparuerunt montium cacumina. Ifte veròdecim us menfis erar A bjiiue lu lius,a prim o tem pore quo cceperunt pluuia: defcendere, à prim o die lulij vfquead Septembris fiu e T iz n diem primum abforpts funt a q u x f Etfatlum eft fexcenteftmo primo amw vita Noe, primo menfe prima die menfis imminuta funt aqu<e fuper terram. Pars menfis habetur pro toto,hinc difcim us,vbi dies vnus menfis effluxit menfem numerari pro in tegro,item vbi menfis vnusiniit annum ilium cenferi integrum & conpletum. N am pars menfis pro integro & completo m enfe ieftirnatur, & anni pars pro toto anno. E x ficcata funt aqua fuper terram.aquas qua fupernè defcenderanc, deficcauir ventus. Qua: vero infernè erupeiac & fuper terram afcenderant,in loco fuo i ub fe abfoi pt^ funr.adhuc autcm terra erat humida di ad fpcciem tnrbidi & craffi lim i redada, Vnde dilata eft fatio,donee defcenderent pluuiie. Aqua: enitpdiluuij argumentum & fpeciem prarbebant maledictionis. N e c verò cum m aledizion e ftat benedidio. Menfis autem fecundi 2 7. //V,nempe Marhefvan fiue O d o b ris, aruit terra & ad ficcitatem red u d a eft. Sic voluti funt duodecim menics integri & dies prxterea vndecim.nempe, fi ra^ tio n é p oftu las, vtdocerem ur annum folaremj N am an' i»»w ex ce di re or-1 '«/«c ab ^uinoßw yerno.! Pere uri contextura Gerì], ca. 7-&S. Siuan fej). tìtnth i Ofloíri 7«cefo Mmum. Geneß, ibidem. Gentf.

9 Ixod. 4. excedere lunarem diebns vn d ecim, A tq n i, air, R. E lcazar, noane ab inicto müdi conditiannus folaris excedebat lunare dicbus vndecim.? C um prasfertim Sol & Luna creara iint piena fin plenilunio) decirno quinto die,e quo num c- ro, fi to'lis quatu o r, qui eoium procrcationem anteceficrant.f N ä quarto die tantum produda funt)fupererunt vndecim.cui cum dixifsec audicores * at poft primum em bohfm um peruenit Luna ad Solem, ipfe refp on d it, L u na ipfa progreditur & retrocedtt, Rabban Sim eon Gamalielis filius, qui vult ( inquit) fcirean annussolis fit maior Lunas anno diebus vndecim,notet pundum in folftitio asftiuo menfe lunio. T um percipiet anno fequenti lunam non pcruenturam ad illud idem pundum, ante vndecimum dicm. Sic curium folis lunarem diebus vndecim excedere deprehendas. C a p v t V. Otis feptcm diebus collocutus eil Deus cü M ole in R u bo, vt ex his verbis colligi poreft Dixitque M ofes ad D om inum,obfecrod o- mine,non fum eloquen s& ab heri & nudiustcrtius,& ex quo locutus es ad feruum tuu. N ä nudim-tertins tres dies exhibet,tres aute iu n d ion es, r,e r, f,tres alios, qui iu n d i diei, quo cum M o(e loquebatur, feptcm efficiant. Erat autcm agni pafchalis h ora.n am eum pra:. parabant ad 15. Nifan fiuem artij. Q u o tempore anno proxim e fequenti egrefli funt liia e lits de Genef.ij. i gypto. Sicetiam lf.d ie N ifan conuenit Abrahamnm Deus inter fedas vidim as. Decim o quinto N i- iän venerunt Angeh ad Patrem noftrum Abra- Gatef. 18. k am ad nunciandum Ifaaci con cep tu m, & eo- Bxod. it, Nifan fitemayt'm. Nata die louii Patres in w*egyl>t9 immoluße *gnum -vt Cbrtfl»!. Ibidem, Nm. 33- Ex ed. r4* HEBR^EORVM. rum quod fug.flic populus. Q uinto & fcxt0 perfecun funt Acgyptij filios Ifrael,&c.vbi illuxit ieptim us defcenderunt ad mare. N am fcriptu & e ra t nubés tenebrofa & illum inare n o d em,fu b auroram afcenderunt Ifrae- ' litas de m api, Aegyptijautem fubmerfi funt.iilaque hora cecinerunt Ifraclits canticum, qu0- niam d id u m e ft, T unc cecinit M ofes & filjj If- ' rael carme D om ino & dixerunt, Cantem usd o-! Ibidem. m ino,g loriofeenim magnificatus e ft, & c.ifte Ex d.i5. auté dies feptimus erat quintus hebdom ads, I itém que feftus, nempe extremus celebritatis pafchalis. D e mari rubro p ro fed i funt in M ara, u rn a Exo^Sillud, Et vencrunt in Mara, necpoterant bibere aquas eius loci, quoniam am ars eranr. de quo lo co paulò pòft proditum e ft, Ibique conftituit pr^cepta & iudicia. Ibi enim traditus eft. Decalogus, cuius feptem prascepta fueranc iam imperata filijs N oe. Si quidem legitur.tr&cepit- Genef. que dominus Deus homini dicem de omm arbore Pa~ radifi comedendo comedes. V ox enimpnecepit refpicit iu d icia, vt quidem è Genefi declaratur. Scio enim^uodpr&cepturus fitfiliis Jhìs,& domuifua pofife,vt enfio diant viam Domini &faciant itidictù & iufttiiam,vt adducat Dominwpropter Abraham ommayqna locutus efi ad eum. Dornimi* reìpicit benedidionem nom inis D o m in i, itaque in Leuitico dicitur. Q u i maledicet nomini Dom ini m orte m oriatur. Deus idoloiatriam fpedat.n am fcriptu, N on erunt tibi dij alieni coram m e, v t vtrobique cadem vox Elohim occurrat. v o x Hominiian~ guis effufionem iìue casdem infinuat. Nam Gifi.18. Leuit. 14. C m ie ftu - rx f r i g i d e a d e licied tt fepte pr*- commemoratum a lib i, Q u i fudetit fanguinem ìce/ ta^ tf hom inis per hom inem, fanguis eius fundetur. Dicens> ad impuros concubitus pcrtinet. Nam retem i* feripeis eft coniignatum. Si dimiièrit vir vxorem fuam & ab eo difceiièrit, fadtaque lerem, dem tem poris punóto anno fequenti natus eft. fuerit alterius,a n reuertetur adeam? N onne Ifaac Pater nofter. Nam fcriptum reuertens ve* 1contaminando contaminabitur terra illa? T u niam ad te tempore ifto. D ecim o quinto item, aurem feortata es cnm amatotibus multis, didie N ifan exieiunt Ifraelitasde Aegypto. Nam j cit Dominus.Z)^ omni arbore faraàifizd rapina. fcriptum:expletis triginta Sc quadringentis an- Sic enim fcriptum, de om ni fuperquo falfo iu- nis, quibus manferunt in Aegypto,eodem die egrelfus eft om nis exercitus Dom ini de terra rauent partem. reddet folidum & quintam inííiper Q u in etiam iìc commentatili- R. Aegypci. Iftorum autem omnium vnus idemq;!haia. Q u o d fepuatur in horto prohibitum eft terminus. D ecim o quarto die immolarunt If- rapins - nomine. Q u o d vero ' non r íeruatur - in raclits agnos fuos pafchales in A e g y p to, qui horto, permiítum eft rapiña; nomine. Comedies erat quintus ( i. iouis ) Hac ipfa n o d e per- dendocomedes. ad membrum animalis viuentis cufll funt prim ogeniti. A craftino Pafchatis, refertur. Siquidem feriptum reperitur, verum vefperè Sabbati profed i funt de RameiÌe. Nam carnem in anima fuá ( & ) fanguine fao non fcriptum,profedique funt fil'j lfrael de Ramef- eomedetis. His veró prsceptis ( naturs)feptem fe in Succhot. i t e, Se profed i funt de Ramefte addiderunt Ifraelits fuper fe tria alia ifto temm e n f e prim o,decim o quinto die meniìs & paulò p ò ft, videntibus cun&is Aegyptiis & iepe- tionem. pore, Sabbatum,Iudicia, & parentum honora' lientibus prim ogenitos, quos percuflerat D o A Mará profed i funt in Elim.N á fie legittir, minus Et, de RameiTe in S u cch o t, de Succhot p rofed i de Mara ad Elim venerunt, vbi erant autcm in Ethan, ante libertatem. Sic tres dies ii.fónres aquárum.ex quo colligim us Ifraelitas confüm pti funt. duntaxat menfiones collocafte iuxta aquas. D e Q u arto d ie,& nunciatum eft regi Aegyptio- Elim porro caftra metati funt in A lu s: vt ibidé Leuit.6. Genef,9. Num.}}. i ^/TIhí. declaratur

10 M enfem f tptimum japritem vocat j qui efl fe - ptim us a S eptem- bri, R a p h i- dim. E x o d. 1 6, 17 D eferiti Sinai, IO C H R O N O L O G. declaratur, profed ique d ee h m venerunt lfraelitaj in defertum Sin, id eft, Alus, decimo quinto die meniis feptim iab exitulfraelitarum de ^.gypto, qui primus dies fuit hebdom ads. V nde docem ur principium meniis liar,.id eft, Apriiis incurrifle in primum hebdomadis diem. Pra^terealiraelitas v id ita ile panibus fubcingritiis,q u o s exportauerant de. Igypto, totis E x o d 16 1triginta diebus,ifto autem die panes illos defec iile j& ad vefperam coturnice.s efitalle, mane vero co llegiile manna, n.xod.14. M ofes me ^ fern M a - t turn in mo G eterum in A lus acceperunt fabbatum,ibique primam fabbati celebritatem agitarunt. Eo enim pertinetfiftud E x o d i, Et fabbatizauit. populus die feptim o. Sequenti d ie, qui primus e- rat hebdom ads «Sc viceiim us tertius liar iiue A - prilis,defcendentes de A lus accefterunt ad R a - phidim, vbi putei miraculum flint conlecuti, pugnarunt contra Am alechitas, cdebrarunt fe - cundum fabbatum. H in ce Raphidim progre/ii funt ad defertum S in a i, in quo reperierunt nubes diuina; maieftatis.o m nibus quinque diebus M ofes afcendebat ad m ontis verticem, & defcendebat v t populo D ei oracula declararet, Se refponfa populi D om ino renuntiaret.sexto die meniis tertij traditus eft D ecalogus. Erat autcm Sabba- tum. : C a p v t V I.-. O ft datum D ecalogum die feptimo M ofes in m ontem confcendit. N am fcriptum,et habitauit g lo ria D om ini fuper m ontem Sj- te agit., _ nai,cum que texic nubes ienis diebus ad purificandum Mofem* D ie autem fe- Iptimo dom inus clamanic ad M ofem de nubis m edio, ficque M ofes ingreilusm edium nu- bis ad moncem afcendit, illicque h x fit quadra-! ginta diebus,& quadraginta n o d ib u s. D ecim o lumwi ieptim o m eniis T am m uz, qui fere cadir in Iu- Iunittt. E x o d m um, defcendic fregitque tabulas Sc craftino conuocatam plebem arguit fceleris,v os pecca- V e u t.y, ibidem, ftis,&:c. Iteru afcendit decim o o d a u o ciufdem meniis Iunij Sc m ifericordiam D ei pro ifraelc implo,- rauit. N a m le g itu r,e t procidi ante dominum 40. diebus Sc 40. n o d ib u s,q u ibus eum fuppliciter deprecabar.& c. Q u a hora placatus eft dom inus Ifraelitis, iuflitque M ofem alteras tabulas fculpei*e,,& denuö afcen dere, H inc illud, tepore illo, dix>it Dom inus ad m e, fculpe tibi fe- jdeut.io. cundas.tabulas lapideas prioribus nm iles. Et.fum m o mane iuit M ofes & c. Afcendit. autem itiiiuf. vigeiin io npno menfis A b, qui eft Iulius,& ite- ' ratam re.nouatamque legem fee undo, eft confe- I cutus. Q u o d ille fic teftatum reliquit, E go fte- t iin m onte iuxta dies primos diebus 4 0.& n o - 1d ib u s totidem exaudiuitque me dom inus etiä ^fugtiflü hac v ic e,& te perdere noluit, C u m autem potranfigit. f uic, iuxta diesprtmos iignificauit diebus primis in m o n te. ^ poftrem is Deum fuiiie placatum,interim diis vero iratum. D ecim o die T izri fine Septeajbrij^ui qui dem dies erat expiationum, de monte defeen die ^ reditudinis eorum caufa, ob quam in «atiam à D o m in o eranc recep ti, iuxta illud & vt-auferas iniqüitateß noftras^atq^ peccata, nofque poflldeas.ex quo conftitutus eft: dies folenn i s m e m o r a b i lis Tequentibus generationibus. N am fcribitur,'& eoe iftnd vobis in ftatut.um fempiternum.guinque defcendiifet Mofes, vqnerunt etiam ad éum-omnes iilij lfrael, qui* :bus. praecepit cu n d a qua; audierat. Qu$nam vero funt ift a, qu illis;imperauit Moics? népe.vt facerent tabernaculum. Atque ita cceperüt incum bere in opus tabernaculi Se finguli obtulerunt mente piomptiitima atque deuota, &c. Q u x poftquam M ofes cu n d a vid it completa, c^uemadmodum mandauerac dom inus, benedixit eis. B ened idio autem h x c erat: Mancar, obfecro, diuina maieftas in manuum veftrarum opere -, populo refpondente, Et iìt fuauitas D om ini Dei noftri fuper nos,& c. ' R. Meir putat M ofem non hac fuifle vfum ben edidion e, fed ifta D om inus Deus patrum veftrorum ad iiciat, ficut eftis, mille vicibus & benedicat vobis iìcut locutus eft. Prceterea fuper vos,beati Ifraelita: eftis qui minillcrium tabcrnaculi m eruiftis.q uem adm odum autem illud meruiftis, ile meritis veftris efficite, vt vo bis edeseledatribuatur & habitet diuinamaieftas in vcftri medio. N am fcriptum, Et f«iciér raihifanduarium Se habitabo in medio eorum, iuxta om nem iìm ilitudinem tabernaculi,quod oftendam tibi. C apvt V I I. O cvtvsqje eìldeminusad M ofem dicens. Menfe primo,prim a die meniìs eri^es tabernaculii O é conuétus Se pones ain eo arcam, dimittefque ante illam velum, & iliata menfa pones fuper eam &c.ccepeiunt feptem confecrationum dies 25. die meniìs Adar; i.februarij,prim oque dien ifan iìuemartij ex. pleti funt. C u n d is feptem diebus confecrationum erigebat M ofes tabernaculum mane qtiolibec,& ad illud offerebac oblationes,pofteaque difiungebat atq; diitoluebat. A t die odauo erigebat quidem fed non difiungebat. R. Iofue filius R.Ie h u d s in alia eft fententia.nam inquit, etiam die o d a u o erigebat Se deponebat.comedebat autem Aaron Se filij eius carnes Arietum Se panes qui in caniftro erant poiìti. Septem diebus n o d e Se die,manebitis in tabernaculi oftio vfque iid diem quo complebitur tem pus confecrationis veftr^, feceruntque Aaron Se filij eius cu n d a quas locutus eft dominus p er manum M ofis. F ado autem odauo die vocauit M ofes A a ró,& c. poft feptem coir fecrationum dies,qui primus erat hebdomada; Se principium méiis Nifan iìue Martij. Ilio vero die Aaron & filij eius abluerunt manus pedefque è c o n c h a & fuis ofiiciis atque minifteriisj iuxta Septtèer. xodm% ìbidem. Exod.]?, PJalm. Deul.i. EXjid. Et.od, 41. a sic d menfe Se- \ ptembriin ' tabernac» \ lißruhih j ra c'ojv.m- >li funt 1 quatuor mejes in- [egri. E x o d. 19. L e u it J. l e u i t. 8. Secundui a n n w ab e x it» h it incipit. I t a totus lib er E - x o d i a d am m pri* m m ertine!. M-<rtius ; fecundi a m i.

11 H E B R iío R V M i l Num.7. DÌei dominici pr rog<ttim.neigi thr mire- miniyò lu titi f i ei dbbm m ießrü cef- ferit. CdntfC. 4. &1- Mofes~Aa ronnanffsn. Num. 15. Num.i. iuxta ordinem conftitutum fu n d i font. Q u in Sc ipfo die ccepere principes otferre. Sicenim fcripto traditum eft. Prim o die obtulit oblationem fuam NaaiTon fiiius Am inadab de tribu Iuda, fueruntque in ea acetabulum argenceum pondo centum triginta iiclorum, Sec. T ollite.fummam. vniuerfe congregationis fi-/ liorum Ifrael per cognationes & domos fuas & nom ina fingulorum, quicquidfexus eft mafculini á vigefim o anno Sc fupra omnium virorum fortium Ifrael Sc numerabitis eos per Turm as fuas, tu Sc A a ro n, cruntque vobif- Prim usdies orbis coditi primus fuit dies obla-j cum. Et poftea Num era primogenitos fexus tionis principu.primus, quo infedit diuina ma- \mafculini de filiis Ifrael ab vno menfe & fupra, ieftas Iiraelitico p o p u lo, iuxta illud Sc habira- \Ht m ox, T oll«fummam filiorum Caath de bo in medio filiorum Ifrael. Primus quo prohi- jm edio Leuitarum per domos Sc familias fuas bita eft Idolorum ara. Primus, quo inftitutum, triceiim o anno Sc fupra vfque ad quinquagefacerdotium, primus, qiio benedidus populus, jiim um annum. Et iterum, T o lle fummam primus folennium facrorum, primus m en- etiam filiorum G erfon. R u r fu m, T o lle fumiium, primus immolatarum hoftiarum ad Septentrioné. Primus quofacra manducata fune: p rim us, quo ignis celitus defcendit, fcribente M ofe Scecceegreifus ignis k D om ino deuorauit holocauftum Sc adipes, qui erant fuper altare. Ilio ipfo d ie lfra e lite iu g e facrificium, facrificiavociua 8c fpontanea, facrificia p ro p eccatis, pro d elid is, primirias Sc decim asobtulefunt. A c de ifto die Salom on fcriptum reliquit, Excitare A q u ilo, veni A u fte r,p erfla hortum m eum, fluant aromata eius. N am excicatio A - mam filiorum M erari, denique, iu xtao sd o mini numerati funt per manum M ofìs princi- pes tribuum ac domorum in cognationibus fuis. I D ecim o quarto menfìs Iiar immolarunt im-l [sfprtiis anni fe - mundi pafchafecundum.q uo pertinet,fadum -i cundi, q u eeft vt viri qui erant immundi anim a, qui Nmn. 9 non poterant facere paichain die illo,accedentes ad Mofem Se Aaron dicerent illis, Immundi fumus fuper anima hominis. Q uare fraudaraur, v tn o n valeamus oblationé offerre dom i no in tem pore fuo inter filios Ifcael. Q uibus ron. 'Bibite & inebriamini diletti, o Synagoga Ifrael. Ipfo ilio die Elizabet filia Aminadab aifeda fuit in Ifrael quatuoc infignibus gaudiis, Se vno lu d u. Nam L cuir eius erat R ex, mari tus pontifex íacerdotum m axim us, frater princeps,filij Cardinales feciinduro pontificatus gradum obtinentes.at duos filios fuos igne celefti concrematos luxit.q uidam addunt nepotem ipfius vn d u m etiam fuiííe ad bellum,nempe Phineem. Secundo die menfis Nifan fiue Martij cremauit Eleazar Sacerdos vaccam pro peccato Se afperfi fant cu n d i Iiraelitac cocco,iiyftopo Se cedro. Decim o quarto die immolarunt agnos fuos pafchales. Erat autem Sabbati dies. C a pv t V I I I. O cvtvs qjv e eft Dom inus ad Mofem in deferto Sinai in tabernaculo conuentus prima ^die me* fis fecundi, anno altero egrellìo nis eorum ex ie gyp to s dicens, quilonis eft holocauftu, quod in parte A quilo- refpondit M o fe s, (late vtco n fu lam, quid prenari immolabatur,aduentus Auftri pacifica,qu cipiat dominus de vobis,locutufq; eft dominus in parte Auitrali m adabantur. Perflatio horti ad Mofem^dicésiloquere filiis Ifrael, H om o qui tabernaculum conuentus,fluxus Aromatum in- fuerit immudus fuper anima,faciat pafcha mencenfum adoramentorum. Q u «autem apud Sa- fe fecúdo quarta decim a die menfis ad vefpera. lom onem fequuntur, fic debenc intelligi.ventai A nno fecundo menfe fecundo, vigefim a die dilettiti meus in hortum fuum, diuina maieftas Se m enfis eleuata eft nubes de tabernáculo foederis.sic inueniútur morati in deferto Sinai duo- p refen tia, E t comeàat fruclum delictaram eita, oblationcm. Veni in hortum meum foror mea fpon- decim menfibus, demptis duntaxat diebus defa. d ie o d a u o. Mejfui Myrrham meam cum aro- cem. Teftante autem fcrip tora, ícripfít M ofes mate meo, incenfum Se thus oblationum. Comodi exitus eorum per ipforum p erfed iones, quas fituum meum cum melle meo. membra holocaufto- domini iuflìone murabant. rum & adipes facrorum folennium. Bibi vmurn P ro fe d iau té funt àdeièrto Sinai & venerunt meum cum latte meo, libamina Se adipes com - ad fepulchra cocupifcentie,vbi h^ferunt diebus munium facrorum. Comedite focq, 0 M ofe Se Aa- triginta, vt exfequentiloco apparet, Com edetis non vno d ie, nec duobus vel q u in que, fed vfque ad menfem dierum. D e fepulchris concupifcentia; profed i funt adh aferoth, manferuntque ibi feptem diebus, vt h in c probari poreft,exclufaeft itaque Maria cxrra caftra feptem diebus. D e Haferoth profed u s eft populus in defertum Pharan vigefim o quinto die menfis Siuan. vigefim o autem nono eiufdem menfis M ofesexploratoresm ifit, vt colligi poteft ex c o, quod fcribitur, Erat autem tempus,quando iam p recoque v u e edipolfunt Redierunt verò ab exploratione terre expletis 40. diebus id e ft, nono die menfis A b. Ex quo traditum à maioribus noftris reperitur, N on o menfis A b decretum eft, ne patres noftri ingrederentur terram. Poft exploratorum reditnm accidit C h o re Seditio, eiufque,hiatu terre, confumptio. Nam fcribitur, fané non induxifti nos in terrum affluentem lad e Se m elle, nec dedifti nobis poffeffiones agrorum Se vinearum. Et exarfit ira D om ini in Ifrael. Porro in D euteronom io gimus N u m. 10 N um. l i. c af>ut,u. li. M a m. I ulius. Cdp.16. Deut.3/

12 il CHONOLOG. J7»m. 14. jdeut.i. 27um fu m.r o. D e 3 9.anno ab exi tu. Ibidem. '^Aaron moritur. j fïnm.xi. P e u t, 10. p e u t,10. 27umt 33 le g im u s, Tem pus a u tem, quo ambulauimus de Cades-Barneà vfque ad tranfîtum torrentis Zared triginta Se o d o annorum fu it,d o n e c confum eretur om nis congregado hominum bellatorum de caftris, fient iurauerat D om i- nus. D ecim o nono anno iterüm infànierunt, & m anferunt nouem decim annis in Cades-Barn eà. H inc illud, Sedebitis ergo in Cades-Barncá,iuxta dies, quibus antea iêderatis. C a m erg o prius illicm anfilfent 19. annis,& pofteaaliis nouem decim manierine, ab exitu piane fluxe^ runt 38. O m nes autem m anfiones inueniuntur quadraginta duæ num ero. C A P V T IX. E n e r v k t q v e filij Ifrael & om nis m ultjtndo in defertum Sin menfe p rim o, Se m aníít populus in C ed es. M ortnáque eft ibi M aria Se fepulta in e o d é lo co. C u m ]ue ándigeret aqua populus,conuen e- runtaduerfus M ofem & Aaronem, quia defecerat puteus. Q uadragefim us voluebatur annus Se principió mentís, N ifan. Q u o tem poris pund o,m ilit M ofes nuntios de Cades ad regem E d o m, S c. Ibi confederunt ifraëlicæ lucrum facientes tribus m enfibus. A fcendit autem Aaron pontifex in m onte H o r, ibique m o ritu r, natus annos centum viginti tres. E o m ortuo difparuerunt nubes glorix,8 e C hananei accurrerunt ad pugnandum contra ifrael H in c illu d, Se audiuit Chananeus rex Arad, venirte ifrael Se pugnauit contra cum Se v id o r exiftens duxit in eo prædam. Q uidnam, obíecro, audiuit? C e tte mortnum fuilfe Aaronem Se obiilfe præcip'»um Ifraeluarum ducem, itém que defiiíie coíum ndm n u b is, quæ pro lilis pugnabat.lrruit igitur, bellum cum eis com m ifit, vertit fiigiuirque,adc6 vt retrocederent per feptem m aniiones, Se caftra ponerent 111 M oleta Sic enim fcripcum:filij autem Ifrael m oueium caltra t x B eeioth fiborum lachan in M ofeta, vb i Aaron m ortuus Se fepultus eft. V b i tamen quæit o e itq n o pacto m ortuus di catur in M o fera, cu m in numeris obiiífe tradatur in m onte H or. N em pe è m onte H or in quo vita excefferat A a ro n, retro ceílerant íeptem m aniiones, doñee caftra collocarent in M ofera. inde autem venerunt in Gadgad, de quo lo co p ro fe d i caftra m etati funt in Iat- bata terra aquarum atque torrentium.et inde in Beer. nem pe adputeum, de q u o locutus eft D om inus ad M ofem, congrega populum Se dabo ci aquam : illis enim puteus illo lo co denuo apparuit. P oft m odum p ro fed i filij ifrael caftra metati funt in O b o th Se de O b o th veneruntin Ieabarim, qiias eft in finibus M oabitarum. E- greílique illinc caftra fixerunt jn torrente Z a red, Denique caftra co llo caru n tálatcrc Am on qui eft terminus M oab,diuidens M oabitas, Se Am m onitas. Ibique dimicarunt cum Seon & percuíterunt acie gladij. Verteruntque fe & afcenderunt per viam Bafan, & occurrit eis Rex O g cum om ni populo fuo. Dixitque Dominus Num.i x. ad M ofem,n e tim eas eum, quoniam in nvanu' tua tradidi illu m,& omnem populum & terram eius, faciéfque e i, íicut fecifti Seon regi, Vnde & percufferunt eum cum filiis fuis, profedique M caftra m etati funtin campeftribus M o ab,vb i! a trans Iordanem Iericho fita eft. PoftPlagam illam locutus eft Mofes Se Eleazar adeos inca, peftribus M oab fuper Iordanem contra Iericho, cúm quc eos numeraítet, dixit Dominus. Iftis diuidetur térra iuxtanum erum vocabulorum in poílefliones fuas. T úm que ftantcs in campeftribus M oab filius reduxerynt ad patres 6c loco patrum hasreditatem afllgnarunt filiis. Sara filia Afer ex iis e x titit, qui afeenderunt in ^ g y p tu m Se de ea exicrunt. Afcendilfein. Egyptum e x h o c Scriptura* lo co liquet,sara quoque foror eorum.exiiire autem & in terram prom iílionis eíle ingreílam ex fto,nomenaurem filiae Afer Sara. Iocabed fim ilitcr venit in /Egyptum,& ex ea rediit. V eniífe docet ifte locus, nomen vxoris Am ram Iocabed filia Leui,qua» nata eft ei in /E gypto. H x c genuit Amram viro fuo filios Aaron Se M oyfem Se Mariam fororem eorum. lair Se M achir filij MenaíIIs nati funt vino Iacob auo patre noftro. M ortui autem funt poft Moíís obitum. N o b e inter eos fuit qui nati funt in jcgypto-.c^terú poft M ofis magiftri noftri mortem in teriitjfcp u ltú fq u e eft in lordanis latere, nec vero relid u s eft eorum quifquam nificaleb filius lephuné Se Iofue filius N un. C A P V T X. a Trans. rione loti quo e- fant, Num.u. Prodigij Similia. Genéf.tf N m. it. N m. if, fed locus tile ibi! concludit. Nhw.j i, Nm, jí. V a d r a g e s i m o anno,vnde^ Deut. cim o menfe,prim o die menfis locutus eft M ofes ad filios Ifrael, om nia qua? pr^ceperat illi domi- ñ a s, vtdiceret eis, poftquampercudir Seon R egem Am orrheorum, qui hab itau itin H efcbon & Of) R egem Bafan,qui m an fitin A feroth & in Edrai trans Iordanem in térra M oab. Caspítque M ofes explanare legem & dicere quae D euteronom io comprehenr duntur. A prim o die Sebat vfque ad fextum mé* íis fequentis Adar fiue Februarij:per fex Se triginta dies explanauit M ofes d o d o r nofter legé vniuerfam. Sexto autem die Februarij ait dominus ad M osem,ecce inftant dies mortis tus. Séptim o autem die, Abiit itaque Mofes Se locutus eft om nia verba hascad vniuerfum ifrael de dixit adeos. Centum yiginti annorum fumhodie.vbi particula Hodie declarat Mofem feptim o die Adar fuiíte natum,& eodem eíle mortuu Q u o d etiam innotefeit é libri fine Se initio Iofu e, mortuufque eft ib i M ofes fcruus Domini in térra M oab iuxta oraculum D o m in i, Se íepeliuit eú in valle terrs M ob contra Phogor, Se non im a ij anniqfct dragefiibid. fed initia ct- fit. Deut. J4-

13 lof. I. loa. Februar. Nu;it, 24t lj.i I. Martius. Iulius. Februar'iHS. Exod.\6. \ H E BR.IO R.V M. non cognouit hom o iepulchrum eiusm ofes autem centixm viginti annorum e ra t, quàdo mortuuseft. N oncaligauicoculus eius, nec hum or eius emotus eft. Et fa&um eft poft m o n e Mofis ferui D o m in i, ve loqueretur Dom inus ad lofu è filium N u n miniftrum M ofis & diceret ci, M o fes feruus meus mortuus eft. N unc igitur furge & rranfi Iordancm iftum.pracepit itaque lo.fuc principibus p op u li, dicens, Tranfite per mediu caftrorum & imperate populo ac dicite: P rep a rate vobis cibaria, quoniam poft diem tertium tranfibitis Iordanem & intrabitis adpoffidendam terram quam dominus Deus nofter datu- rus eft vobis. Populus autem afeendit de lordane decimo die menfis primi & caftra mcrati funt in Galgalis contra O ricntem plagam vibis Iirricho,O m nia ifta rerexito & ex illis furfum verfus fubducito triginra tres dics. Sic difees feptimo die tnenfis Adar M ofem fuiile mortuum. Tres prarftantes paftores & nutriijj aftiterunt Ifraèlitis, nempe M o fe s,, Aaron & Maria>Tria infignia dona illorufn interuentu concelìa funt, Puteus, colum na nubis, & Manna. Manna quidem M ofis, coluna nubis Aaronis, Puteus M a ria mericis. ( V nde) mortua Maria fublatus cft puteus. recuperati«tatare poftea m entis A aronis & M ofis. M prtuo Aarone difparuit nubis co lu n a, et fi poftea fit illis M ofis m erito reddiv ta.m ortuo M ofeperierunt tria h a c, nec recuperata. N ani fcriptum, & Excidi tres paftores menfe vno. Etfi enim menfe vno eodém que tres hi minime ex hac vita rnigrauerint, fed eodem potius anno ( Maria quippe faris conceffit decimo die N ifan, Aaron primo Ab, M ofes fepti-no Adar ) tamen quoniam, quo die mortem rublit M ofes, tria ifta ita.interciderunt, vt non amplius apparuerinu,tres paftores vno dicuntyr mente exòfi.... Q ui iiitcreacollegerant M w > a feptimo die Adar,eo vii funt vfque ad decinnun fextum N i- fan. 1"gìtur enim,defecitque M annapoftquam comederutit de frugibus terrà : nec v ^tla filii.5 Ifrael Manna, fed comederunt de frugibus prafentis anni terra Chanaan* Atque hineexponi poteft quod commempratum fuerat in Exodo,. filij autem ifm ael comederunt M?n quadraginta annis donec veniret in teiram habitabilt m,.id eft, vfque ad diem mortis M ofis. iljo enim die defijc M anna de coslo decidere. H oc autem cibo palli funt,quo vfque tangerent fines terra* Chanaan,*4 eft, vfque.ad illuni diem quo in ipforum m anibusconfuroptuuìeft M anna. Qua; quadraginta anjjpru.m fumma exifti.^ Defiderantur quidem dics ttigi.nta >at trigin ta,.quibus vii funt torris,quas fecum de Aegyto exportauerant, qua & vifturn eis abundefuppeditarunt M anna inftar, iftum fupplent numerum acque perficiùnt. F a r t i s p r i m a F i n i s. C a p v t X I. * :-L! I i j i. ; p v l v s ante afeendit d elo r O da t>e4 ecmip menfis huius & tu-. JeruiK fibi duodecim lapide* de extei ipre lorda ri is r ip a ^ poftierunt e o s, vbi fteterant pedes faceidotum. Pratereà tplerunt alios -ii.lapides de m edio Iordanis ajuep & pofuerùt eos in Gaigai conira O rientem vrbis lericho. Poftquam afcenderunt de lordane venerunt ad montem Ganz.im & ad m ontem E bai, I qui erat in agro Sam aria à parte Sichern, iux- : ta Alone M ore. Sic enim fcriptum eft. A n non : itti funt in latereiordanis, poft viam, q u a ver-! gir ad Solis occubitum, in terra C h an an ei, qui habitat in canipeftnbus contra Galgalam. Illic Ifraelitaprodam arunt benedi(5liones & ma-! ledi6fcioncs,eafquè diippfuerunt iuxta ordinem, ; quem mandauerat illis Mofes dicens,tollite de i medio Iordanis alueo, vbi fteterunt pedes facerdotum duodecim duriflimos lapides,.quos. ponetis in loco caftrorum, vbi fixeritis hac no& e tentoria. Porrò duodecim illos lapides, de lordane fublatos erexit Iofue in Gaigai. V bi autem eos com pcgifient c a lc e, fupernè inferipferunt legem ìèptem linguis. Sic enim me- moratur in Deuteronom io. Et fcribes fuper lapides om nia verba legis huius piane & lucide. Praterea pbtulermit facrificia pacifica ibique epulati funt. H inc illud eodem loco, Et öfteres fuper co holocaufta dom ino D eo tuo, & immolabis hoftias pacificas co- Imedéfque ibi & epulaberis coram dom ino D eo tuo. Hac illa hota Iiraelifa cceperunt obligari & aftringi ad pracepta de polenta & de p raputio, & de N eom enia. Ilio tempore dixit Dom inus ad Iofue decim o die Nifan, feciique Ipfue quod iufterat dominus & circuciditfilios jlfraelin colle praputiorum. D ecimo quarto Nifan immolarunt Iiralita a g n o s fuos Pafchales, iuxia illud manferuntque filij Ifrael in G aigai, & fecerunt Phaiè quarta decima die menfis ad vefperum in campeftribus lericho. Decim o fexto N ifan obtulerunt filij Ifrael manipulum. Nam fequitur, & comederunt de frugibus terra die alrero.., Poft P^fcha vigefim o fecundo Nifan mandatum acceperunt de circumeunda lericho. die deinde Ìèptiipo. diluculo confurgentes qrcijm ierunt yrbem,ficut c)ifpofit,um füerat fepp'e. Q uem diem fuiife fabbafi affirmat R. lofe. Bella Ierichunti? Hay & Gabaonis fa,da fune intra triippftre rertio dietam m uz. D ixitque Iofue coram yniuerfo Ifrael. Sol contra Qabaon ne mouearis-, _& Irina contra vallem Hailon. fteteiuntque Sol & L u n a, donec vlcifeeretur fe gensdeinim icis fuis. Q u e m diem Deut. I l, lof. 4. D e u t.t J. ibià. Prim us mefis prim i anni introitus interram. lo f. y. la id. M artius. ib id. Iofue 6.! lutfiut,, l o f i. J

14 Iofue -pit. Iofue i l. a 2/empe anno 2... f u i princi- patus.m O ritur autem vin o 2.5, p Ji, ant iuxta alios 18. Iofù e. I ltd. In vo- tr a ta m e ) td iù o n e a n n o s, lc~ Otboniel. tradii incurriífe in folftitium zftiutim ; R. Iofcph.V nde colligim us principili!» méfis Nitafi fiue M an i) ilio anno fuiffe diem a:quino<»i) Vt c'a ìeb allocurus Iofue, Q uadraginta & quinqué anni funt ( inquit ) ex quo m ifu me es ad exploranjum terram. N u n cau tem hod.e o- étoginta quinqué annorum fum. n e collidereieptem annos ifrael.ras confom péjfc m fu b in gen d a terra Chanaan ( fecundo en.m anno ab exitu ifta ad explorandum m iffio contiait. ) C eteru m fi queras, vnde h q u eat, quod feptem aliis'annis terram Coitilo diuifcnnt, priufqaam inciperent numerare d e c i m a s i annos rem iilìonum, Se lu b ile o s, refpondetur ex eo, quod oftin gen tis quinquaginta conlederune ifra e lii* in Tua terra, ab co die, quo in illatn ingrefii funt >doñee ex ea fine e ie d i per íntegros & p l e n o s iubileos feptendecim.et qui- dem id declarat Ezechiel, -vigefim o quinto anno f in q u it ) exilij noftri in exordio anni decim a menfis, quarto decim o anno poftquam percuffa eft ciu ita s, fa d a eft fuper me manus D om in i. Q u o d ipfi d id u m eft inicio I ubilei A t, in q u ie s, li feptemdecim Iubilei pieni perfe d iq u e extiterunc, quo p a d o redundarunt anni quatuovdecim. N cm p e quatuórdecim hi anni fune, quos trapfcgerunt Iliaelìtae in Gaigai, ieptem quibus fubegerunt terram &. feptem, q u i b u s eandem diuiíerunt.poftea enim congregara eft oninis mulcitudo Ifrael in Silo acque rum ceeptum eft numerare decim as,rem iilionis annos lubileos. Eodem tem pore vocauit Iolue Rubenitas & Gaddicas Se dimidiam iribum ManaiTe3allocuciifque eos dimiíic in /u a tabernacula Se benedixit eis. Illi autem ingreffi terram fuam, m onim entum (ui ed ificaru n t, aleare admirapilis m agn itu d in e., 1 Iofue agitauit cum eis annuiti rem iüionis a primú. fècundum n o n pocuic abfoluere quia antè fato conccflic. iedes autem electa ina in Silo inferné edificata erat ftrudura lapidea, fuperne habebat pelles & cortinas. Stetit trecen- tis fexaginta nouem annis. D em um in folicudi- nera eft redada, C apvt X I I. Iofue rexit Ifraelem -is.annis. P oft h e c m ortuus eft Iofue filius N u n feruus D om ini etatis cenceiim o Se decim o, fepelieruntque eum in finibus polleüionis fu e in T am n ath S are, ad m òiìtem Ephraim. Eodem tem pore mortuum; Elèa zar, filium A aron fepelierunt in c o lle l n i ñees, filli ipfius,ad eundem m ontem Ephraim. Sem ìuitque Ifrael dom ino cu n d isd ieb u s Iolue fenioritm,q u i produxerunt dies poft Iolue & qui nouerant om nia opera D om ini, q u e fecerat in Ifraél.Vbi notandum litère veritatem dicere,qui produxerunt dies non item annos. Poft iotuem O th oniel filius C e n e z tenuit principatum annis 4 0.fed ab illis auferoctoann o s, quibus feruieiunt regi Cufan Rishataiin, cuius tem pore extitit M ich e fculptile. Nam fenbitur. Et erexerunt iibi filij Dan fculptjlefc Ionathan filium Gerfon filij Molìs ac filios eius facerdotes pofuerunt in tribu Dan vfquc ad diem captiuitatis fue.h uius quoque diebus foit H18. concubina ---- G a b a e, vt ex ludicum hiftoria -- appa- lltd. i). r e t, ftatim lurrexit ( inquit ) Se venit contra lebus, q u e altero nom ine vocatur lcrtifalé, quj d ix it, N o n ingrediar oppidum gentis alienai q u e non eft de filiis Ifrael, fed traniìbo vfque ad Gabaa. O th on ieli fucceflit Aiod filius Ghcra 80. annos. Subducendi hinc funt anni o&odecim A\od. quibus fcruierunt Egloni Moabitarum regi. Huius extremis diebus viguit Sangar filius A gath. Q u in & Eglonis diebus accidit hiftoria libri R u th, q u e nupferat filiis Elimelech.Qupd fic demonftrari poteft. Naalfon filius Aminadab mortuus anno iecundoab exitu Ifraclicaru de y gypto. Salm on eius filius fuit de ingrediétibus terram, m ortuulque «ft poft Iofue, vt & Hn. tota illaetas.e lim elech autem Salomoniserat frater. P oft A iod adm iniftrationé Reipub. fu fee permit D ebora Se Barac filius Abinoam 4o.annis vbi fubduxeris duos annos quibus oppreflì funi Ifraelite à labin Se Sifara. A t anni leprtm, de quibus narratum e ft, feccrunique ifraelite ma lum in oculis D om ini Se tradiditeos Dominus in manum M adian feptem annis, pertinent ad G edeonis tem pora,qui dominatum tenuiife dici tur annis 40. R egn auitq ue A bim elech fuper Ifrael tribus annis, P oft Abim elech furrexit dux in Ifrael Thola filius Phua patrui Abim elech,& iudicauit Ifrael vigin ti Se tribus annis. P oit quem Iair Galaadites viginti duobus annis. Extrahe annum vnum qui vtrique fuit Communis. Filij autem Ifrael peccatis veteribus iungentes noua fecerunt malum in confpcdu Domini* C on tra quos D om inus iratus, tradidit eos in manus Philiftim Se filiorum Ammon per annos decem Se o d o, vique ad fecunduni annum Iephte, Secundo a n n o, Iephte R egi filiorum Amm on nunciauit, Q uando Ifrael habitamt in H efebó Se viculis eius Se in Aroei & vilhsillms vel in cu n d is ciuitatibus iuxta Iordanem per trecentos annos, quare t a n t o tempore ni fuper hac repetitione tentarti. Principatum autem exercuit,fex annos. Abefam de Bethlehem iudicauit feptem annos, fed annus exrrahendus eft, vt potè ipu & Iephte communis. Rurfum que filij Ifrael fecerunt malu m con. fp ed u D om ini qui tradidit eos in manus l hili- ftinorum quadraginta annos.viginti icilicet e~ phte tem poribus Se alios vigniti d i e b u s Sa^onis. C apvt Dclort & Bt-, rac. l«4. Gedrn.! \ud.9. lud.io. Ibid, I n te r reptwth. M d. lu d.n. m. lud.i). '

15 H E B R io R V M. Beli. Pfal. I. Reg. 6. Samuel. Iße pu- tat saule duos annoi dun- taxat re- gnajfe, quod fa i- fnm. a N im is abrupteà 7.C.1.Reg ad 6.ferii di trafit, falli tur in eo quod exiftimet Samuele & Saule 13. tanti* annos principa- tù tenuif- fe,cum f t miiiimii imperanetint 40. an. A ft. M. Saul. UReg. 13, I -Reg.to. I I * Gabaon 'i*ftof fa- cerdotalii poß Nab deßruftii C ap.vt X I I I. E l i gubernauit Iiraelem annis quadraginta. Q u o autem die interiit,dom inus deferuit tabernaculum Silo 8c repulic tentorium Iofephj& dedit in captiuitaté forcitudine fuä. Fuitquc area Dom ini in agro Philiftinorum feptem menfibus, & poft hasc vocauerunt Philiftim facerdotes & d iu in os, dicentes,quid faciemus de area Dei. Cumq^ eärem i- (lifenc venerunt viri Cariath Iearim 8c reduxerunt illam & intulerunt in domum Aminadab in Gabaa.Et faótum eft, ex quo die manfit area D om ini in Cariath Iearim multiplicari funt dies.erat quippe iam annus vigefim us,q uod fi abftuleris feptem illos annos quibus Dauid regnauit in Hebron fuper Iuda,fupererunttredecim,è quibussam uel vndeeim imperauit folus 8c reliquos duos cum Salile. Initio autem iftorum vigin ti annorum in tu lerunt tabernacuium foederis fiue conuentus in N ob. Et quamuis area D om ini eflet in C a riath Iearim, offerebant tarnen in N o b cunófcis annis, tredecim primis & feptem poftremis in Gabaon. a Expletis viginti annis extulit arcam D om ini Dauid de Cariath Iearim in domum O bed Edom Gethei. M anfit autem area D om ini in dom o O bed Edom G ethei tribus menfibus & ei benedixit dominus 8c vniuerfa» domui eius. Vnde colligendum O bed Edom nonnifi fuiife benedi&um propter D ei arcam. Filiusvn ius anni erac Salii cum regnare cepiflet.d uobus autem annis regnauic fuper Ifrael. N em pe quando Samuel dixit Sauli poft ilium in regem confecratum, Et defcendes ante me in Galgala, Ego quippe afcendd adte vt offeras oblationem dr immoles vittimai yacificas 9 annus ccepit primus. Q uando autem Saul» percuilic Naas regem Ammonitarum atque ab lfraele vndus fuitjfecundus.quando autem defcendit in G a lg a l, neque promilfum feruauit audiens ex Sam uele,ßutte egißi neecußodißi mandata D o mini Dei tuiycju&pr&cepi tibi. Quod fi nonfecijfes iam nunc praparaffet Dominiti regnum tuurn fuper /frati in fempiternum. Sed nèquaquam regnum tuum vltra confitrget. Qu&fiuit enirn Dominm fibi virwn mxta cor {uum, turn certe vuótus eft Dauid* dicente D om ino ad Samueleni(fic ertim memorat icritura Ffcjuecjuo tu luges Saul, Cum ego proiecerim eum ne regnet fuper Ifrael. Et pauio p o ft, Tulit ergo Samuel cornu olei & vnxit Dauidem in mediofratru?n eim. Porrò Dauid turn attigerat yicefimu nonum aztatis annum. N on re tis autem oculis Saul eum afpiciebat à die ilia 8c deinceps. Spiritus autem D om ini receilit à Saul & exagitabat eum Spiritus nequam à Dom ino. Et di' reóhis eft Spititus D om ini à die ilia in Dauid 8c deinceps. Ilio tempore deftru&a eft N ob, 8c migrauit fibi in Gabaon. Vniucrfi diessam uelis videntis'condudu utur annis qum quaginta duobus, maxime quoniam! 1 lcnptum, H eli iacerdote fedente fuper fellam ren Pora 1 ante poftes dom us D o m in i, cum elfet A nna1f anim,ii\ amaro anim o, -orauit ad Dominum flens largì- trlal7 i \ ter 8c votum vouit 8cc. Ilio enim temporis ar- pendent à ticulo in futurum iudicem deftinatus eft.poftea \falf Prinenim legirur. Ipféqueiudicauit quadragìntaan-! ci^ f uod nis.ita luperfunt anni tredecim, à quibus tollé- btn-1 dus eft annus concepti Samuelis.Vndecim auté ni um imquibus Samuel iudicis munere funótus eft 8c f eraueritprimus annus Saulis his quadraginta adiun& i, ; quinquaginta duosperficiunt. Iutrf j,rt Samuel mont'urante Saulis obitum quattior mìreg.ad menfibus. Scribitur enim, fuit autem numerus Mudrefer d ie ru m, quibus habitauit Dauid in regione recozhn~ Philiftinorum, quatuor meniium. Poft quos ^ul^nfi confuluit Dauid dominum dicens. N um afeen- samuele dam in vna de cìuitatibusluda. Et ait dominus eoceptum ad eu m, afeende in Hebron. Natus crac lib o - f rtmoan: feth 40. annos icum regnare ccepiifet fuper Ifrael,.duobus annis regnauit in Ierufalem. Sola li 4, s ä autem domus Iuda fequebatur Dauid, fuirque nec ißud numerus dierum, quos commoratus eft Dauid f atisucì uet imperans in H ebron fuper domum Iuda, fé* 11' ^ 27 ptem annorum 8c fex menfiüm.sic conftatb r e -1b si?rognum Irael quinque vacafie annis. Venerunt >catregnu. autem vniuerfetribus Ifrael ad Dauid in H e- i lfe feihfi ue domus bron. Venerunt quoque 8c feniores, vnxerunt- Saulis ad que Dauid in Regem fuper Ifrael,qua» poftrema diferimen fuit vn<5tio. Filius triginta annorum erat Dauid cum regnare ccepillet 8c quadraginta annis regnauit. C a pv t X I V. regnida.- uidycjuem /equeba - tur tribus h fd a.zr e gum j. nedixir populo in nom ine domini exerciruum. Et particuseft vniuerfe multitudini Ifrael, tam viris qua mulieribus fingulis coliyridam panis vna 8c alfaturam bubul^ carnis vnam 8c limila frixam o leo,& dimifit ad fua populum C onftituitque cora arca domini de Leuitis, qui rniniftrarenr&recordarcntur operumeius & g lo r i- ficarent dominum Deum ifra e l, Afaph principem & fecundum eius Zacharia. In die ilio fecit Dauid principem ad confitendum dom ino Afaph 8c fratres eius. Mane dicebant, Confitemini dom ino 8c inuocate nomen eius, noras facite in populis adiones eius, & reliquum Pfalmi,vfq; hunc verfum,n olite tangere Chrrftos m e o s,& in Prophetis meis nolite malignari. Inter duas vefpetas cantabant fequenrem pfalmurt»,cantate dom ino om nis terrajannunciate de die in diem falutare eius s ad finem vfque, Etdicat om nispopolus am ens& hymnum z.r e g. 6. A v i d & ieniores Ifrael 8c tribuni congregati funt vt adduce- 1.Para f. I nitio regni,, z larent arcam D ei in medju taberu ìd con- naculi quod tetenderat ei Dauid fìit u it n e i fin m onte Sion. ) C um quecom - c^umtr pleilet Dauid offerens holocaufta 8c pacifica be- rcli 'one' ì.p a r.i S Pfal P fa l. 10 5

16 l. Reg. 16 Qm tcmpore rebelli o ^tifalo». t. R e g. l Z ibid. ibid. H i.p a r.]6 z C H R O N OL OG. D eo.a tq u c ifta quocidie per quadraginca tres annos in Sion ante arcam, quo vfque cam collocarci S alom on in æde fixa & im m obili,quam ipfcædificauerar C u m fugic D auid à facie Abfalon filij fui poncificatum exercebat A biathar, adeò v t afcendens in m ontem oliuartim oraculum V rim & T h u m im apud ipfum confuluerit.ac fummotus eft Abiathar poncificacu & in locum eius fuffed u ss ad och.r ed u d aau tem arcain locum fuum tabernaculum fœderis fiue conuentus quod fece rat M ofcs in d e fe rto, icemque altare aheneum. quod perfecerat Befaleel, candelabrum, m enfa,ignis diebus M ofis de ccelo lapfus, eranc in excelfis in G abaon. Sadoc aucelkcerdocem & fratres eius facerdotcs rcliquit Dauid coram tabernaculo D om ini in excelfo, quod crac in G a b a o n, vt offerrent holocaufta fuper altare holocauftom atis iugiter mane & v e fp cri, iuxta omnia quæ fenpta funt in lege dom ini. Ec cum eis H em an & Ieduchun canences tuba & quatientes cym bala & o m nia m uficorum organa ad canendum d o m i n o. Q u a; om nia ad hunc m odum percgerunt cun&is. quinquaginca annis in G abaon, donee venirent in ædem Salom onis fixa & im motarci : nem pe à prim o anno regni Dauidis vfque ad decim um vel vndecim um Salom onis quò demum remplum abfolutum dedicatum- qneeft. Expletis quadraginta annis dixit Abfalon ad regem D auid,v ad am &c reddam votam ea, quæ voui dom ino in H ebron. V ouens enjm vouit feruus tuus,cu m eilèt in GciTur Syriæ & c. H ic aurem annus incidit in yj. regni Dauid. R abbi N ehorai nom ine R. Ioluæ terminât hos 40. annos ad finem illius tem poris. Poftularunt Ifraclitæ regem. N em p e annum decim um Samuélis viuentis. Vnde colligis Salom onem cum regnare in cip eret, fuilfe annorum duodecim. N am quo tem pore genicum Salom o nem m ifit D auid in manum N ath an prophet s, fa& um eft vt A bfalon filij Dauid fororem fpeciofillim am vocabulo T ham ar adamaret Am raon filius D auid & deperirei earn valde. Fa&um eft autem p ofttem p u s biennij v t conderentur oues Abfalon in Balafor, quæ eft iuxta E phraim, & vocauit A bfalon om nes filios R e g is, c quibus Am raon fratrem interfecit. A bfalon autem cum fugiitet & veniilec in Geifur fuit ibi tribus annis. En anni quinque. Reuocatus deinde Abfalon, man fu ih Ierufalem duobus annis & faciem R egis non vidit. En nunc feptem. fa<5fca eft quoque fames in diebus D auid tribus annis iugiter. A udis n u merimi annorum dece ni. Iam vndecim um accipe. Et luftrata f.inquit) vniuerfa terra affuerunt ( deftinati numerando viritim populo) poft nouem menfes & viginti dies in Ierufa lem. Anno denique vltim o reformauit Dauid cuftodias facerdotij & cleri & ordinauit vniuerfam religionis ædem, de quo & fc rip tu m legitur, Q uad ragefim o anno r e g ^ T D l i d i ^ ] ^ - funt & inuenti funt viri fortiflìm i in Gazer Galaad, & c. C A p v t X V. D e Salomone. I e s autem,quibus regnauit Dauid fuper lfrael quadraginta anni fune, fa&um clt ergo quadting e n te fim o.& oftogefim o anno egreflionis fiiiorum lfrael deterrà yegypti in anno quarto menfe Z ìu, qui erac fecundus menfis regni Salomonis fuper lfrael, edificare ccepit dumum D om ino. Nam ha:c fumma iìc facilè poceft oftendi. Scriptum eft in hiftoria Ie p h te, Habitauic lfrael in Hefebon & vinculis cius & in Aroer & villis illius vel in cun& is ciuicatibus iuxta Ioidanem per trecentos annos. A fecundo aucem anno lephte,<juo vfque adificatum eft templum funt anni centum quadraginta. D einde quadraginta annis Ifraelita; haièrunt in deferto.q ui anni in vnum c o lle d i reddunt quadringentos o&oginca. In m edio Iubilei adihcacum eft templum anno quarto hebdóm ada. itém que quarto R e gni Salom onis. N am fic feripeum. ccepic autem nidificare menfe fecundo anno quarto regni fui dom um D om ini. Et in anno vndecimo menfe B u i, qui eft o&auus,perfeóta eft domus in om ni opere fuo & in vniuerfis vtenfìlibus, adificauirque eam feptem annis, Domum autem fuam adificauic credecim annis & ad perfe- & um vfque perduxic. T u n c congregali funt omnes maiores natucum principibus tribuum, & duces familiarum fiiiorum lfrael ad regem Salom onem in lerufalem, vt deferrent arcam feederis dom ini de ciuitace Dauid-, id eft, de Sion. C on uem tque ad regem Salomonem vniuerfus lfrael in menfe Bethanim in folenni die. Ipfe eft menfis fepeimus. Ex quibus incelligitur D eum nonexhibere fua praienriam maieftatis, nifi ili congrcgatione fiue Ecclefia H in cillu d, viditque om nis populus & iubila* r u n t,& c. R u rfu m, Propinquaruncque omnis con gregatio lfrael & ftetcrunt coram domino & c. Sic in legis prom ulgaton e fcriptum eft, die tercio dcfcendic dominus ob oculos cocius populi fuper moncem Sinai. Item de tempio fixo & Salom onico. C u m defiiflèc Salom on orare, ignisdefeendit de ccelo omnibusfiliis lfrael cernencibus. Acque de illa cempeftace intelligicur illud S alom onis, Egredimini filia S io n, Se videce regem Salomonem in diademace, quo coronarne illum macer fua in die defponfacionis illius & in die la titia cordis eius. In d ie, inquam, deíponfationis, id e ft, die o& au o poft feptem confecracionum. Ec in die lacicia cordis eius,id eft, in die cempli completi & abfoluti. D ilexit vero Salom on D o m in u, adep ve ambulane in ftacucis Dauid annos quacuor priufqua inciperec cemplum conftruerc. Ac poftqua 3.R'gMcccpit 3- % i. W.iu De Heb. domada annorum ntn urti loquitur. l-par Atg.S. 7 Exod Reg. e<int.y

17 H E B R io R V M. coepit edificare tem plum, filiam Pharaonis có iugio acceptam introduxit in ciuitatem Dauid. H abm tque Adad Ìdumeum hoftem itém que R azon Regem D am aici. fecicque vt tanta eilet abundancia argenti in Ierufalem,quanta Se la pidum.educebat cquos d citgypro & de C hoa. Emebat quadrigas ex ^Egypto ièxcentis iiclis argenti & equos centum quinquaginta, Adamauit muliercs alienígenas muirá*', filiam q u o que Pharaonis Se Moubitidas Se Am onitidas, Idum eas, & S id o n ias & C cih eas,d egen tib u s, quas prohibuerat dom in us, ne auercerent corda Iudxorum Se fequerentur deos earum, ve licuerit dicere illudìeiem ia;,q uia in furore & in indignatione mea faóta eft m ihi cimcas hasc, à die quo «dificaueriint ea vfquc ad dié ìfta, qua auferetur de confp hi meo propter malitiam filiorum Ifrael & regum eorum &c prineipum eoru m. Interea fub fenium Salomon prope mortem Spiritimi fan&um habuit inhabitantem & d i- tauit libros iftos, Prouerbia,Canticum C anticorum Se Ecclefiaften.Ahia autem locutus eft adhieroboam nom ine domini,s i igituraudieris omnia qua: pr«ecepero cibi & ambulaueris in viis meis ficut fecit Dauid feruus meus, ero u - cum & «dificabo tibidom um fid ele m,& tia - dam cibi ifrael, ficut a?dificauit Dauidj domum. Nempe quemadmodum dedic Dauidi regnum eriginca & fex annorum fuper Ifrael ; ipfimet Dauidi videlicet criginta erium annorum (Tandiu enim regnauit in Ierufalé fuper vniuerfum Ifrae. praeter alios feptem, quibus in Hebron rex fuit folius tribus luda ) Salomoni vero filio ius regnum annorum triumiad hunc profe& o modum fi leroboam filius N ebat merui(tee, habuilfet fibi regnii Ifrael per triginta tresannos de fiiios per tres. Vnde fubiungitur in Regibus; Er affligam fernen Dauid fuper hoc, verum tarnen nú cunóos diebus. vt illud fuper hoc referacur ad 30. annos, quibus affinicare coniunótus fuir Pharaoni vfigyptio, Se, Ver unt amen non cuntiis diebus ad Alani, quem dominus liquido feiebatalcaria peregrini culcus Se excelfa fubuerfuruni Si ftatuas lu có fq ^ fuccifurum, priecepturumque Iudae, ve quazrerec dominum Deum pacrum fuorum. C apvt XVI. E g n A v i t Salomó inlfrael quadraginca annis. R oboà filius eius feptemdecim.abia filius eius cri- bus. Anno aurem vigefim o Iero- boam filijnc-bat,quadragiuca Se vniiis annorum erac R oboam,cum regnare itici p cret, regnauic autem fepcemdecim annis in lenifalcm. Vnde Dauid auus illum nonvidir niiì annu vnum. Obferuauic autem legem ipfe Se fiiijeius tribus annis. Q uarto vero rebellarunt. ve locus ile indicar, Q u ia ambularne in viis Da uid Se Salom onis annis cantum cribus,& quarto prxuancati fu n t, vt alter oftendit. Cum roboratum fuiifet ( inquic ) regnum Roboam & CÓrorratum dereliquie legem Domini Se omnis l f rael c u m e o.q u in etiam cyn sd i erat interra Anno autem quinco regni eius Sciac Rex pci afeendir in Ieruialem, quia peccauerat D o m ino cum mille ducencis curribus & fexaginta millibus equitum Se fuftulit thefauros domus D om ini, &c.perfecutus eft autem Abia fugientem Ieroboà Se cepit ciuitates eius Bethel & filias eius Se HieÌana cum filiabus eius. Ephron quoque & filias eius. N ec valuit vlcrà refiftere leroboam in diebus Abia. Q uem percullìt D o - minus Se morcuus eft. N ec vero facile intelliais vtrum dominus percuiterir. Abiam nean leroboam.sed de Abia eft accipiendum,vt quem le roboam f pelierit. Veruni cur non percuflìt le roboam, fed Abiam? Quoniam fubfiftens ad montem Samaria:, qui erat in Ephraim exprobrans Ifraeli diceufque, Habetis vitulos aureos, quos fecit vobis leroboam in deos, Se quie illic fequuntur Abia: vetba ad Ifraelis exercitum.sac habuit capere Bethel,filiàfque eiu», vnde q u o niam confpe& um viculumaureum miitum fecit nec fubftulit vel freg it, ideò à Dom ino pereti flus eft. Afa regnauit quadraginta vn o annis. Eius Imperio quieuit terra decem annis. Decim o quinto regni anno venie Zarah ^Ethiops Se A- Cx reftituit vniuerfam prardam, quam exportauerat Sefac R ex ^ gypci de Ierufalemccepicque eam Afa anno ilio, id eft, anno 55. àsalom onis m o rte, quando fufcicauic ei Deus aducriarium R azim filium EÌiada:. leroboam rexic Iiraelem viginti duobus annis, Nadab filius eius duobus. Anno tertio ACx regis Iuda regnum Ifraelis fufeepir Baafa filius Achia: per 2z.annos, Anno regni Afa? afeé- Mel'utt aliftlc le roboam. A fa. Ì.Reg.u. dit Baafa ifraelis R ex concia Ierufalem, H x c 1-p4rt-l i quidem habet fcriptura. A t fortaile dicens, N onne Afa Baafam fepeliuic anno regni fui vigefimo fexto fq u i ifta polfunc conciliari? N em - pè triginca fex anni ifti dieuneur refpc& u*6.annorum, quibos Salom onis coniugio 6 h x Pharaonis ^ gypci R egis pocicus eft,irémqu<j refped u annorum, q.ubus decretum e ft, vtr e- gnum Dauidica! fam ilis dìuiderecur, Se ad excremum redinregrarecur. Denique reipedtu 36. annorum, quibus dccrecum fu it, ve de regibus Syri«, eitet aduerfariiis Iraeli, tandemquem an u& pocencia domus D auidicx concideret. Ideo enirn fic didum eft, A n n o tricefimo fexto regni Afa afeendit Baafa, & c,id eft,annoi6.af^ poftquam m anu ipfius ca^fus eft Zara i thiopum Rex. Nam hic annuseft trigefimus fcxtus à morce Salomonis. T um quehocipfo cemporis arciculo pepigerunt foedus Reges Ifrael, Se Syr ix, vt afeenderent conerà Afiam commiilòque praslio perderent.protulit aurem Afaargentum & aurum de Thefauris domus D om ini, mifirq, ad Benadab regem S y r iz, qui habitabat in Damafco dicens, Foedus inter me Se te eft.q up leroboam Ibidem.

18 $.R eg.i6. ib id. 18 C H R O N O L O G. ad $8. A fa. lofaphat. A n no triceilm o o d a n o A fa regis Iu d a rexit Ifraelem A chab filius Am ri, 22. annis. Anno ipfius quarto, regnum?. 5. annorum aufpicatus eft in Iuda lofaphat natus annos triginta quinque. Anno tertio Achab fuit vehem ens fames in 3. A e g. i i Samaria per tres annos Se bellum Benadab per dno«annos Se femis. Q u euerunt tribus annis fine p rslio tam Syri quam ifraelita. Elias. O ch ozias filius Achab bicnium fu n d u s eit Ergo chri Ifraelis principatu. A nno ipfius fecundo reconft tu è lu- j ditus efi Elias,neque com parebit donec veniat dxe venire debuti cinti Gog. & M a g o g (ine anti- chrißum. com porto Benadab m iiìc. Pnncipesexcicitunm fuorum ad vrbcs ifraél, qui percuilerunt Ahion & Dan & vniuerias vrbcs Neptalim mruatas. Q u p d cum audiifet Baafa dcilic edificare R a ma Se interm ifit opus fuum. In tempore ilio ven it Hanani propheta ad Afam regé Inda & dixit ei. N onne ^fichiopes Se Lybes m ulto plurcs e ran t, quos quia in D om ino credidiiles, tradidit in manu tua. N ec deftiterunr R eges S yria eife hoftes ifraélis vfque ad A ch azm ort e m, cuius diebus fcedus agitarunt cum R e gi bus Ifrael, vt iu n d is copiis afeenderent Se praiiatenturcontra Achaz, C um que nihil haberet iu ftiu a & meriti A cilaz., cuius caufa vrrique armis Iuda cadercntur, conciderunt ambo manu T eglath-phau ilàra ifyiiorum rao- n^rcha. C apvt X V I I. f A a s a rexit Ifraelem 24. annis Eia filius eius duobus. Ita liquet Afam fepeliife Elam anno regni fu ivigp u m o feptim o. Zam ri interfecit Elam,regnauùq> poft jllum fepté dies in Tarfa, porrò exercitus obfidebat G ebbethon vrbem Philiftinò^ rum. Cum que audiifet populus ifrael rebellaife Zam ri Se occidiffe regem? tunc -diuifus eit in duas partès. M edia pars populifeqnebarur T ebni filium G ineth, vt conftitueret eum regem Se media pars Am ri. Pramaluit tamen populus qui erac cum Am ri. Durauit autem jftiufm o- di contendo annis quatuor vfque annulli triceilmum primum Afae.Tum enirn mero dom inarli regnare ccepit A m r i, praualuitque populu s, qui ipfius parces fequebatur. Am ri enim poitquam ipfius filiam A iaaccepit vxorem filio fuo lofaphat, T ib n i com petitorem occidit. R cgnauitque Am ri in folidum annis duqdecim (connumeratis. annis d iicord ìa quatuor) vfque Chriftus. T um enirn apparebit Se recondetur j-fecundo,donec prodeat G o g, Se M agog. N unc interim lìngularum atatum res Se a d a confcri- bit.morcuus autem efto ch o zia s iuxta verbum D om ini, qaod locutus fuerat Elias, Se regnauit lora fratee eius prò eo anno fecundo Ioram filij lolaphat regis Iuda.Non enim habebat filium. A tqui inqqics, N on n e anno 19. Iofajphat regis regnare ccrpit? R efpondeo lofaphat quan-1 do dcicendit in pralium inita cum regelfraèi focietate Se lapfus in manus hoftiuni, exclam auic, merebatur quidem illa hora iiiterfici fed tamen q u iaexclam au it, inuocauitque Dom in u m, ita feptem annis fuperuixit, vt tamen Scripturaeos filij ipfius regno attribuat & affi, gnet. A nno quinto Ioram filij Achab regis Ifracl Se lofaphat regis Iuda,dum redirent de pralio, poftquam interem iifent Am m onitas, Moabitas & Id u m eo s conftituerunt regem Ioram filium lofaphat fu per Iu d a, qui habuit fratres filios lofaphat fex. D cditque eis pater fuus multa munera argenti Se auri Se penfirationes cum ciuitaribus m unidilim is in Iuda. At poftquam mortuus eft lofaphat,furrexit Ioram Se occidit om nes fratres fuos glad io, quemadmodum in Paralipom enis fcriptum extat. A liata funt autem ei litera ab Elia propheta in quibus res ipfi euentura fcribebantur. Nim irum de ccelo. N am iam feptem erant anni,ex quo Elias rccóditus difparuerat. Ioram autem erat triginta duuvn annorum quando regnare ccepit. O d o vero annis regnauit in lerufalem. D e filio ipfius O chozia relinquitur aliquod dubium.n am in regibus di. citur,2i. annorum erat O chozias cum regnare CQ piiièt,& vno anno regnauit in IeruMem. At in Paralipomenis, Quadraginta duortim annorum erat O ch ozias cum regnare coepiltcr Se vn o anno regnauit in lerufalem. An enim (inquit. R. lo fe ) poteft effe filius fenior patre duobus annis? Refpondendum, ex quo Afa rex Iuda: dedit lofaphat filio fuo in matrimonium filiam Am ri regis Ifracl, diuinitus decretum eft fdeteftanda im p ia illius affinitatis gratia ) vt regnum Inda perirei cum regno domus Achab Se ifrael,^nempe quadraginta duobus annis ante pnefentem hiftoriam). H òc fignificatum fuit ifta pofteriore numeri notatione, item eo quod fubiednm eft. A D om in o quippe fuit conculcano O c h o z ia, vt veniret ad Ioram, & cu m veniifet Se egrederetur cu eo, aduerfum Iehu fi!iu N am fi, interficeretur, Athaliàque regnum fam ilia Dauidic^ labefadaret.sicqueam bo reges eodem die firnul funt exdndi(annis42.poftc6- tradam affinitatem.) C a p v t X V I I I. I e b v s Ioram filij Achab, contigit gradis fames in Samaria per annos fep tem, quo fpatio Benadab bellabat cu tiraci. Anno auté extremo m aledixit Elifeus ipfi G iezo,abiénfque Damafcù vnxit Hazaeiem regé S y ria & mifit Iona filiu Am itthei,qui confecraret Iehu regem Ifrael in R am otth Galaad. C u m erg^ verteret Iehu Domum Achab inuenit principes Iuda Se filiòs ftatrum Ocliozia,q u i miniftrabant ei & interfecit illos.ipiuin quoque

19 loas. *3 14 Ioicld.it natta die bus sa lo- moais. ibidem. i.reg.9. lonas f. io. *3 Ibid. Eli [etti. 4*< l4 ^ Par.7,6 h e b r æ o r v m. quoque perquirens O choziam compuchcndit lanranteni in Samaria, adduduque ad fé occidit. Achalia autem mater eius videns, quod m ottuus ehei fili us fu u s, furrexic& interfecit om nem ftirpem regiam domus loram. Porro lofabeth filia Regis tuiit Ioas filiura O c h o zja &c furata eft eurn de medio filiorum R egis cum interficerentur, fuitque cum ipfa in domo Dei abfconditus fex annis, quibus regnauit Athalia fuper terram, Atque illud eft quod legitur in P falm is, Q uiaabfcondit me in tabernaculo fuo &c in petra exaltabit m e, id e ft, in Ioiada pontifico homine petra fim ili.vnxitergo illum Ioiada Pontifex & filij eius & comprecati funi ei atque dixerunt, Viuat R ex, de latatus eft vniuerfus populus terra. Septennis erat Ioas, cum regnare inciperet. Regnaréque cospit anno feptimo regni Iehu,'& regnauit 40.annis in Ierufalem. Anno 2$.Regni reitaurauit farta ted a templi D e i, anno centefim o quinquagefimo q u in to, poft quam fuerat adificatum a Salom one. Fecitqtie Ioasredum in ocu h s domini quandiu vixit Ioiada. Senuit autem Ioiada plenusdierum & m ortuuseft cum centum trigint^eifet annorum. N em pe O riente diebus. Salom onis labe & ruina,natus eft fimul Ioiada, qui eam corrigeret. Poftqu'am autem obiic Ioiada ingreffi funt principes Iuda& adorauerunt regem. Q u i dilinitus eorum obfeq u iis, acquieuic eis. Seipfum enim R ex Ioas Deum confecrauit &c nominauit. Nam hoedeclaratsquod ponirur. Et adorauerunt regem, itqm iwwà^cquieuit eis.rex. C a p v t X I X. E h v regnimi Ifrael gefllt z8.annis. Ec dixit Dominus ad Iehu, & c.lftius diòti nuncius fuit lonas Amitthei filius, qui in duodecim minoribus prophetis numeratili'. In diebus illis ccepic dominnm radere fuper ifrael. Pere 11 flit queeos Azael in vniuerfis firn bus Iliaci à lordane, contra Orientalem plagam, o- mnem terram Galaad & Gad Se Ruben &c M a n a le. Anno vigeilm o terno Ioas regnauit loachaz filius Iehu fuper Ifrael in Samaria decem & feptem annis. Anno yj. Ioas regis kida r e gnami. Ioas filius loachas fuper ifrael fedécim annis. Hehfeus autem argrotabat infirmitate, qua & mortuus eft. Defcenditque ad eura Ioas rex Ifrael & flebat coram e o., ann'o nimirum regni fui decimo. Ex quo colligis quot annis Elifeus pauerit Ifraélem. Nempe ab anno decimo nono Iofapbat ad hoc vfque rempus per an- nos plus fexaginta. Anno fecundo Ioas regis IfraeU regnum luda fufeepit A m azias, vicefimum quintum atatis agens, adminiftrauit viginti nouem in lerufalcm. Anno fui regni duodecimo percuifit Idumeos in.vailesalinarum.poftea ftatuitd eoseo- rum in p e o s fibi & adorabac eos illis adolebat inceli fi?tpt 'Quamobrem.iratus dominus co- tra Am aziam,m ifit prophetam ad illum, qui diceret fe cogitare de occidendo eo. Si quæras, quanam fucrit cogitatio fiue confilium, quod contra Am aziam dominus inftituit e fequentibus hiftoria refpondetur. Igim r Amazias rex luda initio peítimo confilio,mifit ad loas filium loachas xegem Ifra e l, dicens, Veni videamüs nos mutuo. D ix ifti, percufll Edom & idcirco erigitur cor tuum. N ujuit audire Am azias, eo quod domini eííet voluntas, vt traderetur in m anushoftium propter D eose dom. Corruitque luda coram Ifrael. & fugit in tabernacula fua. Porrò Amaziam regem Io a scep it& adduxit in Ierufalé,deftrudo muro à Porta Ephraim vfque ad portam anguii quadringentis cubitis. Om ne quoque aurum & argentum, & vniuerfa vafa q u a repererat in domo D ei & apud Obed Edom, in Thelauris etiam domus regia, necnon filios obfidum reduxitin Samariam. Ilio temporis p u n d o mortuus eft loas & venit iibi Amazias Ierufalem, vixitque poftquam mortuus eft loas R ex Ifrael quindccim annis. Cæterû à tempore, quo receffit Amazias à dom ino, tetcnderunc ei infidias in Ierufalem. nempe audiuerant, quòd Prophctaantèeidixe. ratinala à D om ino comminatus. Sicque interfedum reportarunt fuper equos & fepelierunt cum patnbus fuis in ciuitate Dauid. O zia s agebat 16. annum cum regnare inciperet & quinquaginta duobus annis regnauit in Ierufalem. Et exquifiuit dominum in diebus Zacharia intelligentis & videntis Deii, Cum qj requirerct Dom inum profperatus eft in omnibus. In quo obfecro? Ædificauit Elath & reftituit earn Iudæ, p.oftquam dormiuit R ex cum patnbus fuis. Qu>d iftud e ft, p oftq ui dormiuit rex cum patnbus fuis?nempc diebus patrum fuorumamaziam rçgnaife fignificatur.indicari etiam poteft,fid Amaziam diceiliiîe ex hac vita morte violenta & ab aliis illata, quemadmodum Ioram O ch o zias& Ioas àpercuiroribus violence fuerant inrerempti. O zias & Ieroboam fimul regnarunt, ; 11 ifi quod Ieroboam regnauit diebus patris eius annum vntim. Sic enim fcriprum eft. Anno autem v icefim o fepiim o Ieróbóam regís Ifrael regnauit Azarias filius A m azia regis luda. Q u o d fi inftes, vtrúmque fimul regnaífe, refpondeo rcgnum eius fuilfe percuflum lepra'arque ita artributum alteri. Nam fcriptum iepentur,fuitque Ozias rex leprofus vfquead diem mo-rus fua commoratits",eft in domo libera leprofus: quia excifus erat à domo Dom ini & Ioatham i!*- Ü115.ejus in dom o regia in d ica te populum terra. Itaque om nèsjlli anni attribuuntur diebus loarhan regis luda Ôc diebus Ieroboam regis Ifrael. Q uod li obiicias O ziam iepeliuiife Iero boam 8c tres reges ifrael ípfo pofteriores, idé refpondebo. N am 2f. an n i, quibus O zias fuit leprofus, loarhan filius eius in domo regia iudicabat p o p u k i m t e r r a..... Ieroboam filius Ioas quadraginta vno annis 19 I lid. ib id. Ox.ias. i'par.id'' 4.Re Ioram no ~videttir re ponendus inter R e ges inter- feéìos. z.par.zç 4.-Keg. 1 4 IS i.par.16

20 2 deh, 14 Efa i l o f. i. Am, I. Mi ch.i. o ft: E f 6. M ich, l. 4 : ^. 3 regnum Ifrapl moderatus eft. A n no tricefim o p & auo O z i e regis luda Zacharias filius leroboa ; regnarne luper lirael in Samaria fex men fi bus. lfte eft ferm o dom ini quem locutus eft adiehu dicens fìlij cui vfque ad quartam generationem fedebuntde ce fuper thronuiu iftaclfadum que -n- ir* C A P V T X X. ERRiEMOTVS.qui contigic fu b O zia, m em init Zacharias his verbis,ec fngietis ad valle m ótiu meorü quonià coniungetur vallis. m ontium vfque ad Athal. E th i- giecis, ficut fugiftis à facie terrxm otus in diebus lo tix regis luda. Porrò Efaiam, O ieam, Am os,m icheam prophetas his viguiile tem poribus probari poteft ex ipforum m et librorum principiis. V ifio (inquit ) Efaia: fìlij A m os,qua vidit p e r Iudam Se Ierufalem in diebus O z i#, Ioachan, A ch az & Ezechia: regum lu d a, V erbum d o m in i, quod faófcum eft ad Ofea: filsum ßeeri in diebus O z i *, Ioathan, A chaz Se E zech ia regum lu d a, & in diebus Ieroboarn fìlij Ioas regis ifrael. V erba A m os5qui fuic in paftoribus T ecu e >qua: vidic fupet ifrael in diebus O z i«regis Inda, Se. in diebus Ierobam fìlij Ioas regi? Ifrael ante duos annos cerra:motus. Verbum dom ini quod fa& um eft ad M icheam M orafticem in diebus Ioathan. A ch az Se E ze chia: regum luda. Q u js autem alterum anteceffe n t non facile feias, praefertim cum com m e- m oretur,h oc effe principium fermonis D om i ni cum O zea. S ic in A m os, ante duos annos terra:m otus,et in E iaia,a nno,quo m ortuus O - zias,vidi D om inum fedentem fuper folium e x - celfum & eleuatum, Et com m ota fune fuperliminaria cardinum à v o ce clam an tis, & domus repleta eft fum o. Quae quidem extrem a verba declarant id contigiile diebus terraemotus. In- terea quoniam Michaeas no m em ijiit O z i*, fed Ioathan & d u o ru m fcquentium R egum,in tei- ligituraperrè reliquos fuiife ipfo fuperiores & antiquiòres. V ilio A b d ia :, Ha:c dicit D om inos de Edom: Surgite & confurgam us aduerfus eam inprae- li un*. Q u an d o iftud pra:lium contigit? D iebus A m a zix. N ec erat tunc rex conftitutus in E- dom.( Sic diéhim de faeculo R egis Iolaphat. Ex qu o autem conciderunt lduma:i tem peftate A - maziae non conftituerunc regem in lo co fuo.neque caput erexerunt ad hunc vfqtie diem. N am poftquam collapfì funt iuxta verbum E life i, fe nunquam erexeru n t, nifi quod excitarunt bellum diebus Achaz,fed m ox funt opprehi.similiter Paleftini ex quo ceciderunt regnante E ze chia, non habuerunt proprium regem ad hunc vfque diem. H o c idem còntigit Aifyrioru R e gibus. N am ex quo Ezechiae iaeculo occifl funt, huc vfq-, gentili rege caruerunt.h oc idé <* gyptiis. Poftquam enim jfigyptus armis N ab u g - donozoris fuccubuit, non amplius eleuataeft fuper gentes vfque hodie. fuerat praedidum D om ini oraculo,inter ca:tera regua erit huunllima. Et non eleuabitur vltra fuper nadones & imminuam eos, ne imperent gentibus.. Filij Zara: Z im r i, Ethan, Heman, Calco! D ara propheta: fuerunt, qui vaticinabancur in i g y p t o. FiiijC hora: A fir, Elcana & Ebiafaph piophetia: munere fun& i funt in deferto. Virum prophetam m iiìt Dom inus ad iìlios Ifrael, qui inuitaret eos ad pcenitentiam tempore iudicu, dum affligerentur à Madianitis fub Gedeonis tem pora. Ifte autem Propheta erat Phinees. Elcana virille D ei erat, qui fcribitur veniffe a d H e li & dixilìe. Nunquid non aperte reuelatus fum domui patris t u i, cum eifct in./ * gypto in dom o Pharaonis. Q uare ergo calce abieciftis viófcimam meam, Sec. D e quibus legitur, H os conftituerunt Dauid Se Sam uel videns in fide fua,tam ipfos quam filios eorum in o ftiis domus dom ini krabernacijlo vicibus fu is, p e rin e i ad 24. ' familias Sacerdotum & Leuiraruni, Gad videns Se N athan propheta rem templi Se am m ani cum Dauide diipoiuerunt. AfaphjH em am Se Ieduthun vapeinabanttir rege Dauide. A h ias Silonites apud Salom onem vatis onere ter funótus eft. Samaias bis apud R oboam & principe? eius. M axim e autem cum fugerunt à facie Sefacrege ^ g y p ti. V b i annotandum iftum Scfac appellali Zebub alio lo c o, fìue m ufeam, Sibilabit D o ' Efa. j. minus ad mufeam i gypti.sefac autem ideo dicebatur,quia attente Se veluti fedens obferuabatquando morererur Salom on. Ei enim nobis non erat fimilis. Poftea quam ergo intellexit Salom onem m ortuum,venit Se tulit Thefauros! dom us D om ini. Iddo propheta vaticinatus eft contra alrarein Bethel dicatum à Ieroboam, diccns : Alrare altare [ìaec dicit Dom inus,ecce filius nafeetur domui Dauid Iofìas nom ine Se immojabit fpper tefacerdotes excelforum, q u iin te th u ra fuccendunt Se oilà hom inum fuper te incender. Azarias filius O deb fa d o in fe fpiritu Dei, egre (fu s eft in occurfum Afa:, Se dixit ej, Domi-; nus yobifcum, quia fuiftis cum eo Sec. Ilio tem pore venir Hanani videns ad Afam regem Iuda,& dixit ei. Q u ia habuifti fiduciain in re^e S yri* Se non in D eo t u o, idcirco euafit Syri«E regis exercitus de manu tua. M icheas vaticinatur apud A chab quinquies. ; N am eum eité dicunt, de quo legitu r, Et vnus de filiis prophetarum dixit focio fuo in fermo-1 ne D o m in i, Percute m e, Se a b iit, occurritquej regi in via & m u tau it afperfìone pulueris os & ; oculos fuosjclamans ad regem,sec. Ite de quo. Et accedens vnus vir D ei dixit ad Regem ifrael, Haec dicit D om inus. Q u ia dixerunt Syri.Deus m ontium eft dom inus Se non eft Deus valliuir, dabo 15, Catalt. I TO- j fleti m. I. Par.i. Exo6, lnd.6. ; x- % 3-1. Par.?, 1. Tarai. 11.0*11 Iddo. i. P a r. i f 16 J j.re$.)0 ibidem ibidttn

21 ib id em. yr eg.x X t.par.19 x o ib id em. 11»4 IT ibidem. D e hoc Wmos x. P a r j j. Xi a / / «e i lt tt R. D a nid kjmlii initiis comentario- ' rum fuorti in hos pro phetoi >t t r alia paßim ex hoc chro- ( nico. jt Par.}} \s9pb. i. lerem.i. Itrem.it. Ex ecb i. H E B R ^ O R V M. dabo om nem hanc multitudinem grandem in m a n u tu a,& fcietis,quia ego fum Dominus. Itera de quo paulo fupra,et ecce propheca vnus accedens ad Achab regem Ifrael ait, ei.haec dicic D om inus. C ertc vidifti omnem multitudinem hanc nimiam. Ecce ego tradam eam in manum tuam h o d ie, vc fcias, quia ego fum Dom inus. Et quarco, Accedens autem propheca ad R e gem Ifrael d ix ie e i, V a d e, Sc confortare, 6c lc ic o, & vide quid facias. Sequenti enim anno rex Syrias afcendet contra ce.q ujnco, Q u is decipiet m ihi Achab regem ifrael, vc afcendac Sc cadac in R am oth Galaad. Diebus Iofaphac D om inus prophecis vcebatur Iehu filio Hanani Sc Iaziele filio Zacharia: filij Banaia: & Eliezere filio Dodia: de Marefa. Diebus Ioram coslicus allaca: funt licera; ab Elia propheca, in quibus fucuri iftius rcgis cafus defcribebantur. Diebus Ioas miccebac Dom inus ad populum prophecas, vc reuercerentur ad D om inum, quos proteftances illi audire nolebanc. Spiricus itaq D ei induic Zachariam filium Ioiad«faccrdoce, Sc ftecic in confpedu p op u li, & dixic,eis, Hase dicic D om inus Deus, Q u ir e cranfgredimini pra:ceptum D o m in i,& c Diebus Amafiae venie hom o D ei ad illum, & aiti ó R e x, ncegrediaturcecu exercitus Ifracl. Q u i poitrem ò ad ipfum defeendens, Scio, inq u it, quod cogitaueric dominus occidere te, quia fecifti hoc m^lu c infpper nop acquieuifti meo cófilio.h unc aucpp prophecam fcrunc elle A m os fratrem eius,efai* patrem. S ic u lo Achaz'Qiat ibi propheea Dom ini O ded nomine qui egreitus obùiam exercitui venienti in Samariam dixit eis. Ecce iratus D o minus Deuspacrum veftrorum contra Judam tradiditeos inm anus v e ftra s,& occidiftis eos attrocicer, ita vt ad cadura percingerec veftra crudelitas. a Ioél, N ahum 6c Habacuc vaticinabancur rempedate Manafiis. A t quoniam improbus crac Manaifes, fubticuerunt eius nomen, neq; fe appellarunt de eius vocabulo. Itaque edam fcripturajlocurufqueeilfìnquic,)dominus adeum Se ad populum illius & attendere nolucrunc.idcirco fuperinduxic eis principes cxercitus regis Airydorum, cepeiuntque Manaftem & vin d u caienis atque cópedibus duxerùt inbabylonem. Verbum Dom ini fad u m eft adsophoniam filium Chufi filij Godolia: filij Am ali«,filij E ze chia: in diebus lo fi«filij Amon regis luda certio decimo anno regni eius. Fuit quoque vir propherans in nomine Dom ini Vrias filius Semei de Cadath-Iearim 6c prophetauit aduerfus ciuitatem Se cerram iuxta omnia verba Ieremia:. fadum eft verbum Domini ad Ezechielera filium Buzi facerdotem in terra Chaldasorum fecus flumen Chobar. Nempe vniueriì irti propheca: vatìcinaciones fuas foderane prope excidium. Baruch N c r i* filius,seraia M ahafi* filius, & D aniel vir dcfideriorum N abugdonozoris tempo re. M ardocheus lu d íu s, H aggeus, Zacharias, M alachias anno Darij fecundo. Incer eos decem reperiuncur infígnici ciculo v ir id c i, M ofes E lcana, Samuel, D auid,semaias, Iddo, Elias, Elifeus M icheas, Am os Efais pacer.duo nomen videncis coníécuci Samuel Se H anani.dúo vocabulú filij hom inis forcici D a niel & Ezechiel. Secunda libri <Parti Finís. C a p v t X X I. A t e r nofter Abraham donatus eft prophec? vobabulo in Genefi. N unc igicur redde vxorem v i ri, quia propheca eft. Q u o p ad o de Sara cale aliquid fignificarur alio lo c o, Haran pacer Melcha & paccr Iefcha (Sic^enim vocabacur Sara,quafi Ipcculans.JInde au té intelligis vniuerfos fandos patres & matres prophecarum vocabulo decoratos, quòd in Pfalmis fic feripeu. Ec abierunc de gerne in gencem, & de regno ad populum alterum.nolite tangere Chriftos m e o s,& in Prophecis meis nolite m alignari. D e Maria M ofis 8c Aaronis1S orore legicur, Sumpfic ergo Maria propheciita foror Aaron Tym panu in manu fu a, egreitaeque fune omnes mulieres poft eam cum Tym panis & choris quibus prascinebat d icen s, Cancemus D om ino. G loriose enim magnificacus eft. D e Debora, Erac autem Debora propheciftà, vxor L ap id oth, qua: iudicabac populum in ilio temporp, Sc fedebac iub palma, qu«nomine illius vocabacur interr am a & Bethel in monte Ephraim, D e Hanna $umuclis m arre, Et orauu H ann a, & ait-s Exulcauic cor meum in D om ino Sc cxatakufp eft cornu meum in D eo m eo, & c. A bigail prophetauit apud Dauidem, quemadmodum de illa Dauid reftificacur. Bcnedi- lus Dominus Deus Ifrael, qui mific tc hodie in occurfum meum, & benedidus fenfus tuus, & ben edica tu, qu«prohibuifti me h od ie, ne irem ad fanguinem 6c vlcifcerer m ede manu mea. Holdam quoque vatem fiiiilè feriptura nominatim commemorac. D e Efter aucem his fignificac verbis.scripfitque Hefter regina filia Abiahil & M ardoch«usiud«usctiam fecundam epi. fto!am,vc om ni ftudio diesiftafolennis fancirctur in pofterum,&c. Hi fune quadraginra o d o prophet«sc prophetiifie,qui apud Ifraelitas vaticinati funt,qu o rum & mencio fad a in fcripruris. Extitertint quidem Sc alij inccr exeunres de > gypto,ac nomina eorum non fune literis facris mandata. Si dicas id fa d u m, quod eflfent 2.1 Genef. G e n e f. H IJe Pro- p b e t iß ii. Exod. ly IW. 4. l./ te g x. 4-Reg.xx EßtT.J. 48.Prop h etx.

22 4 JZeg- 2. ibidem. )ocet multos fu ijfe Pro pbetas prœter co memora- tos e x nom ini. Z e u.f. Arimli- y R e g R e g r E tia m in ter i o, tri bus erant Proj)fto. Çant. P e n. 1. A d a m ÿropheta, I ûenèf. t!. ibidem, IO il CHRONO LO G, pauci num ero, refutaberis lo co ifto fcriptur*, Ierunt igitur am bo patiter (Elias & Elifeus ) Se quinquaginta viri de filiis prophetarum fecuti lune dos a v b i m ulti fuiite dicuntur prophet* & tarnen nom inibus fupprim untur. R urfum fi id tribuas in fe iti* eorum, eadem Scriptura refelleri$,'qu* illos declarat fuiite feien ti* laude atque dono pr*ftantiflim os, dixerunt ( inquitje -.lifeo jn u n q u id nofti»quia Dom inus hodie to l let dom inum tuum à te.mcumque dixerunt Dominum tuum de E lia,nonitem Dominum noftrum, quid aliud obfeicro, putas lignificare fcriptuiä quam vniuerfos illos fuifle pares E li* & eiufdem cum E lifeo m om enti atque ponderis? Et ficait M o fe s, Q u is det eos talem habere m entem, vt tim eant m e 9 & cu fto d ia n t vnjuerfa mandata mea in om ni tem pore 5v t bene fiteis Se filiis eorum in fem piternum. P r* te te a Q u is tribuat vt om nis popuius prophetet & deteis dominus fpiritqm fuum? P r*terea Abdias dicebat E li*. N o m ièin d icatu m eft dom ino raeo, quid fecerim dum occideret Iezabel prophetas D o m in i a quo m odo ex eis abiconderim cen tum viros, quinquagenos Se quinquagenos in fpeluncis, pauerjm eos pane & aqua. Q u o camen numero non com prehendebantur p ro p h et*, qui erant in Iuda & Bejamin. R u r fum Elias fic alloquebatur Elifeum * fcd eh ic, quia Jt)ominus m ifit me yfque in Bethel C um que defceiidiilènt Bethel egrefli funt filij prophetarum qui erant in BetheL Item,fed e h ic, quia D om inus m ifit ine in Iericho. C um que veniflent Iericho, acceilèrunt filij prophetarum, qui erant in Iericho. Et poft, fed ehic q u i a D om inus m ifit me vfque ad Iordanem. Iernnt igitu r Se quinquaginta filij prophetarum fecuti funt eos. N am nulla eratvrbs in terra lfr a e l, qua; non haberet prophetas. Interea prophetia eorum tantum eft co m m em o rata, q u * ad neceflìtatem legis faciebat, dequ ib u iin télligu n tu r ifta S alom onisin C an tico Canti Co rum. Q u am pulchri funt a m o re stu i foror mea fponfa. Q u àm boni funt amores t«i pp*ivino. Et odor vnguentorum tuorum pr* om nibus arom atis. Fauum ibllan tlabia tua fp o n fa.'m ei Se lac fikb lingua tu a, Se estera. A liq u id fuiite doni prophetici in Adam appare* eius hiitoria. Im m ifitque D òm inus Deus Soporem in Adam. C u m q u e obdorm iflet tu- lit vnam de coftis eius Se repleuit carnem p rò ea& ed ificata m u liere, dixit Adam. H o c nunc o i ex o ilib u s m eis, Se caro de carne m e a j & c. : : - ' : In N o e,n o e viriu ftu s atque perftärus fuit in generationibus fuis,cum B)eo a m b u la u it, Se genuit tres filios. In la p h et, Dilatec D eus Japhet & habitet in tabernaculis Sem. In S em, B en ed iftu sdom inus D eus Sem : Se in pfalmis. T u es Sacerdos fecundum ordinem M elchifedech, In H ebet, V ocau itqu e nom en eius Pha- ieg, eo quod in diebus eius diuidenda eltet terra, H i funt p ro p h e t*, qui in mundo fteterunt, priufquam Abraham pater nofter veniret in mundum. Poft Abraham veto ortum fuére Baiai eiusq-, pater,iob de terra H uz,eliphaz Thema- n ites, Baldad Suites, Sophar Naamathites. E- lihu Se Baraceel Buzites, qui quidem propheti^ muñere fu n d i funtapud exteras nationes priufquam fanciretur lex Ifraeli. Poftquam aurem concefia lex efl: Ifraclitis, defiit Spiritus Sandtns afflare gentes. Quod quo tem poris m om ento co n tig erit, colligi po- teft è M ofis veibis. In quo (inquit)cognofceiur nunc quod inuenerim gratiam in oculis tuis, ego Se popuius tu u s, nifi ambulaueris nobifeu vt glorificem ur ab om nibus populis,qui habitant fuper terram. H abetur vero DeumOpt. Max. M ofis voluntatem perfecilfe paulò poft: Ecce ego inibo pa tum videntibus cundtis,signa faciam, q u * nunquam vifa funt fuper terra,nec in vllis gentibus, vteernatpopuius ifte, in cuius es medio opus dom ini terribile,quod fa&urus fum. Illa enim hora Spiritus fanólus gentes deferuit. C a p v t X X I I. Elivm filius la b eszachariani in te rfe cit, pro eóque regnauit in Samaria, dierum menfem. Et afcéndit M anahem filius Gaddi de T izra,ven itque Samariam Se Per- cuflìtselkm i filium labes Se pro eo interfe&o regnauit,anno tricefim o nono Azaria; tegis lu da, fuper lfrael decem annis. A n n o quinquagefim o Azaria: Regis luda regnauit Phaceias filius Manahem biennium. A n n o quinquagefim o fecundo A zaris Phacee filius Romelia? fuper lfrael regnum occupauit in Samaria annis viginti. Eius anno fecud o lo a th a n filius A za ri* fiue O z i* agensij. *tatis annum regnum Iuda fufeepit, Se fedecim Exod, j j annis adm iniftrauit in Ierufalem. 1 6 A n n o decim o feptim o Phacee filij Rorrelis regnum Iuda confecutus eft A chaz agens annum viceilm u m, Se obtinuit annos iedecira. Eodem anno, decim o feptim o regni fui Pha-j l cee occid it de Iuda centum viginti mil ha m jg die vn o, om nes viros bellatores, eo quod reli- ' w quiítent D om inum D eum Patrum fuorum.veneruntque Idum *i Se percuiterunt multos ex Iuda, Se ceperunt pr*dam magnam, -Pniu* ftim q u o q u e diffufi funt per vrbes c a m p e i t r e s & ad meridiem luda, ceperúntque Bethiames Se A hilon,6 G adiroth, Soch o quoque & a- iiam & G anzo :cum vinculis filis &-habitauerunt in eis.-humiliauerat enim Dominus Iudam propter A chaz r e g e Iuda,eo quod nudaflcceoin auxilio w. J4k ibidem T

23 ibidem. Zft. 7< i.p a r. t8 Ef a ^,1 ^ Sfa. 7. f.äej.17 Ofe IO, V b ir. D<iuid Kam hi ì- ft<* citai. auxilio &c contem ptui habuillet dom inum. Eodem tempore occ'dic Zcchri vir potens ex Ephraim M aaiura fiitum regis Se Ezricam ducerti domus cms j Helcanam quoque fecundum a rege. Cepetunt«^ue filij Ifrael de fratribusfuis duccnta miliia mulièrum, puerorum & puellacurn & infinitam prjedam,penuleruntque eam in Samatiam.Huc aucem accidic annò Pha cee vicciim o. E rfa & u m e ftin diebus Achaz filij loathan filij Ozia: regis Inda, vt afcendercc Rafin-rex Syria: Se Phacec fihus Romeli rex ifrael in Ierufalcm a_d pra:liandum conerà eam, & non potuerunt debellare eam. Et nunciauerunt dotnui D a u id, Et dixir dominus ad Efaiam, Egrederein occurfum Achaz, Se die ad eum : V i d e, Cile Se ne tim e a s,e o quod confilium inierit contra ce Syria in m alti, Se Ephraim Se filius Rom elia: 4 icentes, Afcendamus in Inda Se fufcitemus e u m, Se euellamus eum ad nos, & ponamus regem in medio eius filium Tabeel. H s c d ic it Dom inus Deus, N on ftab it, neque eric iftud, Ilia ipfa hora, quo iila tra&aban tur à D om ino, accepit A chaz argentum & aurum,quodin ueniriporuit in dom o D om ini & in Thefauris regiis Se m ifit regi AlTyriorum raunera,poftulatù auxiliù, qui Se acquieuit voluntati eius Se afcédit cum multis copiis in Damafeum. HEBRÆOR V M. Anno vicefim o Phacee regis Ifrael venie Teglath-Phalailàr Rex A ilur 3abftulit vitulum aureum in D a n, atqaeita difeeflìr. H inc jllud, venicque conrra eum Teglath-Phalaflar R ex AHui & Afflixit eum Se nullo refiftente vaftauit. Q u ia Achaz fpoliata dom o domini & dom ore* gü 111 Se principi dederat regi Aiiyriorü munera. Audierar cium id quod ad ipsu locutus fuerac propheta.n on ftabir ncque eric iftud. iìla aurem hoia ccjniurauit & tetendit infidias Ofee filius Eia contra Phacee filium R o- ineli Se interfeciteum reguauitque p ro eo v i cefim o anno Ioaihanfìì j 0 zia :,id e ft, anno quarto Achaz. Et fic potuiitct notare Scriptura, nifi id ia m à fccu lo loathan fuiflét decrerum. Eft &e altera ratio. V oluit feuptura attribuere hosannós R egi mortuo loathan Se non-achaz viuo(quòd eilet impius.) C on tra Ofeam aicendit SalmanazarRex A f- fyriorupi Se fa&us eft ei Ofee feruus, reddebat - que illi tributa. Anno aucem nono O le cepit R ex Ailyriorum Samariam Se tranftulit Ifrael in Aifyrios. Sic intieniuntur Achaz rex Iu d a, Se Ofeas rex Ifrael feruiife regi Ailyriorù annos o & o. Anno duodecimo regis Achaz excitauit Dom inus Deus Ifiael fpiritum regis AiTur & abftulit vitulutn aureum qui eratreli quus in B ethel,difceflìtque iróplens illud quod fcriptum erat, Etiam ip lein Ailyriamportabir tur* D e quo R. Nehorai nomine R. lofue. Ecce fcriptura inquit, Ha:c dicit Dominus Deus, Q u o modo fi paftor eruat de o rq jeon is duo crura aut extremum auricula:, fic eruenz3 u n filij Ifrael, qui habitant in Samaria in pla-j ga fiue anguio led u l. & in Dam ala grabatoj Q uod a lierit, In plaga fiue ángulo leciuh, docet! non relihquédos fuillcin eo nifi vnum de odio ' & reliquias * populi pcregn naturas Dama- * k M,i leum ad implendum, quod alibi o r á c u lo tra- ^ dirum eft. Et migrare vos faciam trans Damà-i feum, dicit Dom inqs, Deus Exeticituum no- Amos men eius* llla tem perate cernens Ofeas filius Eia réx ifrael abdu<5tos eilè vitulos aui^os ltibftulir prçfidia quæ poiuerat leroboam filius Nabar in terra: fuæ limitibus,ne quis lero'iblymam afeenderet.n am devniuerfis regibns Ifrael nominatim fcriptum eft. Am bulali foqué in viis le ro boam filij N abat,& ili peccatis eius. Ac de Ofeà fecirque malum coram d o m in o, icd non ficut ìeges Ifrael, qui ante eum fuerunt.qùare igitur^ (inquiesj fententia iudicij eorum, vt abirentin captiuitarem, executioni mandata eft' ipfius tépore? Certe vt oftenderetur non om nino fuifíe crimen regum fuorum, in quos ipfi Ifraelitæ o- mnem reiiciebant culpam dicente oráculo.egonoui Ephraim, & Ifrael 116 eft abiconditus à me. Q u ia nune fornicatus eft Ephraim, contaminacus eft Ifrael,See. >. Ilia ætate animaduertens Ofeas Regem Affyriorum velie afeendere contra fe & abducere in captiuiratem Ifraelem, tertio focietatem iniiç cum regibus Æ gypti. D uodecim o anno Achaz R egis luda Ofeas filius Eia regnum in Ifrael fufeepit, nonem an-; 4 nis. A tqui ( inquies ) Ofeas nonne regnauit ab anno quarto Achaz.Reipondendum nouem annos, quibus regnaile icribitur,mimerandbs ci le a tem p o re, quo cœpit refc/elláre contra tegem! A ilyriorum.h incenini in d u s hiftoria fequicur, Cum que deprehendiifec rex A fly riorum O fee, quod rebellare nitens m ifiiretnuntios, ad Sua regem Æ gypti5ne præftaret fibi tributa, obfedit eum & vin d iim mifit in carcerém. f Anno quarto regis Ezechiæ, qui erat fepti. mus O fee filij Ela regis Ifrael,afeendit Salmanazar rex Aiïyriorum Samariam Se oppugnauit eam & recepir.nam poít tres ännos,fexto E zechiæ,id eft, nono Ofeæ ab ipfius feilieet rèbellione,capta eft Samaria & trartftulit rex Afì yriorum liraèl in Alfyrios, collocauítqúe eòs in 4.^ 1 7 H ayla& in Abor fliiù io,g ozan & in ciuitatibus D e u t Médorum,q u ia noli audietunt vocém1 domini Dei fu i,& euulfit eos de terra fuain ira & in furore Se in indignatione maxiriià, pròiecitqiie in terram alienam,, ficiit hodie compro baturi A d - daxit autem ReX- Ailyriórum viros de Baby lon ch e C u th a, Se de Abaioth & de Emarft & de Sapharuaim,tjineos,Äpharfathcos,T$rphaleos, A rchuueos, A phafaceos, Babylonios, lsufeos, EKrK 4* Dyaeos Elamitas Se cæceros de gentí «s, qtlas tranftulic Aifennaphar magnus'&r gloriofus & habitare eas feciriri ciuitatibus Sam atræ & m vrbibuseius. - J -A 0re Re&-r7 ibidem. E x.e h u l 18. C A P V T

24 EX Jchias 4.Ä<g/8. lo.ir ib u s trespdjfe. Jttnt capti uitates. E /.p. z. 3*«14 Part. E f a.i o. E fa E fa. 3 r. /^37? \ C A P V T XXIII. N n o quarto decim o regis E zechia; afoendit Senacherib rex Af~ fy rio rum ad vniuerfas ciuitates Iuda munitas Sc cepit eas.q uem - _ adm odum 8. anni interccilerant in ter primam capriuitatem & fecundam, Item 8 anni inter fecundam Sc tertiam,ita dom inus interpofuit o & o annos inter teniam Ifraelis captiuitatem.& hunc regis Senacherib cótra Ezechiam Sc Iuda afcenfum,ad implendum id quod feripturrrapud Efaiam, ficut prim o tem pore alleuiata eft terra Zabulon & terra N eptalim, nouiffìm o aggrauata eft via maris translordanem Galilea; fiue term ini gentium. Sed,inquit R.Io* fue filius Corha,vehi- m eter errauit Senacherib. P oftqua; huiufeem odi veritatem venit Senacherib rex AiTyriorum & ingreflus ludam obfedit ciuitates m unitas volens eas capere. Ea autem hora m ißt T arthan R egis AiTyriorum praefeéfcus in A zoth u m,in eam que ingreflus eft, vt icribit Eiaias,inundauit Am m onitas & M oaoiras, qui ipfum iuuabant,cum Samariam obfideret,per tres a n n o s, vt im pleretur oraculum. ln tribus annis quafi annis M ercenari} auferetur gloria M oab fuper om ni populo m ulto, & relinquecur jn e o, ficut racemus paruus & tuodicus,nequaquam rnultus. T u m mi fit R ex AiTyriorum R abfacem de L achis in Ierufalem, ad regem E zcchiam cum manu graui & egreitus eft ad eum. Eliachim filius Helchias, qui erat pra:fe6fcus dom us, Sc Sobna feriba,& Iohaha filius A faph à com entariis. Ec venetunt poftea ferui Ezechise ad E - faiam-»& dixit ad eos Efaias. Harc dicetis D o m ino veftro. H x c d ic itd o m in u s ;N e timeas àfacie verborum, quse audiftj.ecce ego dabo ei fpiritutn Sc audiet nuntium & reuertetur in terram fuam, Q uém nam vero nuntium? D e Tharacha rege ifcrhiopia; * egreitus fit vt contra ipfum pugnet.lnundauit S obn a T h e* faurärius Sc eius f o c ij, pr o fe& iq u e fune in j - thiopiam Sc tuletunt pretiofiitim aquoque terrarum, redieruntque Ierufalem jficqueim pleuerunt, q u o d a b lla ia fuerat oraculopronun- tiatum. H *;c dicir D om inus. Labor j gypri Sc negoti^tio ^ th io p ia; Sc Sabaim, vici, fubli- mes ad te tjanübunt Se tui erunt. L ab or > gypti.pertinet ad Pharaopem A egypti.regem,n e- gotiatio i^thiopic? ad j thioputn regem Thar-, jacham Sabaim viri proceri ad eorum copias exercitus, Illi om n esò Ierufalem (aitefaiasxuper te.traöfibunt, & tui erunt pace iam tecum factap oft te am bulabunt.o E ze c h ia, v in & i per' gent torquibu? Sc m onilibus. Et te adorabunt, téque.deprecabuntur, id eft *. tribuent laudem PeoAn^tui medio Sc d icen t,t an tu m in te eft Deus ><&.non,gft Deus.extra t e, verum tu és Deus abfeonditus. Illatem peftate mi fit rex AiTyriorum T arthä Sc Rabfacem de Lachis ad regem E zechiä cum manu valida Ierufalem. Q a i cum afcendiilent, CHRONOLOa. locaucrunt regem. M ifit autem Efaias filius A- mos ad E zechiam dicens. Ifte eft fermo, quem locutus eft dominirs de eo. C u i exprobrafti & quem blafphem afti.contraquem exaltafti vocem tuam, Se eleuafti in exeelfum oculostuos? contra fan&um Ifraèl. Per manum nuntioruni tuorum exprobrafti D o m in o,& dixifti, Egofodi Se bibi aquas alienas Se ficcaui veftigiis pedu m eorum om nes aquas claufas, & c. Fadum eft ig itu r in n o & e illa venit Angelus Domini & percuitit in caftris AlTyriorum cétum o toginta quinque m illia.c u n d i autem reges redimiti erant coronis in fuis capitibus. Porrò ante ftragem hanc Senaeherib, «guocauit Ezechias tribus diebus. A c dies tertius morbi eius, iuxta R.. ròfcjin cid it in h an ccladem Senacherib5ftetitq; illiifol» quem adm odum fteterat patri Achaz, h ocerìim teftatur fcriptura. Ecce ego reduco vm bram graduum per quos dcfcenderat in horologio A ch az in fole retrorfum decem lineis, Et rcuerfus eft fold ecé lin eisyp er gradus quos defeenderat. N 19. ^ dem. Eodem die decem ftationes percurrit Sena- ^ I0> cherib. V en it in Aiath. Tranfibit in ^Magron, apudm agm as com m endauit vafa fua. Tranfierunt cu rfim, Gabaa fedes noftra. Obftupuit R am a Gabaa Saulis fugit. H inni voce tua filia G allim,a ttende Lais pauperculaanathor,m i graui Madmena. habitatores Gabin collegerut.. fefe A dhuc dics eft,vt in N obe ftetur. Sic enim inuenias Efaiam dicentem ifto die Senaeherib decem p rofe& ion es confeciite. 1 I V ndecim o annolubilei.anno quarto hebdo- Imadas afeendit Senacherib vt ex eodem Efaia Efaj. colìigitu r.t ibi (inquit ) h o cefto fignum. C o- mede h o c an n o,qua fponte nafcuntur,& in an- no fecundo pom is veicere. Anno autem tertio fem inate Se m etite Se piantate vineas Se come- 1d ite fru d u m e a ru m.n a m afcédit in b en d in o ne Pafchae, vt non poterint feminare Se eomed^rint germina,qua; fponte nafeuntur. Anno autem fecundo poma fiue fru&us per fe è radjcibus pullulantes. N am truncos arborum exciderunt. A n no vero quarto feminarunt Se mef- ; fuerunt,plàtarunt vineas Se vuas earum comcdeirunt. Ex quibus intelligitur de.hebdomadc! vn um duntaxat annumtuperfnifle. P oft cladem Senaclierib Ezechias Iibros di- m ifit m ilites qui fe vin & o s dediderant Se reli- 1gionem atque regnum Dei fponte amplexi fuerant ad implendum alterum Efai«oraculnmiin illa die cru n t quinque ciuitates loqucntes lingua C h an ^ an,^ iurantes'per dominum exerc*- ^ tuum. 'Q u i n & p roietti edificarm i altare & D e a csliifuper illud obtulerunt hoiocauftaiuxv taeundem Efaiam. In die illaerit altare dom ini1 in m edio terra; y gypti,& titulus Dom ini iuxta term inum eius.i P rxterea numine adorato precatifunt verius Ieruialem.Sic enim idem E faias alio lo co,ad te adorabunt, & ad ce depre- Cabuntur. A n te aduentum Senacherib. obturauit Ezerbiel Ef4. 4ì-

25 z.par.3$. 1 iid. 18. Z.Par. j j. Sic T almúdicos fcripßjfe autbor Yiimhi in 4. X.ec/>. ^Amon. Ibidem. I efias. Z.Per ^.zx X'Par îîi ; 4 - ^.1 j.. P «r. 3 J. r I HEBRÆORVM. chias aquas G io c h in e illud ih itoeu m p rin ci- Q u i tranftulerunt eum Sc afporraueruntin Iepibus c o n filio, virifque primariis obturauerunt ruiàlem, vbi & morruus eft & fepultus in Mauc u n d o s fontes & riuum,qui fluebant in medio foleo patrum fuorum. Vniuerfus autem Iuda& terr*,dicentes,n e veniant reges A 0 yrioru m,& Ieruialem luxerunt eum, Icremias m axim è, cuz.p a r.i? inueniant aquarum abundantiam. Erat autem ius omnes cantores vfque in præfentem diem annorum vig in ti quique,cum regnare inciperet lamentationes fuper Iofiam replicane D eeo lam Zamet. 4. Sc vigin ti nouem annis regnauic in Ieruialem. entar^ eft, fpiritus naris noftr* Chriftus do mini captus eft in retibus fuis, de quo diceba- C a p v t XXIIIL mus in vmbra tua viuemus inter gentes. T ulir ergo populus çerræ Ioachazfilium l o I oa chax.. V o d h c i m annorum erat Ma fi* & conftituit regem pro patre fu oin Ierufa- z. Par.^ 6. naifes cum regnare ccepiitet,, 6c lem. V igin ti trium annorum erat Ioachaz cum quinqnaginra _ quinque. annis re-, regnare coepiítet 6c tribus menfíbus regnauit in M anaffes: gnauit in Ierufalem. Anno regni Ierufalem. Vnxitque eum Pharao N echo & re abdudus eft captiuus Baby- gern conftituit Eliachim fili um lo fi* fratrem 3 loncm cum Idolo M ichæ.sic enim præ didum, eius pro patre fuo. Pofueruntq-, fibi filij Dan fculprile & Io n ath an Vigintiquinqueannorum eratioachim Eliafilium Gerfom fili) M oyfi ac filios eius facerdo- chim cum regnare cœ p iflèt, 6c vndecim annis tes in tribu Dan vl'que ad diem captiuitatis ter- regnauit in Ieruialem, fecitque malum coram ræ.poftquam auté coanguftatus eft, orauit D o - dom ino D eo fuo. Sic reperitur natu grandior minum Deum fuum & egit pœnitentiam valdè, quam frater Ioachaz,duobus annis. coram D eo patrum fuorum, deprecatufque e ft, Initio regni Ioachim filij Iofiæ regis luda eum 6c obfecrauit intenté 6c exauditus eft, at- Ieremias propheta ad vniuerfum luda 6c Ieruque reduótus in Ierufalem in regnum fuum.reperitur feilieet egifle poenitentiam 35. annis ante fuum obitum. 2*5 V igiliti trium erat annorum A m on, cum regnare ccepiifet 6c duobus annis regnauit in Ierufalem, fccitque malum in confped u dom ini, iicuc fecerat Pater eiu s, 6c m ulto maiora deliqilit lege ex ifrael confum pta 6c incenfa. O d o annorum erat Iofias cum regnare caspi llet & triginta 6c vno annis regnauit in Ierufalem, fecitque quod erat redum in conip ed u domini. Anno o d an o decim o regni fui mundara iam terra Se tem pio dom in i, mifit Saphan filium E ze li* Se Maafiam principem ciuitatis, Se Ioha filium Ioachaz à commentariis, v t inftaufalqm concionatus eft.h *c dicit dominus exer. cituum.deus IfraehConuertim ini quasfo quifq u e ä v ia fu a m a la,& ä prauitate operum veftrorum,scc. i*pius enim eos redarguit.cum - que m inim e refipifeerent, rurfum eft co n cio natus,adieda vaticinatione, N iii audien tis, iic dicit Dominus exercituum. Ponam domum iftam, ficut S ilo, & c. PrincipioregniIoachim filij Io fi* regis Iuda, H * c dicit dominus ad me. Fac tibi vincula & c a te n a s & p o n e s e a in collo tuo & mittes ad reges Edom, Sec. E go feci terra Sc homines Sc omnia q u * in ea funr, dedique ea in manu N abugdonozor R egis Babylonis ferui mei, Sc feruient ei omnes genres Sc filio eius, & filio filij eius. Gens autem & regn um, quod rareut Dom um D om ini. Eodem anno inuentus non feruierit N abugdonozor R egi Babylonis, eft Über legis in doipo D om ini,qui Sc erat principium Iubilei. Eodem Iofias refecit templum. Arque ira lapfi Ytnv ducenti ododecim anni, ex quo loas illud reftaxirauit, ad hanc vique reparati'onem jdeo autem tempore loas tarn cito refedum eft, poft Salomonem, quoniam Athalia impia Sc filij eius illud ruperant. Eodem anno Iofias agitauit peenitentiam, nec habuitante fe regem fim ilem, qui iic conucrteretur ad dominum.& c. Iofias recondidit arcam. Sic enim feriptum, vificabo fuper gentem illam in g la d io, Se fame, Se pefte, donec confumam eos manu eius. T um Ioachim Vriam interfecit : nam icriptum Eduxeruntque Vriam de ye gypto, & adduxerunteum ad regem Ioachim,& p ercu ifit eum gladio, proiecitque cadauer eius in fepulchra vulgi ignobilis, quod propheraifet aduerfus ciuitatem Se terram Iuda, iuxta om nia verba Ierem i*. Q ualiafuerat vaticinatus Vrias, talia vociferabatur& inculcabat Ieremias. Veruni manus Leuitis quoque,ad quorum eruditionem omnis Aichan filij Saphan fuit cum Ierem ia, vt non Ifrael fandificabatur dom ino, locutus eft,poni- traderetur in manus populi, Se interficeret te arcam in fanduario tem pli, quod *dificauit Salom on filiusdauid R ex Ifrael. Nequaquam enim eam vltra portabitis. Diebus eius afeendit Pharao N echo R ex y gypti contra regem AiTyriorum ad flumen Eufratem. Et A biit P ex Iofias in occurfum eius. A tille miifis ad eum nuntiis a it,q u id mihi Sc tibi rex Iuda? N oluit Iofias reuerti, fed pra parauit contra eum bellum, itaque vulneraeum. Q uarto anno Ioachim, N abugdonozor R ex Babylonis percuilìt Pharaònem N echo, Hinc illud, fadum eft verbum D om ini ad Ieremiam Propheram contra gentes in ^Egypto aduerfus exercitum Pharaonis N echo regis ^ g y p ti, qui erat iuxta fluuium Eufratem in Charchamis, quem percuilìt N abugdonozor rex Babylonis anno quarto Ioachim filij lo fi* tus dixitpueris fu is, vt fe educerent d ep r*lio regis Iuda 1 C Ioachim i.p ar.$ 6. lerem.zy I crcm.16 lù id cap. lerem.46.

26 CHRONOLOG M abugdonovlor. 4-2,4, ib id. Ierem. 1 ^. D an. I. Ierem. 15- I irem &ez M Dan.x. 4. K eg.z 4 a lle g o r i ca inter- pretatio. Pfal. N u m. z i E fa. ie rem.z4. A nno prim o fubegit N ufcugdonozor N in i- u c m, fecundo afcendens in Iud«am fubiugauit Ioach im,fadufque eft Ioachim illi feruus annis trjbus & rurfum ribellarne contra eum. Et vltra non addidir rex ^Egypti, vt.egrederetur 4 e terra fua.tulerat enim rex Babylonis à riuo ALgypti, vfque ad fluuium Eaphratem >om nia, q u «fue- rant regis y fg y p ti. A n no quarto Ioachim obfignata eft fententia iudicij ifra e l, vt abducerentur in captiuitaté Babylonicam, 8c vt lerufalem biberet calicem vin i furoris, C a p v t X X V. N n o tertio regni Ioachim regis Inda, V en it N ab ugdon ozor R ex Babylonis lerufalem 8c obfedit earn, & tradidit D om inus in manum eius Ioachim regem Iud«, Ita quidem D aniel.a t Ieremias prodit,quartum annum Ioachim filij lo fi«r egis Iudafuiile annum prim am N abugdon ozoris.locus ergo Danielis fic exponendus, Anno tertio rebellionis Ioachim venit N ab u g d o n o zo r,& c.s ic alio loco vbi Ieremias annum ieptim um N abugdon ozoris,liber regum habet,annu od au um, quoniam idem annus erat od au us 6c fep tim u s, od au u s regni N ab ugdon ozoris & feptimus à fu b ad o Ioachim. E ftetiam notandum loco iam citato D anielis J o a ch im traditum in manum N abugdonozo ris,& tamen Ieremias Sepultura (inquit^afini fepelietur. Pr«terea alio fcriptur«lo co dicitur v in d u s fuiitecom pedibus. N em pe v in d u s q u i dem fu it, at inox in vinclis interiitjndeque raptatus & o b ied u s beftiis ad im plendum quod ex Ierem iacom m em oratum eft. Tràftulit lerufalem & vniuerfos principes 8c om nes fortes exercitus decem m illia in captiuitatem, de Iuda cria millia, & de Benjamin Sc reliquis tribubus feptem m illia, om nes viros fo r tes & bcllatores.a tqui qualis eite poffit fortitudo in viris in capuuitatcm abadis? Item quod bellum gerere poflint hom ines com pedibus v i n d i, & in vin cu lisp o liti? Eft igitur fenfus, omnes fortes,fortitudine fcilicet legis, fic enim loquitur fcriptura Benedicite D o m in o om nes Angeli eius potentes fiue fortes robore. Bellum autem gereban r, quoniam fc vltrò citróqj exercebant in pr«liis legis, de quibus legitur. V nde dicitur in libro bellorum dom ini. Sicut fecit in mari rubro,fic faciet in torrentibus A rn o n.in eo quodfequitur in hiftoria regù.tràftulit eria artifices 6c inclufores m ille v ir o s, fortes rerr«; artifices appel-lantur Heres à filendo quod vno loquente, tacerent re liq u i, inclufores autem M afgher à claudendo,quod ab ipfis fedentes auditores docerentur, meraphora, qua fcriptum, Aperuic & nem o clauditsclaudit 6c nem oaperit. Denique fortes terr«funt nobiles de tribù Iuda 6c Benjam in, de quibus fcribitur,h«c dicit Do» minus Deus Ifrael. Sicut ficus h«b o n «, fic cognofcam tranfm igrationem luda,quam emifi de lo co ifto in terram Chald«orum inbonum. O d o annorum erat Iechonias cum regnare ccepiflct & tribus menfibus regnauit in Ierufa lem. A lio lo co fcribicur ododecim annorum fuiite cum regnum fuum aufpicaretur. Quid er, go fentiendum? C ertè o d o annorum erat cum regnauit ( cum patre.; A t poftquam regnafe od au um decimitm ageb at, quando obfignata eft iudicij fententia vt abducerfctur in captiuita_ tem, dicente N ab u g d o n o zo r, è pratio cane catulus probus non nafcitur. In m edio Iubilei migrauit Iechonias, anno quarto h eb d om ad «, vt notat fcriptura his verbis. C um que annuus circulus volueretnr mifit N ab ugdon ozor rex n u n tios, qui 6c abduxerunt eum in Babylonem, afportatis fimul pretiofiffimis vafis domus D o m in i, id eft area. Regem vero conftituit Mathaniam patruum eiusfuper Iudam & lerufalé quem nominauit Sedechiam. V ig in ti 6c vnius anni erat Sedechias,,cum regnare in cip eret, &c vndecim annis regnauit in lerufalem. Fadum eft anno ilio in principio regni Sed echi«regis Iuda,in anno quarto, méfe quinto, di^it ad me Ananias filius Azurprophera degabaon in dom o D om ini coram facerdotibus & om n ipopulo dices:h «c dicit Dominus cxercituum D eus Ifrael.Contriui iugum regis Babylonis. Adhuc duo anni erunt & ego referri faciam ad locum iftum, om nia vafa dom ini, qu«tulit N abugd on ozor de lo co ifto Babylonem. In hanc falfam prophetiam addudus eft Ananias occafione Ierem i«fic de Elam ipfo pr«fenti vaticinati.h^c dicii Dom inus exercituum.ecce ego confringam arcum Elam, fumam fortitudincm eorurn 6c inducam fuper Elam quatuor ven tosa quatuor plagis c«li 6cc. Mortuus eft Ananias propheta anno ilio menfe feptimo. Et h «c verba libri quem mifit Ieremias propheta de lerufalem ad reliquias feniorunuranf m igrationis, & ad facerdotes, 6c ad prophetas 6c ad om nem populum, quem traduxerat N abugd on ozor Babylonem. H «c dicit Dominus exercituum, Deus Ifrael om ni tranfmigrationi,quam tranftulit de lerufalem Babylonem. E d ificate domos 6c h abitate, piantate hortosj 6c com edite frudurn eorum. Accipite vxores 6c generate filio s& filias3 & datefiliis veftris v x o re s, 6c filias veftras date viris, 6c pariant fiiios 6c filias, & m ultiplicam ini ibi, 8c nolite effe pauci n u m ero, 8c qu«rite pacem ciuitatis,ad quam tranfmigrare v o s fe c i, 8c orate pro eaad dom inum quia in p aceilliu s erit vobispax.ec p o fte a, cum cceperint impleri in Babylone feptuaginta a n n i, vifitabo vos 6c fufcitabo fuper vos verbum meum bonum 8c reducam vos ad locum iftum. Anno quarto regni, Sedechias defcendit Babylonem commitatus fuis principibus,vt iibi,conciliaret gratiam N ab ugdon ozor Regis Babylonis IechonUs. 4-Par.n i-par.tf. l -Par>iS. Sedcchias lerem.it. Ierem. 4?, lerem.is. Ierem 1 9.

27 E u ch. I. EX.e(b. 3. /W. io 8. II E x. e c. i o, H E B R Ì O R VM, Babylonis a Deinde fedit lerofolym am in reg n u m fu u m. ;. ;L C A P V T. XXVI. A c t v m efttrifccfim oanno, in quarto, in quinta menfis verbum domini ad Ezechielem filium Buzi in terra Chaldaeorum. Ipfèeft annus quintus tranfm igrationis regis Iechonia.Triginca hi anni fum unturabeo tem pore,quo repertus eft Über in dom o D om i ni.ec veni ad tranfm igrationem ad aceruum nouarum frugum,ad eosqui habitabantflum en C h obar 8c fe d i, vbi illi fcdebant, & manfi ibi feptem d iebus, merens in medio eorüm. Poft fepcem dies Ezechieli d id u m eft. Er tu dormics fuper latus cuum finiftrums& pones iniquitates domus Ifrael fuper eo numero dierum quibus dorm ies fuper illud & aflumes iniquitates eorum. E go aucem dedi tibi annos iniquicacis eorum numero dierum, treccntos & nonaginta dies & portabis iniquitatem domus Ifrael. D o- cebatur Ifraelitas proiioca/fe iram domini ab ingreifu in terram C h an aä,q uoufq ue exead im i- grarent per jijo.annos inregros.et cum compieueris h x c dormies fuper latus tuum dextrum fecundo & aflumus iniquitacem domus luda quadraginca diebus. Dicm pro anno, diem inquam pro anno dedi tibi. Significabacur domum IudairricaiTe dominum contra fe quadragitita annis, poftquam exulatum abduda? effent decem rnbus,d o n ec vaftaretur Ierufalem. Q u i anni omnes funt 450. Ec fadum eft anno fexto,fèxto menfé, quinta menfis, ego fedebam in dom o mea 8c fenes luda fedebant coram me. Indicac illum annum fuille incercalaremac tredecim habuiife menfes, Ec cccidic ibi fuper me manus D om ini Dei. Tum Deus Ezechielis m onftrauitgloriam maicftacis fuae recedentem de m edio aedis fiue tem pli. Ec eleuancia Cherubim alas fuas exalcaca fune à terra coram me. Et ftetit in introiti! portai domus D om ini Orientalis, 8c gloria Dei Ifrael erat fuper illos. Et afeendit gloria dom i ni de medio ciuitatis, ftecicque fuper moncem, qui eft ad Oricncem vrbis, & fpiritus leuauic me>adduxhq-, in Chaldaeam, & fublata eftà me vifio.lllic reperies decem Dom ini ab sede facra-! tiffim a profediolies. I Et fadus eft anno feptimo, quinti menfis de-, cim o die. Venerunt viri de fenioribus Ifrael vt interrogarent dominum 8c federunt coram me. Ec fad us eft fermo domini ad me dicens:fili hominis, loquere fenioribus ifrael,& dices ad eos. Hìec dicit dominus Deus. Nunquid ad incerrogandum me vos veniftis,& c.tunc percufllc rex Sedechias feedus, cum om ni populo in Ieruialem, prasdicans, vt dimitteret vnufquifque aiìcillam fuam, Hebraeum 8c Hebrasam liberos, 8c nequaquam dominarentur e is, id eftjudaso 8c fiacri luo. Audierunt ig itu r& dim iferunt, fed 17 reuerfi fune deinceps, & rctiaxerunc fauos fuos oc ancilias fuas, quos dimiferam liberos,& fub iugauerunt in fam ulos & famólas.et pactò pòli Non^obieruauerurtt vetba feederis, quibus a f fenfi funtincofpfeiäu meo/vitulum, quem con feiderut induas pattess& cu iu sin te r diuifiones tranfieront principes luda & principes Ierufale r a E u n u c h i & facerdotes, & vniuerfus pop u lu s, ficque rebellarunt contra ^Dominum. N am ha?c& eiufm odi-com m em orat j proprer rebellionem.t unc ( igitur)rebellauit Sedechias contra Babylom-um regem 8c ie fe a d iu n x it^ r gyp ti regibus. 'a.. j I H ic obferua omnia in Ifrael fiue decem tri-, bubus 8c luda fiue duabus rribubus. paria reperiri. llli focietatem cum ^Egyptiis regibus in-' iile leguntur. Ifti fimiliter. JJli tribus diuerfis! exiliis exportati è fua terra, ifti totidem exiliis abad i inalienam.llli triennium obfidionem Af-' fyriorum fuftinuerunt, anrequam caperentur, ifti tribus annis à Babylonis arcum feflì funt, donec expugnaretur ciuitas. llli eficarunc carnem filiorum fuorum & filiarum *ifti explere famem eodem nefando cibi genere coatti funt* Eiufmodi p rofed o e ft, quod propheta pradi* xeratjin via fororis tuae ambularti., & dabo calicem eius in manu tua.h sc dicit dominus Deus. Caliceni fororis tuae bibes profundum & latum. ebrietate repleberis, calice fororis tusesamarise. A nno o d a u o Sedechias regis luda venit exercitus regis Babylonis conira Ieruialem.Et exercitus Pharaonis egreftus eft de ^Egypto, & audientes Chald^i, qui obfidebant Ierufalem huiufeem odi nuncium, receiterunt ab Ierufalem. Exercitus a utem Pharaonis vaftata Gaza rediit in ^ gyptum. ibìd. Ierem.tf Fadum eft verbum domini ad Ezechielem! *».14- anno nono menfis decimi die decimo dicens, filij hom inis fcribe tibi nornen huìus d ie i, in quo confirmatus eft rex Babylonis aduerfus Ierufalem hodie.i-die decimo menfis Teuet iìue Decem bris. Anno decimo duodecimo die menfis decimi fadum eft verbum domini ad me dicens fili h o m inis,pone faciem tuam contra Pharaonem regem. gyp ti 8c propheta de eo & de ^ g y p to vniuerfaloquere.illo tempore,ecce Ananeel filius Sellum patruelis Ieremiie ad eum venit, dicens, Etne cibi agrum meum qui eft in Anachor in terrabenjam in.tibi enim,com petit ex propinquicace,vc em as,& c. Ec,fadum eft vndecim o anno, primi menfis die fepeimo verbum domini ad Ezechielem dicens. Fili hominis brachium Pharaonis regis. ìgypci confregi 8c ecce non eft obuolutu m,v c reftitlieretur ei fanitas. Item adeundem fadum verbum domini anno eodem v n decimo,primo die menfis tertij, dicens. Fili hominis,die Pharaoni regi -dìgypri 8c populo eius.' C u i fimilis fadus es, in magnitudine tua? Rurfam vndecim o anno, primo menfis dicens, fiji hominis pro eo quod dicit T yrus de Ierufalem, EZec. 39 lerem. ji. Ex.ec, 30. Ex.ec Ex.ec. %6.

28 C H R ONOLOG. EX.ec. 33. ca p. 31. jb id. E x.ec.x9, mx lu n t lere- 'tniam la p idai um f * ij] e à I n d&is in JEgypto. Ex.cc. 40. Jerem. j$ f 4. ^ 2 5 Eugè c o n fr a d * fune porta* populorum,conuer* fa eft ad m e.im plebor.deferta eft,propterea h x c d icitd o m in u s,& c. ; D ie tertio m enfis T iz rifiu e Septembris, die quinquagefim o fecundo ab * d e diruta,' interfed n s eft G odolias filius A hifam fili) Sapham, item que I u d * i, qui cum ipfo, erant in M aipha. R eliqui p ro fed i flint in ^Egyptum, fecum trahen tesleiem iam &. B a r u c... A n n o duodecim o, decim o menfe quinta menfis cranfmigrationis, venit ad Ezechielem, qui.fugcrat de Ierpfalem, dicens. V allata eft ciuitas.eodem a n n o, menfis duodecim i die primo fadum eft verbum dom ini ad eundem di cens.fili hom inis, allum e lamentum fuper Pharaonem regem j g y p ti, & dices ad eum. leoni gentium affimilacus es. Eodem duodecim o an no, fed decima quinta menfis» fad u m eft qu o que verbum dom ini ad Ezechielem dicens fili hom inis, cane carm en lugubre fuper multitudiuem ye gypti, & detrahéeam m te rra m, cum his qui defcetidunt in lacum.tum que monftratum eft E zechieli exteras nationes addici puteo intericus. A n no decim o tertio N abugdon ozoris tradirce li in marnim eius T yrus, Se quadam veluti inundatione raptauit vniuerfos lu d *o s, qui in ea,item que apud A m m onitas, M aobitas, vicinafque regiones exulabant, ad feptingentos quadraginta quinque. A n n o vicefim o feptim o imperij N abugdonozor i g y p tu m occupauit, ccepit m ultitudìnem eius, depr*datus eft manubias eius,d i- ripuic fpolia eius & e a in mcrcedem exercitui data, tranftulir Ierem iam & Baruc Babyloncm. V icefim o quinto anno rranfm igrationis noftr *,exordio a n n i, decima m enfis, quarto d ecim o anno poftquam perculla eft ciuitas, fa d a eft fuper E zechielem manus dom ini Se adduxit eum Ierofolym am in vifionibus D ei.ilio d ieper vifionem E zechieli m onftrauit D eus exemplum aedis fiue tem pli futuris f*cu lis azdifi- candi. C À P v T X X V I I. N n o n ono regis S ed ech i* m enfis decim i die decim o venit N ab u gd on ozo r rex Babylonis Se om nis exeteitus eius ad lerufale m & obfedit eam.v ndecim o autem anno S ed echi* menfis feptim i die nono praeuaiiiit fames in ciuitate, nec erat Pañis populo terr*.ec rupta eft ciuitas & om nes viri bellatores fugerum Se exierunt de vrbe n o d e per portam,qu* eft inter duplicem murum ad hortum regis.porrò Chaldasi obfidebant in circuitu ciuitatem,& p ro fed i viam folitudinis periècuti fiint regem, com prehendem ntque eum in planicie lericho, & om nes bellatores, qui erant cum eo difperiì funt Se reliquerunt eum.apprehenfum ergo regem duxerunt ad regem Baby-, lonis in terram Em ach, qui locutus eft cum eo1 iudicium. Filios autem Sedechi* m adauit coram ip fo, atque principes Iuda in Rablatha. Et oculos eius effodit, vin d u m que catenis adduxit Babylonem, reclufitque in cuftodiam vfque ad diem mortis fu *. T o tis viginti o<5ìo diebus Nabugdonozor diruit Se complanauit m ontem.h inc illud, Menfe quinto,feptim o die m enfisflpfe eft nonus decimus annus regis Babylonis ) venit Nabuzardan princeps exercitus in Ierufalem & fuccendit dom u d cm in ij& c. A lio tamen loco id contigif. fe dici tur decim o die menfis,decimo od an o ann o N abugdonozoris,fed h *c fic funt concilialida. D ecim o nono anno à regno feilieet Nabugdonozoris CceptOjdirutum eft tem plum, decim o autem o d a u o à.loachim fubiugato.item fep tim o die menfis q u in ti, quoniàm eo prinium in g reil* funt gentes ili* profan* in templum, indéque fuftulerunt Mare,bafes,columnas Si fequentibusduobus diebus, o d a u o feilieet Se non o, cceptam die feptim o à fundamentis eueifionem continuarunt,donec dies ille(decimusjapp elleret.q uare Ieremiasjadornatefinquitjfuper eam bellum,confurgite Se afeendamus in Meridie.H ei nobis,quia declinauir dies,quia inclinat * funt vm b r* vefperi. Surgite afeendamus in n o d e Se diflìpemus domum eius.tempore tenebricofo fuccenderunt tunc ignem, Se decimo menfis exuftu m elh D e q ua *tate Mofes hax com m em orar. Scio enim figmentum eius,quod fadurus fit h o d ie, antequam introducameum in terram,quam ei pollicitus fum.et poftea,ego enim icio rebellionem tuam Se ceruicem tuam duriflim am.et m ox.n oui enim quod poft mortem meam inique agetis Se corrumpemini,atqj cito declinabitis de via, quam pr*cepi vobis& occurrent vobis mala in extrem o tépore, quand o feceritis malum in cófp ed u D o m in i, vt irritetiseu m opera manuum veftraru. Atque ha:c fané congruunt cum S ed echi* & hom inum illius *ta tis fa d is,n am de illis fic fcribitur.in regem quoque N abugdonozor rebellauit, qui adiurauerat eum per D eu m,& indurauit ceruicem fuam Se c o r, vt non reuerteretur ad Domintim Deum Ifrael. Sed Se vniuerfi principes facerdotum Se populus pr*uaricati funt inique itixtà vniuerias abom inationes gen tiu m, & polluerunt dom um D e i, quam fandificauerat fibi in Ierufalem. M ittebat autem dominus Deuspatrum noftrorum ad ilios per manum nuntiorum fuorum, de n o d e confurgen s, 8e quotidie com m onens. A t illi fubfannabant nuncios Dei Se parui pendebant ferm ones eius & adduxit fuper eos regem Babylonis,& interfecitluuenes eorum gladio in dom o Sanduarij. Vniucrsàque vaia domus dom ini tam maiora quàm minora Se Theiauros templi Se regis & principum tran^ ftulit B abylonem, Se exuflit domum domini Se *d es Regias,abducens in captiuitatem e o s, qui euaferant gladium, Babylonem, vt compleretur fermo

29 lerem.9. D e u t.z?. D a». 1. Ierem.x 5. a sic cnim legedum, n oni 6. f t in exemplari vc-»etiano. Efai* 14. 1b i.z uens I peccata 0- vtnìi fit- periorum tta tu m * w. 34. HEBRviORVM. ferm o dom ini ex ore Ieremia:,& celebraret ter* ra Sabbata iua. Cunétis enim diebusdeiolationis egit Sabbatum,vfque dum com pieréntur fep tu agin taan n i. R abbi lo ie non nifi quinquaginta & duos annosterram Iuda putat veriatam in folitudin e9ita vt nullus per eam tran fi re t. Id ex Ieremia co lligit 3 Super montes aitumam fle tu m & la - m entum Se fuper caulas deferti plandum, quoniam fuccenfa furie, eoquod non fic vir percranfiens. R. Io s é, Septem, (inquit) annìs impleta eft h x c fcriptura in terra Ifrael, Sulphur & Sai Se com buftio totum folum eius,ita vt vltra non feratur,neque virens quippiam germ inet,& c.perculfofque eos rex B abylonis, partim interfecit, partim in exilium abduxit de terra fu a, animas nimirum odingentas triginta duas de Iud3, tribus tranfmigrationibus quatuor mille ièxcentas. Et de Benjamin & reliquis tribubus feptem m illia captiuorum, qui migratane cum lechonia, C a p v t XXVIII. N n o fecundo Im petij N abugd o n o zo ris, vidit N abugdonozor fomnium & contritus eft fpiritus eius.& fomnus eins frad u s eftei. Sic dici poteft,nifi quod numerar Scriptura annosa tem pioeuerfo9vt Se menfes ab eo euerfo. Eè fic in Ieremia, fad u m eft vero anno tricetim o feptim o träfmigrationis Iechom > R egis lu d #, menfe duodecim o, vicefim a quinta die menfis,eleuauit Euilm erodach rex Babylonis ipfo anno regni fui caput Iechonia: >regis Iudas Se eduxic eu de dom o carceris. C um alio ieripturas loco legatur vicefima feptima die menfis.qux fi velis cociliare Se inde aliquid certi difcere,fcito, vicefi ma quinta die mentis duodecimi N abugdonozorem eius hofté exceffiife è viuis Se fui ile fepultum,a Vicefim a autem fexta cum exrraxir Euilmerodach de fepulch ro& raptauit,quo ipfius decreta aboleret,vt impleretur quod de ilio fcriptum reliquerat Efaias, T u auté proiedus es de fepulchro tuo»quafi ftirps j in u tilis, pullutus Se obuolutus cum his, qui interfeòìi funt gladio & defeenderunt ad fundamenta la c i, quafi cadauer putridum.die autem vicefim a feptima eduxit iplum Iechoniam. A c eo remporis articulo interiit Sedechias & de ipfo hunc inftitueruntplandum, H e u, qui m ortuus eft rex S ed echiasb bibens feces om nium aetatum. V t illud Ieremia: conftaret. N on morieris g la d io, fed in pace morieris Se fecundum combuftiones patrum tuorum, regum priorum qui fuerunt ante te 5 fic comburent te, Et va: dom ine,plangent te,quia verbum ego lo - cutus fum,dicit Dom inus. Singulare hum ane miferia: exemplum.nam intelligitur om nibus, qui verfantur in boniß. timenda eite m ala, & contrà,quotquot ha:rent in ma U s, ne defperent de bonis. Vnde quafo iftud? C errè ex Iechonia & Sedechia. N abugd on ozor quadraginta quinque annoslm perauit: Euilmerodach eius filius viginti tres:balfazar ex filio ifto nepos tres. A n n o prim o Balfazaris regis Babylonis fomnium vidit D aniel.vifio autem capitis eius erat de quatuor diuerfis beftiis grandibus de mari afcendentibus,quarum vltim a habebat cornua d ecem,& paruuium aliud,quod poftea exortum eft de eorum medio. A n no iecundo regni Balfazar vifio apparuit m ihi.ego Daniel,poft id quod videram in principio.vidi autem Se ecce Aries,cui omnes befti^ non poterant refiftere Se liberali de manu eius. Et e c c e 4iircus qui cucurrit ad eum in impetu fortitudinis fa x Se percuffit eum & conculcauit; Se nem o quibat liberare arietem de manu eius. Anno tertio regni Balfazar, Sec. Balfazar rex fecit grande conuiuium optimatibus fins mille, coram que mille his vinum bibit. Pra:- cepit ergo inter forbendum vinum, vt afferrenturvafa aurea Se argentea, qua* exportauerat N abugdonozor pater ipfius, de tempio quod fa it in Ierufalem,vt biberent in cis rex Se optimates eius,vxorefque eius Se concubina. Tunc attulerunt vafa illa aurea Se argentea Se bibe- runt in eis. Bibebant vinum, Se. eadem ho* ra apparuerunt d ig iti, quafi manus hominis feribentis contra candelabrum, in fuperficie parietis aula; regia». Et rexafpiciebat articulos manu feribentis. T u n c fpecies regis immutata eft3& c. Sic impleta eft ECaix vaticinatio. Et clamauit. L e o Super fpeculam domini ego finn, ftàs ingiter per diem, Se fuper cuftodiam meam ego fu m, ftanstotisnodibus. Ecce ifte venit afeenfor, v ir biga: equitum, Se reipondit & d ix it, C e c id it, Cecidit Babylon & omnia fculptiliadeorum eius contrita funt in terram Sec. O nus Dum a, Ad me clamat de Seir C uftos quid de n o d e? C uftos quid de n o d e? Dixit cuftos, V enit mane Se nox, Si queritis, q u i rite. R euertim ini, Venite. Q uinam eft ifte cuftos? Deus O pt. Max. Scnbitur quippe in Pfalmis,Ecce non dorm itabit,nequedormiet cuftos Ifrael. Dominus cuftodit terdominus p ro ted io tua ad manum dexteram tuam,dom inus cuftod ietteab o m n i m alo, cuftodiet animam tuam dom inus, Dominus cuftodiet introitimi rnum Se exitum tuum, cü toto Pfalmo. Cuiufm odi eft ifta cuftodia? N e ingrediatur gens in gentem Se regnum in regnum» ne latum quidem filium. Sed regnum, cuius ruendi tempos per diem app etiit, die cadat,cuius per n o d em cafus immin e t, n o d e cadat Se pereat. Quem adm odum afferuit propheta, Et dabo ignem in /Egypto. Q uafi parturiendo dolebit Pelufim n, Se A le xandria fundetur Se in.m em phis anguftiic dici. Et in Taphnis nigrefeet dies, quando conteram ego tibi feeptra Ä g y p ti. y D a n. 7. D an. 8. V b ì tame legitur, anno u r lìo. D a n.f. vbì men- tio anni terlij nul- la j e d c.8. E fa.x i. Ìbidem. EX.ec. 30.

30 f Dan. 5. * D an. 9. Ierem.xj. D a n. 8. D a n.p. Ie r c m.fi. 30 CHRONOLOG lllud eft D anielis. Eadem n o d e interfedus eft Balfazar rex Chaldaeus. Et Darius Medus fufcepit regnum iam annos natus fexaginta duos. Q u id fign ificat, o b fecro, Iam annoi natus fexaginta duos} Scilicet N ab u gd on ozo ri, quo id ie in u a íít in tem plnm,diebus I e c h o n is, natu se íl h o ftis, nempe Darius. ( S ic rebus D eus prouidet. ) Q u p die v n d u s eft Iehu in R a- m oth-g alaad, inundus eft de H azaei eiusad- uerfarius. Ita expleti funt feptuaginta anni, ex quo imperauit N ab ugdon ozor, feptuaginta, vno m i n u s, ex quo fubiugatus eft Ioachim. Adhuc autem annum vnum in Babylone ftetit Darius & p e re g it, vt D aniel narrar, A n n o ( inquit) prim o D arij fili) AiTueri de fem ine M edorum, qui imperauit fuper regnum Chaldasorum. Anno vno regni eius,ego D aniel intellexi in libris numerum annoruin s de quo fa d u s eft fermo D om ini ad Ieremiam prophetam, vt com - pleremui: defolationis lerufalem feptuaginta anni. b N e c reperias annum M edo in fcripturis, p rater iftum duntaxar. a Ammaduerfio. M r u m quo paclo afjìrmet feptuaginta annos tane expletos, ex quo imperauit Nabugdonoz.or. Nam defideratur vnus. Quando enim numeras triginta feptem ab exilio IecbonU, cjuod accidit anno illius oliano vfque ad Euilmerodacb,fìpoftea refenfas annos T^abugdonoz^oris furfum verfits, non nifi feptem extfìent, nec nifi qua* draginta quatuor imperaffe NabugdonoTor reperietur,n umer,at is etiam annis imperfeilts & incompletis. b Ijiudme adducìt in alteram admirationem. Nam hoc ipfo libro ipfemet narrat regnaffe ( Medum ) tribus annis imperfeclis, curn hìc tradat non reperiri in fcripturis annum njwedoprdter iftum. asikoqui quo paèlo dicimus in trattatu Aieghilla fo. 30. quinqué effe annos*-darij & Cyri, ehm non amplius quatuor muemamus : Re (ponderi potefi annum tertium Balfazans, qui pr&cejfit Darium M edu, non fuijfe compiei um3extitifs e que primum Darij. cpoftquamigitur in precedenti feùione attribuii eumts alfa'fari, iuxta id, quod fenptum eft, Anno tertio regni Balfa^aris regis vifio apparuit?nihi,de Ariete feilieet & hirco inter fe confligentibus, noluit ilium affignare Dario. A t de anno ems fecundo, qui efl quart us Darij quo faiicet fuit fepultus, dicit fenptura, *Anno vno fine primo Darijfilij laffueri. jnterim tamen biennium regnauit 9iuxta id,quod Talmudici in traci at u Aie~ ghilla numeran t,annos quinqué inter Darium & (y - rum. E t tamen non occurrit annus A ie do in fcripturis, nifi ifie folus,qui Darij reuerafuit fecundus^quoniam primus accenfetur Balfaz.ari.<tAdhucigitur annum vnum Tfabylonis ftetit Darius & eum compleuit, anno fui regni fecundo,qui qmàem eft primus ipft proprie aferiptus. j Sic Ieremias ipfis Ifraelitis d ix it, Egredim ini! de medio eius,popule m eus, vt faluet vnufquifjqueanim am fuam ab ira furoris D om ini. E tn e forte m ollefcat co rv e ftru m, & tim eatis audi- tum qui audietur in terra h a c,^ eft,auditum Bal- E fa 1 fazarts, & veniet in anno auditio,darijfcihcet& ' poftea in anno a u d i t i o, qüa Efaias, Et ent 'Babylon ilia deftderata in regnis, ficut Sodoma & Gomorrha. Et violentia fiue iniquiras in terra,/«, per Ierufalem,Sc dom inator Cyrus Terfa fuper dom inatorem. E go autem annoprim o Darij Medi ftabamj-0^ * ' v t conforraretur ** & roboraretur. Et nunc ve- 31 bus. Ptrfam. ritatem annuntiabo tibij Ecce adhuc tres reges ftabunt in P e r f id e,* ^, Cyrus Affuern & Darius, quiadem extruxit, Q uid vero difci debec ex e o, quodxubiicitur apud Danielem, Et quar- Dan- n. tus ditabitur opibus nimiis fuper om nes,& cum inualuerit diuitiis fuis, concirabit omnes aduerfus regnum G t x c ix i Q uar tus, a Dario Medo videlicet. Fuit autem D aniel vfque ad annum primum Dtn C y ri R egis. Q u o tem poris p u n d o ei didum eitja b cxord io precum tuarum egrelfus eft ferm o. E go autem veni vt indicarem tibi, quia vir defiderioru es.tu ergo animaduerte fermonem & intellige viilonem. Septuaginta Hebdomades d ecife funt fuper populum tuum & fuper vrbem fandam tuam, vt confummetur p riu a rica tio & finem accipiat peccatum 6cc. S cito ergo & animaduerte :ab exitu fermonis, vt iterum xdificetur lerufalem vfque ad Chriftum dticem H ebdom ades feptem & Hebdomades fexaginta d ux e r u n t:& rurfum sdificabicur platea & muri in anguftia temporum. Et poft Hebdomadas fexaginta duas excinderur C h riftu s. Hebdomades feptem funt ha, quas tran- fegerunt in exilio & afcenderunt. fexaginta- dudjsar, qutbus in terra Ifrael poft rediturn matiferunt. Vna autem Hebdomada ea eft cuius partem egerunt in terra,partem extra terram, poß quam Hebdomadam contigit, quod divtum eft, Exctndetur (fhriftus & ftrmabit fcedus rnultis Hebdomada vna & dimidio Hebdomadis ceffare faciet facrificium & oblation em. R abbi Iofé numerandas docet hebdomadas feptuaginta ab excidio templi prioris, vfque ad pofterioris per Rom anos excidium Sepruagiuta fcilicet annos, quibus excifum & deftrudum m a n fit, & quadringentos2 v ig iliti, quibus exaedificatum ftetit. Sed quid,in quies, feptuagin-; a sk e- gin ta h ebdom ads D anieli ab A ngelo memorabantur,cum iam feptuaginta anni excidij eifent exem p lo tranfadi? N em pe decretum hoc iam latum erat ante feptuaginta annos ( at nuncprimumpromuu m. gabatur & Danieli reuelatur.) Q ua ratione legi-; Gm 6 mus in Genefi, Et erunt dies illius centum vi- ibid.j. ginti annorum cum tamen poftea fcriptura dicat,a nno fexcentefim o vitien oe,m enfe fecundo,fep tim adecima die menfis,ruptifunt omnes fontes abyffi m agn s. Q u afi ilia centum viginti annorum humanae vitae determ inano nondu.n a d i l l a p e r t i n e r e t t e m p o r a, q u i b u s r e f e r e b a n t u r. Sed dutaxat dom ini decretum proponereturde C e r r m - p u n t odi9 n o ß r ie b r i ß i aperta D a n ie lis y e r b a. Ef a.7. futuro

31 E U * l. le r m. t j. D e fecun d * M e tter ch ta. i b i d. I E i m. MX.r* 3. EX.r* 4. fu tu ro hum an«v it* term ino. Sic Efaias,H * c dicit Dom inus D eus,adhuc fexaginta quinque anni Se definet Ephraim elle populus. N ani h *c alterebantur anno quatto Achaz, poft quem intra annos o& odecim Ephraim,fiue decem tribuum popuius euerfus e f t,& in capciuitatem Ailyriacam exportacus. Dici igitur poteft hanc Efaia; prxdidionem atque fententiam fuilte à Dom ino decrctam, non tunc primum, fed à diebus Amos P ro p h e t*, Biennio ante terra: - motum quando fcilicet, ficut fcriptum eftp r*- dicabatur iftud, Sic dicit A m o s, Gladio m o- rietur Ieroboam & Ifrael migrando migrabic de terra fua. At tunc per Efaiam populo vei rcpetitam vel reuelatam. C a p v t X X I X. N n o prim o C y ri regis Perfarü vtcom plcretur verbum D o m in i1 ex ore le re m i*, fufeitauit D om i nus (piritum C yri regis Perfarum, vt-fcriberet, H * c dicit Cyrus R cx Periaruui, om nia regna terra: dedir mihi dom i nus Deus cadi, Se ipfe pr*cepit mihi vt *dificarem ei domimi in Icrufaiem, qua: eft in Iud*a. Q u is eft in vobis de vniuerfo populo eius. Sic Deus illius cum ipfo, Afcendat in Ierufalem Se aedifìcetdomum D om ini D ei Ifrael. Et omnes reliqui in cunólis locis, vbicunque habitant adjuucnt eu argento Se auro Se fubftantia & pecoribus,p r* te r id quod voluntariè offerunt tempio Dei, quod eli in leruialem. Et furrexerunt Principes patrum de Iuda Se Bcniamin & facerdotes Se Leuita: Se om nes, quorü Deus fufeitauit fpiritum, vt afeendèrent ad aidificandum templum D om ini. Vniuerfique qui erant in circuirli, adiuuerunt manus eorum >in vafis argeàteis & aureis infubftantia Se iumem is & iupelleóhli exceptis iis, qua: fponte fuerant oblata. T ota autem multitudo quaii vir vnus quadraginta duo millia i trecenti fcxagmta, pr*ter feruoseorum & ancillas qui erant feptem m illia trecenti tr.ig'ntaicptcni, & in ip fis canratores &,cantatrices ducenti. Vm uersè quidem quadraginta duo millia, at fingulatim non nifi exiitunt triginra millia trecenti iex.tginta.vbi ergo funtduojecim millia? in iis fané, qui afeenderunt de reliquis tribubus & Iocauerunt altare fuper bafes fuas, deterrentibus eos per circuitum populis terrartf, & obtuleruntfuper illud holocauftum D o m i no manè &c vefp eri, dederuntque pecunias latom is Se cerrtentariis : cibum quoque & potum & oleum Sidoniis Tyriifque ve deferrent ligna cedrina de libano ad mare loppe,iuxta id,quod prajeeperat C yru s rex Perfarum. C yru s regnum tenuit annis tribus, non tarnen integris. In regn o autem AiTueri in principio regni eius fcripferunt accu iation em aduerfushabitarores ludæ & Ierufalem. T unc i merini (Tu m eft opus domus domini in Hiernfalem 5& cellàuit vfque ad annum fecundum regni Dani regis Perfarum. T ertio anno imperij fui fecit grande conuiniutn cun&isprincipibus & feru isfu is forriffimis Perfarum & M edorum & præfc&is prouinciarum coram fe. T otis quatuor annis Efter delitefcebat in Suiàn v rb e & d u & a e ft ad regem Aiìuerum menfe decim o,q u i vocatur T cbeth,ìcptim,o anno regni eius. T otis quinque annis com ple&ebatur animo Haman ipolia Mardochæi.M elile au iem primo ( cuius vocabulum eli Niian ) anno duodecim o regni AiTueri, mifìà eli fors in vrnam, quæ Hebraice dicitur P h u r, coram Haman, quo die & quo menfe gens iudæorum deberet interfici, <5c exiuic meniis duodccim usqui vocatur A - dar. Decim o tertio die méfis Nifan Haman icripfit literas ad omnes Satrapas Rcgis Se ludicesprouinciarum, diuerfarumque gentium, vt occiderent atque delerent omnes ludæos à puero vfq; -ad fenem, paruulos Se mulieres vn odie, hoc eft, decim o tertio die menfis duodecimi, qui vocatur Adar. D ecim o quinto,n ifan fiue Martij ingreila eli Efterin confpedum R egis. D ecim o fexio eiufdem menfis fuspenfus eft patibulo Haman, quod paraueràt Mardochæo. Vicefim o tertio menfis tertij, qui appellatur Siuam Mardochæus fcripfit epiftolas ad.iudæos & ad principes procuratorefque & iudices qui centum viginti feptem prouinciis ab India vfqj ad Æ thiopiam præfidebant, vtreuocaretipiìus Haman liieras. Decim o tertio A d ar, qui fuerat trucidandis ludæis deftinatuspercuitêrunr ludæi omnes i- nimicos fuos plaga magna Se occiderunt eos reddentes e is, quod fibi parauerant facere, in tanrum.vt etiam in Sufan quiugentos viros interficerent& fufpenderent decem fìlios Hama, propterea quod fcriplerant accufationem aduerfus habitatorcs ludæ Se Ierufalem. D ie ilio numerus eorum, qui occifi erant in S u fan, ad regem relatus eft. Ilio tempore anno fequenti co n rig it, quod fcriptum eft. Scripfirque Eller regina fìlia Abihail Se Mardochæus ludæis etiam fecundam e- piftolam, vt ornili ftudio dies ifta folennis fancireturin pofterum. Anni feptuaginta, de quibus pronuntiat Ieremias, cum ccpperint impleri Babyloni feptuaginta anni.vificabo vos, vt reducam vos ad locü illuni,num erandi funi ab excidio Ierufalem. Nempe qum quaginta & duos annos poft eius excidiü ifraelitæ traduxerunt in C h aldæorum regno, & vifitati flin t, afeenderuntq;. H inc deinceps tres anni C yri quatuordecim AiTueri Se fecundus D arij, quo «edificatimi eft templum. Hanc enum erationem confirm ât E ß e r.l. E ß e r. 8. Eßer.p. l e r e m. i y

32 Zach.i. E%nt 6. E x.r x 7. a Vitiofe deci mus in renetta no. N e h e 1* N eh e. 13 Exjr* 6. N e h c m. 7 3* CHRONOLOG. Zacharias, Ec refpondit Angelus D om ini & d ix it, D om in e exercituum vfquequo tu non mifereberis Ierufalem & vrbinm Iu d a, quibus iratus es his iam feptuaginta annis. N am hoc fad u m eft die vicefim o quarto vndecim i men fis Sebat,anno fecundo D arij. P er continuos quatuor annos ( fequentes) tem plum a;d ificatu m eft,vt'fidem facit Ezras. Ec com pleta eftfinquit)dom us ifta vique ad die tcrtium menfis A d ar, qui eft annus fextus regni D arij regis. j ' Q u o tem pore anno lequenti afcendit Ezras de Babylone cum alia exulum cohorte. N am dicitur,ip fe Ezras aftendic de B abylone & ipfc fcnba velox in lege M ofis,quam dom inus Deus dedic lfra e li, & dedit ei rex, fecundum manum /dom ini fupereum, om netti petitionem eius, E tafcen deruntdefiliis Ifrael, & de filiis facer- Jotum 1& defiiiisl euitarum & d e cantoribus $c de ianiroribus, & de Nathinasis in Ierufalem inno leptim o Artaxerfis regis & venerunt in Ierufalem m enfe qu in to. Ipfe eft annus feptim us regis. Q u ia in prim o die m enfis prim i ccepit afcendere de B a b ylo n e, & in prim o die menfis quinti venit in Ierufalem,iuxta m anum D ei fui bonam fuper fé. Ezras enim parauit cor fuum, vt inueftigaretlcgem dom ini & faceret & d o - ceret in Ifrael pneceptum & iudicium. V enit autem & feparauit Ifrael à m ulieribus alieni- genis. C a p v t X X X. Erba N ehem iæ filij H elchiæ. Et faótum eft in menfe C iileu,a n no vigefim o, 6c ego eram in Sufis»caftro & c. M an h t N ehem ias annis duodecim in terra Ifrael, aptauitm urum & reftituit iìngulos Ifraelitas in v ibem fuàm Se pofiteflìones iuas. Q u o d ipfemet his teftatur verbis. In om nibus autem his, non fui in Ieru falem, nili anno $2. Artaxerfis regís. N am in fine dierum rogaui regem & veni in Ierufalem. A b anno vigefim o vfque ad trigefim um fecundum duodecim exiftunt anni. Sane E zras, Seniores, in q u it, lud&orum œdificabant & projperabantur mxta ÿropheticam Aggai prophète & ZacharUfilij Iddo. Et adificauerunt & coftruxerunt decernente Deo Ifrael & mbente Cyro & Dario & A rt axer fie rege Perfaru.Et compleuerunt do mum D ei iftam vfq\ ad dtem tertium Menfis A dar, qui eft annus fextus Darij regis. A tq u i non inuenias reges Perfarum in feriptura n ifi duos C yru m & Dariú M edoru verò duos alios D a riu,& A f- fuerum.dico igitur tam C yru m quàm Darium in hoc Ezræ lo co ) eífe Artaxerfem, propterea quòd om nes reges vocabantur Artaxeriæ. Summa om nium annorum regum M ediæ & Perfidisducentis & quinquaginta annis com - prehenditur. H abitarunt autem facerdotes & L euitæ & ianitores & cantores & reliquum vulnus & N ath in ei,& om nis Ifrael in ciuitatibus fuis. Et venerat menfis feptim us : filij autem Ifrael e- rant in ciuitatibus fuis. Congregatufque eft y- niuerfus p op u lu s, quafi vir vnus ad plateam, qua: eft ante portam aquarum, & dixerunt Ezras fcribae, v t afferret librum legis Mofis & c. F ecitergo vniuerfa Ecclefia eorum, qui redierant de captiuitate tabernacula & habitauerunt in tabernaculis. N on enim feeerant à diebus Iofuaj filij N u n tà celebriter filij Ifrael, vfque ad diem illum, & fuit hetitia magna nimis. D ici poteft, quod comparar ingreitum Ifraelitarum in terram, diebus E zra;, cum corundem in eandem, ingreflu diebus Iofus. Q uem adm odum diebus Iofuae obligati funt ad decim as, annos rem iflionis &c iubiìeos.-atque fandificarunt muratas vrbes : fic in fuo ingreffu, Ezra; tem p o re, aftrid i fuerunt legibus de d ecim is, de annis rem iilìonis, de Iubileis, fandificarunt vrbes meenibus cin das & vehemé- ter lutati funt coram dom ino D eo.vnde difertè fefibitur? v t m odo d id u m e f t, Et fuit lucida magna nimis. Ibid. S icfcrip tu ra comparate ad duo ifta loquitur in D euteronom io, & aifum et atque introducet te in terram, quam poifederunt pacres tui & obtinebis eam : & benedicens tibi maioris numeri te effe fa c ie t, quam fuerìnt Patres tui.còparatenim poilèilìonem tuam ('tempore.ezne) cu n poifeilìone Patrum tuorum ( tempeftate Iofus.) Q uem adm odum poifederunt Patres tui terram & eam obtinuerunt cum omnium iftarum rerum inuocatione : Sic tupoilìdebis obcinebifque eam cum om nium iftorum renouatione. Si dicas poteft M ofes loqui de tertia h sred itatisadep tio n e, contrarium te docebit idem fcriptura; lo cu s,e t obtinebis eam.nam dum femel hoc com m em orar, quafi d icit, prima fecunda vobis hic fignificatur hasredicatis adeptio,n o n item tertia. Porrò H ircus caprarum rex Gracorum eft,& netert cornu grande,quod erat inter oculos e iu s, ipfe eft rex primus. Stabit vero rex fo rtis, dominabiturpoteftate multa & faciet quod placuerit e i.e t cum fteterit, conteretur regnum eius & diuidetur in quatuor ventos cceli ifte eft Alexander M aced o, qui duodecim annis regnauit. H uc vfque prophets per Spiritum fandum vaticinati funt. H inc deinceps inclina aures tuas &c verbafapiencum audi. N am didum eft, t l Incliaa aurem tuam & audi verba fapientum. Appone autem cor ad dodrinam m eam.quoniam pulchrum eric tibi cum feruaris ea in ventre t u o, & redundabunt inlabiistuis, vt fit in D om in o fiducia tua. Et m ox.n onne fcripfi tibi terna in cogitationibus & fcien tia, vt oftenderem tibifirm itatem & eloquia veritatis, v t relpondeas ex his eloquia veritatis,illis qui miferunt te. Q u o p a d o edam legitur, j Deut. Interroga Tatrent tuiim & annuntiabit tibi fines tuos M o n a r - c b id D a u Proucrb.

33 a Non dg nofeo tfto rum nomi nutrì md- HEBRÆORVM. tuoi & dtcenttibi. Qix»s lencs intelligit? vulgaresne, qui in triuus de compitis occurrunt? M i- n»mè,fed e o s, qui feientia atq-ie iapientia poìlenc. Ideo enim addìdic. Et dicent tilt. luxea fencentiam R. loie, Pcifarum imperiti ftante tempio viguic triginca Se quatuor anhos, Graecortim M onarchia eentum Se o d o g in ta, M.ichab^orum regnimi cencum Se tre s, H e- rodianorum Tyranm s centum firnilttér & rres. D at fapientiam fapientibus, OHoji maj,,ftro jirojapientu parenti, mteìligtnti&qiu patri Et fcié tram fcientibus intelugentiam, lofutfilio Nun de quo legitur, E t lofuafilius N un repletm trat CpL ritufapientu.gloifema alcerum. Dat fapientiam fapientibus, / ofephofilio Iacob mfto, de q uo in Ge~ nefi, Non eft mteìhgens ncque fapiens fimilts ubi. Et feientiam fcientibus intelligentiam, Danieli &foctis Ipfius, quoniam fenbitur: Tnnc Danieli in H incdeinccp. s extrahe ^ Se numera à templi t vifione noclis myftenum reuelatum eft. Ipfe reuclat (per R o m a n o s j excldio, Porrò m captiuitate, profunda Se abfcondita. Profonda de profandita- lcribunc cocradus, fumpto numerauonis cxor- te Quadriga E^echieUs dicuntur. abfcondita de o- dio, a G necorum M onarchia. pificto rerumprincipioprocreatarum apudsjmofim. H iv u -ò iu n to d o G r s c o m m reges,alexan- je t nouit in tenebri«conditura. Snppücia,qm dei M acedo a P h irto n, S elim on, Seleucus,Sa- impiis in gehenna infliguntur. Et lux cuni eo ha-,.rempar.tro/ >A llti Lch,us*Anti0chas, Gafclanas. A bel- bi.at. Premium mfirn** fim i» ìh/hs attribrnnm. um. ' j Phul vfque ad bellum V efpafiani.o- GloiTemaaliud. Dar fapientiam fapientibus,/,,- b E xp u n - ' d o gin caan n i. A tq ie hi ftante tempio. A bel- fm filio Nun,de quo affirmatumreperias. Et loffie f i - goviginù lo Veipatiani vfque ad bellum T iri anni b qua- Im N un plenus eratfpiritu fapientu, Et feien- 2Z eae' tuor* A b d I T ici vfque ad bellum B arcozb* : tiarafciehtibos inteljigentiaro. I m m *, de quo anni ledecim.bellum autem Barcozb* fuit duo- illudautequamformarem te in vtero, noni te & rum annorum & fem is. A tqu e ita viginti duo prm fjm m exires de vhl»a,fan lificamti,é-pro ph anni impicci lune poft templi excidium. * tam mgentibus j» dedi. te. * A u d o re R. lo ie, deuoluitur meritum in die Q u i fufpicatur Deum duntaxat prsfentia pf.9 4. m e riti, & peccatum in diem peccati. Exem pli r.. quando fiunc, noife, contrarium difeere degratia. Q uando templum primò deftrudum eft,. bet ex illog enefis. Hie eft liber generationis dies illa erat vefpera fab b ati, acque adeò extre-! A d am. Nam his fcriptura docet Deum O pt. mura anni feptim i ( id e ft, rem iifionisjerat etiá i M ax.m onftrafle, prim o hom ini iingulas s ta - Dan. z. cuftodia & hebdomas ipfius Ioarib, itém que nonas dies Ab ílu elu lij. Sim ihter quando fecundo eft euerfum. A c in vtraque euerfione L e - uic* ftabanr in fuis fuggeftis c dicebant canticum. Q uodnam obfecro canticum? Etreddet ilhs iniquicacem ipforum, & in malicia eorum difperdet eos Dom inus Deus nofter. M enfequarto, nona raenfis nltaeft ciuitas in primo excidio. Eiufdem meníis decima íéptima in fecundo. Bcnediótus Dom inus Deus Ifrael á fóculo, & vfque in fceculum. Ec dicat orates, redores fingularum a:tatum, fuos per Angulas States propheras, fuos p io s, fuos fapientes,fuos paftores,fuos iudices, fapientes fingularum *tatum,prophetas fingulorum feculorú, iuftos cundarum generationum, nominü eorú nuraerum, dierum ipforum com putationem, horarum ipíorum calculum, greííuum eorum fummam. Si quidem in Iob legitur. T u qui- j dera greflusm eosdinum erafti, fed parce pee- \ure&'7- catis meis. Et alibi.sed & hoc parú vifum eft in (p rx conípedu tuo domine Deus nifi loquereris etiá fert reges arque co n ftitu it, dat fapientiam fap ien cib u s, & fcienriam fciencibusdiiciplinam. Ipfe reuelat profunda Se abfcondita & nouit in tenebris conftituta Se lux cum eo e ft,t e m pora» id eftytempus Sodomorum, Tempeftates,^wpeflarem fiuetempus Ierufalem. Quam reftaurari breui contingat. ad quod optatum refpondeant omnes, samen.aufer R e g e s,regem ^oarm m%a tq u econftituit, Regem Tïabylonts Nabugdonoz.or. bo eos & fiiper arenam multiplicabuntur: exurrexi & ad hue fum tecum. 1 i k. UJ lilu LUft nispopulus.am en,h allelij ia.benedidus Deus,! de dotno ferui tui inlóginquu.ifta enim eft lex Deus Ifiael, quia facit mirabilia folus, Se ; Adam domine Deus. Et informe meum viderut benedidum nomen g lo ri* eius in *tern u m,& oculi tui Se in libro cuo omnia illa fcribencur, repleacur maieftate eius omnis cerra,amen, A - ; dies form abuntur, Se nerao in eis.mihi autem men. ^ quàm honorificati funt am ici tui Deus, quam Et ipfe rautat tempora Se tempeftates,tranf- confortatus eft principatus eorum, Dinum erar o rn ili» / 'A n r t-ifn ir n o r f i i n f 1 m il- pne A/ l - «. Atque hxc fit d o d rin * Seder O lam maioris FINIS. D eo laus,honor, Se gloria» 33 - Genef. 5. 1Iob. 14. B R E V E

34 CHRONOLOG. B R E V E H E B R A E O R V M C H R O N I C O N quod infinmtursederolam Zuta,,eodem Gilberto Genebrado interprete. sìa euer- fu m tem - p lu m a R om. anno m andi cadunf in an num à chrifto na. to G en. 5. R D i a M v R de m undi ordine com pendiariam deicriptionem D ei conditoris ope atque p rsildio. Am en. Partium chronici nouem formula. 1 A b Adam vique ad diluuiu m, anni fune m ille fexcem i qu inquaginta fex. 2 A diluuio vfque ad diniilouem fiue lingua rum, iiue populorum, anni trecenti & quadraginta,.. $ A b illa d iu ifio n e ad ortu m vfque Ii^ac anni qu inquaginta duo. 4 A b ortu Ifaac donec egredererentur Ifraelizx ex ^ gypto quadringenti a n n i.. f Deinde iüaelitae quadtaginta anni* errarunt in deferto. 6 Ex quo in terram ingrefli fu n t, donec ex ea in exilium Babylonicum dem igrarent, anni o- (Sfcingenti quinquaginta. 7 Anni feptuaginta inter «dem prim am ( Sa- Io m o n is)& iecundam (Zorobabelis.) 8 i dis fecund# ftru&ura ftetitquadringentis vigin ti totis annis. 9 E x qu o illa sd es ( à R om anis ) diruta e f t, ad hoc viqu e tem pos» anni funt m ille quinquagin ta tres,* Summa omnium iftorum quatuor mille attingenti & vnui anni. Partis omnium putridi. D e m o n st r a t io. Adam natus centum triginta annos genuit Seth. In vniuerfum autem annos nongentos & trigin tà com pleuit, Seth vixeratj priufquam ipii nafeeretur E- nos,am iis centum,& quinque.peregit nongentos <3c duodecim annos» / Enos vixit, donec ipfi nafeeretut C a inam, feptuaginta annis.expleuit nongentos & q u in que annos. * Ca'inam natus erat,dum genuit M alaleel,ieptuaginta annos. V ita autem ip fiu stota annorum fuit nongentorum & decem. M alaleel cum genuit Iared, agebat annum vita: fexagefim um quintum. T ran fegit vero x - tatem oclingentorum nonaginta quinque annoium. Jared vita: centcfim o fexagefim o fecundo g e nerarne Enoch Perduxit vitam in nongentefim um fexagefim um fecundum annum. E noch viuebat annum fexagefim um qu intum dum ei natus^ftm athufalé. A c ambulinit c u D e o trecentis fexaginta quinque annis, nec' poftea apparu it, quia tulit eum Deus. M athufalé,dum generauit Lam ech, agebat annum ajtatis centefim um o&ogefim um & feptim um. V ix it autém diutiitn-ne5nempe annos nongentos fexaginta nouem. Lam ech anno astatis centefim oo&ogefim o fecundo p ro creau itn oe. V ix it autem nongentos quin quagin ta. Iam N o e, cum apetiit diluuium, fexcentenarius erat. Poft diluuium deinde vitam produxit in alios trecentos quinquaginta annos. En ubi decem atates S EC V N D A D E C V R ia. Diuiditte pus ci n i Sem vix it priufquam procrearct Arphaxad, do condito ccntum annos deinde quingentos. * 1 / ^.^. j 11 n j 1, I C*ptlUil&- Arphaxad biennio poltdiluujum natus,dum tm b<iipfigenituseft S ale, agebat annuir) trigefimum hl-in quintum. P oft eum editum, anni ipfius fuerunt ' '.ye ß i r f i u m quadringenti tres. d e c u r iiì Sale v iu e b a t, dum ipfi natus eft Heberttigeiìm um annum. D einde confecit quadringétos tres annos. H eber anno vitie trigefim o quarto genuit Phaleg; poft eum genitum vixit annis quadringentis triginta. P halegan n o sta tis trigemino procreauiti R eh u. Vixit ducentis annis & nouem, vltra il- \ los triginta. R eh u trigefìm o fecudo anno vita: fuftulitsarug. Expleuit deinde annos ducentos & fep- tem f Sarug trigefim o anno genuit N ahor,quo gen ito vixit adhuc annos ducentos. N ah o r generauit T hare vigefim o nono sta- \ tis a n n o,vixit poftea Centura quinquaginta & o tto annos, T h a re agens annum feptuagefiraum generarne Abraham, vixit in folidum annos du- centos quinque. En hic etiam atates decem, A diluuio vfque ad natiuitatem Abrahardu-j centi nonaginta duo anni, i A N ato Abraham vfque ad diuiiìonem linguarum & populofum quadraginta o d o anni. A b illa diuiiìone vfque ad ortum Ifaac quinquaginta duo anni. Sic funt centum anni à nato Abraham ad natura lfaac.v ixit autem Abraham cencum feptuaginta quinque annos. j Decuna 3. cuim principimi Ifaac. Ifaac vixerat fexaginta annis, dum genuit ~ ~ Iacob 4,?. M - n o jf b r.1 h e d iu ifio UniM tu.

35 M irum Pitares ge nnijfe anno MHO Digreßio ad nume- rum anno rum yita i z. P a triardì a- rum. Car N e t tali m & G a d prx termiferiti nefcio. Reuertiturad decuria tertia ordine inflittiti. Egreßio <x ~sfcgy pto anti, Ruth. 4. Dauid rex. Nota fuc- ceßionem perpetuam \pont i f cti & prophe lamm. Iacob. Numerus autem annerimi vita: eius cétum oófcoginta. Iacob iecatis fuas anno od o gefim o quinto g e nuit ludam. V ixit annis cenam i quadraginta & fepcein. iuda anno vitas erige (imo quinto genuit Phares. V ixit annis centum Se nouemdecim. Phares viuebar annum nonum.cum ipiì geni tus eli Ezron. Ezron vero Se Hamal defeenderpnc in i gyptum. Siccxurgit fummo, bis mille àucentorurh, trigmta & otto annorum ab orbe condito. R u b e n, quem genuit Iacob anno astatiso- togefim o tertio, expleuit annos 124. Mortuus eft poft obitum Iofeph annis duobus. Sim eon vixit centum vigiliti annis. Anno prim o poft mortem Iofeph è vita diicedit. Leui vixit annos centum trigintafeptem. Iuda vixitf vt prasdiótum eft jeentum nouem decim annis. Ifachar centum vigiliti duobus annis. Zàbulon 124. fato autem conceffit duobus annis poft Iofephum mortuum. Dan expleuit astatem centum vigiliti fepté annorum. Afer centum Se viginti fex. Ioieph centum Se decem. Benjamin centum Se vndecim, ita vt moreretur circiter viginti fex annos ante Leui. In cerea Ezron genuit Ram. Ram aucem gemi it Am inadab.am inadab N aafon, qui quidé excicit ex iis qui defeenderunt in j gyptum 3vfque ad annum bis millefimum quadringentefirrum quadragclìmum o& auuin à mundi p ro d u zio n e, quo egrefflo e x ^ g y p to concigic. Ilio-aucem anno menfe fecundo data eft Ifraelins le x, menfe cercio proximè iequenci De- calogus. Rurfum anno fecundo die expiationum data illis lex, quo cerrè anno obiu N aaion. N aafon autem generauit Salim a, qui fuit de iis,qui in icrram ingrefli funt. Salmon autem generauit Booz. Ac anno 41. exitus Ifraélis ex 4ìgypto, id e ft, anno bis millefim o, q u a d r i ngentefimo, oftogefim o nono à mondi ortu ingreffi funt ifraelitas in terram. M ortuóque lofua expletas fune decem alias astates. Decurta quarta, cum initium Obed ex Ruth. B o o z genuit O bed. O bed Ieifem. Ieife Dau i d e m.dauid regnare coepit in Ifrael anno trecenteiim o, nonagefimo ab ingreifu Ifraelitarum in terram,id eft anno ab egreitu de, g y- pto, quadringentefim o trigeiimo, qui annus erat mundi bis millefimus *o&ingentefimus feptuagefimus quintus. Abiathar diebus illis facerdotio fummo fungebatur, prophetias autem m uneren athan & Gad. Regnauic autem Dauid 40. annis acge- nuit Salom onen!. Salom on anno 4. regni edificare cap.c s - detn D om ini. Pcrfecit anno regni fui io legna uerat j. annos cimi expletus eft quadringenteiim usquadragefim us annus ab ingrcitu in terram, fine quadringentefimus oótogefimus ab egreit u ^ gyp ci, hoc eft annus mundi bis milleiim us nongentefimus vigefimus o&auus, fundauitque a:dem. Ipfius autem tempore Sa- doc magnus erat Sacerdos Ionatlian, Iddo Se Ahias Silonicesprophetas, f H unc fubfequutus R oboafiliu^ regnauit annos feptemdecim, Achim aa pontificatimi adminiftrante, Samaia Se Iddo vaticinantibus. A bia filius eius regnum fufeepit tribus annis, Azaria pontífice eodémque propheta, Iddo propheta adhuc fuperftite. S aloni 0.2,1 Reboam. bìa 4. Afa filius poft ipfum regnauit quadraginta ^rfa.y vno annis. Tum vacicinationisnninusobibant Io ra m, Azarias filius O ded, B anani videns, Iehu filius Hanani. Iofaphat poft Hafam patrem regnum adminiftrauit viginti quinqué annis, loas facerdote fummo Iehu filio Hanani, Abdia, M ichea, Iehiele filio Zacharias. Eleazaro filio Dodias vatibus. Ioram filius poft patrem Iofaphat regnum renuit annos oóto, Ioarib pontífice, Elia propheta. O ch o zias filius Ioram deinde regnum geffic anno vno. T u m princeps facerdotum erat Iofaphat, propheta E lifeu s, completasque funt decem alias states. Decuria quinta. Poftea furrexit Athalia O c h o z\x mater Se perdidic pofteritatem regiam, vniueriàmque Dauidis familiam. Tanca fuit iftorum temporum calamitas, vt nullus principum fnperftes euaferit procer loas admodum infam em, quem abfconderat Ioiada pontifex. Regnauic Athalia annos fex,poftque trucidata eft. Regnum igitur recepir loas quadraginta annisloiacja Se Pedaia per ordinem facerdotum principibus, Zacharia Ioiada: filio facerdote iim ul ac propheta, qui iuítu loas R egis necatus eft. ' Amafias eius filius poft patris obitum regnauit viginti nouem annis. Pontificatum obtinebatsedechias.prophetias munus Am os regis Amafias fratcr,patérque Efaias prophet«. O zias filius poft patrem Amafiam regnum renuit quinquaginta duobus annis. Ioel fummus erat facerdos, O z e a s, Am os, Efaias prophetas. Ioatham filius eius fedecim annis poft ipfum regnauit.ponrifex erat Ioatham & ipfe regis habens nom en,prophets Ofeas, Efaias,Am os,ozias Micheas Moraftites. A chaz filius ipiìus fedecim aliis annis in regno verfatur. Vrias priefidebat in Aaronis cathedra. Ofeas,Efaias, A m os,m ich eas, O ded prop h etic munus exercebant. Ezechias Tsfapbat Ioram 7 Ochon. 8 wa thalia. ~ A m af 10 OxSas 11 loatha ìz 4chax.. 13-

36 3^ CHRONOLO G. EX.ec1)ias ManaJJes A m on. 16 IofiAS 17 l o a c h a x. 18. Joachim 19-2f.ib * g - dono'xor. H i er.x x. P rim a tranfm i- gratio B a bylonii. Iechonias 10. Tranfm i- gratio x. S e d e c h ia s x i. 3. Tranf- migratip 3. cognatio n s damn-, p a - uid. JS/abugdoiiox.or. Euilmerodac. Hier. ylt. Ezechias filius poft patrem A ch az vigiliti nouem annis regnauit,n eria fum m o facqrdotc O fea,efaia, A m os, M ich *a vatibus. M anafles poft cum regnum obtinuic quinquaginta quinque annis.ofaias fummum facerdotium exercebat j propheticam fun& ionem IocI,N ahum,h abacuc, A m on natus ipiius poft eum m ortuum regnum tenuit duobus annis. Sellum erat pontifex,prophetabar rum ipfe idem, tu m H o za i. Ioiias poft patrem A m onem m ortuum reg- nauit annis triginta 8c vn o. Princeps facerdotom erat H elchias,sephonias,h ierem ias, 8c Holda prophet*. Ioachaz patri lo fi* fucccillt tribus menfibus eodem pontifice fim u lac propheta. T u n c e tià H ierem ias vaticinabatur. Ioach im fuperioris regis frater regnauit annis 11. Azaria facerdotufti p rim o, H ierem ia 8c V ria vatibus. csftque hiefiniunt decem alia Mates C *teriim regni tertio anno captiuns fa&us eft Ioachim à N ab ugdon ozore regeb abylonis, M ortuus ad extrem um in vinculis vt impiereturpr*di6tum H ie r e m i*, Sepultura afini fepelietur. Turn N ab ugdon ozor in captiuitatem tran* ftulit ciues H ierofolym itanos cum cu<5tis principibus. Item è Beniaminia reliquifque tribubus feptena m illiaexulum,qui om nes fortitudine ac arte b ellica excellebant. Poft patrem Ioachim regnauit Ioachim fiue Iechonias tribus m enfibus diebus decem. Seraias adminiftrabat pontificatum. Hieremias prophetabat.traxit autem ilium in exilium N a bugd onozor rex Babylonis cum o& odecim millibusjscdechiam quepatruum eius filium lo fi* 111 locum ipiius fuffecir. Q u i polirem o regnauit annis vn d ecim, eodé pom ifice,prophetis autem Ioiadac fratre E zr* fcn b *-H iercm ia 8c E zechiele. A n no quinto regni ipfius p ro fe d i funtexercitusbabyloniorum H ierofolym ain.caftra me rati aduerfus earncoftruxevunt vallum percir- cuitum, obfidione prefl erunt d iuturn a, vfque ad annum regni eius vndecim um. Ilio anno iudam abduxit è patriis fedibus N ab u gd on ozo r, id e f t, anno o& in gen tcfim o quinquagefim o ingicltus in terram 8c o& m getefim o nono exitus de Egypto. N em p e anno m undi ter miuefimo trecentefim o tricefim o o& au o. N e c v e rò reli& u seft de fam ilia Dauidis vllus,pr*teriech oniam, qui genuir Salathielem, M alchiram, Pedaiam & Gam ariam,cum tamen exifterent38. cognationes. A cim perium o b tin u k N ab u g d o n o zo r v f que ad annum trigefim um feptim um cxilij reg s lech o n i*. Poft eum mortuum Euilm erodac filius eius jmperaiiit annis viginti tribus. Is anno prim o regni fui eduxit Iechoniam de carcere, q u ip o. (tea difceffit de vita.sedechia iam mottuo. Decurta 6. emus imtium Iechonias. Salathiel filius le ch o n i*,v t quidem narrane fapientes, erat in captiuitate imperante tribns annis Baltazare. Ei m o n u o fucceffit Zorobabel filius. A n no quinquagefim o fecundo ab'excidio tem pli.id eft, anno feptuagefimo imperii Babylonici imperauit Darius Medus.defiitque imperium C h ald *oru m. r A fcendit autem Zorobabel Hierofolymam 8c exules cum ipfo anno prim o C yri reeis Perfarum, lo fu * filius Iofedech faccrdotio fupretno fungebatur,a gg*us Zacharias, Ezras propheti* muncrc. Imperium p o ftc yru m fufcepit Ailiierus. Is interpellauit *dificationem tem p li, expediuitque radicitus delere Ifraelem, fed Deus optim. M ax.& ipfum 8c Am an im pium,(qui huius trag ced i* author erat 8c caput) dehoc mudo fhnditus extirpauir. A nno decim o o& au o M edorum,id cft3anno feptuagefim o tem pli excifi afcendit Ezras feri, ba H ierofofolym am 8c alij cum ipfo exules. JEdificauitm urum vrbis, aptauitque *dem fan- tuarij. Turn Zorobabel redi it Baby lonem, ibique eft m ortuus. Poft Zorobabelem ftetit Mefulam filius ipfius.eius autem diebus incepit imperium Gra;- corum. A n n o quinquagefim o fecundo Medorbm,& Perfarum m ortui funt A g g * u s, Zacharias,Malachias. Q u o tem pore ceifauit prophetia de Ifraele, anno videlicet ter m illefim o, quadringltefimo, quarto, ab orbe condito. Htnc deinccps inclina aurem tuam & audi verba fapientum(non fcriptura.) Alexander M acedo rex G r*corum imperauit annis duqdcciin :T u m obiit M efulam, fucceffit autem Haiianias filius ipfius,a v t tradunt fapientes lioftri,cuius diebus regnabant Potran, Salm on, Alafcanus^M apparisreges Gr*coru. Dein de anno cenrefimo quadragefimo Grai- 'còrum m ortuus eft Hananias, 8c Mattathias films Ioannis filij Simeonis. Stetit autem poft cu Barathias filius ipfius,iuxta fapienrum noftrorum H iftorias, Huius tem pore erat N ican or Seleucus, Soter A n tio ch u s, Antiochus a lte r, 8c J5 Gafcalnas. Denique A ntiochus,qui *dificauit Antiochia, 8c P tolom *u s,q u i tranfcribi iuffit legem in liiv guam G r*cam. A n n ocen tefim o feptuagefim o regni Gra:- corpm accifus eft Sim eon filius M attatili*, filij Iohannis,rnortuufquc Barachias. Ei fncceilit Hafadias filius ipfius, è iapientü fcriptis iliis vero diebus, tem pore Nicanoris ^regis G r*corum,lfr a e lit* affedi funt infigni calam itate, adeò v t procederent in acieni Hafinonei

37 i. M ae. 7 M achaba». Efaiaí. Ian nés jlle x a n - der. Anjíobu- U & -Antigoni re gnum Jo- Jephiif hy cano pri mogenito lanit tributi. Herades magnas a I nepté aliqui in terpretan ter DUW biennium Puto defed era i 37 é, v grippa. nias. Sécha Profely- tos appel lat Hero- dianos. Nam Heredes I du muis, aut iuxta à- lios Phili fletti. Inepte aliqui yertunt Magare no rum. N a de h ero. dianis loquitur. Vejp-tfia- M. t B itte r ' "ïrbs m a rítim a in q ua reliquat lu- dtorum Titus reliyuerat. Ex.echias N a th a n. b P oflhu- m '** f u i t Huna. f\ob. Vahunt, tohanan. H afm onei & curii interimerent» curii vriìuerio ipiìus exercitu, Ifte eft annus centéfimus ieptuagefimus quintus regni G racoru m, ac poft ipatrem Sim eonem Mattathise filiumquertì genuerat H afm oni, regnarne Iohannes' trigirita feptem annis,dormiuitque Haiadias poft quem ftetit Efaias, vti à fapientibus eft proditum. Iannes deindefilias Iohannis facerdotis magn i regnarne vigiliti feptem annis. Ei defuncto fucceffit Ariftqbulus filius,, regnum que adminiftrauit annis tredecim, inter^ fe& ufque eft. Poft eum Antìgonus filius viginti ièx annis. O ccifus autem eft anno centefim ó tertio regni pòfteritatis M achabsorum. In eius vicem fubftkùtus eft Herodés filius Antipatris M achabsorum feruus, qui rebèllans cuncfeam familiam dom inorum fuorum trucidanti. Regnauit autem * annis (multis) iiitèreà obdorm iit Abdias, poft quem ftetit Samaias filius ipfius v t quidém fapientes noftri com m e morane. S icfà captiuitate)finiunt decerci alias secates ifàmi&e Dauidicae. Regnauit deinde Agrippa Heròdis filius, & & per ordinem M unubaz Agrippa: fìlius. Septima decurta, cjuam aujpicatttr Secbamaf, O bdorm ienti autem Samai# fucceffit Sechanias, quemadmodum prodiderut fapientes noftri. Anno centefim ó tertio regni profelytorum, qui eft annus quadringentefimus vigefim us', à tempio reftaurato, ter millefimus o& ingentefimus vigefimus o&am is ab orbe condito venit Vefpafianus, & folo a?quauit xdem. Tradux itiil captifcitarem -Ifraelitas, familias mukas domus Dauidicas & Iudam in H iipanias, quas vocatnussepharad. Agebatur annus centéfimus o& ogefim us R om anorum, ex quo regnàucrani ftsiirfetéplo. Anno autem qoinquagefimo fecundo ^tempio diruco deftruótaeft Bither.-j^ - Anno centefim ó fexagefimo iexto ab exci* dio templi P erfe ir rii in ri t in Rom anos. Tum d efu n g o Sechaniaé fucceffit Ezèchias filius ipiìu s,vtiidem fapientes noftri tradiderunt. - O bdorm iuit Ezèchias & fcpultus eft in terra Ifraelin colle A rb e el, qui eratlofu# fili) N il-»aph facerdotis, in Orientali vrbis parte : Htiic fuccèflit filius fuiis N àthan nomine, qui cum obdorhiiuilfet pater, bcreu-itift vifeeribus matris fuae.ifte eft N athan Detfutiita.- Nachan vbi defunótus eifet, habuit filium fuum M agiftrum Huna fucceltorem.obdormiic eciam A k o b relitto filio Nàhum iuxea feripea fapiencum noftrorum. M agiftri H u n a, Hanana, Mattana, Hananee Spfius fuerunc fapientes. Deinde obdormienti Nahum fucceilìt Ioh anan, vti extat in fapiencum noftrorum lite ris,cu iu s fapientem fuifte A H EBRÆOR VM. di^unt magiftrum Hananeelen. O biens Iohanan f i l i u m Saphat fucceltorcm reliquir nfdem auaoribus.m agifter autem Hanarteel fapiens iìué d o d o r ipfìtis excicic O beuti Saphat fu tee flit Anari eius nàtus iuxta traditionem fapiencum. Ma'gifter autem Samuel d o & or eiiis fuir,iiue cóniiliarius. ; Tum afeefidir Pafa N efard # filills, vaftauitque ìpfam Neardeam vrbem ad Euphratis oram ac obdorm iuit magifter H o n a, fepuìrulque eft m terra Ifrael iilxta M agiftrum Haia Rabba. P oftipfum ftetitfilius ip iiu sn a th a n,v ti fapientes noftri aitéuerarunt, qui habuit d odores M agiftrum Iudam Ezechielis f i l i u m, * M agiftrum Séfeth. 6 Obtinuerunt imperium Perf# anno ducenteiim o quadragefimo quinto ab xd is D om ini excidio, decréuéruutqueperfecutionem aduerfum Iudsos. \,i Mortuus interea N athan ptimatus familia; Dauid.cE haredem reliquie Nehcm iam filium. ìuxta fapìentu noftrorum fcripta. Is habuit p ro ; doòtore M agiftrum Sazbi. Deinde moreuo fucceffit Akabiasfilius, iifdem narrantibus, cuius doitores fuere Rabba & R ab Ada. Eius temporibus afeendit R ex Per farum in Syriam, eamque fubegir. _ Defunótufque eft Mar H akban Retfutfica, & lepultus in terra Ifrael'. H abuit autem faccetto«1 rem H onam M ar frarrem fuum, cuius do&ores commem orantur A b a i, R a b b a, & R ab Ioféph H em # filius. Iftius temporibus afeendit Sapor in N ifibin cepitq; earn. V bi obdòrmiiitcr'honàm ar,dignitatem eius inter Iudæos confecutus eft O cba eius frater, vt narrant fapientes, ac magiftrum Hananelem pro d o d ore habuir. O cbæ m orrui primatum fuicepit Aba fìlius fratns eius,filij Mar Ocban.Eius autem fapientes fiue dodores fuerunt Rabba & Rabbena. A n no quadringentefimo decimo fexto templi excifì mundus extitit fine R ege. Difceilìrque ex hac vita Aba ré lid o fuccc/tore M agiftrocahana fi.atre,cuius d o d o r fuit m a gifter Saphra. 1 ' - Magifter Saphra poft mortuum fratrem, id eft, magiftrum Cahanà dignitatem illam eft ardepcusjvfufqueeftdodlore magiftroaha Matpateo. ; ^ Mortuus eft Mar Zutra, deinde fucceffit Cahanà filius ipfius / cuius do& or R. fuit R a- bena. - M ortuo Magiftro Cahanà fucceffit Magifter Hona filius frams præ didi Cahanæ.-habuitque pro dottore magiftrum Aha M athpateum H a- nilei filium, L ocum mortui H onæ tenuit magifter H o na patruusipfius. Eius fapientes extiterunt filius Magiftri C ahan æ, Magifter M eri d o d o r Hanina Rabba. fuit autem filius eius ruina & pernicies Dom us D auid, N em pe vxor ipfius d 3 7. Saphat. binati. Pafo, I n Wear* dea captivi in.babylonelud xisyn a- g gam & acade miam habuere ce- lebrem. N a th an. M ag iftrj..* j? f Prì n.cipis. cxulur?, filia erac domto6, N eh e- pabias. Sic Pofi- humntts appellant. Hona. Ocba. rba. cahana saphra. Hona, i

38 n o tto r H a n in a. Perelfi- Ciio Tb/d- m ud.q. d. habere co- cionem. a E x tr e ma. b M en fttrx g t n t t f. 38 d o ris H an in a A cad em ia redoris. P orrò d o d o r Hanina yir f u i t lumtiius & admirandus. C u m alienando p ro fcd u s effet Iu- dex principis exulú in oppidú D o d o ris Haninas A cad em ia red o ris ac expetiuiííet interpretati P érek,n ó id perm ifit A cad em ia red o r.a d eum cum veniítct princeps exulú prjcepiíletque infolefcens ad íe adduci A cad em ia red orem eum Iper portas oppidi tota n o d e deduci i-uffit. D ie linfequenti venire ipfum iubet & im perat(m im - ftris íuis)vt cuelkrencom nes barba ipfius a ángulos, ñeque ei quifquam hofm tm m concederet. A b n t ig it u r A cadem ia re to r,cu m q iie ie- diífet amé sd em maioris S in agoga, & lachrymans J a c h r y m i s oppleuiífet t> C okyzan, eamque obebiífer, dira peítis lúes irruit in dom um principis exultffti >vnaque n o d e cu n d o s extinx i t, excepto foio M ar ^wtta, qui in matris fu á vcero creuit. T u m n o d e illain fom n is D o d o r ac m agifter H anina (ibi vifus eft ingredi in hortum cedris conficum atque arrepta fecuri excidiífe cu n d as ced ro s, q u a illic elfent. Vnam autem puíilla.m ciefcere cerpebat fubrer terram, ne eam íc/curis expinderct. M ox adueoire virutti ruffutp fenem, qui fe Dauidem R egem jfrael,ac illum hoitum fuum effe d ice re t, deinde quid ig itq r, in q u it, tibi cum ipíjs cedris, quod eas afnputaueris? qu o d id o percuílit eum Se faciem ajms retroefum ( pr# id u s vehem enria ) verjtit. Excitatus autem faciem fuam retrorfum verfam -inuenit interrogauitque d o d o re s noitros qui occu reru n t, efíecne exorrus aliquis de do- ipp p au id, R.efpondentibus illis nem inem ex illa familia natum,nifi quod filia tua( inquiunt) grauidu e f t. abiens obfedit porram ip fiu s, fiue p lu e re t, fiue sftu s eííet, doñee illapareret. Q g in cjo v e io ijla pepepr, eius facies in locum priìtinum reftituta eft, fufeepitq; puellam apud fe'npm inauit & virum fum m um reddidit. Interea ecat quidam c doótor recens conjuc W ^ e r :g arus Pahiá n om in ein fam ilia Dauidica Is cer- 17d WDA nens extin d a m > mi lian) Dauidicam, obtulit : pecuqiam Se muñera r e g i, & principatum inter exules confecutusleft. A t vbi d o d o r Z u tra artigiítct decimurp quintutn annum, tam ipfe quàm Academias r e d o r conuenerqnc R egem, ab eócjue obtinuerunt vt Zurra princeps cifet exu lu.n, Se m agifter Pahrá eo m agiftratu cedeí et. P orrò in nares iftius Pahra >qui per corruptelam principajcum fuerat adeptus y inuolauit mufca ; illéque tandiu ftern u tau it, doñee in ternet. O b eam que caufam D anidici j ch m a- lqtarcha calan t mufeam in fuis íignatúfiis an^ nulis. CHRONO LOG. D o d o r ergo Zu tra jfichm alotarcha, fiuc princepsexulum fu itv ig in ti a n n o s,q u o tempore habuir pro doóionbus magiftrum Hanina m agiftrum S am á,& m agiftium Ilaác. D iebus illius interemprus eft d o d o r ille magifter ifaac A cad em ia red o r. Eodem tempore prodiit R abba M ir magnus ( principis autem noftri recordatio fu in vitam aternam ) eique apparuit colum na ig n e a, ac cum co exierunt quadringenti v ir i, qui bellum gererentaduerfus Perfas Se pofledit R egnum. E xegit ille quidem tributa fept^m annis, fed ad extrem ú feptennij peccarunt ifti nebulones, qui cum ipfo e ra n t, Reperir enim eos bibentes vinum diis peregrinis libatum, & feortantes in cu riar egu m Períia:, Q uocirca difparuit co. lumna illa ignea 3 q u a fpulta Se frequens erat coratiy ipfo a n teá, & vinxcrupt enim Perfe arque im erfecerunr. Sufpendprunt etiam princi pem exulum do& orem Z u tra Se Academia red o re m fuper pontem illius p ro u in cia, iuífuque regis oppidum exulum principis diripue- runt. ltaque die ilio inrerfedus eft d odor Zutra exulu m princeps (cuius principis noftri memoria in b en ed id io n em efto.) Natus autem ei eft filius, quem confilim iter Zutra appellarunt de patris nom ine. At qui erant de dom o Dauid fu gerunt.triginta annis non potuit d o d o r Hahon a id apparere in p u b lica.d o ^ o i R ab Giza patruus eorum qui erant de dom o d odoris illius m agiftri N ehilai difceffitjcom m oraiúfque eft in N earfebáfíiue ad fluuium Tícba.) D o d o r Zurra fuperioris dodoriszutra filius exulum princeps afqendit in terram Ifrael,& conftituerunt illum qui illic erant Iud*ie ar^ chididafcalum» A n n o vero quadringenreíjm o quinquageíitno fecundo à tem pli euerfione, id e ft, anno quater m illeíim o ducenreíim o od ogeíim o ab orbe condito afeendit in terram ifrael, fadúfq, eft fori,íiu e fenarus princeps. Et poft eum magifter G u ria, cui fucceflit filius ipfius d o d o r Z u tr a, ac per ordinem magifter laeob eius filius & poft eum magifter Mi-! gas filius e iu s, & rurfum magifter Neiiemias filius iftiu s, deniq; magifter nofter Abdim Ne- Ihernia huius filius: Q u a o d o g in ta feptem funt atares o d o g in ta feptem nominibus hisinvniuerfum n o tata, A c poftea magifter fa b a i genuit magiílros noftros Ia a co b, Phinpen & Azariam, Phinees autem m agiftrum H atfob.sic exiftunt od o g in ta nouem atates. Finii breuiorls Hebr&orum. ' Chroffici, Ralln Mir. Zutra poßerior. le u d a re facitm fuam. t caput feflioiiii. th a lm u i ftue principen con donatorum. f yiditur # M c; rio r.jív - dim. a n n o t a

39 H E B R i OR VM. A N N O T A T I O N ES I N T E R.PR.E T is in aliquot loca fuperiorü Qhromcu i.*7* hares viuebat annum mnumy cum genuit E"%- ron.pagjo.fa- z.pucarem eife mendum ac Iegendum m v ji yvn decimum n o n u m, ni fumma horum omnium numerorú hoc poftularet, Eft enim valdé mirum aliquem procrearé anno * - catis n o n o, cum etas ad procreandum idónea incipiat abad olefcen tia, id eft paulo ante annum decimum quartum,ex Aug.lib.i6.de C iuitate Dei cap. vit. & in Pial Q u in & lib. 15. eius op ris cap.12. & 15, N em o, inquit, decem annorum poteft gignere filio s, quia nondum matura pubertas. Phyfici pr*terea & Medici ad id.requirunt decimum terrium annum & vnum diem,ac aiunt generationi turn homines eííeidoneos, cum pubes viris in mento nafcitu r, fceminis in m uliebribus.vnde in his nubilis *tas eft annorum d u o d ecim al illis quatuordecim. R egula igiturinterdum fa llit, quod aliis exemplis clmonftrari poteft, Salomon vndecim annos natus genuit Roboam. N am R o - boam annum quadrageiimum v it* agens patri Salom oni fucceflit 3. R eg u m 14. Salomon autem dum vitam 8c regnum deferuit erat annorum duntaxat duorum & quinquaginta, cum anno *tatis duodecimo regnum Tufceperitjj. R eg.2.& quadraginta annis folum tenuerit. 5. R eg. 11. A ch a z decennis procreauitezechiam. Anno enim vigefim o *tatis regnum eft confecutus, illudque adminiftrauit i^.annis.4. Reg.i6> Sic obiit anno v it* 16. Iam Ezechias eodem regum loco patri fucceilitnatus annos vigintiquinque. D enique Diuus Hieronymus ad Vitalem pr*m iilà obteftatione com m em orai mulierculam alioqui prouedam fa&am fuilfe à puero decenni graui- dam. z Quo tempore cefjauit prophetia pag. 16. fa. z. M alachiam nouiffimum effeprophetarum conftanter aiteuerant H ebrsi. Q u o autem fcnfu ( N am nonullos poft illius fsculum prophetico munere cumulatos non difficile eft oftendere ) audi ex lofephi libro contra Appionem pag.q i S't àprapippov r nct&»//«< %po- I n \ <1 1 r\'» r ' 'ü ' vou 'yiypctttlcti fj-iv s d e oß oict^ ^ im tctt TO/? T tp l ictutuv, J'/Ä TO f.m t!w TUV rxpo^tmv apiß'ü S 'K ifoym. A b Artaxerfe vfque ad noftra tempora fcripta quidem funt fingula, verum tarnen non merentur tantam iidem, ac fuperiora, quòd fucceifio prophetarum non exti cerir deinccps certa & accurata. 3 ^gcbatur anmtt \Zo.Roman.pag. 18.fkc. z. N o ab vrbe condita. Nam lapfuserat iam Tub Augufto annus vrbis feptingenteiimus quinquageiìm u s, vt apparet è Liuio 8c Floro, 8c proinde plufquam oóhngenteiìmus,dum templum à T i- to & Rom anis dirutum eft. Sed ab vrbis popu- /ique R om. m onarchia & iufto imperio, quod Hebrad auipicantur ex eo tem pore,quo Rom a ni primum tranfìerunt in Afiam conerà Antiochum magnum. Turn enim nominis 8c imperi} eorum potentia atque celebriras Orientalibus ca?pit innotefcere. L ege 1. M ach. 8. H inc illud lofephi Gorionis iìlij libro renio H ilt o ri* H ebraic* cap. 15. rrnm nnn^nn onn a o>3 D»&n «in mssa ntebo bd Vy n»an n v Hyw p> iroba hy nnynj ivix nnicn ncrn n»y-?3n mn «in n i^ o no3t n b jia m K m npnoi Diebus illis ccef it fub Iuda M achab*o m o narchia quarta poft tertiam, id eft, imperium Romanorum,q u o d excitttum eft contra ivnperium G r*corum,m agnificatum autem eft nomen Rom anoium fuper vniuerfare g n a,nempe eratbeftia quarta, quam cófpexit Daniel vir defideriorum q u * deuorabat & comminuebat, Sc c* tera pedibus proculcabar. 4 Principis exulnm.pag.zi.-fh. Iud*i à Zorabele diligenter notant perpetuam fucceilionem eorum qui è familia Dauidica primatum & quaii imperium tenuerunt in Iudasosin Babylonica tranfm igrationepermanentes,qui in patrias fedes reuerri nunquam voluerunt iiue librorum, fiue poilcffionum iìue alia cauià, quòd putent fe Cic feruare familiam D auidis, ex qua tandem exoriri p o ffit, iuxta prom iffiones, Chiiftus. Id pbferuauit nofter Orìgenes initiò libri quarti vipitnpfruv V bi enim doèuit defceifle principes ex Inda iuxta patriarch* Iacob oraculum Gen. 46. & O fe *,c a p. 3. His ergo teftim oniis,inquit, vtimur aduerfus eos,qui videtur ilferere, quod de Iuda di& a fine & dicunt permanere a.dhuc principem ex genere lu d *, iftum videlicet qui eft gentis corum princèps,quem nominant Patriarcham, nec deficere poilède ftm ine eius, qui permaneat vfque ad aduentum eiu s, quern fibiipii defcribunt. Id etiam notari poteft Cxpiufcule apud Iofephum, feorfum dum fcribit Hyrcano R egi fugato hanc dignitatem à Baby- Ioniis Iudsis vitro delatam,quam alioqui à R e gibus illorum locorum femper redimebant &r magno precio conferuabant, vt de fua gente 8c Dauidis familia fuos haberent magiftratus 8c extra fuam remp. in fua republica viderentur viuere. Q u i hacdignitatepotiebarur,ab eisnominabatur R ex Galnta > princcps exulum. y chmalotarcha,6<: iuxta O nginem Patriarchy. 5. 7\[eardea pag. 19. fa. z. Vrbs ad Euphratis ripam ab exulibuscondita IofJib 18. antiq. cap iz. Eius crebra m entio in T alm u d, quòd elìòt pr*cipuum Iud*orum gymnafium, ex quo in- d 1 Dctn. 7.

40 40 CHRONOLOG. num erabiles R ab b in i prodierunt, feorfum ij qui condiderunt T alm ud Babylonicu. Eft cnim aliud, q u o d H ierofolyro^anum appcllatur, mi- noris authoricatis ficut & rholis. 6 Rab.Af(tr,pag.io.fa. In his dignitatum vocabulis eft aliqua d iftin d io. R ab tribuitur fapientibus & do& oribus B abylo n i*. R abbi tcr- i x Ifrael. ^ n mus D auid. M ar fiue M or fapientibus Babylon i*, qui iim ul effent exulum principes im, jfichm alotarcha;, fiue patriarcha:,rabbi enim m aior quam R a b, Rabban m aior quam Rabbi qui fim plici nom ine appellatur, vel Mar maioi quam Rabban^Lege Elia in T ifb i. HISTORICA CABBALA SAPIENTIS t l l m > r etö o r u m o r n a m e n t i, T ty h h l A b r a h a m * L e n it a D a u i d ù f i l i ], B o d e m in te r p r e te. I? Context s T a l- 1 m ud. h a fu n t traditio- nes fenio- rum. M a tt, i j. & c. b de radice. pert. 6, V n c librum fcripfim us ad declarandum vniuerfa verba d o d oru m noftrorum, quos feelix fauftumq^ fit nomina(te,tam eorum qui au * tores fu cru ta M ifna, quàm T almud à fapientiffim is m aioribus noftris fuiilc tradita > & fapientum atqueiuftoru v n u a b o re iàpientis & iufti alterius fuam dodrinam per ordinem accepifle.verbi gratia, Gym nafiarcha & collegium eius ab ore Gym nafiarcha; & col legijip fiu s fapientes T alm u d ico sà virisfyn a- gogie magna; qui Tua acceperant à prophetis. quorum om nium recordatio faufta perennifq* efto.q u an to igitur minus fapientes d o d o ré fv e M ifna aliquid protulerunt è fuo cereb ro, pra;- $gr ordinationes, quas confènfu om nium ordìn a ru n t, v t feptem legi conficerent? Q u o d il deridet te aliquis>qui nonih:l olet ex hasrefi, ac d ic it, fe relinqui incertum & dubium ex verbis ip fo ru m, proptereà quod in quam plurim is lo - cis d ife n d a n e, heus tu contunde dentes eius atque eu oftende praeuaricari aduerfum decreta Senatusjdodorefque noftros nunquam inter fe diifentire b de principio vel fum m a prascepti, fed eius dutaxat co n fecu tio n ibus, quòd audierin tq u id em princip iu m, fum m am que ip fiu sà d o d orib u s fu is, led non interrogaucrint illos de co n fequen tijs, proptereà quod nil inferuiebant ipforum neceflìtati. Exem pli caufa, non difputan t, fit accédenda lucerna iabbato nécne. D e quo igitu r difputant? Q u o hum ore vel oleo fit accendéda, quo nó fit.c onfim iliter non difeeptant, an opporteat recitare le d io n é Audi Ifrael, & c. vefperi & m a n e, nec n e, fed quando, quóue tem pore v e fp e r tin s, quando, quóue tem pore matutinae p recis, illa recitanda com m em orandaque fit, v t prasccpto fatisfiat. A tqu e ita de cste ris ipforum verbis atque fententiis. Ait A braham L e u ita Da-uidis filius hunc librum Cabbaia;. Ab Adam vfque ad D iluuium m ille fexcenti quinquaginta fèx anni. A D iluuio vfque ad Abraham um ducenti non a g in ta d u o. A b ortu Abraham i donec primum egrederetur C harris quinquaginta duo anni. A b exitu eius de Charris donec ftaret inter vid im a ru m difiècationes ododecim anni.cùm C harras rediiifet illicque m afiilet quinque annis, & rem igraflet in terram C h an aan, natus erat 75.annos. H in c donec nafeeretur Ifaac vigin ti quinque anni. Poftea donec nafeeretur Iacob fexag in ta,d e in d e donec defeenderetiacob in i - gyptum centum trig in ta, rurfum donec iacob m oreretur feptem decim. D einceps quoiifqiie difeederet ex hac vita Iofeph quinquaginta tres anni. A b obitu Iofeph,donec prodirentin Aigypto pfeudoprophet^ e filiis Ephraim & Galaad, feduceréntque Ifraélitas & interficerentur, anni centum & decem, A b hinc vfque ad exitum de iegypti terra triginta anni. Egreifi funt ex ie gyp to menfe M artio anno m undi bis m illefim o quadringétefim o quadragefim o oótauo1, ante a:dis prima; fubftrudioné quadringentis o d o g in ta annis. Subftruda eft, a;des illa anno mundi bis m illefim o nongentefim o vigefim o nono,ante excidium fuum annis quadringentis triginta tribus. Sed tam en quadringentos duntaxat &dece m annos ipfi attribuunt,quoniam à principio trafm igrationis Ioachim regnum nullum fuiilè putatur. Q u o d particulatim fic demonftro. In deferto quadraginta annis. Iofua; annis vinginti o d o. S en iores, qui poft Iofuac aliquandiu fuperftites fuerunt annis 17. O th o n ie l quadraginta. Ehud o d o g in ta, in quorum extreino Sangar anno vn o, D eb ora & Barac quadraginta, G edeon quadraginta. A bim élech tribus. T h o la vin gin ti tribus. Jepte

41 I Mofes. lair vigin ti dtfobus. Iepte fex, A befam feptem. Elan decem. A b d o n o d o, Sam fom viginti. H eli quadraginta. Samuel vndecim. Saiil duobus. H E B R i O R V M. Dauid. 40. totidem Salomon s at eius tertio asdes c^pta eft a-dificari. R oboam feptemdecim. A bia tribus. A fa quadraginta vno. Iofaphat viginti quinquc. v Iotam o d o. O chozias anno vno* A thalia fex. lo as quadraginta. Am azias vinginti nouem. O zia s quinquaginta duobus. Ioatham fedecim. A ch a z fedecim. Exechias vigin ti nouem. ManaiTes quinquaginta quinque. A m on duobus. Ioitas trigin tavn o. Ioach az tribus menfibus. Ioachim vndecim annis. Iechonias tribus mènfibus. Sedechias vndecim annis. Sicexiftit fumma quadringentorum trigm - ta trium annorum à fine anni tertij Salo moni s vfque ad tem pli excidium. Poll: tranfm igrationem Babylonis ha?c principu >qui alij alios ordine perpetuo genueruat, fuitferies. Iechonias, Salathiel filius eius, Zorobabel, M efullam, Hananias, Barachias, Hafadias. E ia ia s, A b d ias, Scchanias, Samaias,N aad a- ias, Ézechias. Aiunt autem huius Ezechia; fratrem fuiile H illelem. * Vniuerfi auté hi Iraelitarum principes extiterunt Babylonis.Sed afcendit H illel Babylone, fiiitque in terra Iftaelis princeps centum annis ante tem pli fecundi excidium. Deinde magifter nofter Simeon filius eius,& per ordinem filiorum patribus fuccedentium m agifter nofter Gam aliel fenior filius eius, M a gifter nofter Sim eon Fi. e* Magifter nofter Gamaliel F. e. M agifter nofter Sandus p. e. M a gifter nofter Gam aliel F.e. Magifter nofter Iuda princeps filius eius. M oles ergo d o d o r nofter,qui in pace conquiefcit, accepit legem à Deo opt. Max. in mote Sinai. Decalogum quidem Siuan fiue Maio menfe * anno bis millefimo quadringentefimo quadragefimo nono, estera autem prscepta jliis quadraginta diebus quibus permanfit in monte ad vfque decimum feptimum menfis T am m uz. i. Iunij, quo defcendit, fregitque tabu las, itém que reliquis anni primi exitus ab ^ g y p to, & anni fecundi ad nonum vfque menfis A b, qui lulio re fp o n d e t,q u o,diehre. uerfi iunt exploratores à tetra exploranda. Se in maiores noftrosacum nollent afeendere., decretum eft, ne in ipfam ingrederentur. H inc deinceps nulìum proifus praceptum ìllis imperatum eft. Exceflìt vero Mofes legiflator nofter, qui pace perfruitur, die fabbatino, tem pore pomeridiani facrificij, feptimo die menfis Adar, fiue Februarii, anno mundi, Iofue filius N un fuper quem pax,ab ipfo hai>uit Iegem vtramque,id eft, fcriptam,& ore acceptam.nam certe M oies legiilator nofter pr^fidens difeeptabat omnes Ifraelitarum controuerfias à mane ad veiperam. Q u òd fi dicas hoc effe intelligendum de lege fcripta. hoc fieri non poteft. Nam illa non com ptèditur vnum è m ille cafibus, qui quotidie exoriuntur. Poftea autem eis pra?pofuit tribuno*, centuriones, quinquagenarios, decuriones, apudque illostuec h ab u itverb a, N egotia fratrum veftrorum Se quod iufiura eft Iudicate.De feipfo vero, prascepitque vobis tempore ilio, quid facere deberetis, & c. Q u o d quidem prsceptum non eft aliud, nifi lex ore tradita, jy j atypcttpoi; P rstereà de negotio immolationis, Se legibus fiue ritibus eius fcriptum eft. Queinadm u- dum prarcepi tibi, facrificabis Se com edes.q uibus aperte docet M ofes fibi fuifte prsfcripta mandata de immolandis vid im is, qua; in lege exarata non fin t.a tq u iim p o flìb ileeft,q u in ea fucceitori Iofu# declarauerit. Iofue autem, illa tradidit iem oribus, Se difceflit ex hac vita in fempiternamanno mundi M 1 /;.» Seniores, qui jetatem produxerunt poft Iofu e, ea deinde tradiderunt prophetis.prophcta; autem fibi m utuo,alter alterifecundum feculo* rum Se statum ordinem, vfque ad Hagg^uro, Zachariam Se M alachiam. Rurfum prophet# ea tradiderunt viris iynagogx m agna;, nempe Zorobabeii filio Salathielis Iechonia? filij, hifque qui cum ipfo redierunt ab exilio B abylonico, Iefu N eh em is, Seraia;, Raalia;, M ardochso, Balfani, Mafpari, B agoa;, Rahum Baana;. H i quippe funi principes Sinagoga; magna?. E d ificata eft sdes prima anno mundi ftetit 427. deinde dituta eft poft obfidionem bellumque feptennale.manfic in ìllis ruinis annosfeptuaginra. Tandiu in ruinis fuis manfiilè primam illamasdem fic oftendirur. Anno quadragefimo nono cxcidij ipfius, qui erat primus C yri Regis Perfarum, coeperunt eius fundamenta lacere. Carterum quoniam aduerfum sdificatores,r ah um confiliarius & S im fai fcribadederunt literas ad Cyrum R egem Perfarum, refpondénfque Cyrus ficrefcrip fit,n ucd ecern ite vtdefiftant viri illi,fed nec ciuitas illa<^dificerut 3 9 Iofue. Probat h~ g c aliqna efle non Jcrij tam in d u zio ne. Probat in ; iu dici a li bus ejji I traditio- I ne. D eu t. \.V e r.\ 6 ib id. 18. Idem probat in ce- remonia- libw. D fu t. I l - Prim a <v- I tai homicu. sy n a - g o g t.m a - gn<e. xr<e t. I n alio e x an.xyxy,, Exj-te 4,. In Enret rfi ^Arta* xerfes. 7 ue puto e jfe^ lj u e- rum cum y ^ b b ce X.. ra, non cym tm. N a m Cy~\ rta fa u it - perpetuo Iudoiii e x { E f a ^ fm <! D a n ie le j- CÌ7* Etjra. I

42 a F rm& p a n. i. x. Tranf- migratio. Hier. jx. y t r a n f. migratio Hier. 4 7, 41 CHRONOLOG. d o n eeà n?e decretum ftatuatur : totum negotium intermiítum eft vfque ad fecundum Darij R egis annum, atque ita opus ante fecundú D a rij R egis annum m inim è eft repetitum. Adefdum autem 8c confiderà, quam a fideles funt confolationes D om in i D ei noftri.n áiuxta exilij modum > extitit & redem ptio ip fo- rum A b initio exilij vfque ad excidium tem pli 8c regni finé viginti & vnus anni^sic^ab eo tep o - re, quo ccepit redintegrari tem plum vfque ad eius abfolurionem anni vnus & vigin ti.si quidem anno, qui partim fuit tertius Ioachim, parrim quartus, regnare coepit N abugdon ozor,eóque afeendit H ierofolym am.d om inus ergo tradidit in manum eius Ioachim R egem luda, D anielem, H an an iam, M ifaelem A zaria anno ilio tertio Ioachim, id e ft, prim o N abugdo- n o zoris. Sub extremum deinde feptennij m ortuus eft Ioachim, 8c regnum fufcepit lechonias Afeendens autem N a b u g d o n o zo r, in captiuitatem abduxit Iechoniam, itém que decem exulum m illia, prater feptena m illia hom inum laude bellica infignium 3id eft feptem decim millia.in libro quidem H ierem is com m em orantur duntaxat tria m illia & vigin ti tre s, verú id fir, quia principes ftirpium nom inare tantú voluit H ieremias.sed nec m em init afcenfus N abugdon o- zqris in Ioachim patrem le c h o n is >cum in captiuitatem tranftulit D anielem. P rstereà Afeendit N abudonozor fexto regni S e d e e h is, id eft regni fui decim o o d a u o,& in exilium traxit od in gen tos viginti duos.rurfum regni fui vigefim o tertio captiuum fecit Sedechiam & euertit sd e m facram. S ic propter annos dim idiatos qui interfluxerúr, reperim us in ter tranfm igrationem D anielis 8c S ed eeh is v- num 8c vigin ti annos Íntegros. C ste rù m ftedt adhuc N ab u gd on ozo r in regno fu o duobus 8c viginti annis. Q u in quagin ta enim 8c quinqué annis rerum potitus interiit. Succeilit Euilm erodac ac filius ipfius tribus & v ig in ti, ac regni prim o e u exittd h on o res Iechoniam R e g e m luda. Poft eum mortuum regnauit Baltazar. 8c anno regni tertio àprin - cipibus fuis v in d u s interfedufque eft in dom o conuiuij,quod ipfe inftruxerat. A tqu e illud eft, quod prsdixerat Efaias. Pone m eníam, cónteplarein fpecula,com ede & b ib e, furgite principes, arripite clypeum. Im pletum que N abugd onozori illud p ro p h ets. E t feruient ei vniuerf s gen tes,& filio eius & filio filij eius. Sic 45.anni N a b u g d o n o zo ris, 22. Eulm erodac, tres Baltazaris reddunt feptuaginta annos imperij Babylonici. Poftquam interemptus eft Baltazar, C h aidceorum imperio p rsp ofitu s eft Darius filius Aflueri de Temine M ed o ru m, illudque adminiftrauit annum vnum 38c mortuus eft. Illud deinde tenuit C yrus tribus annis, cuius fpirirum regni p rim ó excitauit D om inus v t conftrueret fanduarium, etiam f i ^ f t ^ a cce, ptodeftitir. V b i tres annos expleuiffet, intetfe<äus eli à R egin a Scytharum, quod & ipfe duoseius filiosm terem ifl«qui»gru «ät reges. Poft eum imperauit AiTuerus annis fedec im, poft quem m ortuum Imperium obtinuit eius filius quem genuerat Efternem pe Darius qui & Artaxerfes. H uius anno fecundo extrufo eft sd es D om ini. Darius ifte agebat annum v its feptimum cum regnare coepit, im peiauitque trigintaduobus annis. N am afeendenà aduerfus eum Ale xander M acedo percuflit & trucidauit eum anno ftru d u rs tem pli tricefimo. T um occifum eft Im perium Perfarum 6c initium habuit Imperium G rscoru tn. i cas fecunda hom inum fynagogs magme incipit à Sim eone iu fto, qui notninatur ia d -ÌJ ^ «dus, filio Io fu s filij Iofedech facerdote magno, cuius tem poribus deletum eft imperium Perfarum ab Alexandro G rscorum Rege, qui poft deletum Perfarum im perium venithierofolymam,eäm que optauit euertere 8c denuo eius ciuesin exilium exigere,anno quadragefim o ftru d i tem pli. Sed ad eum Simeon Iuftus exiit, quem confped u m Alexander rex plurimi fecit 8c in m agno honore h a b u it, acquieuitque ipiius petitioni. Petebar autem Simeon luftus,ne tem plöm dirueret, néve vtbem fuis orbarci ciuibus. C um fic fieri imperaitetrex,adm iratiofubiitip fos principes & purpuratosjqui eum feiebant dixifi'efe eam euerfurum, nunquam autem reuocaife verbum femel didum. Sic reipondens A lexan d er, fim ilitudo, inquit, p erfo n s huius ante me in bellis vin cit, Pa&ufque eft R e x cum Sim eone iufto vtom nes, qui ilio anno nafeerentur làcerdotibus, vocarentur Alexandri de nom ine f u o, vtque numerum c6- trad u u m fuorum ab ipfo inchoarent. Eratautem annus egreilionis ex yfigypto millefimus, mundi ter millefimus quadringentefimus quinquagefim us. Eo tem pore obiit Ezras ferib a, Haggsus, Zacharias 8c M alachias,eftque fublatum prop h e tis munus ex Ifraele. EiFedum eft autem illud miraculum infigne rurnfmi opera Sim eonis Iu fti, quale non eontigit Ana-! Ha, n i, nec C arcafn eo h sretico ru m principibu? Seteis. T u m Alexander in terra Iirael reperit C u th s o s m u lto s, qui extirerant à diebus Senacherib, quoru principes erant SamballatHonorites & nonnulli Ifia e lits. Et certè ex filiis Io fu s filij Iofadac facerdotis magni quidam conubia contraxerant cum illìs, quos proinde eie* cerät è dom o D om ini Ezras facerdos 8c Nehemias tarlata. D um ergo venit Alexander in terram Ifrael, ad ipfius auditionem acceflit Samballat Honorites 8c e steri C u th so ru m fiue Samaritanorum prin cip es, eumque rogarunt vt iacerdotibus generis 8c affinibus fuis liceretsdificare sdem

43 H E B R jeorvm..aedom alteram facram in m onte G arizyn» i- temque om nibus,qui duxeranc vxores alienigenas,nec eas Volebant dimettere. C u i pernioni cum reic aifenfiilet,«dificarunt «dem. T u n c populus Ifrael in duas partes ie& us eft, vna fecuta eft Sim eonem Iuftum & Antignum difcipulum ipfiusjccetumque e iu s, idqueiuxta illu d, quod traditione acceperant ab E z ra, altera Samballat Se generos ipfius. Itaque obtulerunt holocaufta Sc facrificia extra «dem D om ini,decreta conftituerunt Sc iudicia, prout cor corum diólitabat. In hoc fano facerdotis munere fungebatur ManaiTes Iofu«filij Iofadac fili us. Primarius erat Sadoc cum collega Baietos. H oc fuit initium h«refis. N am Sadoc & B a ie to s fe fe diuiferunt à raagiftro fuo Antigno Sc defecerunt ad fanum m ontis Garizim, illicque fuerunt primari)'. Stctit autem fanum iftud C uth«orum h«reticorum circiter dacentos annos, A nno enim ducentefimo duodecim o ab x - dificatione templi fecundi, qui eft mundi ter m illefimus fexcentefimus oófcogefimus primus, rebellauic M attathias Ioannis filius fummus Sacerdos, qui cognom inatus eft Hafmoneus,in Antiochum R egem Graecorum, ftanfquein a- cie cum filiis fu is, ducem qui ipfi erat fecundus & dominar um exercebat in Hierufalem obtruncauit & exercitu m ipfius, regnauitque annum vnum. Poft eum mortuum Iudas filius ipfius, vir pote n s,n a tu maximus regnum adminiftrauit fex annos. Poft eum mqrtuum Ionathan frater ipfius, qui etiam erat filips Hafomanei,regnauit alios fex annos,ficque fato conceilit. Eius locum confecutus Sim eon frater, m ortuus eft anno regni decimo oófcauo. D einde Ioannes filius Sim eonis filij Hafm onei,qui cognom inatus eft Hircanus primus, regnum obtinuit.isafcendés in Samariameuertit Fanum à Cuthaeis «dificatum in m onte Garizim, necauit h«reticos qui offerebant h olocaufta Se facrificia extra «dem D om ini & cq n - ftituerant decreta Se leges fiue iijra ex animi fui libidine. Reuerfus in pace vi& or epulum fapientibus inftruir. Ibi eorum vn usfen ex, animo mlaris, fu fficit,in q u ittib ico ro n a regia, relinquecoronam pontificiam fèmini ipfius Aaron, Mater quippe tiiacaptiua fuit,capta in monte Modith. Patrem enim tuum Sim eonem adegerunt exteri ad illas anguftias in ilio m onte, vt fugeret Se caperentur vxores ipfius. Sicque poftea illi funt red d iti. His auditis conuiuae inter fe muffitarunt quafi rexeiletfufpeófc«originis. C on tra rex audita acerbiilìmc ferens valdè indignatuseft.itaque poftquam adminiftraffet fupremum facerdotium quadraginta annis fa& us eft Sadduceus. Eique m ortuo fucceifit in regno Alexander filiu s, qui vocatus eft Ioannes. Is quoque 43 odio infoäm us eft Sapiences & eos magna c* - de aftecic.ab vno Simeone Sarafilio abftinuit quod eflèt frater vxoris fu«. Fugit autem Iofue Perai«filius fuperioris Sim eonis S a t* focius Alexandnam > gypti, donee Sim eon Sat«filius eifupplicationereditum à R ege impetraflèt. Sim eon ergo iuftus tradidit Cabbalam Antigno difcipulo fuo.ioféautem filius Ioazaris Se lo ie filius Iohannis earn acccperunt at> Antigno Socheo. A b his deinde Iuda filius T ab«i Se N atheus Arbelites.Ab iftis confequenter Iofue Perai«filius Se Sim eon Sat^ filius.' Hiftoriaru fcriptores in Iiraele aiunt Iofuam Perai«filium magiftrum fuiife Iefu Nazareni. Q u o d fi res ita habet, viguit ille profeóto téporibus Iänis Regis.H iftoriographi autem exterarum gentium ipfum affirmant natum diebus Herodis,Archelai autem tempore cruci fufpenfum. Q u «contentio eft m axim a, quoniam diferimen eft inter ipfos plus quam centum Se decem annorum. Probabile autem extitiire diebus H illelis Se Sammei Se Iofu«Perai«filij fapientis,qui confimiliter profe&us eft Alexandriam ifigypti, in fuo comitatu habens Iefum. H ic valdè aduerfantur hiftorici exteratum nationum, quoniam certe verba fua plurimis conclufionibus definiente$3 nem peanno tre- centeiìm o duodecim o iuxta numerü còtraófcuu eum natum dicunt, deinde anno 3 5,cruci fuipéfum. Fui ile autem natiuitatem eius anno trigefimo oófcauo imperatoris Augufti Romanorum principis, diebus Herodis, crucifixionem, v e ro diebus Archelai iftius filij. fortaifis autem vique co pugnaciter contendunr. quo dicant templum Se regnum Ifrael poft crucifixionem ip fius non nifi pauliiper ftetiilè. A t penes nos veriffima eft traditio & hiftoria c M ifnaatque T halm ud,quorum auótores nihil de rebus immutarunt. Si quidem R. Iofue Perai«filius fugit in yigyprum his Alexandri Iann«diebus, cumque eo Iefus Nazarenus. Confim iliter apud nos vera eft tradido3quod anno quinquagefimo primo regni M achab«oru m, Se ducenrefimo nonagefimo nono ftru&i templi comprehenfus e ft, idque«tatis fu«anno trigefim o fe x to, qui tertius erat regni Ariftobuli Iann«filij. Semias Sc Abtalion ab illis confequenter perm anusdifciplinam nonferipram acceperüt. Erant autem profelyti iuftifllmi. Ab his rurfum H illel & Samai, quorum H illel afeendit è Babylone in terrain fandam anno vit«q u a- dragefimo:ac ibi doeuit aliis annis quadraginta, vixit quippe centum viginti annos, ac erat de dom o & gentilitate D a u id,e re g io femine. Habuit o& oginta difeipulos, quorum m axim usextititionathan V zielis fihus»minimus magifter nofter Iohanan Zach «i filius. Is ergo Iohanan Z ach «i filius Cabbalam accepitab H iilele Sc Samai. T em pore ipfius

44 loftphus. a e g i e-. ti&m pof- f i t R. lo - h anan it Z a ch ai de quo proxi m l Ante b ^ f t in (iliis [crip tis H a- braorum iß nd d i- citur de Iojepho ben G o- t'fothvel ben M a t tatbia. Rom ulus yidetur e f fe quern noftri Barconi, ba, yocat. matts. Ptelo- G altn ut, M ifìta 44 Vefpafianus afcendit contra H ierofolym am,& H iero fo lym s A bba ficarius dux erat latronum qui filius e'rat fororis m agiftri a Iofephi hiftoriarura fcriptoris. Is clam acceffit ad Velpafianum Im p. rogaiis v t ad fe afcifceret R. Iofephum hiftoriographum.q uo obtento affuit lo - fephus quern,vbi eius egregiam fapieriam cognouilfet Im p erator, m ulto honore a ffe cit, e- uexitque.. r T u n c f cfpafianus p rsfe d u s e r a t, aduerlum H ierofolym am. A t m ortuq N ero n e C s fa te R o m a n o Im p.à fenatu d ecretim i, v t imperiu Tufcipérer. P rofed u s itaque R om ani reliquit Tiu ituu um j filium aduerfus.h ^ ierufalem, - acjprscepit,ac, vtt o n o re m ulto afficeret R.Iofephum hiftorio- graphum. S ic deftrudum eft teftiplum facrum ab orbe condito anno ter m illefim o o d in g en tefim o vi* geiim o nono. O ccifus R.lfm a e le life i filius itéque R.Sim eon filius Gam alielis fetiioris. Illis dicbus ftetit quidam C o zb a nom ine, qui contendebat fé eile C h riftu m D auidis filium. Is m ifitm anum in D om itian u m R o m. Imperato rem,in terfed o eius p riefedo,qui prouincia adm iniftrabat.cum D om itianus im perator adhuc eifet puer, non roboratus e ft ante ei**i3. Iraq* regnauit C o z b a ifte in Bither annis quinquaginta duobus p oftexcidiu tem pli.atq; in iuo regn o m o rtu u seft, fuceiforem relinquens filiti Ruffum n o m in e, qui fim iliter m ortuus eft,relid o regni h sred e filio Tuo R o m u lo. C o lle d i autem funt ad C o zb a m & filios eius multi Iftaelitarum p o p u li, qui in captiuitate verfabat u r,è c u n d is iu isreg io n ib u s& locis. H u iu sr o m u li,qni filius erat R u ffi C o z b s fil i j, tem pore firmauit fé Adrianus, afcendeniq; in terram lira el, cep it'b ith er nono Iulij anno fepm agefim o tertio poft templi euerfionem.interfecit R om ulum,percuìlìt Ifraeléinfigni eia- de, cuiufm odi non fuerat audita neque die- bus N abuzardam 3neque T iti. I lk tem peftate vigebat P to lo m su s & fcribe- CHRONOLOG. bat librum A lm agefti. A n n o ter m illefim o nogentefim o quadragefim o n o n o,id eft,quingentefim o num eri co n tra- d u u m, & centefim o vigefim o excidij tem pli editus eft M ifna fiue contextus T h alm u - dicus. Imperante autem apud R om ànos A n to n in o, & M agiftro noftro S a n d o V ig e n te co n fetti funt plurim i libri m e d ici, quando quidem ilia s ta te erat Galenus. libri autem H ippocratis m edici conferipti funt tem poribus M a rd o ch si & E f t e r. N am ilia sta te viuebat H ippocrates. A c h s quidem funt states T annaim fiu ed o- f ar* 4n* jd o ru m M ifn a,quem contextum eite T h alm u - dicum iam prsdixim us. Deinceps anno quater m illefim o centefim o o d o gefim o feptim o, qui eft annus contrad u u m feptingentefim us trigefim us o d au u s, o- biit R ab Afe, qui afe inchoatam G h em ars fiue decifionis T h a lm u d ics confcriptionem m orte prsreprus non potuit abfoluere. At M ar filius eius & vtriufque focij abfoluerunt ac appellarunt T halm ud Babylonicum. Sic- que obiìgnatum conclufuraque eft opus anno quater m illefim o ducentefimo fexagefimo fexto à mundi p rocreatione, & diuulgatum per,vniuerfura lra e le m, ita vtillu d fibiferuandum fufeeperint publicè fingularum statum fapien- tes d o cu erin t, communibns animis Ifraelits om nes approbauerint, nihil,ei vel addendum, v e l demendum cenfentes. Csterum circiter o d o g in ta anni fuerunt, ex quo cceptum fuerat à R a b A fe, atque compofitum donec concluderetur atque obfignaretur, anno quippe feptuagefim o tertio mortis eius perfe d u m e f t.. Interim Ifraelits erant in Perfarum poteftate. Poftquam enim àecifum fuit eorum iraperium ab Alexandro, collegerunt fe tandem poft m ortem A n tonini Imperatoris. R o mani & fteterunt pro falute fua & liberiate,vt à fe ie iu g u m R om anorum depellerent. Itaquc poftquam m ortuus eft A n tonin us, exclaniauit M agifter nofter San d u s, diifòlutus cftfafciculus jneedum tamen inualuerunt admodum P e rfs vfque ad obitum ip iìu s, diebus R. loha* nan. ' T um rex quidam V rfir nomine filius Bab acad vniuerfas Perfarum prouincias fciipfìt ipfis, elle cognitum, quemadmodutn gladius Ariftotelis P hilofophi ilio ipfo adhuc die, quingentis iam annis eos deuoraret, propferea quod Alexander difcipulus ipfnis fuii'let. His verbis animis confirm ati funt & gelferunt bella cum R om anis, ita tam en vt nechi illos vin ceren t, nec illi ifto s, fed imperium diuiderent. N em pe Terra Elamitarum, Emath in S yria, Sennaar fiue C h a ld s a, aliqua pars Grsc i s, T erra ifra e l, ad vfque A.rabiam omnino Perfis paruerunt. R om anis autem Italia, Germania, G allia jh ifpania, reli^ua G r s c is pars, ^ g y p tu s, P alsftina fiue ora Iudea? maritima. Sic ergo denuo ifra e lits venerunt in potefta- tem Perfarum. P e rfs in itio dilexerunt ifraelitas temporibus maxime V r fir, id e ft, AiTueri & Saporis regis, cuius diebus prodiit in mundum M anes, qui contendit duos eife D eos in vniuerfitate,vnum viuificantem 8c bona efficientem,alterum mortem inferentem &c vniuerìa mala perpetrantem, com m entufque legem M agis e corde fuo euafit in gentem magnam. O ccid it autem eum Sapor fapientiafua. P rsterea P e rfs habuerunt regem Hormiz n o m in e, qu i moriens vxorem grauidam reliquit, ex qua qui natus e ft, ipfo partus die rex eft declaratus.vocarunt autem eum Baaram de nom ine fte lls M artis fub qua natus fuerat. Habuerunt rurfum magnos alios reges, qui omnes dilexerunt Ifraelem, donec inualuit regnum Iim aelitarum, qui Perias è c s l i concauo deleue- runt. Hadenus rt«/. ii s poflerior >afs.* dtrijfr fo j.>/ d o 6. M in e, M abtige toni. Amo' rtùtn. Tanaim.

45 Ttrtìjdo. loress e - boraim. Cheonim dottore! quarti. H E B R Æ O R V M J î^ fiw # ^ ^ - A q w rÿ < J > q j» iji'u.â r0 ie s i* s ^, I q l ^ E k g ^ ^ ^ b 0 t t í^ fo fe ad oc * c a fú ih # ú u í* J * s im tfte ra a» n w itih tfim «.( t t e^ centafim e T W W i# V ^ o r c ^ e * * W.& * * í W T ^ m^ Ì W M f ^ «^ e «i w q d ^ } * J v jm M H W jg u w w in Sfàf fa s ra à id k *» *. *» ( *»» M < W M K < «iin h W Í c im ip f».e «1e w lie 0h> # b jto * q s» 4 ( «B ^ i* n jw fiìa Q a ^ a x ttp p w ^ iq n, Iv s a b e jiæ., &, ß.a b S im æ ji.a b b æ ilü,a u e n im, o g W ««a i^ ^ n ^ a iig 9i* i, v (ig ii» t» fq p Cc t t i^ fc X tlfc E U jlt.p o il^ illo s.m a g ifo ú y y iftfi J % j 9r ra i^ f 9 ^ íf M, J i^ ^ ag iftc & io íc wp p a c f ^ s m a g ifte c ^ fa n a. A n n i> u ^ m,q o to $ ^ c e iij ú ea í^ g w f iç t e w ^ :> v - ', *.. J G b e o m m. f iu ^ T ^ u d ie iííu ^ ris fâ t^ iç ^ ç q s ^ q u q rjiq j p n'p\y fr S 5Qlft y F fín m i» n * p a ç p fl * po-újc^nu --V R a g iijç r.ifc j» G ^ iv ç ju i. ^ iim ç w if k g e p v m # Ifo & p * ç&$, rp s G k s o m iq ja d e p yt, «d ip fii^ y n v e jw ^ c e d ^ o t,. g e fe B O tó a g * '* * * * 1,...fv- J - ^ v,,,. ^.. H ^ * t r t h ^ er«# (f6 á H ^ n rtt^ t3 b e o n ifti,. h u it c a tffig y ^ o f. * * *, 1 * * ^ é é m * m < r * m + + H ú m t f m i f a r e., m * p*fe$ *» t w m 'Um*mtcg -wmmrtfitoiui mfixrnù +** 9 ' 4 * 9 r»» < t jm * * -,.. 5 _ * A,n.d irí fii m u sic Indici y oc at. s»

46 CH RO Ñ OLO Cj. I W ^ Í Ä «COI n?í fir im dttiones Ifa. l i. X 5Â S S Ï 2 tri^ * W «^,4p v r W t M s ^ Jm 4Ìv*Ato% 4 i v t t l * ^ ^ &í%&*»*ím 0k Hfe«y*r4 A i% t i ^ i ' L * ç 0 «<» é t r ô ^ >3 i > % ^ «r ^ r z i r ^ ^ u t i e, E x u - fiio, fir an gnlatioy exdes ŒSSw ***** -m viwili mm «ulivi««,^iél ü,* ll',,,^ ìtoqkfim K *

47 h + v * t - Fatua vam p l n & r t M l & m S t V & K n i r -r& 'xvr*!^ Qualis chriftus Ittdaorti. Caput duodeeimum illarum Icgum de Regibus. i ciirijlum j noflru- in j ielligit. Ibidem. E in animum tuum inducas ternpeftate Chrifti quicquam defecturum è curfu mundi,aut aliquid immutàdum è primo natura opificio arque ordine, fed mundum pro Tuo more & curfu adminiftrandutu fciro. E/aKu. Ac id quod in Eiaia diétum e ft, Et habitabit lupus cum agno & pardus rum hcedo ftabuiabitur, figurata eft Jocutio &r tropica, qua fignificatur Ifraelitas verfaturos confiderà ter cum impiis aliarum nationum mundi,q u a comparantur lupo & pardo. Alibi quippè di&um, In- Hier- f* pus vefpcrtinus vaftabit eos, & pardus vìgilans fuperciuitates eorum. Praterea conuertendos effe per pcenirentiam omnes ad veram legem & do& rinam, item non direpturos neque 110- citurcs, fed manducaturos ré permitfam pacate & tranquille cum Ifracle.Scribitur enim eodem E^aK Efaia lo c o, E d e o ficuc bos paleam comedet. Idem iudicium de confimihbus verbis, q u a ad res Chrifti pertinent, flint enim figurata parabolicaque locutiones.diebusautcm Chrifti intelligetur cuiufnam rei fint parabola, quamque rem defignent. Itaque fapientes noftri, inter mundum hunc inquiunt, & tempora Chrifti nullum planè dif. crimen prater tyrannidem Imperiorum. A c v i- decurè fimplici contextu oraculorum Prophcticorum inifio dierum Chrifti futurum p ralium G og & M agog, & ante illud praliu emerfurum principerai lfra el, vt praparet coreius. M al4. Eft enim prsdi& um, Ecce e g o m itto vobis

48 5o DE CHRISTO la p is ia - : E ^ S h T P r f t p h c i a i t t i anteqüä'veniat dies D òm ini eft* facerdotali, ifted c Leuina, renioricb'itqne ciu /i,/r s in il- mavnil«; m a g u s 'a -fo* c tä fa'riisilf«rib ilfs. Pr>rrr»'nV>n P o r r o n o n 'tft 'ÌpntnriÌÌi VemiiruS ' pnt eos rint* qui- non funt fnrrr A de gcntìlitate ì 1 :_ &_ famjiia! lud Ettan vc pollnat purum, aut v't pürget impurufeiv Ilraelis.'HoC enim Ezras fignificat, dum inquit I * * * geli] lo a n. ncque yt deprauet hom ines >'qiii ivüwe' re tl Ai^Athep Sarà eisvrnfcn ömederent'de fanv e n i rvt fitfic, fui vt re ife s effidat eòs, qui tafdé depraq m Aon i«^ n d o r G, d«nec iörgeret facerdos ad Vrim 7 V /aet-ifc uati 'fö n e, feä pocius vt paiem äifödk tnundo. & frh tim mim. v -4 " ;r... \, d c w t j ^ y N im hoc fignificatur feqaentìbtk M a lach i äs- * E c c é d i3 ietftrinftm 0 i*spirftus fa a i mnes q u i vu m * verßisjec 'conuertet corda pat him in fifio's. qùì_ in polleffiom s ius adm ittpnm r, cum in e & n ^ a n t ^Cóniìmiliter, Sapicnrum^ aliq'n ajlè ue iffàm -gentiliiatim reducend9s, tüm dcclataf iifrfr fati. m«.._? -* 'n-» *!' t anre aduentum R egis tutos primum fu lg en eris auftorem, Cirerum Acom nia VcrBa hfccatqiie im m id i h t fn S f o «;* - j Ch'nftus nanm iftinguet gentili cates njfiin rri <$fo p a ^ S T ^ n f A I bift. D ed arabit enifti feuiic x hac eitc tribu" piofsata.talia' enim abftruia ffinv apid Prophe^ iiklth ex alteca: N d n itefti dicet ynuui^j'e fpii: taftvricerea fapienres ex verkjvnulfam haben'c riiim, alter dm Teruum.'^quum quippe eft, Vc traditio'nem m lio ju m,n ifi qbatentis efverfiiutn fam ilia qu# obfcura e ft, occulta ignoiaquemala6cx fcriptura; pondere diiudicare foftunt'. neat. N e c y d r o prophecx Sc fapienccs noftri Q uocirca ince'r Te quidem difcrepantde huiiif- deiwefarunt^ dies C hriftt V vt lmperimn hamo9 ivrebus, fed ordines euentuofn Vetum a lia -1 berenrln natiories huius miindi^ 8c cxteris f^enrum ' a & minut#* circnnfta h tix non flin t de tibus-imjeiricarent j neqiie vt ipfos popultatij fidei fum m a, fed riec quifquam laborat de v e r- extbh^reht^ fed-nec v t ipii cfculeritis lfruercnbi I-lagadoch, uequfc m oratur verba; Mi^dras- tur'& voluptanbus 8i gaudiis, verum vt mg. t c *» * m vacui w u i hoth j qu# comtiiei'hdl aritur de his rebus & ii- elien t ad «1legis ftud'kirtcn(?que ^ J - : haberent durum doti) H dgd- M id ra - & fio th a lle - Zoric& ino terpreta- tionesrab binorum- V el Juffla anim am. Mdtth.$. rmiibus, neqiie rreponit in fidei principiis Sc capifibii'sjvt qu# rieque prom oiieant cliaritatem, ne'que timorcrrt. Sim iliter non fupputandos remf»orum fines docuerunt fapiente's lloftri his verbis, Eftlet anima e o ru m,q u i fines fuppucan t, fed prsftolecur Sc ccedat in vniuerfum «verbis fcriptur e,quemadmodum explicauim us. Tem peftate R egis C h rifti,cu m difponecur eius Im perium vn iuerfi Ifrael h eru m & in tc r p e lla c o r e m q u i defiftere iube^t, q u o 'p o fle n t vita m fururi fs c u li promereri, q u e m a d m o d u m oftend'im us in tradacibus de poenitentia, ' y * tll.daurem t e m p ö r e h A fa ib ieritfam es,n u l- luai b ellu m, nulla s m u Ia tiv, nulla lis Sc con- tehefö i-fitelicitascnim^abunäe*iffluec f i t bfane de'lii'mrum' g^näs* iiftfar;ipii1,uch's obeinebitur. i, Sc congreg^buntur ad ipfum >Rjiidi{s,*quä'm late p ater, non nifi occupabik x fecundum familias cenfebun- ttt? ^ Öeo^' cognofcen^o/*cjuäc?irca I lir$ tur om nes itixca prxfcripcum ipfius jin ftin ó tu fjfp!ènda VaMe*efoht*ii5fi'gnèY acrres arcani Spiritus fa n ó tisq u i fuper eo requiefeet. N am a'c^tie^äbftriifie om nibü? ftinotefceht, q u i'ä p rsd id tu m à M alachia, Et fedebit conflans Sc cöyifequefitur fui fiim ni?orpificis notitiam pro purgabit om nes filio sl eu i. Filios icilicet L eu i liu fta n is viribus. N i m Yeflébitiir t^rra cot?ilj in prim is p u rgab it Sc dicet, h ic de profapia rffffre D'omini*fit ura^fljjm SeÌ)p'eriei)tes,^ Benedttlus Deus mifen^ ^ qiii^a uuit^n^ Eft II. CRITT VK, I3\C QV-l'ÉV'S c4 ia L 7 )M m ^JParaphraJiesintmecitnomen M ejfa [m e Q onjitpm er hteram H ebraicm èfc fhcationts gratta,ex M ethurgeman Eh# Lmtisym Radica $yeh<ijnxit Òbjertutio diligens, erudita &ferutilisfvt in pujìllo.qtiajì[[ecklirfi^hfideremusfquos locos rvetussynagoga a tra controuerfìam^acceperit de. Qhh^p.Eos nimjrum 9qìips Chrifliam d e eodemexponimus>eùam hoftmm^oflrorum confezione. G en, N auferetur fceptrìi de Iiida>& dux I m ui]dtp (-hriftì' " \ de femore eius donec venisti. Scio ; Jntrdie illa erit, germen, "Domini in magnijìcrìttu Chald. donec veniat Chriftus. One- j & glm a-t Cald.in die illa erit Chnjlus Domini in tur Iella ex lacob, & confurget virga lu cida. de Ifrael. Chald.Ei m agniheabitur Cbrtftus. Et d<i\bifjautt fuper lignis a cedro, qua eft in libano vfque ad hyfopum^qua egredttur de pariete. Et egredtetur virga de radice lejjè,& flos de radice eius afeendet, * Chald. Et Chriftus de fìliis filioru eius otiecur. Et vocftbttur nomea eius admirabilis, confiliarms, Chald. Et vaticinatus eft de rebus dom us Deusfortis,pater futuri fecult,prinfeps pads. Dauid qui regn arci eranc in hoc m u n d o &,in - Chald.Chrißuspacis, lfa.il. Zfa.$- 14- D e Radtee

49 DE CHRISTO ibidem. Efai x o. E fa.t. & 53. N ota chiùdati banc E fa ix feftio- nem expo fuijfe de chrtfli tti exaltatio- ne tüper- péfíione. Hier. 30. I bid. & ij. M ich. 4. peccata. M ich, y a l n fa- miliis. b falutis me*. Zac h. i. ) ' C germen. Zach. 4. d fus Platt- gratta,grafia H litft) Zach.6. germen. D e %adice colubri egredietur regulus.chald, egredietur Chnftus. Emitte agnum ad dominatore terra de petra deferti ad montent filia Sion. Chald.a.fcendere facite tributa ad C h riftu Ifraelis qui roborabit,propterea quod fuerunt in deferto,m ontem congregationis Sion. Et praparabitur in mifencordia folium, & fedebit fuper eum in ventate}in tabernáculo Dauid indicas, & c. C bald.txmc Chrißus Ifraelis præparabit in b o no thfonum fuum, & fedebit,& c. fn die illa erit Dominus exercituum corona gloria & certum exultatienis refiduo popuh fu i. Chald.In die ilio erit hrifinì D om ini exercituum in corona lætitiæ,&c. Ecce intelliget feruus meits,exaltabitur & eleuabitur & fublimis erit valde,&c. Non eft et fpecies neqne dec o r r e. Chald. Ecce profperabitur feruus meus Chriftw Zc eleuabitat & c. In ciuitatibus Iudaadhuc tranfibut greges admanum numerantis. Çhald. In vrbibus luda adhuc trafibit populus per manum Chri[ii. In diebus illis & in tempore ilio germinare faciam Dauid germen iufiitia&faciet iuàicium & iufiitiam in terra. Chald.Dauidì germ inare facia Chrifiu Iuftitiæ. E t ttttttrris gregis nebulojafilia Sionvfque ad te veniet & veniet potefias prima,regnu filia Hierufale. Chald.Et tu Chrifie Ifraelis qui abfconderis pr pter debitasynagoga; Sion,ad te peruenturum eft regn um, & reftituetur imperium priftinum regni Synagogæ H ierufalem. E t tu Bethlihe Ephrata paruula es in milhbus Iuda.Ex te mihi egredietur qui fit dominator in Ifrael, & egrejjìti èius ab tritio a diebus aternitatts. Chald.Et tu Bctheléhem Ephrata veluti parnula es vt numereiis in a millibus dtfrnus luda. Ex te coram me exibit Chnfius vt exerceat ìm- 1perium in Ifraelem,cuius nomen ab antiquo di- fcum eft à diebus fæculi. Evoautem in Domino gaudebo & exultabo in 7)eo h le fi meo. Chald.Tuncin figno & redemptione,quam facies Chrifio tuo & reliquiis populi tui,qui erit fuperftes, confitebuntur his verbis. dixit Propheta, Et ego in verbo D om ini gaudebo, exultabo in D e o, qui operatus eft redemptione meam. Ecce ego adducam feruum meum c Orientem. (fhald. feruum meum Chrifium. Et educet lapidemprimarium, & exaquabit gratiam grati a eins. Chald. Et reuelabit Chrifium fu u m, cuius nomen vocatum eft ab antiquo, & domiflatum te- nebit in vniuerfa regna. Hac ait Dominus exercituum dicens, Ecce vir Oriens nomen eius.et fubter eum orietur & adificabit templum domino. Chald. Hæc dicit Dominus exercituum, E c ce vir cuius nomen Chnfius, reuelabitur & magnificabitur a & conftiuet templum D o mino. Q uia vifitauit Dommus exercituumgregemfuum, dmurn luda & pofuit eos quafi equum gloria fua in bello. E x ipfo angulus & ex ipfo egredietur omnis -exaftor fimul. Chald. Q u ia recordatus eft Dominus exercituum populi fu i, domus luda & p o n eteo s Ììcut equos roboris, quorum gloria eft in præliq. Ex eo e rex ipiìus, ex eo Chrißusipfius, ex co robur belli eius, ex eo magnificabuntur omnes rectores eius fimul. Domine in virtute tua latabitur rex & fuper fdlutare tuum exaltabit vehementer. Chald. D om ine in fortitudine tua magnificabitur rex ( hrifius, & in redemptione tua quamplurimum iubilabit. Quoniam rex perat in Domino & in mifericordia altijjìmi non commouebitur. Chald. Proptereà quòd rex Chrifius iperat in dom in o,& c. Speciofws forma pra filiis hominu3 dijfufa efigratia in labiis tuisfropterea benedixit te Deus in aternu. Chald. Pulchritudo tua rex Chrifie exuberat præ filiis hominum. Pofitus eft fpiritus Prophetiæ in labiis tu is, proptereà benedixit tibi Deus infæculum. "Dies fuper dies regis adijcles, annos eius vfque m diemgeneratioms & yeneratioriis.- Chald. Dies fuper dies venturi fæculi Chrifii R egis adiicies, annos eius ficutætates præfen tis fæculi & ætates fæculi futuri. Sic Pfalmum dicam nomini tuo in ficulum faculi> vt reddam vota mea de die in diem. Çhald. T une collaudabo nomen tuum in Cæcula 3 cum reddam vota m ea,in dieredem ptionis Ifrael &c in die,quo m agnificabitur Chrißus R e x,v t regnet. Deus iudicium tuum regi da, iufiitiam tnam filio Regis. Chald. D e u sf leges iudiciorum tuo regi Chrifio da, & iuftitiam tuam filio Dauidis regis. Rejpice de cœlo & vi fita vineam ifiam, &perfice eam quam plantauit dexter a tua, & fuperfilium hominis, quem firmafii tibi. Chald. R efpice de cælo & vide a & recordare in m iferationibus, vineæ iftius & operis, quod ftatuit dextera tua fuper regem Chnfium3 quem roborafti tibi. Si ignoras tibi, 0 pulcherrima inter mulleres, egredere & abi po(l vefiigiagregum tuoru, & pafee hados tuos iuxta tabernacula pafiorum. Chald. Deus omnibus modis benedicendus dixit M ofi prophetæ. Si illis (qui perfequuntur populum dom ini) exultado fuerit percutere Synagogam, quæ fimilis eft puellæ fpeciofæ quam diligit anima m ea, ambulet illa in viis iuftorum, & ordinet preces iuxta S præfcriptum re&orum fuorum, & paftorum ætatis illius, atque doceas filios fuos, qui fimiles 1 C X Zech. 10. e lu d a y e l Deo. P f a l l i. In alio e x empio Utabitur. ib id. P fa l. 45*. P fa l. 6 ib id. P fa l.y i. f V i as, modos3rationes. Pfal.Zo. Ca,nt.\. g

50 ib id. a me a o- b KoZììp tatis. c fonia R n i fi- & precioßfrti cedrovu ejje dictit. Cant. 4. Duos ehrt flos cofii- tuunt ob- dupliccm adneiuit cln ifii, dü nefciiit di (lingue- re inter C h riß u m patieniem O trium ph antem Cant.y. cant. i b id. q. d.d e Zeuiatha fatano, tri umphabi- nms. 51 DE CHRISTO. fune hcedis caprarum3vt proficifcantur in adem S y n a g o g a, & in locu m con cionis & ftudij. Sic m erito ìllorum opcrum pafecntur in exilio,quo vfque m ittam Qmftum R egem 3qui regat & ducat eos placide & quiete ad tabernacula ipforu, id eft, adem fanófcuarij3 quam adificarunt illis D auid & Salom on paftores Ifraelis. Tigna, domorum mftrarum cedrina, laqueria no- Ira cupreffma. Chald. A it Salom on P ro p h e ta, Q u am decora ades fan&uarij q u a adificata eli: a per manus meas, ex arbotibus cedrinis ; A tqui fpeciofior m ulto erita d es SanGfcuarij, q u a a d i- ficandaeft3diebus regis Chrifti 3eus trabeserunt è cedris paradiii b Eden, Se laquearia è cuprefiìs 3 c Sagis, & Surbanis. Duo vbera tua ficut duo ìoinmli capre* gemelli, qui pafeunturin hhis. Chald. D uo redem ptores tui,q u i te redempturi funt Cbrftus Dauidis filius c Chriflus filius Ephraim, iim iles fune M oli & Aaroni filiis Iocabed. qui com paranti^ duobus hinnulis gcmellis caprea 3 & pafeebant populum domus Krael m erito i'uo3quadragintaannis in deferto, M anna & auibus aìtilibus & aquis putei M a ria, Mandragora dederunt odorem in portis noftris, Omnia poma nona & v e tem dileclemi feruauittbi. (fhald. C u m placebit D om in o redimere populum fuum ab exilio 3 dicetur R e g i Chrifto, Iam expletus eft finis e x ilij, & inerirà iuftorum fragrane coram me, ficut odor b alfam i, & fapientes atatum affixi fune portis collegij T h e o lo g ic i, occupantes fe in verbis librotum, p rafercim legis. N u n c igitur furge, &: fufeipe regn um,quod deftinatum eft tibi. Q uis mihi det te fratrem meum yfugentem vbera, matris m ea, vt inumiarn te fulumforis, àeofctiler te, & iam me nemo defpiciat. Chald. Ilio atitem tem pore apparebit R ex Chrijìus S yn a g o g a lfrael3& dicent ei filij Ifrael, Adefdum, cito nobifcum profratre & afeendamus H ierofolym am & fu eam u s tecuin ienfus le g is, quem adm odum fugit infans vbera matris fu a. Qi^oniam etiam om ni ilio tem pore, quo vagus eram & extorris à mea patria, modo recoidarer nom inis D e i m agni 8c traderem anim am meam p io diuinitate ipfius, p o- puls exteri non m econtem nebant. <ss4pprebendam te & ducam in domnm matris mea, & in cubiculum gemtricts mea, ibi me docebis, & dabo tibi poculum ex vino condito, & muftum rnalorkmgran ut orum meorum. Chald. D educam R ex Chrijle & inrroducam te in adem fan&uarij m e i, ac illic me docebis tim ere D o m im im,& ambulare in fem ita ipfius. Illic etiam d inftruem us epulum Leuiathan, &! -, bibem us vinum vetus(generoìum & praftans) q u o d in fuis racemis aileru atu rà d ie, quo orbis procreatus eft 3 & fruófcus malorum grana- torum 3 qui parati funt iuftis in Eden. paradifo M iu r o vos filu Hierufalem, ne fufeitetis neque emgilare faciatis delielam, donecipfa ve.ut. Chald. D icet R e x Chrifius, Adiuró eeoyos popule m i, domus Ifrael 3 cur contenditis cum popuhs exteris de exeundo exilio 3 & qua re rebcllatis in copias G o g & Magofr j Cx.' p ed ate q u a fo pau lifp er, dum deleantur populi qui venerunt dimicatum aduerfum H ierufalem, N am poftea veftra recordabitur Dom inus orbis iuxta m iferationes 3 quibus profequi folet iu fto s, placebitque ipfi vos redime ire* / n diebus vnìus ìudicis, quando iudices praerant, fatta efifarnes in terra, Qjald. T em porib us quibus pracraiit iudices faóta eft vehemens fames in terra Ifrael. D eccm autem fames infignes decreta funt de c a l o, vt fint in m undo 3 à die orbis conditi vfque ad aduentum (hrifti ad caftigandos habitatores te rra 3quarum decim a in illiusdies incider, eritqtie fames non edendi panem, aut iìtis bibendi aquam, fed audicndi Verbum prop h e tia, q u a à confpe<5tu dom ini manat. E t rurfum expande, inquit Booz, palltum tuu?n quo oporiris, c7 tene vtrdque manu. Q ua extendente & tenente, menfus eft fex ma dios hordei & pofuit fupeream & ingrejjus e fi ciuitatem. hald. Rurfum dixit 3 prabe peplum, quo conuolueris & prehende illud. Q u a apprehen^ dente menfus eft fex fata hordei & humerjs ipfius impofuit. ImmilTum autem efteidiuinitus robur ad portanda ea. Itaque protinus di- (ftum cft fpiritu p ro p h etico, exorituros ex ea fex iuftos, quorum iìnguli benedicerentur fex b en edi& ionibus, D auid, D aniel,tréfque focij ipfius & Rex Chnftus. IngreiTus autem eftbooz vrbem. Vicabis quafi ad diem folennem qui terrebant me de circuitui& nonfuit m die fwroris domini qui effugeret & reìtnqueretur. Chald. C laniabis libertatem populo tlio dom ai Ifrael per Chnftum, quemadmodum feciili per M ofem & Aaronem in die Pafcha, quo cógregad funt adolefcentuli mei vndique omni ex lo c o, in quo erant difperfi 3die quo ardebat vehem entiafuroris tui, ó D om ine,nec illis erat liberatio Se reliquia. Completa eft iniquitas tua filia Sion. Non addet vltra, vt tran/migrare tefaciat. Chald. Poftea finire faciet iniquitatem tuam ó Synagoga S io n, redimeris per Chriftum,&i Eliam facerdotem m agnum. N ec addet vltra D om inus 3v t in captiuitatem amandet te. N on eft priorum memoria,fed nec eorum quidem, qua poftea futura funt, ent recordatio apud eos,qui futuri funt in nomi fimo. Chal. N o n eft m em oria pracedentium atatu m, fed nec fequentium erit recordatio apud e o s, qui erunt diebus Regis Chrifti. Itim et.f- Hac etiam inuenimus in Targhum [tue interpretatione Hierofolymitana. Hac rtìd. ad. 11ratio,^ t ùus.zi. h ifojke. ma. Rutb.i. Ruth.}. Lernet. 4. : Ecdef.i,

51 Gen- 3. a Manibus Regis ch n jli. G en.+9. b D eft de* Tab unt ur. ibidem. Ibid, E * o d.lz% Gen. I. DE H * s C H I E R O S O L T M I T ^ N A I N rpentateuchi infìgniores locos interpretatio valde vetuftaeft, & lingua aliquantum a cdteris Hebre& dialettis dfcremante. Propter antiquitatem magna eft ani boritati! apud Ind&os. Quowam autem myfteriis excellit breui >fì Dominus fautrit, eam in Latimm conuérfam in commune proferemus.qh& fequuntur ab Elia de (hrifto obferuatatibipr&guftamenti vicefient. fpfum conterei caput tuum, & tu conterei calcaneum eius, Targhum Hierof. Cùm filij mulieris attendent ad legem & feruabunt mandara, infìdiabunrur & percutient cibi caput rnum téque occjdejit. C um autem derclinquent filij mulieris pra;cep ra le g is,n e q u e mandatis parebunt, irìfidiaberis tu & mordebis eos in calcibus ipforum.» peflìméque illos afficies. Verum erit fanitas & medicina fiiiis mulieris, tibi autem òferpens nulla erit fanitas. Verum ipiì inter fe fatturi funt concqlcationes calcibus fuis infin ecalcis dierum a perrcgem Chrijìum. N on aufiretur fceptrum de ludo, & dux de fem o re eius idonee veniut Silo, & iffe erit expettaùogentittm, \ Targ. Hierof. N on definent reges dom uslud a, neque b tardabunt doótores legis de fiiiis filiorùm eius vfque ad tempus quo veniet Cbriftu^cuius e il regnum, & cui fcruitura fune vniuerfa regna terra;. L gans ad vìneam pullum fuum,& ad vìtem 0 fili mi a fin am. lattabit in vino ftoiam fuam & in fanguine vu&paìlium fuum. Turo.Hierof Q uàm pulcher eft rex Chriftus, qui furreólurus e fld e d o m o Iuda.ligabitlum - bos iuos & exibit in prslium aduerfqm hoiles fuos. Occidenturque reges cum principibus. R ubefacietfluuiosfanguine, & dealbabit colles fuos pinguedine fortium illorum. V eftimenta eius imbuentur fanguine, ipfe autem iimilis erit forma; botrorum, Pulcbriores funt oculi eius vino, & detes eius latte CHRISTO. candìdiores. Targ. H iew f Quàm pul'chii funt oculi regis Cbriftt ad cernendum, pi# vino defajcatiilìmo, ne illis fpeilet inceilos concubitus, ca;défque jnnocentium} Dentes eius exercitati funt in leg e t e illis commanducet iniquitates & ra p i- nas.rubefcent montes eius vineis & torcularibus vini.candefcent colles eius copia tritici & gregum ouium, N ox eft i[ta obferuabilis domìni, quando eduxit eos de terra <t/ gypti. Hanc obferuare debentomnes fii j Jfrael ingeneratiombusfais. Targ. Hierof. Q uatuor enim no6les fcripta: fu n tin lib ris memoriarum. N ox prim a, cum manifeitarum eft verbum Dom ini in mundo, vtcrearet ipfum. M undus erat inanis & vacu u s& tenebra; expendebantur fuper facietr abylli. Verbum autem Domini lucebat& il lum inabat, & vocauit noclem illam primam. N ox fecunda,cum m anifdium eft verbum D o mini Abraha; inter animantium diuifiones.erat Abraham natus centum annos,$ara autem non agin ta, ad implendum, quod prodidit Scripcura, Nunquid Abraham cenrenarius poterit gignere filios, nunquid Sara nonagenaria poterit parere? Nunquid acceilerat ad triceiimum feptimum annum pater nofter Ifaac, quo tempore oblatus eft fuper altare? Cieli depreflì funt & defeenderunt, ipfe autem confpexitfundatnenta illorum, & caligarunt oculi eius pra; fublimitatibus.vocatur antem illa nox fecunda,nox tertia,cum reuelarum eft verbum D om ini fuper > gyptios, in no& is m edio, ac dextera eius occidit prim ogenitos j gyptiorum,feruauit autem primogenitos ifraelitarum, ad confirmandum ìdquod dixit fcriptura,filius meus primogenitus Ifrael. Appellarurque nox illa,tertia, N ox quarta, cum explebit mundus terminum fuum, vt redim atur, funes impietatis excindentur & iuga ferrea rumpentur. M o- fes eduxit de medio deferti, R ex autem Chriftus de medio c Rom a;.h ic, quemadmodumille loquetur in fummitate nubis.verbum autem D o mini loquitur inter vtrumquej ipiis pai iter ambulantibus. H s c eft nox P a fc h s, qua; coram D om ino feruatur, & parata eft omnibus fiiiis lfrael,per generationes ipforum. rremanferunt autem in cafins duo viri quorum vnus vocabatur Eldad, & alter Medad, fuper quos requieuit jpiritus Domini. Targ. Hierof. Rem anferuntque duo viri in caftris,quorum vnus vocabatur E ldad, alter autem M edad, & infederar fuper eos Spintus fanttus. Eldad fic vaticinabatur. En Moic-sprop hetad icnba Ifraelirarum congregatus eft de medio mundi» E tlo fu e filius N uneius difeipulus, poft eum adminiftrabit res exercitus. Medad autem prophetans dicebat. Ecce coturnix defcenditde m ari, fuiique offendi cu Io Ifraelitis. Vtérque autem pariter vaticinabatur ac inquiebat. Extremo dierum fine * G og & M agog de eoruni copia afeendent HierofoJymam.At manibus ipiìus Chrifli regis concident. Tantàque ftrage y t in totum ieptennium filij Ifrael exurant arma eorum bellica, neque ad arandum exeuntes, neque arbores amputantes. Fluet aqua de fitula eius, & femen illius erit inaquis multis. Tolletur propterea A gag rex eius & efferetur regnum illius. Targ,Hierof. Surget R ex eorum fiiiis ip fo rum, & redemptor eorum ex illisjn illifque erit & congregebit exules illo ru m, de prouinciis hoftium ipforum, ac filij eorum confumentur in p o p u lis, itém querobur Saulis,qui pepercit A gag R egi Amalechitarum & magnificabitur regnum ipfius Regis C h riili. 53 Gen. i j. Gen, XX. E xod. C Sic fe I u d ù in hoc Ho mano exi Ito fr u ß n renjolan tur. N u m. 1 1 d L e g if lator. e sarraceni & Turex. N um. 4 1 Etcurk illis.

52 ZM agiflro per aitie nomafia. fmos $..Amos 4. P fa l, %s>. 54 DE CHRISTO. H ts Z C Q V I D E M E L I A S 0 # - [eruauit, C&terum[at[ciò multa ei effe elap[a}cum pr&fertm Chaldai paraphraftd, maxime lonatha, qui Chriflum Atate vigmti otto annispracejfitrfuauis occafione Chrifti fine Meffla nomen in ore habeant. vt Ofee.14.verf. 8. Conuertentur habitantes in vm bra.ipfius, (fald.congregabunturde medio exiltorum [uorum & habit abunt invmbra Chrtfii[hi.E[a- 6 6.Antequa p e p e n c h e. Chald. 'reuelabiturzjmeffias ante do tores partus : A g g.11. Ptfiderium G entium,chad.njmeffìas.t^i nimmrn fiujjem proltxus>cgo de meo alia forum adie- cif em.fros qui Chriflum Domtnum amatis eúmque in prop hens legere defideratis teflimoma veterum patrum circumci[orum, quatenus inglmam, D ei redundant recipitis3htsprmitiuis Lwguis date operam, & f i t bandas mentes bonis literis inbuite,qu& pietatem mgemwant. Narrautrunt iniqui fabulationes,[ed non vt lex tua Domine. Collett anea R./acob Salomoms fllij de Chriflo, è Talmtidjrattatu Sanednn^capueHelec,pag De aduentus (fhnfii tempore. R. Naam an dixit a R abbo.q uifn am auaiuit, quando venturus fit cafus prolapfionis filius? Q u is ifte cafus & prolapfionis fili us,inquit illef C h iiltu s, refpondet Naam an, ille enim eft de quo fcribitur,die ilio erigam tabernaculum D a- uid, quod ceddir. Acqui (n fcrr alter) nunquid ex traditione R. Iohanam, qu \ «tare aderic Dauidis filius3 pauci eruut fapienrum difdpuli & reliquorum oculi deficitnr fatigatione, fulpirio, anguftiis multis duiáqne principum edi& a in dies renouabuntur.adeò vt prim o pofito*fecundu protinus confequitar. Docuerunt do& ores noftri, qua annorum hebdomade Dauidis filius ven erit, anno prim o im p:edam eife hanc fcripturam, & pluam fuper vnam ciuitarem, & íliper alteram non pluam. Alcero dimidiam famem exorituram. T ertio plenam & ab(olutam,ac m orituros vcriufque fexus hom ines5san fcorumparuulos, viróíqs operibusinfignes,legem pra2cerea3nedifcatur,obliuioni tradendam. Q uarro futuram faturitatem,quas minime fit faturiias. Q u m to rerum om nium abundantiam ica v t copiosè efculen ta, p ocu len ta, & quae ad gauduim & Isetitiam conferirne, fuppetant, lex eciam rcftiruacur,itt'rúmque difcatur. Sexro tonitrua. Scptim o praelia. A d excemum feptim i anni affururum D iuidis filium. R.lofc ph ait, 11 quod hebdomades fie fe habuerunrjnecdum tamen venit?deinde fext anno ( inquic R. A bai ) conitrua qnis exoriri fecit, item feptimo pradiahjrscereà qnis fic eo ordine collocauit? Q uod exprobrarunt hoftes tui Dom ine.quòclexprobrarunt veftigia C h n fti tui. Ex quadam obferuatione R. lu d a, qua «ta. te venerit Dauidis filius,conuencus ( h Theolo- b sici ter g ic ij erunt lupanaria,teiminus(vel,galilea) de.\^retat»r folabiturjim itesfterrse) ífracl ) vaftabuntur,ho- U:ol> de{cbola> mines in confiniis habitantes circíim errabunc inci»ade oppidatim, nec mifericordiam confequentur cetur lex. Sapiencia feribarum putefcet,qui timent Dcum 1 Impudens offendere erunt abom inationi, facies illius sta- Efa tis,velut facies canum, veritas in obliuione, id ^ e ft,v tq u id e m difcipuli R. aiui^t,fa ta eftru^ ta, fiue priuationes, & fìbi abiit. Deinde qu0 feq u itu r, & qui receítit à malo,prxdíe patuic, fic interpretatur fehola R. Siile, quicunque receílit à m alo, c fpoliatus eft per creaturas. R. N ehorai h x c d o c u it, Q u a atate veniet Dauidis filiu s, pueri pallore fuffundentfacies fenum, Senes ftabuntfedentibus pueris, filia infurget in matrem,nurus in focrum, facies illius xtacis velue facies canis ( id e ft, impudens J fi- Jius non erubefeet in patris fui confpedu. R. aucem N eh em ia, qua astace filius Dauidis veniet, peruerfitas multiplicabicur a honorabihs c >. v<t. C m fa. p 'm k a b omnibus creaturis dicitur. deprauabitur, vitis dabit quidem fruftum fuum, fed vinum cric carum. Omneimperium peruertetur h x re íi/ n e c difciplina habebitlocum. Aftipulatur R. lfaaco alfeueranti filium Dauidis non acceííurum, doñee vniuerfa regna vertantur in harrefím. Rabba, quid enim aliud, inquit,declarar feriptura, fi omnis in candorem Dm. il. v e r fa e ft, m unduserit? Docuerunt D olores noftri ex hoc Deuteronom i) lo co, quia videbit, quod abieric manus, non venturum filinm Da uidjdoncc multiplicentur prodicores 8c apoda ib il ix. A lij, donee dim inuantur difcipuli, Alij, doñee deficiat numus de.marfupio.alij.donec defperent redemptionem. E tdaufus quoque deficiet,& dereliótus, adeò vt apud Deum poilìnt d icere, non eft qui fu ften tet, neque qui adiuuet Ifraelem. - R.Z ir a, cum acquando offendiilet dodores quofdam noftros fefé in eo occupare, vtcognofeerent aduentus C h tifti rempus, dixit illis, de aduentu rogo v o s, neprocul illum reiicite, quoniam lego e g o, tria eife,quae veniant de repente, preter mencis attentionem 3 Chriftum eilcnciam,fcòrpium. R.K atin a in q u it, fex annorum millibus erit m undus, vno autem defolabitur. Reperittir enim fcriptum, & eleuabitur Dominus folus in illa die'. Imo v e ro, ait A bai, duobus millibus dofolabitur. N am dicicur ab O fe a, Viuificabit nos p o li dúos d ie s, die tertio fufeitabit n os, & viuem us in confpe tu eius. Argumentum» idem ac R. Katina colligens»tale eft. Quemadmodum hebdomas annorum d remittit annum vnum fingulis ièpten niis, fic mundus remittit m ille annos fingulis feptenis annorum millibus.id apparet è prascedcnti Efaia; oráculo» Eleuabitur Dom inus folus in die illa, Quin etià Efa.i'- Efa.6. A Defi lat.!r0'\ prie. è Pfalmo

53 N ota yuid pr<n- texant, co ira traài- tiones maiorum nedü, profittarti. HEBRÆORVM. è Pialm o qui infcribitur.pfahnué cantici in die Hxtremo autem Iubileo filjus Dauidis veniti >abbati,id eli,in d iem, qui totus Sabbatum. j In terrò ganti que, initióne illius, an fine, refi3rætereàex altero, Q uia mille anni inoculis pondit -, ien eicire, an Iubileus ille iitexplendus cuis tanquam dies hefterna quæprætetiit. necne. R. A fe ei etiam dixit,anre illum iubi- D ocet a Dom us Eliæ. Sex mille annis erit leum ne eum expettes. H inc deinceps illu pramundus,duobus mille inanitas, duebus mille ftolare. lex, duobus mille dies Chrifti. At propter ini- quitatesnoftras,quæm ultiplicatæ fu n t, elapiì funt ij,quos præteriiife cernimus, Se ho lion R. Jacob in fuperiorem traditionem R. Elia vertere etìam hicplacuit, antequam reuertamur ad contextum Talmudtcum, vtpij ludaos confiderent fcripturas & tradit tones maiorum fuorum, temp us aduentus Chnfii definientes, ita male torquere & deprauare, vt imprudentes Chrifiianam doelrinam aduerfum fu am perfidi am firment & maniant. Sex mille annis inanitas, quomam nondum lex data eratyfed mundtis erat velut inanitas & chaos, à primo videlicet homine, vfque ad quinquagefimum fecundum Abraha. Sic enim numerare de bent bis mille anni primi, quemadmodum è fcriptura colligitur. Iam empietti illis duobus millenis annis, occupauit fe Abraham in lege,quoniam legitpr, & ani' mas }quas fecerant in Hara,quod Chaldaice fie translata legimuii& animas quas legi operati funt in Haran. Praterek in vetufiis dottorum nojìrorum fcriptis h&c reperiuntur, expie tis in Idolor um cultu duobus annorum millibus, illa ipfa hora Abraham agebat annum vita quinquagefimum fecundum. D uobus m ille lex, nempe ab hominibus,quos Abra~ ham & Sara Deo conuerterunt, vfque, ad Chrifii aduentum. Quadraginta enim & 0B0 anni vfque ad natiuitatcm Ifaac, & 60.donee nafeeretur lacob* ejfìciunt 108. Fixerat autem Iacob 130. annos cum defcenditin ^Ægyptum. Ecce i$$.fn çaïgyptopermanferunt. Nofiri 210. Ecce 448. anni. A b exitu eorum ex zaìgypto, quoufque adificari cœpit templum prirnum,480. Sic quippe fcrtbiturfattum efi anno quadringentefi?no & ottogefimo egrejfionis f,ìliorum Ifrael de terra zægypti, vt edificare Salomon inciperet domum Domino.Sic exifiunt anni 928. Hoc autem templumpnmum ftetit annis \\ o.v ti fcriptura oflendunt per numerum annorum Regum, deinde captimi as durauit annis 70. templum fecundum 420. Exfurgunt igitur anni 900. qui fuperionbus additi confiant duo annorum milita, demptis 172. Et certe totidem annis, id efi, 172. ante abfolutum quartum ab orbe condito millenarium diruta efi a Rum. a- des Domini.Jtaque expletis illis 172. annis perfitla funt duo annoru legis m ilitale quibus hoc loco agitur. Non quod altoqui defierit lex pofi illum annorum numerum. Duobus mille dies Chriili debuti enim pofi expletos bis mille nos annos legis aduenire Chrifius, & foluere captiuitatem Ifraelis. A t propter iniquitates noftras qua multiplicata funt, Chrifius non ad~ \fuit ad extremum quarti illius millenari], elabentibus vltra annis multis. Adhuc enim aduentus ipfim dilatas retardatufque efi. DixitElias Rabbi Iehudæ fratti R. Sallæ Effeni ( vel»fan ti ). Mundus non habet Iubileos R: Hanan T alip h a filius mifit ad R. Iofeph, qui d iceret,r eperi hom inem habentem in manibus codicem vnum fermone AiTydaco Se lingua fanóla. Interroganti m ihi, vndénam illum eilèt confecutus, reipondit fedum militaret Rom anis inter iljorum theiauros illum inueniife. Porrò in eo fcribebatur p oli quater millenos annos ducentos nonaginta v- num ab orbe produófco mundu confumtnandu. Illifque anni partim futura bella centorum in ter f e, partim pralia G og & M agog, b de reliquo dies Chrifti. N eque Deum reuocaturum orbem fuum nifi poft millenarium feptimum. Quam quam R. Aha R. Ab^ filius p oli quintum millenarium dicendum putat. N ota. R. N athan commemorat fequentem prsdiólionem Abacuc perforare atque peruadere vfque adabyìli extrema >.i.eite perceptu diificillim am, & quafi impoffibilcm, è R. lacob ) Q uja adhuc vifio in tempus & loquetur in finem, & non mentietur, Si tardauerit, expeóla illum, quia veniendo veniet & non tardùbit. A literquam D oólores n o ilr i,q u i com mentati funt vfque ad tem pus, tempora & dimidium tcmporis,item aliter,quam R. Samlai, qui commentatus eil. C ibaili eos pane lachrym arum,& potum dediili eis in lachrymis in méfura,item,quam R. Akiba, qui interpretatur. Adhuc vnun^ modicu & ego com m ouebo ex-, lum & terràm, regnum primum ( M achabsorum ) duntaxat fuiiièf-in iplendore ) 70. annis, fecundum ( Herodiorum)52. tertinm Barcosba duobus annis & fe m is. Q u id, Etfiabitfine loquetur infinem, c r nomentieturì R. Samuel filius Nahmani nom ine.r. Ionathà, fufflaro, inquit, fiue exiibilato illos ipfos qui fupputant fines & aiuntcùm appetiuerit finis nec adhuc venerit, minime ven iet, verum expeóla eum:nam fcriptum, fi tardauerit expe&a eum. Si forte dicis,n os quidem expe6tamus,at ille minime expeólat,recordare fcriptura, propterea expeótat dominus vt mifereatur veilri,6c propterea e- leuabitur vt mifereatur veilri. Q uid igitur,inq u iesf C u m & nos expedlemus Se ipfe quoq; expedet,quis retardat & p ro h ib et ( aduentum illum Chrifti? ) c regula iuftitia retardat Se differt. Si ita eil inquies, curergo eum expeólamus? Adm ercedem percipiendam, inquam, Sic enim eodem E faialo co, Beaci omnes qui expe&ant cum.ex quo R. Abai coniecit;mundi qualibet arate non minus extare quam triginta fex iuftos,qui percipiant faciem D ei. Sic enim fcribitur,beati qui expedant iv eu, quod pronomen rationearithmetica reddit 36.Q u od aute dixit Rabba,atatem eite,qi.ia aftantes, D eo w/ bac.zpauciores od ogin ca quinque ( X annis O p t. M ax. eum ambiunt in od od ecim mille 55 b.ì.pojl p r*d if}os ann. A h ac. z. D a n.j. rf*u ibìi. E fa.^ o. E fa. 30. c M enfu- ra proprie tas.

54 a M ilia ria Perft- ca,q u x lucas G er manicus aquant. Ex.ecb 48. S ch o lio n /?. I a c o b. b R a b. i6 c.i.f u f f i- cit IJraeli lis fuá an g itili a t f.í etiam fute P a m lentia re dimentur Scholion R.lacob. Ierem. 4. E fa. 14 M a l. 4. A n t i n o m ia fcrip- iurarum pugnam inter fe. E fa.4 9. Hierem. 4 Dan* ix. Ex.ec.} 6. Z ach.%. ib id. DE CHRISTO. a parafangas,illud certe eft s quod fcribitur in E zechiele. per circuitum ( ciuitatis) decem Sc o d o m illia, (iue deiis qui fruuntur claro Dei confped u,fiue de illis qui comprehendunc Deii fpeculo aliquanto minus lucido. A c quam multi Pax multa diligentibus legem tuam, doñee vni-'. n iu e ifs d p o r t s, inquit R.Samuel,fmt librata Se sq u ales,tu m enim veniet Chriftus. Ex d id is R. Hanina Dauidis filias - non... prius v e n ie t,q u a m veftigetu r piféis sg ro ta n ti, nec om nes fine ille locus declarar. Q u o d vero ait rep 4 erian cu r.q u o n iam. fcrip * tu m ,T u n c demeroá O. O ' 11 r.. ö Ezechias, dixit R.Ierem ias nom ine R. Sim eo- aquas eorum &: numina illorum ficut oleum iris filij Io h a i, fc vidifle bafes fiue gradus afce- fluere faciam, vbi poftea fcribitur, indieillo fus, qui e flin t pauci. Interea, in q u it>fi fint pullulate faciam cornu dom ui Ifrael, Ex didis «/"it t*. i l l. «/" 1 r /im rl 11 n R fl I 1 I R H O n 1 fi I i _.. m ille,ego filiufque meus ex illis fum us, fin duo non dubium quin ego filiufque meus llli ipfi i r m us,fine qui ingrediuntur cum licentia,fiuc qui ingrediuntur abfque licentia ( p rs iu ftitis Sc fan d itatis abundantiasc m ultitudine.) Ex pronuntiatis b M a g iftri, expleti funt om nes termini ( pofiti de aduentu C h rifti ) acres pender è fola pernirentia Sc bonis operibus. A t iiixta Samuelem? lu g e n ti, v t perfeueret in fuo lu d u fat eft. Sicut autem fufpicatur d o d o r R. Eliezer, fi lfra elits egerint pcenitentiam red im entur, fin minus non redim entur.cui ref- pondic R. Iofue, im o vero nifi egerint prenicétiam non redim entur,fed Dens O p t.m ax.prsficiet illis regem,cuius e d id a dura fint ficut Hamanis(in libro Efter ) Sc reuocabiteos ad bene agendum. Iftud notabile R. Eliezer ponit. Si lfra elits egerint pcenitentiam redim entur, quia fcriptu, R eu en im in i filij rebelles, fanabo rebelliones veftras cui oppofuit R. Iofue iftum E fa is lo cum,gratis venditi eftis, Sc fine argento redim em ini,g ratis venundati iftis id ololatria,& f i ne argen toredim em ini,fine paenitétia& bonis operibus.r c fpondensr.e liezer,n pn ne,inquitj edam le g itu r, conuertim ini ad me Sc ego co n certar ad vos,cui R.Iofue, N iiquid etiam icrip um,q u ia ego iure coniugali pofledi vos & 6c accipiam vos vnam ex vrbe Sc duos è fam i l i a ^ introducán? vos in Sion. C ui R* Eliezer, S ;d Sc legitu ' in tran q u ilízate Sc quiete falua- bífnjn.,&c. íicfp o n d en sa atcm R - lofucva tqui Efuas fcribic,lic dicic dom inus redempror Ifraeufandus eius ad c o n t e m p l e n! animam, ad abom inatam gen rem.& c. C on tra apud Hierem am r e f 'ondi c R. Eliezer,ifta habentur. Si reuertaris Urael,dicit dom inus, fi ucuertaris h y po r.hctiea eft locutio.cu* R. Iofue. Q u id igicur fi-tnificat Darnel iis fequennbus verbis, Audiui viium ilium injutum lineis,quieratfuperaquis nui 3c eleuabat d x reram fuam ScC. H oc cóm e- morator co n acu it R. Eliezer. Vc quidcm prodidit R. A b a, N o n potes co l- ligere certum determ inatumque tempus aduétus C hrifti ex h >c E zechielis o rá c u lo, Et vos m ontes Iftael ramos veftros d abitis,3c: frudum veftrum feretis populo m eo Ifrael. R. E liezer, nec ifto Zachuiae, Si quidem ante illos merces hom inum non fuit. Q u id autem declarat q lod fequitur,ñ eque inrroeunti.ñeque exeun- 0 pax pr# anguftia.?n e quidem íapientum difcipulisúnquit Magifter,futura pacem pr# anguftia,in quibus alioqui eft pax,iuxtaillud Pfalm ij R.H a m a filij R. Hanina, Dauidis filius non veniet antequam definat regnum vel abiedum Sc vile ex Ifrael,quoniam feriptum, Et prarcidentur R am ufculi eius falcibus, deinde paucis poft verfib u s, In ilio tempore defereturmunas dom ino exercitiw m, Scc. V t autem prodidit R, Z eini ex d id a tis R. Hanina, non veniet Dauidis filius donec confumantur timidi anim o ex Ifraelc.Sic enim legitur,tuncauferam de m edio tui, exultabundos elationis tu$& poft, ^trelinquam in medio tui populum pauperem Sc tenuem, Sc fperabunt in nomine dom ini. R. M ili retulit ex fermonibus R. Eliezer R. Sim eonis filij» non veipturum Dauidis filium quo vfque confumantur ex Ifraele cundi iudic e s & p r s f e d i. idque declarare Efaiam hacoratione,& conuertam man um meam ad te & ex coquam ad purum fcoriam tuam, Scc. Sc redituam iudices tuos.& c. E x d id is e V i s Hierufalem redimeturper folarn iuftitiam,quod in Efaia feriptum, inuenia tur. Sion in iudicio redimetur, Sc reducenf eam in iuftitia.ex R. Papha, fi definant inflati Sc fuperbi ex Ifrael,definent m agi.nam in Efaia feri prum,& excoquam in cam ino fcoriam tuam. Si definant Iudices definent Myrranni gentium, quòd Zacharias feripferit, Abftulit Dominus iudicia tua,euertit inim icos tuos. Ex R.Io h an an, C um confpicis statem progredii m inui,expeda ipfum Chriftum. Eft enim feriptura traditum, Populum pauperem faluab is, Sc oculi tui fuper elatos, v t humiles. Pra;- terea,inquft, fi videris statem obrutam anguftiis m ultisinftar fluuij,expeda illum. Scribitur enim,q uia veniet quafi fluuius violentus, quem fpiritus Dom ini co git.e t m o x, Sc veniet Sion redempror. Prsterea, ait ille, non venit Dauidis filius nifi s t a t e, q u s vel tota fit pura, vel tota corrupta Sc fcelerata.pura quidem iiixta lllud E f a is, Populus ailtem tuus omnes iuf t i, corrupta vero iuxta iftud, Sc vidit Deus, quia non eft vir,& obftupuit, quia non eft qui occurrat. R. A lexan dror. Iofua filius Leui oraculmn iftud E f a is, In tempore fuo accelerabo iftud, fic com ponebat, quod videantur opponi in tepore fuo & accelerare.meritum eft. axiccekrabo, no metitum,iftte7nporefuosic in ie inuicem c5 - parabat Danielem Sc Zachariam, Ecce,inquit, Daniel cu nubibus e s li quafi filius hominis venit,cum contra Zacharias,Pauper Sc fedens fuper afino. Sapor rex ( Perfarum ) colloquens PM119..porta frin ii, & >in i tjueadmodi dicitntit Dominus ßtietat magna R.lacob E%.ecb. *9: Ef<i. I8. Zacb,y Audi -vt eonfnmet ocittionc A p o ß o lo - rttm( y CAtcrorü ( u ie x U d x is credi derunt, P r in c ip i autem in d m u m reiezio n e EfiA. e N om en R a h iin i I b id. ibid. Z a c h i.sa m.u Efa). Efd.6o. E fa 9- Efa.èo. Dnn.-j. Zacb.!>

55 a vel ctí- ftratum. b Paradi fi volt*f> a üs. C In horti p o rta qttx R e m a m refp icit R. I a co b. A l lufiaád y e rb a Éfa.jji. Pfal. 90. d Scholio R. e sepulcliru m m eu m. Seholiott R.Iacob, DE CHRISTO. in profundo conficite m ih ie arcani meam,quoniam nulla erit palma Babylonis in qua non ligetui^exercitus Perfarum, nec vllaericarca in terra Ifrael, in qua equus Medorum non comedatpaleam, ( quafi dicat Medi Se Perfs véturi funt Babylonem, capientque eam Se implebunt vniuerfam Babyloniam fuis exerciti- cum S am u els, dicis, inquit, Chrìftum venen- dixic M agifter, Veniat & ne cernam eum R rum íuper Alino. M team ad eum ego equum a Iofep h,in q u it, veniat Se merear ledere in vm D o lo r e s tu1g e itera quo vtor. T.bin e eft equus centi- bra ilercoris afini eius. Percontanti autem Abai chrißj. c o lo r, a-t Samuel (vt il'e Chrifti) Aíinus? M agiftrú quorfum diccret, Se ne cernam eum, k Io íu s filius Leui occucrense lis ftanti ad refpondit propter dolorem ipfius Chrifti. No! oftium b horti Edenjnterrogauit. Q uando \é~ tandum eft autem difcipulos interrogaífe R. E~ rurus eítet C hnftus., vbi Elias refpondit, quan- Üezer, quid fa&uri eííent homines vdiberarendo -volet D o minus ifte nofter, R. Iofuadixit, 'tu r à dolore M e d ís,ipfúm que refpondiíte, fi duos vidi,ac vocem trium audiui. Idem R. lo - fe occuparentin le g e & officiis pietatis. M ox lúa occurrit E lis ftanti ad oftium ípelunes R. d ix it, fiue lex fiue officia pietatis ( prsftanda Io fu s filij Iohaí & d ix it, Veniám ne in ventu- funt) ne forte caufa fit ( alicuius mali ) peccarum fs c u lu m, vbi autem Elias refpondiífet,fi tum,promifhonéfue im pediat.quem adm odú voluerit dominus ifte, fubiecir R. Iofua, duos R. Iacob filius R.Edi. R.cnim Iacob filius Edi igenqiiidem vidi,at vocem trium audiui, deinde in* coponit has feripturas inter Ce,Ecce ego tecü su & terro go, quando venrurus fit C hriftus,q u i re- ; cufio Ma teqw cup perrexem,sc Jtmuitq-, Jacob ad- IGenef-V fp o n d it, vade interroga illum ip fu m m et,q u i modum & angujlia affettus eft. Q uafi tim eret fed et in p o rta c Rom as, hoc autem tibi fignum, Iacob, ne peccatum ( alicuius incom m odi) ecce enim inuenies fedétem inter pauperes por-! causa prsberet Seprom iflloni offíceret.q ue m - tantes d o lo res, vbi vniuerfis ligantibus & fol-! admodum èxponitur.donectranfeatpopuluttuw uentibus fimul fuas plagas, ille viciifim vnam Domine de ingrcfltu primo Ifraelis in terram foluit Se ligat.ne tardet fi forte roga tum opor- fan& am fub Io fu e, Donee tranfeat populw quem Exod 15 teat egredi ad redimendum Ifraelem.Profe&us pojfedifti, de fecundo fub Zorobabele Se Ezra, ergo ad eu, falue, in q u ir,domine Se preceptor, Icaqueconfentaneum erat vt Ifraelitis in fecuqui refpondit,eciam tu fa lu u sfisl e u its fili. In- do ingreitu figna Se prodigia contingerent s - rprrnrr-infi terroganti nirpm autem T? R. T/-»iì-i I o fu s, rtninjn quando noiiiar venies w mi. rtn*» què ac m in prim nn mx o, fed J prohibuit L peccatum. f Sic d om ine, dixic hodie. A d fe ergo redeuntem R. dixit R.Iohana,veniat, fed ne cerna eu.q uorsu loiuam Elias interrogauit, quid lerm onis acce- lis e, inquit ei R ex L akis : N épe quia fcriptum, piifet à M e ilia jlli deinde om nia com m em ora- Q u om odo fi fugiat vir à facie L e o n is,& occur ti d ixit fpcrare te & patrem tuum iullìt futurum fscu lu m. D ecipiendo ergo decepit manu fua fuper parieté Se mordeat eu coluber. 5 rant ei vrfus Se ingrediatur d o m u,& innitatur me inquit R. Io fu s» quia interrogabam Adesdu, Se affignabo tibi fimile in hoc mudo.si de die aduentus ipfius. C u i Elias,etia dixic fcri- aliquando homi ni exeunti in agrum occurrat ptura hodie fi vocem eius audieritis. agrorum diuifor,ifte ipfi eric velut le o, fi.in- Interrogarunt R. Iofé filium Kifm a difcipuli gredienti deinde in vrbé occurrat exaétor fiue ipfius quado véturus eftetfìlius Dauid.Refpódit publicanusjfibi ipfe videbitur firn ill's ei,cui o c- ille, vereor ne à me qusratis fignum, vbi poi- cìirrit vrfus,fin poftremo ingrediens domum liciti eiterit fe m inim èid fa6hiros,reipondit,ve- fuam reperiat filios filiafq-, fuas conflidari cum niet filiiis Dauid cum ceciderit h x c porta ( d o- fame, fibi videbirur veluti m orfus à colubro. ftédebat autem vrbis R o m s portam ) & rtftaurata fu eric, ceciderit iterum, tum enim ei cerilo redintegrands non fufficient, doneeve niat Dauidis filius. Iltis poftea fignum petentibus prster pa<5tum nihilo minus dedit Se ait fi ita eft, vertantur aqu» fpeluncs Paneadis fv b i origo fordanis) in fanguinem, quod certe fadlum' eft hora obicus ipfius. Aitque illis, Scriptum e f t, interrogate Se videte fi generat mafculus. Q uare ergo vidi omnis viri manum fuper lum bos fuos quafi parturiétis.^quid iftud, V idi omnis viri? Refpondet R abba filius Ifàac, vir ifte ille eft cuius propria eft omnis v irtu s& fo rtitu d o f nempe D eus) Q uid quod fequitur in Ieremia, Et conuerfa funt vniucrfk fa cies inaurugmem, Refpódet R. lohana, familia fuperior(angelorum ) Se familia inferior( Ifraelitarum.) IllahoradixitD eus fummus, f hi squè ac illi funt manuum mearu oppificiu,q uom odo 1f Gentes igitur perdam h osp ro p teriftos,illu d eft quod ' ** vulgato prouerbio fertur,cum currens bos cadit, ludxiaddu&us equusin locum ipfius ftàtuitur ad p rsbus. Inde excurrent in terram Ifrael, Se eam ca- ; fepe. Micb.^ i pient.) 1 Scholien RJacob Deus Opt. M a x. cruciat fe velut M agifter ait, N o n veniet Dauidis filius quo- l parturiens, aitque quo tempons punüo vult delere - y-\---w x í nfque expandatur regnum impium fuper Ifrael i nouem menfes. Q uoniam feriptum, Propter h oc dabit eos vfque ad tempus in quo parturiens pariet, Se reliquis fratrum eius co n tarte- tur ad filios Ifrael. f V ia a it, veniat Sene videam cum. S icetiá gentfis ext eras in grattam Ifraelis, Quo patio perdamilus tfiorum caufa ì Prouerbij autem hue fententi# eft, in locum bouis, qui currendo cecidit, falent fufcere equum ac.collocare ad alterius prafepe. uem 5 7 V,

56 fo tex tu s 3 S e h o ld peneßw T fa l. 4?. &)uifque ißorü al- lud.it ad fuitm nome». Hierem 16. b <]. confo la t o r L d m.i. c lepros» R. Iacob. vbi obfer- ua 5 3.ca put E fa U ab Re- br&is ex plicatum de chri- flo. Hier. 30; 58 DE CHRISTO. uem ìlio die fine in fequenti granate fert extrudere e- (jnnm fnnm, bonis fui canfa & nomine, ex quo eo Jemel eft mtrodnclns.sic Dens Opt. M a x. ftmnl atque lapfis in rninam Ifraelis dignitatem tribnit natiombus exteris, vbi ipfe Ifraelconuerfus eft per poenitentiam & redemptus, moleftefert perdere nationes exte- ras ffraelis gratia. E x diófcatis m agiftri R ab. G hidel ait Ifraelita com efturi fant annos C h rifti, at verò inquic R. Iofeph Pcfita>quiinam illos com cdet? H ilec & Bilec eoscom edent. A d rcmouendam fencen tiam R. H iilelis, qui dixie, non eit C h riftus I fr a e li,quoniam iam com ederunt ilium diebus E zech ia. Scholion R. Iacob. Ifraelita comefturi fnnt annos Chrifti, id eft fa tteti & rernm abnndantia ana tilts temporibus futura eft,pcrtwebit ad Ifraeletn. Verum Hilec & 'Bilec come dent enm. Erat autem locutio hac vulgaris & trita, eo fenfn quo dici folet, cacodamones cuiufuis fexus comedent eum, vt apparet extrailatu Hulim. M ih i antem videtur Hilec & "Bilec fonare vaftitatem & defolationem. zs4lij dicut duos fuijfe indices Sodoma qui his nominibus appeilarentur. N o n eft C hriftus Ifraeli. Sententia Hiilelis eft haretica nip fie accipiatur. N on eft Chri~ ft us propter Ifraelemvel canfa Ifraelis, cui Ezechia* fiiit Chriftus & is de quo ditta funt vniuerfa Trophetia3 v tpullulare faciam cornu domui fjrael, & ftabit & videbit fortitudinern eius fed ( eft ij44e f fias ) propter 7)anidem, eiufque meritnm, qui doburus erat innumerabiles Pfalmos & Hymnos. Item propter Mofem, qui legem fufcepturus erat. V E N O M I N I B V S C H R I S T I. A it M agifter,m undus non eft procreatus nifi ob D auidem.sam uel, nifi ob M ofem. R.Io h a - nan,im ò vero ob C h riftu m. Q u o d nom en e- ius? a D om us R. Sila refpondec, S ilo nom en eius, quoniam diófcum, donee veniat S ilo. D o mus R. Ianai Innon nom en e iu s, quoniam d i ófcum fit nom en eius in faculum, ante folem Innon nom en e iu s.d o m u s R. H a n in a.h an i- na i.m ifericordia nom en eiusjquoniam fcripcu, N o n enim dabo illis H anina, m ifericordiam. N o n d efu n t qui d ica n tb.menahem filius E z e ch ia nom en eius,quod legacur in Lam entationibus H ierem i^ q u ia logo faófcus eft M enahem, confolacor conuertens aninam m eam. Porrò doófcores noftriap pellan dum e fle,c album d o mus R a b b i, tradiderunt»allegantes oraculum E faia,verè infirm itates noftras ipfe portauit,&; dolores noftros tulit. N o s autem reputauimus eum quafi leprofum & percuitum à D eo & humiliatùm. R. N aham an ait, fi C hriftus eft vnus è viuis eft m ihi fim ilis quoniam fcriptum, 8c erit dak'eius e x e o & princeps de m edio e- ius producetur. R ab. autem inquit im o fi Chriftus eft in viuis, fim ilis eft m agiftro noftro H a k k a d o s, fi in m o rtu is, fim ilis eft D a n ieli viro dcfideriorum. R. luda e diófcatis R ab, fiue magiftri diófcum reliquie, Deus Opcimus M axim us prolaturus eft Ifraelitis Dauidc, quoniam fcriptum, 8c feruient dom ino Deo fuo, & D auid R e g i fuo, quem fufcitabo eis, HIic enim fcribitur fufcitabo,n o n itemfufcitauit, fed h oc fim iliter aftìrmanti Rabbino Abai refpondit R. Papha. Scriptura h a c, 8c Dauid feruus meus princeps eorum in faculum.dauidem appellat Chriftum quo modo imperator primus 8c fecundus nominatur C a- far. Iliad prophet, v a defiderantibüs diem D o m in i. Ad quid earn vobis. Dies Domini ifta ten ebra & non lu x, illuftrat exemplum Galli Gallinacei 8c V efp ertilionis, qui expedfcant lucem inquit R. S am lai, dum allegorias captat. Aftatur igitur Vefpertilionem Gallus. Ego quidem e x p e d o lucem, quoniam mea eft. At quod ad te a ttin e t, quid tibi cum luce? Illudque eft quod dixit ille hareticus Rabbino Abbahu, Q u an d o venturus eft C hriftus. ifti enim refp o n d it, A b i tege iftas tenebras iftis hominibus. cui cum hareticus diceret, quifnam imprecationem huiufcem odi m ihi imprecatus eft, fcriptura, in q u it, cuius h a c funt verba,ecce tenebra operi ent terram 8c caligo populos. Scholion R. Iacob. Ego qnidem expebo lucem. Vejperttlio non habet ocnlos, lux ergo mea eft, qm habet oculos, v t videam & illa fruì foleo. Sic Israelita fpebant redemptionem, quoniam dies Domini illis erit lux clariffma. Qmrfum autem diem ilium expettent extera nationes, cumprafernm ipfis futum fit tenebra & non lux. D E A N N I S V I T < ^ C H RISTI. O bferuandum, quod R. E liezerait, dies C h rifti quadraginta eife annos eoque facere locum Pfalm i,q uadraginta an n is, infenfusfui generationi h u ic, R. E liezer A zaria filius pofait feptuaginta, ex hoc E faia lo c o, Et eric in die illa, in obliuione eris 0 T yre feptuaginta annis ficut dies regis*vnius. Q u is ifte rex fingularis,refponde, Chriftus. R ibbi eum vi&urum dixit tria facu la, è Pfalm o 72. Timebunt te cum foie 8c ance lunam in generatione 8c ge- nerationes. H illel aiteruit no eife Ifraeli Chriftum quod iam d comediitent enm tem pore Ezechia. R. autem Io fep h, parcat 3inquit dominus R. Hilleli. N am quando extitic Ezechias? Nonne fiate tem pio prim o? Atqui Zacharias ifta vaticinatili'in a d e iecunda, Exulta vehementer lilia S io n, iubila filia Ierufalem. Ecce rex tuu«; ve- nit tibi,iuftus 8c faluatus. Sequens docum entum R. Eliezer diófcitau it. D ie s C h rifti anni. Quoniam di&um la tati fumus pro diebus, quibusnos humilia i t i, annis quibus vidim us mala, fcribitur autem in G enefijfubiicient eos feruituti 8c affligét qùadringentis annis. R ib b i pauciores nurtierat,

57 a ScU olio. R. I(tcob D eut. XI. b Sch olio. R. lucob. B f a 4. E f j.64- DE CHRISTO. nenipe j6$.pro numero dierutn Solis,qaodpr d id u m fit.d ie s en)m vltionis in corde meo annusredemptionismeae venit. Q uid e it, dies vltionis in corde meo? R.loh anan cordi m eo,inquit reuelaui,membris meis non itera.(a quoniam id non protuli ore meo, vt membra poilent exaudire, verum iurta cor totum iftud continui)r. Sim eon ben Lachis cordi m e o, inquit,reuelaui, Angelis autem adminiftratoriis nonreuelaui. V t veròd o- cet Abimas filius R. Abahu,dies C hrifti Ifraeli funt feprem annorum millia,quòd feriptüm, fi* cutgandet fponfus fuper fponfa, gaudebit fuper ted eus tuus (diebus antem feprem conuiuij Istatur fponfus, iam dies Dei mille anni)r. autem Iuda.ex Samuele, dies Chrifti fitut a die orbis co n d iti, ad hoc vfque tempus. Q uippe feriptutn, v t multiplicentur dies veftri, fi* cut dies cadi fuper terram( b tandiu enim verlàturi funt Ifraelitx interra fua diebus Meffia;.) R. Nahaman Ifaaci filius ficutdies N oe ad hoc temporis pundum vfque, iuxia locum Efaias, ficu tin diebus N o e iftud mihi eft, cuiiuraui ne inducerem aquas diluuij. R. Haia A b s filius ex do trina R. Iohanan, vn iu erfi, a it, prophetae non nifi vaticinati funt de diebus C h rifti. A td e futuro ilio fsculo,oculus non vidit ó Deus p rster te, q u s facies fperantibus in te. Q u o d non caret contrquerfia. quoniam Samuel nihil intereife feribit inter prsfens faeculum & dies C h rifti, praeter vnam imperiorum tyrannidem. Aflcrit prsrereà R. Haia Aba: filius e fernen - tia R. Iohanan,om nes prophetas vaticinatos duntaxat de hominibus in peenitenris fquallore verfantibus. Iuftis autem abfolutis illud propheticum quadrare,oculus non vidit Deus prxter t e, quæ præparafti fperantibus in te. Quæ - ftiônem h an cau getr. Abahu, quiaffirmat iuftos perfedos ôc abfolutos non poife ftare in lo co Pœnirentibus apparato,adducens illad E- faiæ,pax, Pax.ei qui longe eft, & qui ^»ropè dixit Dom inus & fanaui eum,e i fcilicet qui lo ge eft in p rincipio, poftea vero propè. Q uis ifte remotus? qui longè eft abinitio. Q uis propinq u a? qui propè eft hoc præfenti tempore. R. lohanan interpretatur remotum eum qui eft 16- gè àtranigreifione, propinquum eum qui eft propè tranfgrefllonem, fed longè fe ab eafubducir. Ex fententia R.lohanan R. Haia A b s filius vniuerfi, inquit,p ro p h ets non nifi d ec h rifto vaticinantur, idque difcipulo fapientum & ci qui fe in ad ione virtutis exercet, difcipulo fapientum, & ei qui liberalitei: largir ur diicipulo fapientum de fuis facultatibus. Cærerum de difeipulis fapientum ipfifmet dicitu.r, oculus non vidit Deus præter te. Q u id, oculus vidit, declarar? Vinum quod feruatur in fuis racemis à fex primi orbis procreati diebus,vt quidé affirmat R. lofua filius Leui. V t autem Res L ach is, Eden fine paradifum, quem non fped a u it oculus ab ipfo fæculo. Vbiigitur,inquies, verfabatur Adam?Nónne in h o rto, qui quidé eft & nominatur Eden? Aliud effe hortum,in quo Adam fuit lo ca tu s, aliud Eden fine paradifum,t}uera nego confpexifte vnquam oculum : difee ex ipfomet Genefeos contextu, Se fluuius egrediebatur ex Eden fiueparadifo ad rigandum hortum. Eorum que traclantur de Afejfia in R. Afofe, Cbaldtis Paraphrajìis & Thalmud capite Helec f i nis, interprete G. Cjenebrardo Theologo & profejjore Regio. 5? i ibidem / In n a u n tj vinum S. I E&héiri- G e n.i. Ibidem SYMBO

58