M/S Bilfergen. Rapport etter istandsetting Av Åsmund Kristiansen

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "M/S Bilfergen. Rapport etter istandsetting 2006 2009 Av Åsmund Kristiansen"

Transkript

1 M/S Bilfergen Rapport etter istandsetting Av Åsmund Kristiansen Hardanger Fartøyvernsenter Rapport nr

2 September Bilfergen vert gjort klar for slippsetting ved Hardanger Fartøyvernsenter. M/S Bilfergen Rapport etter istandsetting Av Åsmund Kristiansen Rapport nr Hardanger Fartøyvernsenter 2010 Foto: Hardanger Fartøyvernsenter Deler av denne rapporten er basert på notat av vikarierande fartøyvernkonsulent Arne Høyland. Andre rapporter/artiklar som er laga i samband med prosjektet: Synfaringsrapport v/morten Hesthammer Kort historikk om Bilfergen oktober 2006 Tilstandsrapport v/arne Høyland Månadsrapportar for perioden september 2006 mars 2009 HFS- nettside prosjektinformasjon M/F Bilfergen. Norges eldste bilferje restaurert. Artikkel i tidsskriftet Fartøyvern nr Av Åsmund Kristiansen. 2

3 Innhold Forord...4 Bilfergen si historie...5 Data...5 Kort historikk...5 Viktige årstal...6 Eigarane...7 Ombygging...7 Uhell/reparasjonar/vedlikehald...7 Vurdering av tilstand...8 Antikvarisk arbeid og dokumentasjon...9 Retningslinjer for istandsettinga...9 Bruk av materialar og verktøy...9 Dokumentasjonsgrunnlaget...10 Dokumentasjonsarbeidet...11 Arkiveringssystem...11 Dokumentasjons- og arkiveringsprosessen.11 Rapportering og loggføring...12 Skrogarbeid...13 Kjøl og kjølsprenging...13 Oppretting av skroget...13 Kjølsvinet...14 Kjølboltar...14 Stamn og fyljar...15 Beslag og skoning...16 Hekken...16 Spanta...18 Huda...19 Driving...21 Vasslinja...21 Ishud...21 Bjelkevegar...22 Rorhylse og ror...22 Lysventiler...23 Dekk og rekker...23 Dekket...23 Fenderlist...27 Rekke og dekksmontert utstyr...27 Dekkshus...30 Innreiing...33 Farger og måling...35 Tekniske installasjonar...35 Anker og -kjetting...35 Vatn og avløp...36 Tanker og startluftflasker...36 Maskineri, propellanlegg...37 Ballast...38 Nokre mindre endringar...38 HMT...38 Sopp...38 Pålegg frå Sjøfartsdirektoratet...39 Vedlikehald...40 Vern mot korrosjon...40 Vedlikehald av dekk...41 Smøring av tredekk...41 Leverandørar...43 Litteratur...45 Vedlegg I...46 Vedlegg II

4 Forord M/F Bilfergen, i dag Noregs eldste attverande bilferje, kom til Hardanger fartøyvernsenter (HFS) sommaren 2006 for å setjast i stand som verneverdig fartøy. Til grunn for istandsettinga låg ein tilstandsvurdering frå eigarane, og ein overflatisk synfaring frå HFS. I september same året vart ferja satt på slippen ved fartøyvernsenteret. Det viste seg fort at roteskadane var meir omfattande enn det ein skulle tru. Etter kvart som ein undersøkte ferja og tok nye stikkprøvar, vart det avdekka nye felt med roteskadar. Mesteparten av hausten fram til desember, gjekk såleis med til diagnostisering, demontering, arkivering av delar/referanseprøvar og dokumentasjon. Sidan skadane var meir omfattande enn ein hadde lagt til grunn i det første overslaget, måtte kalkylane på istandsetjingsprosjektet reviderast i løpet av hausten. I slutten av november vart det halde eit informasjons- og drøftingsmøte mellom eigarane Fjord 1 MRF AS, Riksantikvaren og HFS. Riksantikvaren gjorde det klart at Bilfergen var eit prioritert kulturminne frå deira side, og reiarlaget ønskte på si side å få gjennomført prosjektet så raskt og effektivt som råd. Desember 2006 vart på fleire måtar ein viktig milepåle. Ein var no komen fram til eit kostnadsoverslag for ei totalrestaurering, samstundes som ein starta oppattbygginga av skroget. Tre månader seinare, ved utgangen av februar 2007 var dårlege spant skifta ut, hekk og stamn fornya, og ein var i gang med å skifte dårleg hud. Prosjektet fekk såleis ein svært god start. Dessverre måtte vi trappe prosjektet ned noko grunna press på andre prosjekt, og planlagd levering i 2008 vart utsett til Me vil takke Fjord 1 MRF AS for svært godt samarbeid, og spesielt vår kontaktperson Amund Halsebakke. Kontaktperson hos Riksantikvaren var i starten Fredrik Denneche, og det siste året Sverre Nordmo. Vi har hatt et positivt samarbeid med begge. Sist men ikkje minst har Sjøfartsdirektoratet vore involvert ettersom Bilfergen har passasjersertifikat. Her har vi òg hatt godt samarbeid. Bilfergen endeleg sjøsett etter istandsetting i Amund Halsebakke held godt tak i tampen. 4

5 Bilfergen si historie Data Kjenningsbokstaver: LFOU Byggeår: 1921 Byggestad: Ølve, Kvinnherad i Hordaland Konstruktør: Johan T. Nerhus Lengde: 56,1 fot Breidde: 16,8 fot Djupgang: 7,4 fot Bruttotonnasje: 34,02 Nettotonnasje: 13 Hovudmaskin: Bolinder Munktell, 96 hk, Eigar: Fjord1 MRF AS Bilfergen i Frå boka Båt- og skipsbygging i Vestnes av Henry Vike. Ferja var sett inn på det andre ferjesambandet i Noreg. Rekka var kappa og det var sett inn grinder som gjorde det mogleg å ta bilar sidevegs inn på dekk. Navneattesten frå 1921 seier at navnet er Bilfærgen, medan dei eldste fotografia viser at namnet er skreve Bilfergen. I 1931 fekk fartøyet ny navneattest, med e. Kort historikk M/F Bilfergen blei bygd på Tollevsverftet av Johan T. Nerhus i Ølve i Hardanger. Fartøyet vart tinga som fiskefartøy av to menn frå Ølve, Haktor Lønning og Thor Lønning. Dei to skulle ikkje komme til å gjere fartøyet ferdig. Før fartøyet var ferdig vart det seld til Aalesund Færgeselskap. Nokre kjelder oppgir at Aalesund Automobilklub overtok fartøyet, dei hadde starta prøvedrift med ein leigd fiskekutter i Men det verkar som om det var det nystarta Aaalesund Færgeselskap som sette Bilfergen i trafikk på ferjesamband nr 2 i Noreg, mellom Vestnes og Åndalsnes. Bilbrevet oppgir at fartøyet er bygd i , at det er en motorkutter og er forsynt med motor. Nokre kjelder (m.a. Vike 1994 og Masdalen 1976) opplyser at fartøyet ikkje vart gjort heilt ferdig i Ølve, men slept til Vestnes i Møre og Romsdal for ferdigstilling og motorinstallasjon ved båtbyggar Johan A Wiik. Men Torleif Nerhus, sonen Bilfergen i Det er bygd brudekk som skipparen kan gå ut på frå styrehuset. Den faste trerekka er gjort noko kortare framme og septerane er skifta ut med ei lettare utgåve. Salongen har fått lysventilar. Prisen for ein personbil var 25 kroner i Til samanlikning kosta det 16 kroner for ein personbil i

6 til båtbyggjaren Johan T. Nerhus, fortel at motoren vart innsett av ein svensk montør (svensk motor). Montøren skal ha følgd fartøyet til Ålesund som maskinist. Vike viser til ei kjelde som hugsar at maskinisten var svensk. Kanskje det var montøren som heldt fram? Nerhus fortel vidare at det vart laga ei innreiing i rommet med trebenkar, dei flytte kappa, fjerna luka og la dekk. På grunn av manglande betaling vart det rettssak. Bilbrevet, datert 2. juni 1925, vart ikkje skreve av Nerhus før saka var løyst. Dette skal ha skjedd ved eigarskifte, i følgje Nerhus. Teikningar datert 6/7-1921, ved Sunde og Søyland i Bergen, viser Bilfergen innreidd under dekk, motor er antyda i maskinrom. Her er det m.a.o. noko motstridande opplysningar, men vonleg vil det vere råd å kartlegge Bilfergen si tidlege historie ved meir dokumentasjon. Den svenskproduserte to-sylindra Bolindermotoren står framleis om bord. Nerhus opplyser at dei hadde problem med omkasting i starten (det var ikkje gir eller vridning på propellen med motoren måtte nesten stoppast og snuast slik at den gjekk motsett veg). Bilfergen i Kronpris Olav helsar dei frammøtte frå brudekket på Bilfergen. Slik såg fartøyet ut i perioden Foto frå same hending, tatt frå sida, viser at fartøyet har det lange styrehuset og postkontor. Foto truleg frå etter den andre verdskrigen. Det er perioden som er referanse for vern. Dårleg lønsemd gjorde dette til eit ustabilt prosjekt, men i 1924 tok Møre Fylkes Ruteselskap (MFR) over. Fartøyet gjekk som bilferje i Møre og Romsdal i perioden frå 1921 og heilt fram til 1960 då ho vart seld til Sund kommune sør for Bergen. Her vart ho nytta som bilferje fram til 1972 då ho vart kondemnert. I 1975 vart ho seld eit par gonger til private, for så å verta kjøpt av Søndeled Veteranskibsklub ved Risør. Dei henta ho då i Mastrevik i Nordhordland og gjekk i gang med omfattande restaurering. I 1985 vart Bilfergen tatt inn på Riksantikvaren si liste over verneverdige fartøy og i 1999 vart Bilfergen seld til Møre og Romsdals Fylkesbåtar, som vil halda fram med å ta vare på ferja som verneverdig fartøy. I perioden var Bilfergen i den tyske okkupasjonsmakta si teneste i på Vestlandet. I 1945 vart Bilfergen teken over av heimefronten, som nytta ho til å frakte tyske soldatar til samleleirer. Bilfergen vart òg nytta til å segle Kronprins Olav og den kongelege familien til Måløy og avduking av bautaen over Martin Linge 17. juni Viktige årstal 1919 Tinga som fiskekutter, men kjøpt uferdig av Aalesund Automobilklubb. Gjort ferdig som bilferje i Remmemsvik (Vestnes) - Åndalsnes 6

7 1922 Geiranger - Hellesylt Valldal - Stranda - Hellesylt - Geiranger (Molde -) Vestnes - Åndalsnes 1934 Ombygd diverse samband MFR/MRF 1940 Teken av den tyske marine for transportoppgaver i Haugesundsområdet ? Dyrkorn - Stranda - Valldal og Halsa - Kanestraum talet Solavågen - Sæbø - Øye, Hjørundfjorden 1954 Ombygd Steinsland/Sotra - Tofterøy i Hordaland 1971/1972 Lagt opp Etter ombygging i 1954 fekk Bilfergen styrehuset flytta ut til sida og brudekket vart fjerna. Ein reknar med at sidehusa ikkje vart bygd om Verna som flytande kulturminne og sett i stand til perioden I drift i regi av Søndeled Veteranskibsklub ved Risør 2005 Kjøpt attende til Møre og Romsdal, ved Fjord 1 MRF. Eigarane Aalesund Færgeselskab AS, til 1923 Møre Fylkes Ruteselskap (MFR), seinare Møre og Romsdal Fylkesbåtar AS (MRF) Molde, Sund Kommune, Sotra Øygarden & Sotra Rutelag H. Brunvoll, Balestrand Søndeled Veteranskibsklub Møre og Romsdal Fylkesbåtar AS (MRF), seinare Fjord1 MRF AS, Molde frå Ombygging Bilfergen vart ombygd fleire gonger, første gong i 1934 då ho fekk hangardekk med inn/utkøyring framme og bak, og dekkshus med gjennomgang for bilar. I 1942 vart det sett på nytt styrehus med førarlugar. I 1954 vart styrehuset flytta over på eine sida, samstundes som brudekket vart fjerna over midtgangen. Dette for å gje meir dekksplass og høgde til bilane. I 1975 vart Bilfergen ført tilbake til utsjånaden frå tida før ombygginga i Uhell/reparasjonar/vedlikehald : Ein større skrogreparasjon med fornying av bjelkar, tømmer, hud og dekk. 1942: Frontdør og baugen øydelagt av ein brottsjø på veg inn Hardangerfjorden. 1943: Kolliderte like ved Risøykaien med bukserbåten Tr. Flotte Speer, som rente inn i styrbord side midtskibs med full fart og lagde stort hol i sida. 1943: Ferja vart påkøyrd då den låg ved kai ved Haugesund slipp. D/S Reidun køyrde inn i baugen og gjorde stor skade der. 1959: Ferja fekk mange pålegg om skrogreparasjonar og difor vart ho lagt i opplag og for salg. 1970: Skipskontrollen pålegg om å skifte styrehus p.g.a. roteskader, men det vert ikkje gjort. 1972: Kondemnert av Skipskontrollen. 1975: Sett i stand og bygd om til utsjånaden frå

8 Vurdering av tilstand I tilstandsrapporten til HFS oktober 2006 vert det konkludert slik: Gjennomgangen av fartøyet har avdekka nokre hovudproblem, som kan seiast å vera hovudårsaker til dei skadane som Bilfergen har fått. På styrbord side har det vore lekkasjar i skandekket som har ført til roteskader i alt tømmer på den sida, frå akterkant av salongen til akterkant av motorrom. I dekket har det vore problem med lekkasjar, og desse har delvis vore utbetra ved å legge inn nye, korte deler i dekket. Dekksbjelkane i salongen har òg vore delvis skifta. Problema med lekkasje har ikkje stoppa, slik at dei nye materialane raskt har blitt dårlege. Ei årsak er truleg at sopp frå gamle deler har smitta over på nye. Samstundes har det generelt vore eit godt klima for soppen i dekket. Vatn frå dekket har trekt innunder dekkshuset. Fronten av dekkshuset står rett oppå dekket, ein konstruksjon som gjer det mogleg at vatn konstant kan trenge inn. Dette har skapt roteplassar under heile dekkshusrama. Det er store roteskadar ned mot hovuddekk og opp mot brudekk på begge sider. På babord side er det ein dårleg konstruksjon som har ført til lekkasjar i forkant av dekkshuset. Styrbord yttervegg er også dårleg. Totalt sett er det best å ta ned dekkshuset og setja opp nytt med mest mogleg gjenbruk av det gamle. Dette vil og letta arbeidet med skifting av dekk. Styrehuset har ein konstruksjon som gjer det mogleg for regnvatn å trenge inn i fronten. Her er det venteleg dårleg tilstand på treverket. Taket på styrehuset manglar dryppkant, slik vatnet frå taket vert hengande og sigande innunder takplankane og inn i veggen. Vatn frå brudekket har rent ned i Bjelkevegaren på styrbord side visste vi var roteskadd i maskinrommet og framover et stykke i salongen. Maskinrommet var kledt med blekk som vern mot brann. Oppunder blekket var det fuktig som eit resultat av lekkasjar gjennom dekk. Her hadde soppen gode kår. Framme i baugen var huda svært skadd av såkalla elektrokjemisk rote. Årsaken til slike skader er ofte vanskeleg å stadfeste, men her var det truleg kontakt mellom stamnskoning og ishud, og korrosjon som følge av dette, som var årsak. postlugaren som ein følgje av dårleg drenering av regnvatn frå brudekket. Ein bjelke står med endeved rett ut slik at vatnet har fått trenge inn i bjelken. Elektrokjemisk rote har skapt problem og øydelagd fleire hudplankar på babord side frå motorrommet og framover. Også rundt motorluka på dekk er det teikn på elektrokjemisk rote. 8

9 Antikvarisk arbeid og dokumentasjon Retningslinjer for istandsettinga Bilfergen er sett i stand etter antikvariske retningslinjer. Med det meinast at delar som vert skifta ut vert erstatta med nye delar i same material og med same handverksmessige utføring. Referansetidspunkt for vern er Til overflatehandsaming og impregnering er det brukt dei same midlane som har vore nytta i den aktuelle driftsperioden for fartøyet. For å sikre treverket mot rote er det i tillegg nytta moderne rotehindrande middel (Boracol). Bilfergen har passasjersertifikat for 40 passasjerar i fartsområde 2 (skal endrast til fartsområde 1). Dei fleste deler som er skifta ut på Bilfergen, er skifta som heile deler. Det har i liten grad vore lusa og limt inn mindre bitar i eldre deler. Ein av grunnane til dette er at mykje av dei materialane som var skifta ut i denne omgangen var material som var skifta under førre istandsetting på 1970-talet. Når det gjeld I dekket var det ein blanding av gamle og nye materialar. Det såg ut til at soppen hadde etablert seg så grundig at dei nye materialane vart infisert etter overraskande kort tid. skrogdeler har vi halde oss til reglane for korleis spant og plank skal omskøytast for at krav til styrke skal vere oppretthalde. Bruk av materialar og verktøy Spora etter verktøybruk i skroget varierte ein del. Det heng naturlegvis saman med alle dei ombyggingane og reparasjonane som ferja har gått gjennom sidan ho var ny i I tida rundt 1920 hadde ikkje Nerhus elektriske maskiner på verftet. I 1939 kjøpte Nerhus ein stasjonærmotor med reimoverføring, og først i 1952 fekk dei elektrisitet. Fartøyet vart med andre ord bygd med manuelt verktøy som t.d. øks, sag, høvler og hoggjern. Hudplankane til Bilfergen var opphavleg vart skoren på ei oppgangssag på den andre sida av fjorden. Material som er sett inn seinare er skore på sirkelsag. I 1934 vart Bilfergen ombygd ein del. Seinare att på 1940-talet vart ho fleire gonger påkøyrd og reparert. Dette har ført til nye utskiftingar av materialar og med bruk av tidas verktøy og maskiner. Etter 1950 har skroget vorte reparert etter kvart som Skipskontrollen påpeika noko. Så i 1975 vart det gjort ei istandsetting og tilbakeføring, utan spesiell tanke for autentisk material- og verktøybruk. Summen av alt dette vert at botn av skroget med hud og spant ber enno i seg gamle materialar med spor etter manuelt opphavleg verktøybruk, medan det lenger opp er mykje nytt. Ved HFS er det i første rekke opp til handverkarane å velja verktøy som gjer arbeidet rasjonelt, men samstundes gje overflaten ein sluttføring som stemmer med referanseperioden. Det tyder at ein ikkje skal sjå spor etter elektrisk høvel eller dimensjonshøvel. Slike spor skal fjernast med t.d. handhøvel. Ved HFS har det vorte nytta til dels furu frå Hardanger til spant, medan det meste av trematerial er levert av Materialbanken AS i Vingelen. Gangen i rekonstruksjonen og bearbeidinga av eit spant illustrerer godt vertøybruken som vert nytta ved istandsetjinga av Bilfergen. Til vanleg vert spantemnet som skal nyttast i skroget 9

10 først justert til rett dimensjon med ein elektrisk dimensjonshøvel. Deretter vert fasongen grovt tilskoren på ei elektrisk bandsag. Fintilpassinga av spantet til huda vert gjort med elektrisk høvel og skarøks (tverrøks). Sletting av spant vert gjort med elektrisk høvel. Dokumentasjonsgrunnlaget Langt på veg har vi halde oss til det som vart gjort ved førre istandsetting. Ein veit likevel av erfaring at det dukkar opp nye moment når ein først leiter, og stiller spørsmål ved tidlegare dokumentasjon. Eit problem har vore at vi har hatt lite tilgjengeleg dokumentasjon frå den aktuelle perioden, Nokre foto har vore tilgjengeleg, og nokre har kome til etter kvart. Der det har vore uvisse har vi halde oss til dei vala som vart gjort under førre istandsetting. Ved eit par høve har vi sett på bilda at det vart gjort feil i 1975, og lagt fram for eigarane at det burde vore endra. Vidare har Riksantikvaren vore konsultert, og konklusjonen har vore at ein har halde seg til løysingane frå Dette gjeld fargen på skansekledning. Han var svartmåla før 1954, men vart kvitmåla i Her valde ein etter ønskje frå eigarane å halde på kvitmålinga. Vidare var det open rekke framme på kvar side før Her vart den lukka rekka frå etter 1954 vidareført. Ein del rør som kjem opp frå oppvarming og ventilasjon var ikkje likt på bileta frå før 1954 som det var etter Her valde ein òg å halde på dei nyare løysingane. Nokre endringar av mindre synleg karakter har vi tillate oss å gjere. Eit par forbetringar når det gjeld konstruksjon av dekkshuset har vore gjort etter godkjenning av Riksantikvaren. Det same gjeld dekket, som nå er lagt med drivreim. Gamle bilde er ofte dei beste kjeldene. Dette bildet vart ikkje kjend for oss før langt ut i prosessen. Her kan ein sjå at styrehus og bestikklugar er bygd opp på ein litt annan måte enn slik det var gjort under istandsettinga på 1970-talet. Om denne kunnskapen ville fått konsekvensar er uvisst, då styrehuset vart nytta vidare. Men det kan vere nyttig å vite når ein ein gang i framtida må gjere omfattande istandsetting på styrehuset. Søndeled Veteranskibsklub har sjølve uttala at dei gjekk fram mest som amatørar Dei var ikkje så nøye med materialane, dei var ikkje av dei beste. Som rettesnor for arbeidet brukte dei snittteikningar og noko fotomateriale. Og så fantes det eine dekkshuset. Brudekk og styrehus var fjerna, sidehuset på dekk stod att. Sjølve skroget har som før nemnt vorte skada og reparert ein del gonger opp gjennom tidene. Likevel var det meir att av den opphavlege skrogkonstruksjon under dekk og under vasslinja. Demonteringa av roteskadd hud, spant og garnering utover hausten 2006 viste at nedre del av skroget inneheld for det meste originale spant frå Tendensen er naturleg nok det same for huda, med gamal hud lengst nede. All garnering, bortsett frå nokre få plankar under maskina, var frå istandsettinga i Desse er framleis i båten. 10

11 Dokumentasjonsarbeidet Dokumentasjon av prosjektet har hatt fleire innfallsvinklar. For det første var det viktig å skaffe til veie tilstrekkeleg materiale i form av foto, skisser, deler osv. for å vere i stand til å bygge fartøyet opp igjen. Vidare har heile prosessen med demontering og oppbygging blitt dokumentert med foto, notat og til dels noko videofilm. Arkiveringssystem I startfasen av dokumentasjonen vart rominndelingane i fartøyet teikna inn på tre skisser, eit for kvart plan i fartøyet. Kvart rom har fått ei mappe med eit nummer i det digitale fotoarkivet til Bilfergen. På den måten kan ein arkivera fotodokumentasjon i mapper som høyrer til dei enkelte romma i Bilfergen. Dette gjer det lett for konsulent og handverkar å finna att dokumentasjonen frå dei ulike romma etter kvart som istandsetjinga skrid fram. Deler som er demontert er merka etter det same systemet. Dokumentasjons- og arkiveringsprosessen I det fylgjande vil vi beskriva gangen i dokumentasjonsprosessen, dvs. fotografering og arkivering og vil illustrera det med to døme. For å kunna få eit innblikk i den heilskaplege prosessen med å setja i stand ferja har vi forsøkt å fortløpande fotografera framdrifta før og under demontering, og deretter under rekonstruksjon. I tillegg har handverkarane som har arbeidd med demontering laga skisser, gjort oppmålingar og fotografert viktige detaljar som skal nyttast når rom, innreiing og inventar skal rekonstruerast og monterast. Dette kravde Slipptaket måtte demonterast for å få Bilfergen på slipp. På det tidspunktet var vi ikkje klar over at tilstanden var så dårleg at store deler av dekkshuset måtte fornyast. Sjølv om det var ein stor operasjon å gjere om slipptaket fekk vi ein god arbeidsplass gjennom heile prosjektet. Styrehuset sette vi stand for seg og løft om bord etter å ha slept ferja ut av slippskuret. Lagring av deler og utstyr var ei utfordring. Her har vi innreidd ein konteinar med hyller og fylt opp. forholdsvis mykje tid då det til tider var mange som arbeidde med demontering på ulike stader i fartøyet. Ved slutten av kvar arbeidsdag, eller med nokre dagars mellomrom, vart bileta overført frå kamera til ein pc. I programmet Foto Station fekk kvart bilete nokre stikkord (metadata) og plassert på rett plass/rom i Bilfergen. Samtidig oppretta vi ei mappe med favorittar der vi la inn bilete som kan vera nyttig å ha i månadsrapportane og til anna formidling. Dokumentasjon av handverksprosessar: For å sikra den handlingsborne kunnskapen ved HFS og for å ha ein god dokumentasjon av arbeidet som vart gjort, har vi forsøkt å dokumentera 11

12 handverksprosessar knytt til rekonstruksjon av skroget. Viktige prosessar vart fotografert etter kvart. Eit døme er skifting av spant. Her startar ein med å riva det gamle spantet for deretter å sletta huda og gjera ho rein for smuss og rote. Deretter skal det lagast ein skant/modell som i grove trekk avspeglar fasongen til det nye spantet. I fotoarkivet ligg prosessen dokumentert med 25 steg fordelt på ca 270 digitale foto. Rapportering og loggføring Vi har skreve korte loggar om framdrifta i prosjektet og notert moment som var viktige å få med i rapporten. Vidare har det vore utarbeidd ein kort rapport omtrent kvar månad (i alt 19 månadsrapportar). Denne har vi sendt til eigarane og lagt ut på Poenget med denne rapporten har vore å visa framdrifta i prosjektet på ein enkel, lettforståeleg og poengtert måte for både eigarane av Bilfergen, for Riksantikvaren, og internt for tilsette ved HFS. Den opne rapporten skal styrka informasjonen til eigarane om framdrifta samstundes som dei får meir kunnskap om korleis fartøyvernsenteret og arbeider med slike prosjekt. Tanken er at ein ved fullført istandsetjing skal kunna sitja att med eit forholdsvis stort men lettforståeleg dokument om heile istandsetjingsprosessen. Det vil kunna vera ein nyttig referanse for ettertida for eigarane og dei som ikkje har så mykje kunnskap om Bilfergen. I tillegg er alle bileta i månadsrapportane merka med referanse til Bilfergen sitt fotofavorittarkiv, slik at eigarane lett skal kunna be om kopi av bilete til bruk i si eiga formidling eller det kan brukast som utgangspunkt for å laga brosjyrar, hefter eller liknande formidlingsprodukt. Også det at andre ved fartøyvernsenteret kan lesa rapportane og koma med kommenterar eller rettingar kan vera med og kvalitetssikra dei tekniske og antikvariske aspekta ved istandsetjingsprosjekt. Maskina, Bolinder Munktell 96 hk, har stått om bord sidan fartøyet var nytt. Ho skal vere frå 1916, men kvar denne informasjonen kjem frå er uvisst. 12

13 Skrogarbeid Kjøl og kjølsprenging Kjølen er av eik. Den var i god stand og vart ikkje skifta. Han har følgjande mål: breidde 7,5 tommar målt midtskips, synleg høgde under huda er 8 tommar målt midtskips ved skøyten. Kjølen er altså skøytt på midten med ein skrålask som er om lag 43 tommar lang. Bakre del av kjølen er truleg reparert då den er om lag 2 ¼ tomme grunnare enn framdelen av kjølen. Difor er det fora på to lauskjølar under bakre kjøldel, medan det under fremre kjøldel berre er fora på ein lauskjøl. Sjølve kjølen minkar av på høgkant mot fram- og akterendane og har fylgjande mål: I akterkant ca 4 tommar og i forkant ved overgang lot ca 6 ¼ tomme. Under kjølen er det som før nemnd fora på ein lauskjøl i forkant av skøyten medan det er fora på to lauskjølar aktafor kjølskøyten. Lauskjølane aktafor skøyten er 2 ¼ og 2,5 tommar tjukke medan lauskjølen framfor skøyten er 2,5 tommar. Lauskjølane er av furu og like breie som kjølen, altså 7,5 tommar. Mellom kjølen og lauskjølen ligg eit lag med tjærefilt. Då Bilfergen vart sett på slipp ved HFS i september var ho kjølsprengd og det vart målt til om lag 10 cm midtskips. Bilfergen var ny i 1921 og skal førast attende til perioden I 1934 var ferja framleis så ny at noko kjølsprenging kan ein ikkje rekna på at det har kome på dette tidspunktet. Likeeins reknar ein med at for tidsrommet har kjølsprenginga auka forholdsvis lite. Den kjølsprenginga som ferja hadde hausten 2006 føreset vi har kome i tida etter I intervjuet med Torleif Nerhus, son til ferjebyggaren, vert det sagt at ved nybygg var det vanleg å la kjølen få ein liten kryl ned på midten slik at det skulle bremsa den ustoppelege kjølsprengingsprosessen. Med bakgrunn i desse momenta vart det difor bestemt å senka kjølen ned så han vert bein utan opp- eller nedspenn. Oppretting av skroget Som nemnd var Bilfergen kjølsprengd med ca 10 cm då ho vart sett på slipp ved HFS i september I tida etter dette, og då spesielt i perioden november 2006 til februar 2007 vart kjølen gjennom tre etappar senka ned mot null, d.v.s. bein kjøl utan opp- eller nedspenn. Etter kvart som kjølsprenginga sig på i eit skrog, så endrar også dette litt på linjene og proporsjonane i skroget. Eit svært kjølsprengd fartøy kan få ein beinare springlinje langs dekket, eller kurve som slår feil veg. Hekken bak på styrbord var noko lågare enn på babord. Det kan m.a. skuldast at bjelkevegaren på styrbord side i hekken ikkje var festa til dekksbjelkane med meir enn to-tre spikrar, han låg meir og mindre laust oppå hekksbjelkane. Heilt i akterkant av hekken låg ein tverrbjelke av tre Kjølspreng tyder at kjølen skyt opp slik at han ikkje lenger er bein. Dette er ein naturleg prosess som skjer med fartøy som vert liggande, eller som går utan last i lasterommet. Der fartøyet har størst oppdrift vert kjølen trekt oppover, medan han i endane vert trykt ned. Her er det mindre oppdrift i skroget. Samstundes er det mykje tyngde i endane; maskin akter og anker, ballast m.m. framme. 13

14 som var ganske roten og som var innkledd med ein jernskoning. Feste mellom jernskoningen og tverrbjelken var delvis rusta sund, slik at skoningen låg delvis laus på bjelken. På grunn av kjølsprenginga kryla dekket seg så mykje opp midtskips at dørene under styrehuset ikkje let seg lata att. I tillegg hadde fasongen på skroget kome noko ut av stilling då framre del av skroget var usymmetrisk om senterlinja og om lag 20 cm vidare på babord i framkant av salongen. Akter på styrbord side ved maskinrommet var skroget også 10 cm vidare enn på motsatt side. Alt i alt var skrogfasongen til den 85 år gamle ferja endra seg ein del i løpet av åra. I mars 2007 såg vi skroget som retta opp så godt det lot seg gjera. Då var hekken bygd opp med nytt treverk, og forskipet var nokolunde likt på begge sider. Midt/akterdelen av ferjeskroget er framleis litt ute av symmetri, og det må ho truleg leva vidare med ei stund då det vil krevja forholdsvis mykje arbeid og kostnader å retta opp dette. Ein annan sak er at vi ikkje kan vite om skroget nokon gong har vore heilt symmetrisk. Mest truleg er at det ikkje har vore det. Springen i skroget er no likt på begge sider, men som sagt, ho er framleis ein tanke breiare bak på styrbord side. Opprettinga av skroget førde til at skotta i salongen endra helling. Dermed fekk vi eit problem når innreiinga skulle monterast tilbake. Innreiinga passa ikkje lenger, og vi hadde ikkje endra på noko, unntatt då å rette opp kjølen. Da var det ikkje anna å gjere enn å tilpasse benkene og putene til den nye røynda, og problemet var såleis ikkje verre enn at det let seg løyse greitt. Kjølsvinet På oversida av kjølen, oppå bunkane (botnstokkane), ligg kjølsvinet som såg ut til å vera opphaveleg og i bra stand. Kjølsvinet er breiast midtskips og smalnar av i fram- og akterkant: I framkant: breidde 5 høgkant 7 På midten: breidde 9,5 høgkant 8,5 I akterkant: breidde 7 høgkant 6,5 Kjølsvinet var ikkje teke ut av båten, då det ikkje vart skifta botnstokkar. Det hadde samla seg mykje oljesmuss i botn ved kjølsvinet. Dette var tømt, spylt og gjort reint. Kjølboltar Kjølboltane skal kontrollerast kvart tiande år. Kor tid dette sist vart gjort er litt uvisst, men no kravde Sjøfartsdirektoratet at desse skulle kontrollerast. Mange av kjølboltane var skadde av korrosjon. Tendensen var at boltane vart dårlegare di lenger bak ein kom i skroget. Boltane er tæra mest på to plassar: I overgangen mellom kjølsvin og spant, og i overgangen mellom spant og kjøl. Det var 25 kjølboltar i skroget inklusiv boltane som går gjennom kneet nede i baugen (det er 23 spant). Kjølboltane har litt varierande lengde, omkring 70 cm, og dimensjonen er 24 mm. I toppenden er ei skive under eit lite hovud medan andre Den eine måten vi trekte kjølboltar på var med donkraft. 14

D/S Stord 1 Månadsrapport april-mai 2011

D/S Stord 1 Månadsrapport april-mai 2011 D/S Stord 1 Månadsrapport april-mai 2011 Hardanger Fartøyvernsenter Åsmund Kristiansen 1 April og halve mai var siste periode i dette prosjektet. Søndag 15. mai var det arrangement om bord i samband med

Detaljer

D/S Stord 1 Månadsrapport - januar 2010

D/S Stord 1 Månadsrapport - januar 2010 D/S Stord 1 Månadsrapport - januar 2010 Hardanger Fartøyvernsenter Åsmund Kristiansen 1 Arbeidet med innreiing og trearbeid på D/S Stord 1 har gått over fl eire år. Det heile starta på med dokumentasjonsrapporten

Detaljer

Galeas Svanhild. Boring av hol for propellgjennomføringar. Mikkel Rust

Galeas Svanhild. Boring av hol for propellgjennomføringar. Mikkel Rust Galeas Svanhild Boring av hol for propellgjennomføringar Mikkel Rust Hardanger Fartøyvernsenter Rapport Nr. 5-2002 Tittel: Svanhild Undertittel: Boring av hol for propellgjennomføringar Forfattar: Mikkel

Detaljer

Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar

Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar For å sikre ei einskapleg rapportering i samband med oppmoding om utbetalingar, og ved årsrapportering/sluttrapportering etter ferdig utført (del-)prosjekt,

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

Bilfergen Månedsrapport - november 2007

Bilfergen Månedsrapport - november 2007 Bilfergen Månedsrapport - november 2007 Hardanger Fartøyvernsenter v/ Axel Bjelke Bildet over viser status på dekk pr. 3/11-2007. Før dekksleggingen kan begynne for alvor må de siste bjelkene på plass.

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Dokumentasjon Fagprøve i Trebåtbygging. Michael Grøstad-Torjusen. Bytting av bordganger

Dokumentasjon Fagprøve i Trebåtbygging. Michael Grøstad-Torjusen. Bytting av bordganger Dokumentasjon Fagprøve i Trebåtbygging Michael Grøstad-Torjusen Bytting av bordganger Jeg startet med å feste to klosser på det sprukne bordet som skulle byttes. Disse klossene har som hensikt å hindre

Detaljer

HANDHØVLING AV GOLVBORD

HANDHØVLING AV GOLVBORD Roald Renmælmo HANDHØVLING AV GOLVBORD Du har kanskje gått på eit gamalt golv, eit med 6 meter lange bord som er 12 breie, 2 tjukke og smalnar av frå rot til topp? Har du tenkt på korleis dei har klart

Detaljer

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen»

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» - Og skisser til mogeleg opprusting Status Bygget er eit eldre bygg bygd midt på 1960-talet. Bygget framstår i hovudtrekk slik det var bygd. Det er gjort nokre endringar

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

Skaalurensamlinga. Ekskursjon 7. Klasse -08

Skaalurensamlinga. Ekskursjon 7. Klasse -08 Skaalurensamlinga Ekskursjon 7. Klasse -08 Skaalurensamlinga Skaalurensamlinga er eit museum som syner den verksemda som Skaaluren Skibsbyggeri dreiv i perioden 1855-1955. Samlinga inneheld teikneutstyr,

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne?

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne? Norsk etnologisk gransking Desember 1956 Emne 61 TURKESTOVA 1. Var det vanleg i Dykkar bygd å ha eit hus som dei kalla turkestova, tørrstugu, tørrstua, tørrstoga, trøstogo, tørrstugu, trystugu, trysty,

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Taubruer. Leik med tau Utvikla av Friluftsrådet for Ålesund og omland ved Christer Lundberg Nes, fagleiar aktivitet. - 1 -

Taubruer. Leik med tau Utvikla av Friluftsrådet for Ålesund og omland ved Christer Lundberg Nes, fagleiar aktivitet. - 1 - Taubruer Leik med tau Utvikla av Friluftsrådet for Ålesund og omland ved Christer Lundberg Nes, fagleiar aktivitet. - 1 - Forord Dette kompendiet vart skrive då Friluftsrådet for Ålesund og omland vart

Detaljer

FOLKVANG 05.12.2012 SLIPPRAPPORT OG TILSTANDSKONTROLL 2012

FOLKVANG 05.12.2012 SLIPPRAPPORT OG TILSTANDSKONTROLL 2012 05.12.2012 SLIPPRAPPORT OG TILSTANDSKONTROLL 2012 FOLKVANG SLIPPRAPPORT OG TILSTANDSKONTROLL 2012 SLIPPSETT 2012 Folkvang var slippsatt ved Nordnorsk Fartøyvernsenter i periodene 20-22. mars og 17. april

Detaljer

Dekklegging D/S Børøysund

Dekklegging D/S Børøysund Dekklegging D/S Børøysund Rapport av Karsten Mæhl og Axel Bjelke HFS rapport nr.7-2006 Hardanger Fartøyvernsenter D/S Børøysund Rapport av Karsten Mæhl og Axel Bjelke Hardanger Fartøyvernsenter 2006 ISSN

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 18.05.2016 35308/2016 Åge Ødegård Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3 Nynorsk Leite etter mat Her er tre prosjekt som handlar om kva små skapningar et, og korleis dei leiter etter mat. Først må du finne verkelege maur,

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Kort omtale og vurdering av dei innkomne søknadane

Kort omtale og vurdering av dei innkomne søknadane Kort omtale og vurdering av dei innkomne søknadane Tiltak Vurdering Søknadssum/ totalkostnad 1 Loftesnes, hovudhuset Arbeidet med salen er i sluttfasen og fylkesdirektøren vurderer det som viktig at 450

Detaljer

Bilete og figurar i Word

Bilete og figurar i Word Bilete og figurar i Word av Kjell Skjeldestad Ofte har me behov for å setje inn ulike illustrasjonar i teksten vår. Det kan vere bilete, teikningar, diagram osv. Me skal sjå på nokre av dei mulegheitene

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT 1. Føremål Ordninga gjeld tiltak for sikring og istandsetting av verdsarvstaden Bryggen. Målsettinga er

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 Kraftfondet - alternativ plassering TILRÅDING: Kommunestyret vedtek å la kapitalen til kraftfondet stå i ro inntil vidare

Detaljer

Rapport. Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010

Rapport. Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010 Rapport Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010 Sak: Jotunheimen nasjonalpark. Rydding av gamalt søppel i Fannaråken-området. Rapport. Frå oppsynsmann:

Detaljer

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Kjære alle! Gratulerer alle med dagen. Dette er ein merkedag for bevaringstenestene både her i fylket og nasjonalt! Hordaland

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå.

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå. 13. POLYGONDRAG Nemninga polygondrag kjem frå ein tidlegare nytta metode der ein laga ein lukka polygon ved å måle sidene og vinklane i polygonen. I dag er denne typen lukka polygon lite, om i det heile

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Desember 1953 R E I P O G T A U. R e i p

Norsk etnologisk gransking Desember 1953 R E I P O G T A U. R e i p Norsk etnologisk gransking Desember 1953 Emne nr. 41. R E I P O G T A U R e i p Med spørjelistene nr 41 og 42 vil vi freista få eit oversyn over dei ymse slag tau og reip som har vore nytta på bygdene

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Notat om historie og kulturlandskap

Notat om historie og kulturlandskap Notat om historie og kulturlandskap på del av g.nr. 40, br.nr. 1 og 13 Hauge i Kvinnherad planlagt regulert til bustadføremål. Tunet 2012 Hatlestrand november 2012 Karin Rabben Vangdal og Svein-Åge Vangdal

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Bruk av reiserekning i Agresso

Bruk av reiserekning i Agresso Bruk av reiserekning i Agresso Generell saksgang: 1. Reiserekning på web skal fyllast ut av den tilsette. 2. Når reiseregning er ferdig utfylt, skal den tilsette skrive ut reisebilag og stifte kvitteringar

Detaljer

M/K IDSAL Rapport etter istandsetting 1999 2002 Av Morten Hesthammer

M/K IDSAL Rapport etter istandsetting 1999 2002 Av Morten Hesthammer M/K IDSAL Rapport etter istandsetting 1999 2002 Av Morten Hesthammer Rapport nr 4-2003 Hardanger Fartøyvernsenter juni 2003 1 M/K IDSAL Rapport etter istandsetting 1999-2002 Av Morten Hesthammer Rapport

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

M/S NYBAKK SI HISTORIE

M/S NYBAKK SI HISTORIE M/S NYBAKK SI HISTORIE M/S Nybakk vart bygd på Vaagland Båtbyggeri, rett nord for Kristiansund N, i 1961. Nybygget vart tildelt kallesignalet JXPH då kjølen vart strekt. Bueland Det var brødrene Jakob,

Detaljer

M/F Folgefonn I Rapport fra perioden juni 2010 til november 2011

M/F Folgefonn I Rapport fra perioden juni 2010 til november 2011 M/F Folgefonn I Rapport fra perioden juni 2010 til november 2011 Hardanger Fartøyvernsenter Karsten Mæhl 1 Arbeider utført ved Dåfjorden slipp Etter M/F Folgefonn I sin ankomst til Norge i juni 2010 ble

Detaljer

M/S GRANVIN. Rapport etter utbetring av dekk, våren 2003. Gunnar Furre. Hardanger Fartøyvernsenter Mai 2003 Rapport nr. 3/03

M/S GRANVIN. Rapport etter utbetring av dekk, våren 2003. Gunnar Furre. Hardanger Fartøyvernsenter Mai 2003 Rapport nr. 3/03 M/S GRANVIN Rapport etter utbetring av dekk, våren 2003 Gunnar Furre Hardanger Fartøyvernsenter Mai 2003 Rapport nr. 3/03 Tittel: M/S Granvin Undertittel: Utbetring av dekk vår 2003 Forfattar(ar): Gunnar

Detaljer

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad.

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad. FIBER TIL HEIMEN Utbygging av fiber Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga til din bustad. Fiber til heimen F Ø L G J A N D E V I L S K J E F R A M O V E R Entreprenøren legg ned fiberkabel

Detaljer

M/B Fyk. Styrehus. HFS rapport nr. 8-2009 Hardanger Fartøyvernsenter. Karsten Mæhl

M/B Fyk. Styrehus. HFS rapport nr. 8-2009 Hardanger Fartøyvernsenter. Karsten Mæhl M/B Fyk Styrehus Karsten Mæhl HFS rapport nr. 8-2009 Hardanger Fartøyvernsenter 1 M/B Fyk Styrehus Karsten Mæhl 2009 HFS rapport nr. 8-2009 Hardanger Fartøyvernsenter ISSN 1503-9927 2 Innhold Innhold...

Detaljer

Store dokument i Word

Store dokument i Word Store dokument i Word versjon 2007 av Kjell Skjeldestad Hjelp til betre organisering av skrivearbeidet august 2009 Ved skriving av store dokument er det viktig å få god oversikt over dei ulike delane av

Detaljer

GRYTØY 07.04.2011 Befaring 31. mars 2011

GRYTØY 07.04.2011 Befaring 31. mars 2011 GRYTØY 07.04.2011 Befaring 31. mars 2011 Grytøy BEFARING 31. MARS 2011 GENERELT: Befaring ble utført 31. mars 2011, på grunnlag av henvendelse fra Harstad Kystlag ved Trond Nordmark. Kystlaget ønsket bistand

Detaljer

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-21 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 26.09.2012-27.09.2012 16.10.2012-17.10.2012 FINANSRAPPORT 2.

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

M/S Arnafjord. Rapport november-desember 2012. Hardanger Fartøyvernsenter. Åsmund Kristiansen

M/S Arnafjord. Rapport november-desember 2012. Hardanger Fartøyvernsenter. Åsmund Kristiansen M/S Arnafjord Rapport november-desember 2012 Hardanger Fartøyvernsenter Åsmund Kristiansen 1 Bygget for handelsmann Markus Nese i 1937, som «agentbåt», dvs. båt for handelsreisende. Båtbygger var Olav

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik (Basert på opplysningane i artikkelen nedanfor.) Brukt blåsesand inneheld komponentar av det som er sandblåst, og er å rekne

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT 1. Føremål Ordninga gjeld tiltak for sikring og istandsetting av verdsarvstaden Bryggen. Målsettinga er

Detaljer

KONTSTRIKKING. Dersom det skal vere lue, genser, jakke eller skjørt, kan det vere naturleg å starte med ein høveleg kant og halve ruter.

KONTSTRIKKING. Dersom det skal vere lue, genser, jakke eller skjørt, kan det vere naturleg å starte med ein høveleg kant og halve ruter. KONTSTRIKKING I kontstrikking strikkar ein rute for rute omgangen rundt frå kant til kant i plagget ruterekkje for ruterekkje. Maskane på ei strikka rute blir verande på siste pinne og ein går rett over

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 3, 4, 7 og 8 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Fullriggeren JARRAMAS

Fullriggeren JARRAMAS Fullriggeren JARRAMAS Rekonstruksjon av dekksbysse Morten Hesthammer SMM 1 Datablad Tittel: Undertittel: Forfattere: Utgiver: Fullriggeren Jarramas Rekonstruksjon av dekksbyssa Morten Hesthammer, Marinmuseum

Detaljer

D/S Børøysund. Innreiing av lugarar og salong i forskipet m.m. Alf Storaas

D/S Børøysund. Innreiing av lugarar og salong i forskipet m.m. Alf Storaas D/S Børøysund Innreiing av lugarar og salong i forskipet m.m. Alf Storaas Rapport no. 8. 2001 Hardanger Fartøyvernsenter November 2001 Tittel: D/S Børøysund. Undertittel: Innreiing av lugarar og salong

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Sansehage Kleppheimen

Sansehage Kleppheimen 2012 Sansehage Kleppheimen Anne Reidun Garpestad Ressurskommune universell utforming Klepp og Time 01.06.2012 Sansehagen ved Kleppheimen Sansehagen vart opna vår 2012. Det er eit gammalt utområde ved Kleppheimen

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Mylnå etter tusenårsskiftet.

Mylnå etter tusenårsskiftet. Historikk Mylnå i Volda har tradisjonar frå 1864, då den vart bygd ved Øyraelva, og vart driven med vasskraft. Seinare vart utstyret flytta til Dalebuda på Rotset, der ein dreiv til bygget brann ned til

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Rapport om fysisk arbeidsmiljø på Tysnes skule. November 2012

Rapport om fysisk arbeidsmiljø på Tysnes skule. November 2012 Rapport om fysisk arbeidsmiljø på Tysnes skule November 2012 Omvisning på Tysnes skule Underteikna vart invitert av rektor til eit møte den 1. november for å sjå på dei fysiske tilhøva på skulen. Delar

Detaljer

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184 Svineøkonomi Per Herikstad Hå Gardsrekneskapslag Peder Skåre Sparebank 1 SR-Bank Det siste året har vore prega av stort fokus på ubalanse i svinemarkedet. Overproduksjon gir lågare prisar for svineprodusentane

Detaljer

Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer

Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer SSB. Partifinansiering 2014, lag med org.nr., 06.05.2015, s 1 Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer Pålogging i Altinn For å få tak i

Detaljer

Rapport fra seminar om dokumentasjon 2003

Rapport fra seminar om dokumentasjon 2003 Rapport fra seminar om dokumentasjon 2003 Rapport nr. 3-2005 Hardanger Fartøyvernsenter Forord Av ulike årsaker er denne rapporten blitt liggende. Det beklager vi, og håper likevel at den kan komme til

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling

Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling 1 Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling og visse konsekvensar:... 6 Ulike roller i Fronter...

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer