Алкини АЛКИНИ. Органска хемија применета во фармација Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Алкини АЛКИНИ. Органска хемија применета во фармација Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје"

Transkript

1 АЛКИНИ Електронска структура на алкините; Примена; Номенклатура; Киселост на алкините; Добивање на алкини; Реакции на алкини: редукција, хидрохалогенација, хидратација, халогенирање, озонолиза и алкилирање; Стратегија за органските синтези Алкини 2 Алкини се органски соединенија што содржат C C тројна врска врска врска C C тројната врска е резултат од интеракција на два sp-хибридни С-атоми. Се формира 1 sp-sp -врска и 2 р-р -врски. врска 1

2 3 Алкини Поради присуството на 2 π врски и нивната електронска густина, алкините (слично како и алкените) се однесуваат како нуклеофили Присуството на сигма врска ги прави молекулите постабилни ЗОШТО? 4 Алкини - примена Ацетилен,, е наједноставниот алкин Се добива индустриски со загревање на метан на високи температури Се користи како гориво за заварување и како прекурсор за синтеза на покомплексни алкини Повеќе од 1000 различни алкини се изолирани од природните продукти Еден пример е хистрионикотоксин, отров изолиран од јужно-афрички жаби што се употребува при лов од страна на јужно-африканските племиња, нанесен на врвот од стрелите хистрионикотоксин 2

3 Алкини - примена 5 Пример за синтетски алкин е етинилетрадиол Активна супстанција во контрацептивните препарати Присуството на тројната врска ја зголемува потенцијата на лекот споредено со природниот аналог (што не содржи тројна врска) етинилестрадиол Како C C тројната врска влијае на геометријата на молекулата? Нејзината ригидност? Нејзините интрамолекулски интеракции? Алкини - номенклатура 6 Алкините се именуваат според истите правила што важат за алканите со мали измени: 1. Идентификација на главната низа, каде се содржи C C тројната врска 2. Идентификација и именување на супституентите 3. Одбележување на локантот (и префиксот доколу е потребно) на секој од супституените, при што C C тројната врска треба да добие колку што е можно помал број 4. Подредување на нумерираните супституенти пред главното име според азбучен ред. Се игнорираат префиксите (освен префиксот изо) кога се редат според азбучен редослед 5. Локантот на C C тројната врска се става или пред главното име или пред суфиксот ин. 3

4 Алкини - номенклатура 7 1. Идентификација на главната низа, каде се содржи C C тројната врска пентан пентен пентин Главна низа = октан Главна низа = хептин 2. Идентификација и именување на супституентите Алкини - номенклатура 8 3. Одбележување на локантот (и префиксот доколу е потребно) на секој од супституените, при што C C тројната врска треба да добие колку што е можно помал број точно неточно Локантот се означува со ЕДЕН број, НЕ два. Иако тројната врска ги врзува јаглеродните атоми на 2ра и 3та позиција, локантот помалиот од двата броја 4

5 Алкини - номенклатура 9 4. Се потредуваат нумерираните супституенти пред главното име според азбучен ред. Се игнорираат префиксите (освен префиксот изо) кога се редат според азбучен редослед 5. Локантот на C C тројната врска се става или пред главното име или пред суфиксот ин. 5,5,6-триметил- 2 -хептин или 5,5,6-триметилхепт- 2 -ин Алкини - номенклатура 10 Независно од номенклатурата според IUPAC, често се употребуваат вообичаените имиња што произлегуваат од основниот ацетилен метилацетилен диизопропилацетилен фенилпропилацетилен Треба да се внимава и на следната терминологија терминален (краен) интерен (внатрешен) Запаметете дека кога се цртаат тројните врски, нивните агли мора да бидат 180 5

6 Алкини - номенклатура Алкин со две тројни врски се нарекува диин триин има три тројни врски енин има и двојна и тројна врска Одбележувањето на енинската низа започнува од поблискиот крај до повеќекратната врска двојната врска има помал број од тројната,,алкинил група Алкини - номенклатура Да ја именуваме следната молекула: Означи ја главната низа. Најди го најдолгиот ланец што ја содржи тројната врска. Идентификувај ги супституените. метил Подреди ги супституентите по азбучен ред, ставајќи го локантот на тројната врска: пропил етил 4-етил-5-метил-3-пропил-1-хептин 6

7 Алкини - номенклатура Алкини - номенклатура Нацртај ги структурите што одговараат на следните имиња: а) 4,4-диметил-2-пентин б) 5-етил-2-етил-2,5-диметил-3-хептин в) 3,3-диметилокт-4-ин г) 2,2,5,5-тетраметилхекс-3-ин д) хепта-3,5-диен-1-ин ѓ) 3-етил-5-метилдека-1,6,8-триин е) 2,2-диметил-6-хлоро-3-хептин 3. Именувај ги молекулите 7

8 Алкини - ацидитет 15 Терминалните алкини имаат пониска pk a вредност од другите јаглеводороди етан етилен ацетилен Ацетилен има 19 pk a единици повеќе од етилен, што е пати појако Дали ова значи дека терминалните алкини се појаки киселини? Алкини - ацидитет 16 Бидејќи ацетилен (pk a =25) е сепак мноку послаб од водата (pk a =15.7), потребна е појака база за да може да реагира, заради што водата неможе да се користи како растворувач ацетилен ацетилид јон Акронимот ARIO (Атом; Резонанција; Индукција; Орбитали)се користи за да се рационализираат разликите помеѓу разликите во јачината на киселоста Со примена на ARIO објаснете зошто ацетилен е појака киселина од етилен, кој пак е појак од етан 8

9 Алкини - ацидитет 17 Со примена на ARIO да ги рационализираме следните равенки Појака база Појака киселина (pka=25) Послаба киселина Послаба база (pka=38) Рамнотежата фаворизира формирање на послаба киселина и послаба база Послаба киселина Послаба база (pka=25) Рамнотежата фаворизира формирање на послаба киселина и послаба база Појака киселина (pka=15.7) Појака база pk a на базата коњугирана киселина мора да биде поголема од 25 за да може да го депротонира терминалниот алкин Алкини - ацидитет 18 Определи ја рамнотежата при депротонирање на терминален алкин со примена на натриум ацетат (CH 3 COONa) киселина база база Идентификувајги киселините и базите од двете страни Определи која киселина е послаба Определи ја позицијата на рамнотежата киселина послаба киселина послаба база појака база појака киселина 9

10 Алкини - ацидитет 19 За секој од следните примери, определи дали базата е доволно јака за да го депротонира терминалниот алкин Добивање на алкини 20 Како и алкените, алкините може да се добијат со примена на реакции на елиминација јака база алкил халид јака база алкил дихалид 10

11 Добивање на алкини 21 Овие елиминации вообичаено се одвиваат преку E2 механизам Може да се применат геминален дихалиди Може да се применат и вицинални дихалиди јака база За E2 реакција потребна е anti-перипланарна геометрија Добивање на алкини 22 Често се користи NaNH 2 во вишок за да се помести рамнотежата кон продуктите на елиминацијата алкинид јон NH 2 1- е многу јак, значи доколку се создаде терминален алкин, ќе може да се депротонира Оваа рамнотежа во голема мера ќе го фаворизира создавањето на продуктите на реакцијата 11

12 Добивање на алкини 23 Потребен е извор на протон за да се создаде алкин Појака база Појака киселина (pka=15.7) Како се добива терминален алкин? Послаба киселина Послаба база (pka=25) Рамнотежата фаворизира формирање на послаба киселина и послаба база Добивање на алкини 24 Предвиди ги главните продукти и механизмите на следните реакции 12

13 25 Редукција на алкини каталитичка хидрогенација Како и алкените, и алкините подлежат на хидрогенирање Два еквиваленти на H 2 ќе се потрошат за секоја конверзија алкиналкан cis алкен се создава како интермедиер. ЗОШТО cis? Редукција со примена на деактивиран катализатор 26 Деактивиран катализатор може да се примени за селективна реакција со алкин деактивиран катализатор Lindlar-ов катализатор и P-2 (Ni 2 B комплекс) се чести примери на деактивирани катализатори Lindlar-ов катализатор квинолин 13

14 Редукција со примена на растворен метал 27 Под услови на растворен метал може да се постигне аnti адиција при што се добива trans алкен (за разлика од редукцијата со H 2 каде се добива syn продукт) Точката на вриење на амонијак изнесува -33 C, значи мора да се оддржува многу ниска температура на реакцијата ВНИМАНИЕ! Овие реагенси не смее да се смешаат со натриум амид (NaNH 2 ), што го видовме како извор на NH 2 -, односно многу силна база. Спротивно на тоа, овие реагенси (Na, NH 3 ) претставуваат извор на електрони. Резиме на редукции 28 Неопходни реагенси за редукција со алкините 14

15 Редукција на алкини 29 Предвиди го(и) продуктот(ите) за следните реакции Доколку следните алкини се третираат со натриум во течен амонијак, кои продукти ќе се создадат? Редукција на алкини 30 Идентификувај ги реагенсите за спроведување на следните реакции: Предвиди го(и) продуктот(ите) за следните реакции 15

16 31 Хидрохалогенација на алкини Како и алкените, алкините подлежат на хидрохалогенирање Нацртај ги крајните продукти за горната реакција Дали овие реакции ја подлежат на Марковниковата региоселективност? 32 Хидрохалогенација на алкини Региохемијата на адиција го следи Марковниковото правило да се потсетиме! халогенот се адира на повеќе супституираната страна од алкинската врска, а водородот се адира на помалку супституираната страна 16

17 Хидрохалогенација на алкини 33 Со адиција на НХ врз алкин, како интермедијар се формира винил карбокатјон Секундарниот винил карбокатјон се формира лесно како и примарните алкил карбокатјони Нема јасни докази за постоење на примарните винилни карбокатјони Алкинските адициони реакции се одвиваат преку покомплексни механизми Механизам на електрофилна адиција Хидрохалогенација на алкини 34 Пероксидите може да се користат при хидрохалогенирање на алкини за да се отпочне anti- Markovnikov-а адиција, исто како кај алкените Кој продукт е E, а кој Z? Смеса од E и Z изомери Можност за интерконверзија на дихалиди и алкини! НХ во вишок алкин дихалид 17

18 35 Хидрохалогенација на алкини Предвиди го(и) продуктот(ите) за следните реакции: Хидратација на алкини Две методи за хидратација (адиција на Н-ОН) на алкини Директна адиција со вода и жива(ii)јон како катализатор Марковников продукт Индиректна адиција на вода со хидроборирање/оксидација не-марковников продукт 18

19 37 Киселинско-катализирана хидратација на алкини Како и алкените, алкините подлежат на киселинскокатализирана Марковникова хидратација Процесот вообичаено е катализиран со HgSO 4 за да се компензира спората реакција што резултира од формирањето на винил карбокатјон енол (не е изолиран) кетон Зошто интермедиерот се нарекува енол? 38 Киселинско-катализирана хидратација на алкини Генерално, енол/кетон тавтомеризацијата неможе да се спречи и во голема мера се фаворизира кетонот енол π-врската на енол се депротонира, и се создава резонантностабилизиран интермедиер резонантностабилизиран интермедиер резонантностабилизираниот интермедиер се депротонира и се создава кетон Тавтомери се конституционални изомери што брзо се претвораат еден во друг. Која е разликата помеѓу тавтомеријата и резонанцијата? кетон 19

20 Хидратација на несиметрични алкини 39 Со реакција на хидратација врз внатрешни алкини несиметрично супституирани, се добива смеса од два кетони Со хидратација на крајни алкини се добива само метил кетон 40 1-циклохексенол циклохексанон се отстранува овој протон Механизам за киселинско катализирана кето-енолна тавтомерија Чекор 1: протонирање Внимание: Не треба да се донесе уште еден протон на ОН групата, бидејќи преку овој високо енергетски пат нема да се создаде кетон (ќе се изгуби вода и формира винилен карбокатјон) се воведува протон овде Чекор 2: депротонирање Ч е к о р 2 нацртај резонантна структура на интермедиерот 20

21 41 Киселинско катализирана кето-енолна тавтомерија Следните еноли неможе да се изолираат затоа што многу брзо тавтомеризираат до кетони. Нацртај го очекуваниот кетон и покажи механизмот за нивното формирање при киселинско катализирани (Н 3 О + ) услови Идентификувај го алкинот што е употребен за добивање на следните кетони преку киселинско- катализирана хидратација Хидратација на алкини: хидроборирање / оксидација Хидроборирање / оксидација на алкените протекува по истиот механизам како кај алкените, при што се добива anti-markovnikov продукт И тука се формира енол, кој брзо тавтомеризира до алдехид Во овој случај, тавтомеризацијата е катализирана со база (OH - ), а не со киселина (базно-катализитана кето-енолна тавтомерија) 21

22 43 Хидратација на алкини: хидроборирање / оксидација Механизам за базно-катализирана кето-енолна тавтомерија енол хидроксилната врска од енолот се депротонира, и се создава резонантностабилизиран енолатен јон енолатен јон енолатниот јон се депротонира и се создава алдехид алдехид Генерално, може да се заклучи дека C=O двојната врска е постабилна од C=C двојната врска. 44 Хидратација на алкини: хидроборирање / оксидација Клучна разлика помеѓу хидроборирање-оксидација на алкени и алкани! Со одглед сека постојат 2 π врски кај алкини, откако ќе се додадат групите BH 2 и H на C=C двојната врска, во одредени случаи може да дојде до појава на непосакувана секундарна адиција (адиција на 2 молекули на ВН 3 ). непосакуван продукт За да се спречи втората молекула BH 3 да реагира со интермедиерот, често се користат кабастите борани како реагенси (дисиамилборан, 9-BBN (9-борабицикло[3.3.1]нонан)) 22

23 45 Предвиди ги продуктите на следната реакција Хидратација на алкини: хидроборирање / оксидација Дополнителни примери: Хидратација на алкини: хидроборирање / оксидација Нацртај го алкинскиот реактант и реагенсите што може да се искористат за да се синтетизира следните молекули 23

24 47 Региоселективност при хидратација на алкини Марковниковата хидратација води кон создавање на кетон Anti-Марковниковата хидратација води кон создавање на алдехид метил кетон алдехид 48 Одбирање на соодветни реагенси при хидратација на алкини Механизам на трансформацијата? Да ја разгледаме региохемијата на продуктот: посупституирана позиција метил кетон Потребна е Марковникова адиција, што може да се одвива преку киселинско-катализирана хидратација!

25 Хидратација на алкини 49 Идентификувај ги реагенсите за да се овозможат следните трансформации: 1. Кој продукт ќе се добие со хидратација на следните алкини? 50 Халогенирање на алкини И алкините подлежат на халогенирање (може да се адираат два еквиваленти на халоген). Механизмот не е целосно објаснет! Кога еден еквивалент на халоген ќе се додаде на алкин, се забележуваат и anti и syn адиција (еден еквивалент) Е изомер (главен продукт) Z изомер (спореден продукт) Халогенирањето на алкен подлежи САМО на anti адиција 25

26 Озонолиза на алкини 51 Кога алкините реагираат под услови на озонолиза (оксидативно раскинување на алкини), π системот комплетно се раскинува Молекулата се разложува и јаглеродите од алкинот целосно се оксидираат Внатрешните алкини при озонолиза се распаѓаат до карбоскилни киселини, а крајните алкини се оксидираат до карбоксилна киселина и јаглерод диоксид Озонолиза на алкини 52 Предвиди го(и) продуктот(ите) на следните реакции Дополнителни примери: 26

27 Алкилација на терминални алкини 53 Како киселина, терминалните алкини се многу слаби. Но, со доволно јака база, терминалниот алкин може да се депротонира и конвертира во добар нуклеофил алкинид јон Кој има повисока pk a вредност, NH 3 или R-C C-H? ЗОШТО? Алкинид јон може да нападне електрофил како метил или 1 алкил халид Овие реакции може да се искористат за да се развие молекуларната комплексност Алкинид јони вообичаено реагираат како бази со 2 или 3 алкил халиди и предизвикуваат елиминација, а не супституција Алкилација на терминални алкини 54 Ацетилен може да се искористи за да се постигне двојна алкилација Зошто реакцијата би била неуспешна доколку NaNH 2 и Et- Br се додадат истовремено? Целните комплексни молекули може да се добијат при градење на јаглеродниот скелет и конвертирање на функционални групи 27

28 55 ацетилен Алкилација на терминални алкини - од ацетилен до 7-метил-3-октин 7-метил-3-октин Потребни се 2 алкилации (редот на алкилации не е значаен, но важно е алкил групите да се додаваат одделно. Првата алкилација се постигнува со третирање со ацетилен NaNH 2 проследено со алкил халид Терминалниот алкин се алкилира уште еднаш со NaNH2 проследено со соодветен алкил халид Вкупната синтеза се состои од 4 чекори. Обете алкил халиди се примарни, така што се очекува процесот да биде ефикасен. Стратегија за органски синтези 56 Да се потсетиме на методите за зголемување на степенот на заситеност на алкени и алкини или алкин алкен алкан Но, што доколку ни е потребен обратниот процес или намалување на степенот на заситеност? На кратко, конверзијата од алкан до алкен изгледа вака: Чекор А Чекор В 28

29 Стратегија за органски синтези 57 Халогенирање на алкен, проследено со две реакции на дехидрохалогенирање може да го намали степенот на заситеност Сумарно: Зошто е потребна водата во третиот дел од реакцијата? алкин алкен алкан халогенирање /дехидрохалогенирање Стратегија за органски синтези интерконверзија на алкани, алкени и алкини 58 Предложи ги синтетските чекори за следната трансформација: Потребно е адирање на метил група на винилни позиција (т.е. алкилација на алкен): Прво треба да се конвертира алкенот во алкин, што потоа може лесно да се алкилира. Потоа, после алкилацијата, алкинот повторно се конвертира во алкен. Потребни реагенси: 29

30 59 Стратегија за органски синтези Допиши ги неопходните услови на реакциите при следните повеќечекорните конверзии 60 Напиши 2 сета од реагенси што може да се употребат за синтеза на 1-пентин преку процес на елиминација cis-2-пентен преку реакција на адиција trans-2-пентен преку реакција на адиција кетон преку реакција на адиција алдехид преку реакција на адиција Алкини - дополнителни примери за вежбање Определи ги неопходните реагенси за да се доврши следната синтеза 30

31 Коњугирани π системи и перициклични реакции Класи на диени; Добивање на коњугирани диени; Должина на врските, конформација и стабилност на коњугираните диени; Електрофилна адиција; Вовед во перициклични реакции; Diels-Alder-ови циклоадициони реакции; Улога на коњугирани диени во UV/Vis спектроскопија и хемија на видот 62 Класи на диени Постојат три категории на диени кумулирани коњугирани изолирани Кумулирани π врските се во непосредна близина една на друга (соседни) Коњугирани π врските се одвоени со точно ЕДНА единечна врска Изолирани π врските се одвоени со повеќе од една единечна врска И хетероатомите може да бидат вклучени во коњугиран систем коњугиран енон 31

32 Класи на диени 63 Кумулирани Коњугирани Изолирани π врските се нормални една на друга π врските се преклопуваат преку целиот систем π врските се премногу раздалечени за да може да се појави преклопување кумулирани коњугирани изолирани Во фокусот на интересот е реактивноста на коњугираните системи 64 Добивање на коњугирани диени Коњугираните диени се добиваат од алил-халогениди преку процес на елиминација. За формирање на диени се користи стерно ограничена база (како на пр. калиум терц-бутоксид) за да се избегне компетитивната реакција на SN 2 супституција Коњугиранте диени може да се добијат и од дихалиди преку две последователни реакции на елиминација. 32

33 65 Должина на врските кај коњугирани диени Единечните врски што се дел од коњугиран pi систем се пократки од вообичаени единечни врски Што претставува pm? Хибридизацијата на јаглеродот влијае на должината на врската С-С врската на конјугиран диен е формирана од преклопување на две ѕр 2 -хибридизиран орбитали, додека С-С врската кај етан се формира од преклопување на две ѕр 3 -хибридизирани орбитали. 66 Должина на врските кај коњугирани диени Колку повеќе s-карактеристики поседува атомот на јаглерод, толку пократки ќе се неговите врски. ЗОШТО? Електронската густина на ѕр 2 хибридизирана орбитала е поблиску до јадрото отколку електронската густина на ѕр 3 Рангирај ги трите С-С врски од 1-бутен според должината (од најкратка до најдолга) 33

34 Конформација на коњугирани диени 67 Генерално, единечната врска слободно ротира Двете најстабилни ротациони конформации за бутадиен се: s- cis и s-trans Двете конформации, s-cis и s-trans, овозможуваат целиот π - систем да се преклопи Околу 98% од молекулите се наоѓаат во s-trans форма(има пониска енергија) Коњугираните двојни врски се постабилни од изолираните 68 Електрофилна адиција Да се потсетиме на Марковниковото правило за адиција на H-X на C=C двојна врска Протон трансфер Нуклеофилен напад Кога супстратот е коњугиран диен, се добиваат два продукти π електроните ја напаѓаат киселината за се добие најстабилен јаглероден катјон Алилен карбокатјон (резонантно стабилизиран) 34

35 Електрофилна адиција 69 Резонантно 1,2-адиција стабилизираниот јаглероден катјон може да 1,4-адиција биде нападнат од халидниот јон на било која страна што ја дели позитивниот (+) полнеж 1,2-адукт 1,4-адукт Адицијата на бром врз диен исто така дава 1,2 и1,4 адиција 1,2-адукт 1,4-адукт 70 Електрофилна адиција - механизам Чекор 1 Идентификувај ги можните места каде може да се случи протонација. Внимание! Протонирање на С2 и С3 нема да доведе до формирање на алилен карбокатјон Протонирање на С2 Протонирање на С3 Чекор 2 НЕ Е резонантно стабилизиран НЕ Е резонантно стабилизиран Најди ги локациите каде протонација води до формирање на алилен карбокатјон Протонирање на С1 Протонирање на С4 резонантно стабилизиран резонантно стабилизиран 35

36 71 Чекор 3 Означете го нуклеофилниот напад на сите можни електрофилни позиции Електрофилна адиција исто соединение! 72 Електрофилна адиција Предвиди ги продукти на реакцијата: Зошто еден од следните диени при електрофилна адиција на HBr формира 4 продукти, а вториот два продукти? 36

37 73 Термодинамична vs. кинетска контрола кај електрофилна адиција Односот на продуктите од електрофилната адиција зависи од температурата на која се одвива реакцијата Многу реакции на полимеризација се засноваат на 1,4 адиција 1,2-адукт 1,4-адукт изопрен На 0 С На 40 С 71% 15% 29% 85% полимеризација Гума (cis-1,4-полиизопрен) 74 Чекор 2 Исцртај ја структурата на алилниот карбокатјон што се очекува дека ќе се формира. Термодинамична vs. кинетска контрола кај електрофилна адиција Чекор 1 Идентификувај ги можните места каде може да се случи протонација. Протонирање на С1 Чекор 3 Означи го нападот на бромиден јон на секоја можна електрофилна позиција и нацртај ги можните продукти Чекор 4 Идентификувај ги продуктите и врз основ на температурата на реакцијата, одбери кој производ преовладува 1,2-адукт 1,4-адукт главен спореден 37

38 75 Термодинамична vs. кинетска контрола кај електрофилна адиција Предвиди ги доминантните продукти во зависност од температурата на реакцијата Вовед во перициклични реакции 76 Кај перицикличните реакции не се создаваат јонски или слободни радикали како интермедиери Постојат 3 типа на перициклични реакции 1. Циклоадициони реакции 2. Електроциклични реакции 3. Сигматропно преуредување Која е разликата помеѓу адиција и преуредување? 38

39 Вовед во перициклични реакции 77 Перицикличните реакции имаат 4 главни карактеристики 1. Механизмот на реакцијата опфаќа единствен чекор. Не се создаваат интермедиери 2. Механизмот вклучува движење на прстен од електрони во рамки на затворен циклус 3. Трназиционата состојба е циклична 4. Поларноста на растворувачот обично нема влијание на степенот на реакцијата. ЗОШТО е ова значајно? Се разликуваат според промената на бројот на π и σ врски Промена на број на σ врски Промена на број на π врски Циклоадиции Електроциклични адиции Сигматропни преуредувања 0 0 Diels-Alder-ови реакции 78 Diels-Alder-вите реакции се многу корисни [4+2] циклоадиција Овозможуваат систематско градење на комплексни молекули Што се подразбира под [4+2] циклоадиција? Otto Diels и Kurt Alder добија Нобелова награда во 1950 за откривање на оваа р-ја Како кај сите перициклични реакции, механизмот се одвива во еден чекор Стрелките може да се нацртаат во правец или спротивно од правецот на стрелките од часовник 39

40 Diels-Alder-ови реакции 79 Најголем дел од Diels-Alder-ови реакции се термодинамично фаворизирани при ниски или умерени температури На високи температури (над 200 C) доминира ретро-diels- Alder-ова реакција (висока температура) Diels-Alder-ови реакции диенофил 80 Кај Diels-Alder-ови реакции, реактаните генерално се класифицирани како диен или диенофил Доколку диенофилот не содржи супституенти (електронврзувачка група), реакцијата нема да биде кинетски фаворизирана (потребна е голема енергија на активација или висока температура) Но, високите температури не ги фаворизираат продуктите, туку реактантите (повратна Diels-Alder-ова реакција) 40

41 Diels-Alder-ови реакции диенофил 81 Од друга страна, кога диенофилот содржи електронврзувачката група, реакцијата тече спонтано и приносот е голем Значи, за протекување на Diels-Alder-ова реакција, неоходно е нуклеофилот да има електрон врзувачка група: Покажи како означените групи се електрон врзувачки групи, користејќи резонанција или индукција каде е соодветно. Diels-Alder-ови реакции диенофил 82 Diels-Alder-овите реакции се стереоспецифични во зависност дали се користи (E) или (Z) диенофил cis алкен формира cis дисупституиран прстен, a trans алкен формира trans дисупституиран прстен. Тројната C C врска може да се однесува како диенофил исто така (продуктот е прстен со две двојни врски) 1,4 циклохексадиен 41

42 Diels-Alder-ови реакции 83 Чекор 1 Подреди ги во иста линија краевите на диенот со диенофилот (овој чекор не е неопходен, но корисен е за полесна визуелизација на реакцијата) Чекор 2 Нацртај три криви стрелки, што почнува од диенофилот и оди или во правец или спротивно од правецот на стрелките од часовникот. Чекор 3 Нацртај го продуктот со точен стереохемиски исход Diels-Alder-ови реакции Предвиди ги продуктите на следните реакции 42

43 85 Diels-Alder-ови реакции Предвиди ги продуктите на следните реакции Diels-Alder-ови реакции улогата на диенот 86 Врз Diels-Alder-овите реакции влијае структурата на диенот Да се потсетиме дека многу од диените постојат во s-cis или s-trans ротациона конформација Која конформација е вообичаено постабилна и ЗОШТО? Diels-Alder-овите реакции може да протечат САМО доколку диенот ја завземе s-cis конформацијата Диените што може да постојат само во s-trans конформација неможат да подлежат на Diels-Alder-ова реакција, бидејќи С1 и С4 се премногу далеку еден од друг НЕМА РЕАКЦИЈА 43

44 Diels-Alder-ови реакции улогата на диенот 87 Диените што се постојано во s-cis конформација лесно подлежат на Diels-Alder-ова реакција 4 циклопентадиен Циклопентадиен е толку реактивен, што на собна температура, две молекули можат да реагираат една со друга. Пред употреба како реагенс за Diels-Alder-ова р-ја, дициклопентадиенот мора да се конвертира преку повратна Diels-Alder-ова. дициклопентадиен Diels-Alder-ови реакции ендо приоритет 88 Кога ќе се формираат бициклични системи, се користат термините ENDO и EXO за да се опише позицијата на функционалната група Овој мост има 1 јаглероден атом Овој мост има 2 јаглеродни атоми (подолг мост) (syn во однос на подолгиот мост) (anti во однос на подолгиот мост) 44

45 Diels-Alder-ови реакции ендо приоритет 89 Електрон врзувачки групи што се врзани за диенофилите тежнеат да ја завземат ENDO позицијата главен продукт спореден продукт При Diels-Alder-ова транзициска состојба се создава ENDO продукт што се должи на интеракциите во π системот 90 Diels-Alder-ови реакции Кој од изомерите на 2,4-хексадиен лесно подлежи на Diels-Alder-ова реакција, а кој не? Рангирај ги следните диени во однос на нивната реактивност кон Diels-Alder-ова реакција (од најмалку до најреактивен) 45

46 91 Diels-Alder-ови реакции Предвиди ги продуктите на следните реакции: Нацртај 4 потенцијални бициклични Diels-Alder-ови продукти за следната реакција (Внимавај: два од потенцијалните стереоизомери не е возможно да се создадат. КОИ и ЗОШТО?) UV-Vis спектроскопија 92 UV-Vis спектроскопијата дава структурни информации за молекулите Светлосниот сноп ( nm) се дели на два дела Интензитетот на пропуштената светлина што поминува низ киветите (аналит и слепа проба) се споредува за да се определи колку светлина се апсорбирала од аналитот Добиените резултати се нанесуваат во координатен систем за да се добие UV- Vis апсорпциски спектар 46

47 UV-Vis спектроскопија 93 Групата од атоми што е одговорна за апсорпцијата на UV-Vis светлината се нарекува хромофор, а групите врзани за хромофор се нарекуваат ауксохроми Интензитетот на апсорбираната светлина е директно зависна од бројот на коњугирани врски колку повеќе коњугации во системот, толку е поголема брановата должина за максимум апсорпција Боја 94 Видливиот дел на спектарот ( nm) има помала енергија отколку UV зрачењето Ликопен е одговорен за црвената боја на доматите β-каротен е одговорен за портокаловата боја на морковите 47

48 Боја 95 Средствата за белење дејствуваат преку принцип на кинење на коњугираните врски преки реакции на адиција Со уништување на долгиот низ на коњугиран систем се уништува и можноста за апсорпција на обоената светлина. ЗОШТО? Дали средствата за белење навистина ги отстрануваат дамките? Средства за белење Хемија на видот 96 Стапчиња и чунчиња се фотосензитибни клетки на окото одговорни за видот Стапчињата се доминантни рецептори при слабо осветлување. Очите на бувот поседуваат само стапчиња што му овозможуваат добро да гледа во ноќ Чунчињата се одговорни за детекција на боја. Кај гулабите има само чунчиња што им овозможуваат осетлив вид дење Родопсин е компонентата кај стапчињата што е осетлива на светлина опсин 11-cis- ретинал родопсин 48

49 Хемија на видот 97 Извори на 11-cis-ретинал се Витаминот А и β-каротен β-каротен 11-cis- ретинал Витамин А Хемија на видот 98 Кога родопсинот ќе се ексцитира фотохемиски, доаѓа до промена на формата при што се ослободуваат Ca 2+ јони Ca 2+ јони ги блокираат каналите пропустливи за Na + јони Намалувањето на протокот на Na + јони предизвикува создавање на невронски импулс до мозокот Нашите очи се многу осетливи Само неколку фотони светлина предизвикуваат невронски импулс родопсин опсин 49

(upublisert, april 2007) (необјављена песма, април 2007)

(upublisert, april 2007) (необјављена песма, април 2007) (Et blad) Jeg er et tre lyden du hører forteller deg at jeg står og gror jeg sprang gjennom stammen og ut roten var det livet jeg ikke kunne si du hører at jeg tenker med ord at jeg blir til et menneske

Detaljer

1 3PIPELIFE.. и о 0 8 г ж а м 0к7 а к а р с и й 0л4 м ь к 0к6 м ь м

1 3PIPELIFE.. и о 0 8 г ж а м 0к7 а к а р с и й 0л4 м ь к 0к6 м ь м 1 3PIPELIFE.. и о 0 8 г ж а м 0к7 а к а р с и й 0л4 м ь к 0к6 м ь м Ё 6р2 O N PE 1 3 0 9EPIEXOMENA T 0 0 0 4 0 7 0 6 0 2 0 7 0 4 0 3 0 2 0 2 0 9 0 3 0 6 0 4 0 2 0 6 0 2 0 7 PE.......................................

Detaljer

VEDTAK Nr. 2/2015 AV EU/EFTAS FELLESKOMITE FOR FELLES TRANSITTERING. av 17. juni 2015

VEDTAK Nr. 2/2015 AV EU/EFTAS FELLESKOMITE FOR FELLES TRANSITTERING. av 17. juni 2015 VEDTAK Nr. 2/2015 AV EU/EFTAS FELLESKOMITE FOR FELLES TRANSITTERING av 17. juni 2015 vedrørende endring av Konvensjonen om en felles transitteringsprosedyre av 20. mai 1987. FELLESKOMITEEN Under henvisning

Detaljer

Kommunestyre- og fylkestingsvalget 2011

Kommunestyre- og fylkestingsvalget 2011 INFORMASJON Kommunestyre- og fylkestingsvalget 0 Viktig informasjon til deg som skal stemme Parti XX Returkoder Stemme via Internett? side 7 C9 stemt p 0 : har Du XX Parti XX XX Parti Kommunestyre- og

Detaljer

Соседи 3 Komparasjon Gradbøyning av adjektiv og adverb

Соседи 3 Komparasjon Gradbøyning av adjektiv og adverb Соседи 3 Komparasjon av adjektiv og adverb 1 1 Hva er gradbøyning? Her vil vi behandle gradbøyning uten å dele temaet i avsnitt for forskjellig ordklasser. For det første vil vi konstatere at det er bare

Detaljer

Kartlegging av leseferdighet Trinn 2 og 3 på russisk

Kartlegging av leseferdighet Trinn 2 og 3 på russisk Lærerveiledning Russisk versjon, 2. og 3. trinn Lærerveiledning Kartlegging av leseferdighet Trinn 2 og 3 på russisk Инструкция для учителя к заданиям вторых и третьих классов Контрольная работа по оценке

Detaljer

Trond Gunnar Nordenstam. Lærebok i russisk. RUS1001 Innføringsemne i russisk: grammatikk. RUS1002 Innføringsemne i russisk: språkbruk

Trond Gunnar Nordenstam. Lærebok i russisk. RUS1001 Innføringsemne i russisk: grammatikk. RUS1002 Innføringsemne i russisk: språkbruk Trond Gunnar Nordenstam Lærebok i russisk RUS1001 Innføringsemne i russisk: grammatikk og RUS1002 Innføringsemne i russisk: språkbruk 1 Innhold Leksjon Innhold Side Forord 4 1 Bokstaver som ser kjente

Detaljer

S N DK FI GB RU Fasett 90x90 (1)

S N DK FI GB RU Fasett 90x90 (1) S N DK FI Fasett 90x90 GB RU (1) A1 D1 D2 x3 D3 E1 5 mm E2 x3 E3 x8 M80 5 mm E4 x3 M10 E5 x3 M10x50 1 x3 2 x3 B4 S N DK FI GB För montering av avloppet, se separat anvisning. For montering av avløpet,

Detaljer

Kabelkanaler. Oversikt. Billingstadsletta 97 Postboks 160 1378 Nesbru Tlf. 66 98 33 50 Fax. 66 98 09 55 www.jfknudtzen.

Kabelkanaler. Oversikt. Billingstadsletta 97 Postboks 160 1378 Nesbru Tlf. 66 98 33 50 Fax. 66 98 09 55 www.jfknudtzen. Kabelkanaler Oversikt SIVILINGENIØR Billingstadsletta 97 Postboks 160 1378 Nesbru Tlf. 66 98 33 50 Fax. 66 98 09 55 www.jfknudtzen.no Kabelkanaler - GF-DIN-A7/5 Materiale Farge Sterk PVC-kvalitet 905 LF

Detaljer

Eksamen 19.11.2013. FSP5083/PSP5043 Russisk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål

Eksamen 19.11.2013. FSP5083/PSP5043 Russisk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål Eksamen 19.11.2013 FSP5083/PSP5043 Russisk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Oppgåve 1 Skriv to setningar på russisk til kvart av bileta på framsida. Oppgåve 2 Bruk teksten

Detaljer

Syrer og baser. Et proton er et hydrogenatom som har mistet sitt eneste elektron. Det beskrives som H +, en positiv ladning.

Syrer og baser. Et proton er et hydrogenatom som har mistet sitt eneste elektron. Det beskrives som H +, en positiv ladning. Syrer og baser Det finnes flere definisjoner på hva syrer og baser er. Vi skal bruke definisjonen til Brønsted: En Brønsted syre er en proton donor. En Brønsted base er en proton akseptor. 1s 1+ Et proton

Detaljer

OPEL MOKKA. Instruksjonsbok

OPEL MOKKA. Instruksjonsbok OPEL MOKKA Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 32 Oppbevaring og transport... 53 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

Norsk. Brukerhåndbok M00069100NO. TM-T88V Brukerhåndbok 1

Norsk. Brukerhåndbok M00069100NO. TM-T88V Brukerhåndbok 1 Brukerhåndbok M00069100NO TM-T88V Brukerhåndbok 1 Alle rettigheter. Ingen deler av denne utgivelsen skal gjengis, lagres i et sporbart system eller overføres på noen måte, hverken elektronisk, mekanisk,

Detaljer

Kapittel 9 Syrer og baser

Kapittel 9 Syrer og baser Kapittel 9 Syrer og baser 1. Syre og base (i) Definisjon (ii) Likevektsuttrykk og likevektskonstant (iii) Sterke syrer og sterke baser (iv) Svake syrer og svake baser 2. Vann som både syre og base (amfotært)

Detaljer

Fasett 70x90, 80x90, 90x90

Fasett 70x90, 80x90, 90x90 S N DK FI GB RU Fasett 70x90, 80x90, 90x90 1 / 16 D3 5 mm A1 D1 C3 x4 M6 D2 C2 x4 D4 D7 x4 M6x8 5 mm x8 M80 5 mm 1 2 x4 2 / 16 C1 D5 D8 D6 M10x50 M10 3 4 B4 S N DK FI GB RU För montering av avloppet, se

Detaljer

AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE

AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE EEE/BG/RO/no 1 DET EUROPEISKE FELLESSKAP KONGERIKET BELGIA, DEN TSJEKKISKE REPUBLIKK, KONGERIKET DANMARK,

Detaljer

CSA24000 RUS DA SV FI NO. Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning. Instruktionsmanual. Käyttöohjekirja. Bruksanvisning

CSA24000 RUS DA SV FI NO. Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning. Instruktionsmanual. Käyttöohjekirja. Bruksanvisning CSA24000 RUS DA SV FI NO Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning Instruktionsmanual Käyttöohjekirja Bruksanvisning ВНИМАНИЕ Для того, чтобы обеспечить нормальную работу Вашего холодильника в котором

Detaljer

OPEL Adam Instruksjonsbok

OPEL Adam Instruksjonsbok OPEL Adam Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 32 Oppbevaring og transport... 51 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

Vemmelse og vellyst. Matmotivet i Vladimir Sorokins Nastja. Helga Brekke Mathisen. Masteroppgave i russisk litteratur ved ILOS/HF

Vemmelse og vellyst. Matmotivet i Vladimir Sorokins Nastja. Helga Brekke Mathisen. Masteroppgave i russisk litteratur ved ILOS/HF Vemmelse og vellyst Matmotivet i Vladimir Sorokins Nastja Helga Brekke Mathisen Masteroppgave i russisk litteratur ved ILOS/HF UNIVERSITETET I OSLO 16.05.11 II Vemmelse og vellyst Matmotivet i Vladimir

Detaljer

Bruken av lokativ 2 ved hankjønnsord i russisk

Bruken av lokativ 2 ved hankjønnsord i russisk Bruken av lokativ 2 ved hankjønnsord i russisk Anita Melsbøe Mastergradsoppgave i russisk språk Institutt for språkvitenskap Fakultet for humanioria, samfunnsvitenskap og lærerutdanning Universitetet i

Detaljer

Borrningshöjd och val av upphängningshål Borrehøyde og valg av opphengningshull Boring højde og valg af ophængnings hul

Borrningshöjd och val av upphängningshål Borrehøyde og valg av opphengningshull Boring højde og valg af ophængnings hul N DK RU Borrningshöjd och val av upphängningshål Borrehøyde og valg av opphengningshull Boring højde og valg af ophængnings hul Porauskorkeus ja ripustusreikien valinta Drilling height and choice of holes

Detaljer

EKSAMENSOPPGAVE. Fag: Generell og uorganisk kjemi. Faglig veileder: Kirsten Aarset Eksamenstid, fra - til: 9.00-14.00 LO 400 K.

EKSAMENSOPPGAVE. Fag: Generell og uorganisk kjemi. Faglig veileder: Kirsten Aarset Eksamenstid, fra - til: 9.00-14.00 LO 400 K. EKSAMENSOPPGAVE Fag: Generell og uorganisk kjemi Gruppe(r): 1KA Fagnr LO 400 K Dato: 14. desember 001 Faglig veileder: Kirsten Aarset Eksamenstid, fra - til: 9.00-14.00 Eksamensoppgaven består av Tillatte

Detaljer

OPEL AMPERA. Instruksjonsbok

OPEL AMPERA. Instruksjonsbok OPEL AMPERA Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 35 Oppbevaring og transport... 55 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE

AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE 443 der Beilagen XXIII. GP - Staatsvertrag - 16 norwegischer Vertragstext NO (Normativer Teil) 1 von 21 AVTALE OM REPUBLIKKEN BULGARIAS OG ROMANIAS DELTAKELSE I DET EUROPEISKE ØKONOMISKE SAMARBEIDSOMRÅDE

Detaljer

Produkt & skötselbeskrivning

Produkt & skötselbeskrivning S Produkt & skötselbeskrivning Produkt Handdukstork 50x69 Artikelnr 55690 Vit 55695 Silver 55699 Krom Allmänt: Svedbergs handdukstork består i av pulverlackerad eller krommaterad stål. För att handdukstorken

Detaljer

3. Massevirkningsloven eller likevektsuttrykk for en likevekt

3. Massevirkningsloven eller likevektsuttrykk for en likevekt apittel 8 jemisk likevekt 1. Reversible reaksjoner. Hva er likevekt? 3. Massevirkningsloven eller likevektsuttrykk for en likevekt 4. Likevektskonstanten (i) Hva sier verdien oss? (ii) Sammenhengen mellom

Detaljer

LØSNINGSFORSLAG EKSAMEN I EMNE TMT4110 KJEMI Lørdag 12. juni 2010 Tid: 9:00 13:00

LØSNINGSFORSLAG EKSAMEN I EMNE TMT4110 KJEMI Lørdag 12. juni 2010 Tid: 9:00 13:00 Side 1 av 10 NORGES TEKNISK NATURVITENSKAPELIGE UNIVERSITET INSTITUTT FOR MATERIALTEKNOLOGI Faglig kontakt under eksamen: Institutt for Materialteknologi, Gløshaugen Professor Kjell Wiik, tlf.: 73 59 40

Detaljer

Kapittel 4 Ulike kjemiske reaksjoner og støkiometri i løsninger

Kapittel 4 Ulike kjemiske reaksjoner og støkiometri i løsninger Kapittel 4 Ulike kjemiske reaksjoner og støkiometri i løsninger 1. Vann som løsningsmiddel 2. Elektrolytter Sterke elektrolytter Svake elektrolytter Ikke-eletrolytter 3. Sammensetning av løsning Molaritet

Detaljer

FLERVALGSOPPGAVER STØKIOMETRI

FLERVALGSOPPGAVER STØKIOMETRI FLERVALGSOPPGAVER STØKIOMETRI Hjelpemidler: Periodesystem og kalkulator Hvert spørsmål har et riktig svaralternativ. Støkiometri 1 Bestem masseprosenten av nitrogen i denne forbindelsen: (N 2 H 2 ) 2 SO

Detaljer

Fasit oppdatert 10/9-03. Se opp for skrivefeil. Denne fasiten er ny!

Fasit oppdatert 10/9-03. Se opp for skrivefeil. Denne fasiten er ny! Fasit odatert 10/9-03 Se o for skrivefeil. Denne fasiten er ny! aittel 1 1 a, b 4, c 4, d 4, e 3, f 1, g 4, h 7 a 10,63, b 0,84, c,35. 10-3 aittel 1 Atomnummer gir antall rotoner, mens masse tall gir summen

Detaljer

Fremveksten av predikative substantiv i russisk. En teoretisk tilnærming.

Fremveksten av predikative substantiv i russisk. En teoretisk tilnærming. Fremveksten av predikative substantiv i russisk. En teoretisk tilnærming. Møyfrid Oust Torske Masteroppgave i russisk språk Institutt for litteratur, områdestudier og europeiske språk Det humanistiske

Detaljer

1050, 1300, 1400, 1500, 1600, 1700

1050, 1300, 1400, 1500, 1600, 1700 S N DK SF GB 1050, 1300, 1400, 1500, 1600, 1700 RU H190120000 A B C x8 R830442200 x8 R830702400 x8 R830521500 D E x1 F G x2 x1 x1 1 C B A D F E (1) 2 F C B A E D 3 G (2) 4 x4 x4 (3) 2005-08-25 H900120000

Detaljer

Når vi snakker om likevektskonstanter for syrer og baser så er det alltid syren eller basen i reaksjon med vann

Når vi snakker om likevektskonstanter for syrer og baser så er det alltid syren eller basen i reaksjon med vann Kapittel 16 Syrer og baser Repetisjon 1(30.09.03) 1. Syrer og baser Likevektsuttrykk/konstant Når vi snakker om likevektskonstanter for syrer og baser så er det alltid syren eller basen i reaksjon med

Detaljer

Animatumkategorien i russisk: en empirisk undersøkelse av ord for sjødyr og mikroorganismer

Animatumkategorien i russisk: en empirisk undersøkelse av ord for sjødyr og mikroorganismer Animatumkategorien i russisk: en empirisk undersøkelse av ord for sjødyr og mikroorganismer RUS-3910 Erle Røkenes Mastergradsoppgave i russisk språk Fakultet for humaniora, samfunnsvitenskap og lærerutdanning

Detaljer

N RUS. Установка, применение и уход за оборудованием. Installation, use and maintenance handbook. Installation, brug og vedligeholdelse

N RUS. Установка, применение и уход за оборудованием. Installation, use and maintenance handbook. Installation, brug og vedligeholdelse GB Installation, use and maintenance handbook DK Installation, brug og vedligeholdelse Installation, bruk och underhåll Installasjon, bruk og vedlikehold. N RU Установка, применение и уход за оборудованием

Detaljer

Respons Ukraina: Obligatorisk militærtjeneste

Respons Ukraina: Obligatorisk militærtjeneste Respons Ukraina: Obligatorisk militærtjeneste Er det obligatorisk militærtjeneste i Ukraina? Blir de vernepliktige faktisk innkalt? Blir de vernepliktige sendt til stridsområder? Hva er straffene for unndragelse?

Detaljer

Definisjoner Brønsted, 1923. En syre er et stoff som kan spalte av protoner En base er et stoff som kan ta opp protoner

Definisjoner Brønsted, 1923. En syre er et stoff som kan spalte av protoner En base er et stoff som kan ta opp protoner Syrer og baser Definisjoner Brønsted, 1923 En syre er et stoff som kan spalte av protoner En base er et stoff som kan ta opp protoner Syrer Genrelt uttrykk HB H + + B - syre H + + korresponderende base

Detaljer

(12) Oversettelse av europeisk patentskrift

(12) Oversettelse av europeisk patentskrift (12) Oversettelse av europeisk patentskrift (11) NO/EP 240126 B1 (19) NO NORGE (1) Int Cl. C07D 211/62 (06.01) A61K 31/16 (06.01) A61K 31/44 (06.01) A61K 31/0 (06.01) A61K 31/06 (06.01) C07D 7/277 (06.01)

Detaljer

Gloser 33 Друзья@ встреча@ются и расстаю@тся

Gloser 33 Друзья@ встреча@ются и расстаю@тся 1 Соседи 3 Словарь Глава 33 Gloser 33 Друзья@ встреча@ются и расстаю@тся Анзе@р Anzer, en av øyene i øygruppa Solovki Anzer, ei av øyene i øygruppa Solovki бере@менная gravid gravid бере@чь сбере@чь, å

Detaljer

Minoritetsspråkliges muligheter i vgo. for voksne

Minoritetsspråkliges muligheter i vgo. for voksne Minoritetsspråkliges muligheter i vgo. for voksne Jeg har tenkt å si noe om: -Valgfrihetens begrensende rammer -Drømmene og realitetene -Likeverd av kompetanser -Alvorlig humor Det å ville velge vs. faktisk

Detaljer

1 3 5 7 9 10 11 13 15 [Nm] 400 375 350 325 300 275 250 225 200 175 150 125 155 PS 100 PS 125 PS [kw][ps] 140 190 130 176 120 163 110 149 100 136 100 20 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 RPM

Detaljer

electron geometry (eg) Mother structure of VSEPR molecular geometry (mg) Daughter Structure

electron geometry (eg) Mother structure of VSEPR molecular geometry (mg) Daughter Structure electron geometry (eg) Mother structure of VSEPR molecular geometry (mg) Daughter Structure Ch9 1) Which of the following represent the Lewis structure for N? 2) Which of the following represent the Lewis

Detaljer

1. UTTAKSPRØVE. til den 44. Internasjonale Kjemiolympiaden 2012. i Washington DC, USA. Oppgaveheftet skal leveres inn sammen med svararket

1. UTTAKSPRØVE. til den 44. Internasjonale Kjemiolympiaden 2012. i Washington DC, USA. Oppgaveheftet skal leveres inn sammen med svararket Kjemi OL 1 UTTAKSPRØVE til den 44 Internasjonale Kjemiolympiaden 2012 i Washington DC, USA Dag: En dag i ukene 40-42 Varighet: 90 minutter Hjelpemidler: Lommeregner og Tabeller og formler i kjemi Maksimal

Detaljer

TORSDAG 12. MAI 12.-14. MAI NATTÅPENT & SHOPPINGFESTIVAL* *BEDRE SAMMEN

TORSDAG 12. MAI 12.-14. MAI NATTÅPENT & SHOPPINGFESTIVAL* *BEDRE SAMMEN 4 K O 4 & * V HO *B, O C O, >> UKK O 7 V O BU! OW K 9 H H O >> O HOW HK /O) (V H 4 0 K O U B HJ BK V 45, 49, KJBO + K U COOU O BO BOY O V BCO OOW OÆ V C O O CHBU OY HUQV YK VC 695, KÆ J H V BY V V YK K

Detaljer

DSA25000 SL RUS DA SV NO FI. Navodila za uporabo. Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning. Instruktionsmanual. Bruksanvisning.

DSA25000 SL RUS DA SV NO FI. Navodila za uporabo. Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning. Instruktionsmanual. Bruksanvisning. DSA25000 SL RUS DA SV NO FI Navodila za uporabo Инструкция по эксплуатации Brugsvejledning Instruktionsmanual Bruksanvisning Käyttöohjekirja OPOZORILO! Za normalno delovanje vaše zamrzovalne naprave, ki

Detaljer

NORUT - FOKUS PÅ NORDOMRÅDENE:

NORUT - FOKUS PÅ NORDOMRÅDENE: NORUT AS Rapport nr 14/2007 NORUT - FOKUS PÅ NORDOMRÅDENE: HELSESAMARBEID I NORD Femte seminar i programmet Tillit og samarbeid i nordområdet Tromsø 11. oktober 2007 Prosjektnavn SIP V Tillit som betingelse

Detaljer

FLERVALGSOPPGAVER SYRER OG BASER

FLERVALGSOPPGAVER SYRER OG BASER FLERVALGSOPPGAVER SYRER OG BASER Hjelpemidler: Periodesystem og kalkulator Hvert spørsmål har et riktig svaralternativ. Når ikke noe annet er oppgitt kan du anta STP (standard trykk og temperatur). Syrer

Detaljer

(12) Oversettelse av europeisk patentskrift

(12) Oversettelse av europeisk patentskrift (12) Oversettelse av europeisk patentskrift (11) NO/EP 2346840 B1 (19) NO NORGE (1) Int Cl. C07D 249/18 (06.01) G02C 7/00 (06.01) Patentstyret (21) Oversettelse publisert 14.0.12 (80) Dato for Den Europeiske

Detaljer

Vann er en amfolytt, det kan både avgi og ta opp H +. I vann har vi derfor en. Denne egenprotolysen har et.

Vann er en amfolytt, det kan både avgi og ta opp H +. I vann har vi derfor en. Denne egenprotolysen har et. Syrer o baser Det sentrale i en syre-base reaksjon er utvekslinen av H -atomer., o en syre-basereaksjon kan kalles en protolysereaksjon. Her er det vikti å huske på at H -atomer ikke alltid er det samme

Detaljer

(12) Translation of european patent specification

(12) Translation of european patent specification (12) Translation of european patent specification (11) NO/EP 2376879 B1 (19) NO NORWAY (1) Int Cl. G01J 1/0 (2006.01) Norwegian Industrial Property Office (21) Translation Published 201.09.07 (80) Date

Detaljer

OPEL COMBO Instruksjonsbok

OPEL COMBO Instruksjonsbok OPEL COMBO Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 32 Oppbevaring og transport... 56 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

4529.1.00. N Bruksanvisning. 4529_GAz2_1404. Luftboblebad med lys Vennligst les før bruk!

4529.1.00. N Bruksanvisning. 4529_GAz2_1404. Luftboblebad med lys Vennligst les før bruk! Artikel Item Article Artikel Articolo Articulo 4529.1.00 4529_GAz2_1404 N Bruksanvisning Luftboblebad med lys Vennligst les før bruk! Hydas GmbH & Co. KG Hirzenhainer Straße 3 60435 Frankfurt, Germany

Detaljer

Urheilusanasto: verbejä suomesta englanniksi, ruotsiksi ja venäjäksi

Urheilusanasto: verbejä suomesta englanniksi, ruotsiksi ja venäjäksi suomesta englanniksi, ruotsiksi ja venäjäksi www.vardsvenska.fi Swedish for Health Care Personnel ajaa koira-valjakkoa to drive a dogsled att åka hundspann ездить на собачьих упряжках ajaa vesiskootterilla

Detaljer

innhold Innledning... 2

innhold Innledning... 2 Innledning....................... 2 innhold Kort og viktig.................... 5 Nøkler, dører og vinduer........ 17 Seter og sikkerhetsutstyr....... 30 Oppbevaringsplasser........... 49 Instrumenter og

Detaljer

Kjemien stemmer KJEMI 1

Kjemien stemmer KJEMI 1 Figur s. 34 Egenskaper hos syrer / sure løsninger Smaker surt Endrer farge på indikatorer og noen plantefarger Egenskaper hos baser / basiske løsninger Smaker bittert Endrer farge på indikatorer og noen

Detaljer

OPEL CORSA Instruksjonsbok

OPEL CORSA Instruksjonsbok OPEL CORSA Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 20 Seter og sikkerhetsutstyr... 34 Oppbevaring og transport... 56 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

OPEL Meriva Instruksjonsbok

OPEL Meriva Instruksjonsbok OPEL Meriva Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 34 Oppbevaring og transport... 60 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

Grasbasert melkeproduksjon. Harald Volden TINE Rådgiving Institutt for husdyr- og akvakulturvitenskap, NMBU

Grasbasert melkeproduksjon. Harald Volden TINE Rådgiving Institutt for husdyr- og akvakulturvitenskap, NMBU Grasbasert melkeproduksjon Harald Volden TINE Rådgiving Institutt for husdyr- og akvakulturvitenskap, NMBU Forventet økning i global matproduksjon (%/år) og reell prisvekst på ulike matvarer, % Verden

Detaljer

OPEL MOKKA Instruksjonsbok

OPEL MOKKA Instruksjonsbok OPEL MOKKA Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 33 Oppbevaring og transport... 53 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

OPEL MOVANO Instruksjonsbok

OPEL MOVANO Instruksjonsbok OPEL MOVANO Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 38 Oppbevaring og transport... 65 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

Hva bør man tenke på ved valg av kromatografi som analysemetodikk. Ingeborg Amundsen 4. februar 2015

Hva bør man tenke på ved valg av kromatografi som analysemetodikk. Ingeborg Amundsen 4. februar 2015 Hva bør man tenke på ved valg av kromatografi som analysemetodikk Ingeborg Amundsen 4. februar 2015 Agenda Kromatografiske metoder Ny analysemetode- viktige spørsmål Screening/bekreftelse Ny analysemetode-hvor

Detaljer

OPEL ANTARA. Instruksjonsbok

OPEL ANTARA. Instruksjonsbok OPEL ANTARA Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 19 Seter og sikkerhetsutstyr... 33 Oppbevaring og transport... 55 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

OPEL ZAFIRA TOURER Instruksjonsbok

OPEL ZAFIRA TOURER Instruksjonsbok OPEL ZAFIRA TOURER Instruksjonsbok Innhold Innledning... 2 Kort og viktig... 6 Nøkler, dører og vinduer... 20 Seter og sikkerhetsutstyr... 36 Oppbevaring og transport... 66 Instrumenter og betjeningselementer...

Detaljer

Angir sannsynligheten for å finne fordelingen av elektroner i rommet

Angir sannsynligheten for å finne fordelingen av elektroner i rommet Atom Orbitaler Angir sannsynligheten for å finne fordelingen av elektroner i rommet Matematisk beregning gir formen og orientering av s, p, d og f orbitaler Kun s og p orbitalene viktige i organisk kjemi

Detaljer

Learn to speak Russian for Norwegian speakers

Learn to speak Russian for Norwegian speakers Learn to speak Russian for Norwegian speakers Здравствуйте Россия! Zdravstvuyte Rossiya! Developed by Nam Nguyen Learning a new language or a second language is not easy or quick. Especially the first

Detaljer

GAVE GAVE GAVE 3690.- 11990.- 6555.- STIHL

GAVE GAVE GAVE 3690.- 11990.- 6555.- STIHL TIMESTILBUD T Ny kk T S E F S G N I ÅPN 3- TILBUD S p på kn k F p jø k F h Tknn v k T f v D ønn å væ T Fkjøp Fk nv åpnnf A k fø k på åpnnn, knnn v f v * Un nn v Tknnn jnnfø c k V V V - 36 STIHL MS 8 6555-

Detaljer

CYBEX ATON BASE USER GUIDE

CYBEX ATON BASE USER GUIDE CYBEX Industrial Ltd. 1/F. Sunning Plaza 10 Hysan Avenue Causeway Bay Hong Kong info@cybex-online.com / www.cybex-online.com CYBEX ATON BASE USER GUIDE DK / FI / SE / NO / RU / PL ECE R44/04 Gr. 0+ - ca.18m

Detaljer

Kjemiske tegn Finn alle grunnstoffer med kjemisk tegn som begynner på a) A b) S 1.2

Kjemiske tegn Finn alle grunnstoffer med kjemisk tegn som begynner på a) A b) S 1.2 OPPGAVER (1 atomer, molekyler, ioner) 1.1 Kjemiske tegn Finn alle grunnstoffer med kjemisk tegn som begynner på a) A b) S 1.2 Atomkjernen Hva er antall protoner, nøytroner, nukleoner i 35 235 3 80 a) S

Detaljer

/ H e a l t h c a r e Elektronisk håndbok

/ H e a l t h c a r e Elektronisk håndbok / H e a l t h c a r e Elektronisk håndbok NW11135 Tredje utgave Mai 2016 Opphavsrettinformasjon Ingen deler av denne manualen, inkludert produkter og programvare som beskrives i den, kan reproduseres,

Detaljer

konjugert Reaksjonslikning for syre-basereaksjonen mellom vann og ammoniakk: base konjugert syre Et proton er et hydrogenatom som

konjugert Reaksjonslikning for syre-basereaksjonen mellom vann og ammoniakk: base konjugert syre Et proton er et hydrogenatom som Syrer og r Det fies flere defiisjoer på hva r og r er. Vi skal bruke defiisjoe til Brøsted: E Brøsted er e proto door. E Brøsted er e proto akseptor. 1s 1 Et proto er et hydrogeatom som har mistet sitt

Detaljer

NOR/306R1791.00T OJ L 363/2006, s. 1-80

NOR/306R1791.00T OJ L 363/2006, s. 1-80 NOR/306R1791.00T OJ L 363/2006, s. 1-80 COUNCIL REGULATION (EC) No. 1791/2006 of 20 November 2006 adapting certain Regulations and Decisions in the fields of free movement of goods, freedom of movement

Detaljer

Svart gull og symbolsk kapital. Kommunikatører og omdømmeproblematikk i den norske oljesektoren

Svart gull og symbolsk kapital. Kommunikatører og omdømmeproblematikk i den norske oljesektoren Svart gull og symbolsk kapital Kommunikatører og omdømmeproblematikk i den norske oljesektoren "## Sammendrag " ## # # % &''( )' Summary * +,- % *% * %% *+,-.* * % +%, /.* * % % * % +%, %% * " ** 0 *

Detaljer

Prisliste November 2015

Prisliste November 2015 Prisliste November 2015 INNHOLDSFORTEGNELSE Forebehold om feil: Vi tar forbehold om trykk- og skrivefeil i denne prislisten SIDE INNHOLD 3 Furu kryssfinér 4 Poppel kryssfinér 5 Bjerk kryssfinér 6 Filmbelagt

Detaljer

Overingeniør Jørgen Jahr.

Overingeniør Jørgen Jahr. #l) ni ~, ; rr~~~~~l~~l~~=l~~~l~~~~=== == ===================~~=~2ê= = KORT ORIENTERING OM MULIGE SKADEVIRKNINGER AY' LYS. Overingeniør Jørgen Jahr. ~------- --------=------------------ ------------------

Detaljer

Kjemisk likevekt. La oss bruke denne reaksjonen som et eksempel når vi belyser likevekt.

Kjemisk likevekt. La oss bruke denne reaksjonen som et eksempel når vi belyser likevekt. Kjemisk likevekt Dersom vi lar mol H-atomer reager med 1 mol O-atomer så vil vi få 1 mol H O molekyler (som vi har diskutert tidligere). H + 1 O 1 H O Denne reaksjonen er irreversibel, dvs reaksjonen er

Detaljer

Eksamensoppgave i TMT4110 Kjemi

Eksamensoppgave i TMT4110 Kjemi Side 1 av 1 Institutt for materialteknologi Eksamensoppgave i TMT110 Kjemi LØSNINGSFORSLAG Faglig kontakt under eksamen: Førsteamanuensis Hilde Lea Lein Tlf.: 735 50880 Eksamensdato: 8. mai 013 Eksamenstid

Detaljer

Grenseområdene Norge-Russland

Grenseområdene Norge-Russland M-204/2014 RAPPORT Grenseområdene Norge-Russland Luft- og nedbørkvalitet, april 2013 mars 2014 Forsidebilde: Birgitte Wisur Olsen, Sør-Varanger avis. Smelteverket i Nikel sett østfra med Norge i bakgrunnen.

Detaljer

Finalerunde Kjemiolympiaden 2003 Blindern 4. april 2003 Kl. 09.00-12.00

Finalerunde Kjemiolympiaden 2003 Blindern 4. april 2003 Kl. 09.00-12.00 Oppgave 1 Finalerunde Kjemiolympiaden 2003 Blindern 4. april 2003 Kl. 09.00-12.00 Oppgavesettet består av 10 sider inkludert formel- og tabellark. a) Fullfør og balanser følgende halvreaksjoner. I hvert

Detaljer

Fendt 900 Vario 927 930 933 936 939

Fendt 900 Vario 927 930 933 936 939 2014 Fendt 900 Vario 927 930 933 936 939 2 Den nye Fendt 900 Vario 3 Kan gjøre mer. Gjør det bedre. Fendt 900 Vario har vært lederen på traktormarkedet for større gårder og entreprenører siden 1995. Med

Detaljer

Mål for opplæringa er at du skal kunne forklare korleis bufferar verkar, og rekne ut ph og kapasitet i bufferar

Mål for opplæringa er at du skal kunne forklare korleis bufferar verkar, og rekne ut ph og kapasitet i bufferar 2 Bufferar Mål for opplæringa er at du skal kunne forklare korleis bufferar verkar, og rekne ut ph og kapasitet i bufferar I naturen, i kroppen vår og i produkt på badet er det bufferar som gjer at ph-verdien

Detaljer

UNIVERSITETET I OSLO

UNIVERSITETET I OSLO Side 1 UNIVERSITETET I OSLO Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet Eksamen (utsatt prøve) i: KJM 1110 Organisk kjemi I Eksamensdag: 19. august 2010 Tid for eksamen: 14:30-17:30 Oppgavesettet er på

Detaljer

VIA NEGATIVA DEL I: EN LESNING AV VLADIMIR MAKANINS STOL, POKRYTYJ SUKNOM DEL II: J.S. BACHS GOLDBERGVARIASJONER T ORBJØRN N YMO H OVEDFAGSOP PGAVE

VIA NEGATIVA DEL I: EN LESNING AV VLADIMIR MAKANINS STOL, POKRYTYJ SUKNOM DEL II: J.S. BACHS GOLDBERGVARIASJONER T ORBJØRN N YMO H OVEDFAGSOP PGAVE VIA NEGATIVA DEL I: EN LESNING AV VLADIMIR MAKANINS STOL, POKRYTYJ SUKNOM I S GRAFINOM POSEREDINE DEL II: J.S. BACHS GOLDBERGVARIASJONER OG STOL, POKRYTYJ T ORBJØRN N YMO H OVEDFAGSOP PGAVE I RUSSISK LITTERATUR

Detaljer

INSTALLATION AND USE MONTAGE ET UTILISATION INSTALLATIE EN GEBRUIK

INSTALLATION AND USE MONTAGE ET UTILISATION INSTALLATIE EN GEBRUIK D GB F NL INSTALLATION UND GEBRAUCH Der Mindestabstand zwischen dem Kochfeld und der unteren Kante der Dunstabzugshaube MUSS bei Elektroplatten 50 cm und bei Gas- oder kombinierten Herden 65 cm betragen.

Detaljer

ÅMA110 Sannsynlighetsregning med statistikk, våren 2010. Noen viktige sannsynlighetsmodeller. Binomisk modell. Kp. 3 Diskrete tilfeldige variable

ÅMA110 Sannsynlighetsregning med statistikk, våren 2010. Noen viktige sannsynlighetsmodeller. Binomisk modell. Kp. 3 Diskrete tilfeldige variable ÅMA Saslighetsregig med statistikk, våre K. 3 Diskrete tilfeldige variable Noe viktige saslighetsmodeller Noe viktige saslighetsmodeller ( Sas.modell : å betr det klasse/te sas.fordelig.) Biomisk modell

Detaljer

ENERGIANALYSE AV KJEL Semesteroppgave TT1 Institutt for energi- og prosessteknikk

ENERGIANALYSE AV KJEL Semesteroppgave TT1 Institutt for energi- og prosessteknikk 1 ENERGIANALYSE AV KJEL Semesteroppgave TT1 Institutt for energi- og prosessteknikk ANSVARLIG Teori: Morten Grønli Praksis: Halvor Flatberg & Helge Laukholm 2 Energianalyse av 25 kw CEN -kjel Propan (C

Detaljer

Oppgave 10 V2008 Hvilket av følgende mineraler er en viktig byggestein i kroppens beinbygning?

Oppgave 10 V2008 Hvilket av følgende mineraler er en viktig byggestein i kroppens beinbygning? Hovedområde: Ernæring og helse Eksamensoppgaver fra skriftlig eksamen Naturfag (NAT1002). Oppgave 10 V2008 Hvilket av følgende mineraler er en viktig byggestein i kroppens beinbygning? A) natrium B) kalsium

Detaljer

Konstruksjoner med tallord i russisk - et overkommelig problem i norsk skole

Konstruksjoner med tallord i russisk - et overkommelig problem i norsk skole Konstruksjoner med tallord i russisk et overkommelig problem i norsk skole RUS3950 Liudmila Dvoynikova Mastergradsoppgave i russisk integrert 10 sp PPU Fakultet for humaniora, samfunnsvitenskap og lærerutdanning

Detaljer

! " # $ #!!" #$ %&#"'

!  # $ #!! #$ %&#' !"#$#!!"#$%&#"' % ($ ) * %,, # # ($-.. * %,, # # ($ * - %,, # # ($/..,, */%/012"# & ' (!)"*,-. /0 / # 12# 3 4",56"78" "9,5):"5;

Detaljer

LØSNINGSFORSLAG TIL ØVING NR. 1, VÅR 2015

LØSNINGSFORSLAG TIL ØVING NR. 1, VÅR 2015 NTNU Norges tekisk-aturviteskapelige uiversitet Fakultet for aturviteskap og tekologi Istitutt for aterialtekologi TT4110 KJEI LØSNINGSFORSLAG TIL ØVING NR. 1, VÅR 015 OPPGAVE 1 Vi starter ALLTID ed å

Detaljer

Gloser 6 Стра@нный вопро@с

Gloser 6 Стра@нный вопро@с 1 Соседи 3 Словарь Глава 6 Gloser 6 Стра@нный вопро@с а@втор forfatter forfattar безнра@вственно umoralsk umoralsk би@знес business, handel business, handel де@ятельность virksomhet verksemd конча@ться

Detaljer

Kære Kunde, Gigaset Communications GmbH er retlig efterfølger til Siemens

Kære Kunde, Gigaset Communications GmbH er retlig efterfølger til Siemens EN DE FR IT NL ES PT Dear Customer, Gigaset Communications GmbH is the legal successor to Co. KG (SHC), which in turn continued the Gigaset business of Siemens AG. Any statements made by Siemens AG or

Detaljer

Eksamen 24.05.2011. REA3012 Kjemi 2 Del 1 og del 2. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 24.05.2011. REA3012 Kjemi 2 Del 1 og del 2. Nynorsk/Bokmål Eksaen 24.05.2011 REA3012 Kjei 2 Del 1 og del 2 Nynorsk/Bokål Nynorsk Eksaensinforasjon Eksaenstid Eksaen består av del 1 og del 2. Oppgåvene for del 1 og del 2 er stifta saan og skal delast ut satidig

Detaljer

Original instructions. Tiger 2-15 kw ... 10 ... 8 ... 12 ... 6 ... 15 ... 28 ... 22 ... 20 ... 25 ... 18

Original instructions. Tiger 2-15 kw ... 10 ... 8 ... 12 ... 6 ... 15 ... 28 ... 22 ... 20 ... 25 ... 18 Original instructions Tiger - 15 kw SE... 6 GB... 8 NO... 10 FR... 1 DE... 15 FI... 18 IT... 0 NL... PL... 5 RU... 8 B o C kw Tiger - 15 kw C B A C A A B C P1, P31, P33, P53 90 450 390 P93 350 530 480

Detaljer

Membranfiltrering i akvakultur

Membranfiltrering i akvakultur Membranfiltrering i akvakultur Astrid Buran Holan Fremtidens smoltproduksjon: Tredje konferanse om resirkulering av vann i akvakultur Sunndalsøra, 22-23. oktober 2014 Nye produksjonssystemer Alternativer/supplement

Detaljer

Difco Listeria Antisera og Antigener

Difco Listeria Antisera og Antigener Difco Listeria Antisera og Antigener 8085890(03) 2015-02 Norsk BRUKSOMRÅDE BD Difco Listeria O Antisera Type 1, 4 og Poly brukes til identifisering av Listeria monocytogenes i objektglass-agglutineringstesten.

Detaljer

-30% SPEKEMAT. Stort utvalg Norsk, italiensk, spansk. Gjelder t. Ferske nakkekoteletter (marinert 49,90/kg)

-30% SPEKEMAT. Stort utvalg Norsk, italiensk, spansk. Gjelder t. Ferske nakkekoteletter (marinert 49,90/kg) SPEKEMAT -% S u N Gj Gj 25% 5% 9 14. 19/. 79/ F ( 49/) V bh u y ju. Tbu j 26.5 -.5. Lj c 125 u/ y ø å S u. S b u bhø u j. H MENY h u høy. G 1 Gu / % - S -% 15 44/ Rø 1 Bj -% 272/ 2 1 c ø S / 5 7 2 2 %

Detaljer

Plan 200813735 / Detaljplan for Hans Jægers kvartal Illustrasjoner, diagrammer, sol og skygge. s 1

Plan 200813735 / Detaljplan for Hans Jægers kvartal Illustrasjoner, diagrammer, sol og skygge. s 1 P / Dj f H Jæ kv Iuj, imm, ky Aic kik AS www.k. Kii Auu, O + P / Dj f H Jæ kv / Aiv A / V: iuj /.. Pkiv f h Aic kik AS www.k. Kii Auu, O + P / Dj f H Jæ kv / Aiv A / V: iuj /.. Fukiv f Fukiv f ø Fukiv

Detaljer

Prisliste April 2015

Prisliste April 2015 Prisliste April 2015 INNHOLDSFORTEGNELSE Forebehold om feil: Vi tar forbehold om trykk- og skrivefeil i denne prislisten SIDE INNHOLD 3 Salgsbetingelser 4 Furu kryssfinér 5 Poppel kryssfinér 6 Bjerk kryssfinér

Detaljer

UTSATT EKSAMEN 08.01.10. Sensur faller innen 29.01.10.

UTSATT EKSAMEN 08.01.10. Sensur faller innen 29.01.10. Høgskolen i Sør-Trøndelag Avdeling for lærer- og tolkeutdanning Skriftlig eksamen i Naturfag 1, NA130 A130-D 30 studiepoeng UTSATT EKSAMEN 08.01.10. Sensur faller innen 29.01.10. BOKMÅL Resultatet blir

Detaljer