NOTAT. TITTEL NOTATNR. DATO Frå virksomheitsmodell til vev tilrettelegging av databasar for internett 2. utgåve 2002

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "NOTAT. TITTEL NOTATNR. DATO Frå virksomheitsmodell til vev tilrettelegging av databasar for internett 2. utgåve 2002"

Transkript

1 NOTAT Postboks 133, 6851 SOGNDAL telefon telefaks TITTEL NOTATNR. DATO Frå virksomheitsmodell til vev tilrettelegging av databasar for internett 2. utgåve / PROSJEKTTITTEL TILGJENGE TAL SIDER Open 71 FORFATTAR Grete Netteland PROSJEKTLEIAR/-ANSVARLEG Grete Netteland OPPDRAGSGJEVAR EMNEORD SQL, database, datamodell, vevpublisering, ASP, IDC/HTX SAMANDRAG / SUMMARY Dette notatet tek sikte på å vise korleis ein kan gå frå ein virksomheitsorientert datamodell til dynamisk publisering av ein database på internett. Det vert og vist ulike måtar for søk mot databasen frå internett, både ved bruk av teknologien IDC/HTX og ASP. Ein gjennomgang av ASP-teknologi er ny i høve til første utgåva av kompendiet. Fokus i notatet vert sett på korleis ein ved hjelp av språket SQL både kan utforme spørjingar mot databasen, leggje inn, slette og manipulere data. Vi vil også sjå på korleis dei ulike SQL-kommandoane kan relaterast til relasjonsalgebra og til tradisjonell databaseteori. Primært vert jobba mot Access-databasar ved hjelp av Access sin SQL-dialekt. PRIS ISSN ANSVARLEG SIGNATUR kr 100, Kjell Henden (dekan)

2 FRÅ VIRKSOMHEITSMODELL TIL VEV - TILRETTELEGGING AV DATABASAR FOR INTERNETT 2. utgåve oktober 2002 Grete Netteland

3 Forord Dette notatet tek sikte på å vise korleis ein kan gå frå ein virksomheitsorientert modell av røyndomen til ei realisering av databasen på internett. Utgangspunktet for realiseringa av databasen er ACCESS2000. Fokus i notatet vert sett på korleis ein ved hjelp av språket SQL (Structured Query Language) både kan utforme spørjingar mot databasen, leggje inn, slette og manipulere data. Vi vil også sjå på korleis dei ulike SQL-kommandoane kan relaterast til relasjonsalgebraen og til tradisjonell databaseteori. Notatet er tenkt brukt i kurs som jobbar med datamodellering, relasjonsdatabasar og publisering av databasar på veven. Konkret vil notatet inngå i kurset DA610 Databasar ved HSF. Den beste måten å lære stoffet på, er å teikne datamodellane, implementere dei i ACCESS, skrive SQLkode og sjekke ut konsekvensane av SQL-koden ved å køyre spørjinga. Konkret utforming av søkeskjema i html-kode og installasjon av ein vevtenar, vil vere nyttig for forståing av korleis samanhengen er mellom database og vev. I forrige utgåve av kompendiet konsentrerte eg meg om bruk av Microsoft-teknologien IDC/HTX for publisering av databasar på internett. I denne utgåva av kompendiet har eg også inkludert ein kort gjennomgang av teknologien Active Server Pages (ASP) og synt korleis denne på same måte kan nyttast for publisering og søk i databasar. Eg har også valt å ta med eit sett av oppgåver og øvingar om SQL og publisering på internett. For aksessering av Access-databasane vert nytta Access sin SQL-dialekt. Sidan datakontrollkommandoane i Access-SQL ikkje verkar, har eg i tillegg supplert med ei øving der ein nyttar verktøyet SQL Plus mot ein Oracle-database. Det bør nemnast at Access97 SQL og Access2000-SQL kan vere noko ulike, t.d. når det gjeld bruk av teikna og og parentesar i SQL-koden. Bruk hjelpefunksjonen til Access om du står fast. Det bør også nemnast at i nokre av søkeskjemaa som er laga er nytta bokmål og ikkje nynorsk. Eg har ikkje i ettertid gått inn og endra dette. Vidare vil det gå fram av kompendiet at IP-adressa på mi maskin har endra seg noko undervegs. Eg vionar ikkje at dette skapar problem. Til hjelp i arbeidet med kompendiet har eg nytta R.F.van der Lans si bok Introduction to SQL(1998), ulike bøker frå Microsoft Press om ACCESS 2000, R. Francis bok om ASP og ASP.Net, kompendiet Relasjonsdatabaser av Normann og Ressem (1999), og hjelpefunksjonen i ACCESS. Sogndal Grete Netteland 2

4 INNHALD 1 Virksomheitsmodell Datamodell Overføring til ACCESS Kontroll av datamodellen Eksport av datamodellen til ACCESS Opning av databasen i ACCESS Eit raskt blikk på skript-fila Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL Spørjespråket Korleis finne att data i ein database Hente data berre frå éin tabell Hente data frå fleire tabellar Aggregatfunksjonar Data Manipulation Language (DML) INSERT DELETE UPDATE Datadefinisjonsspråk (DDL) Det eksterne nivået Det konseptuelle nivået CREATE TABLE ALTER TABLE DROP TABLE Det indre nivået CREATE INDEX DROP INDEX: DCL (Data Control Language) GRANT REVOKE Publisering av vevsider i ACCESS - publisering av database på veven Statisk publisering av databasar i ACCESS Dynamisk publisering av databasar i ACCESS Bruk av IDC/HTX-filer Bruk av ASP-filer ODBC-kopling Døme på bruk av IDC/HTX mot oppgåve-databasen Automatisk publisering av ei dynamisk vevside via servergenerert htx/idc-format Døme med eigengenerert spørjing mot databasen frå eit html-skjema Døme på fullstendig eigengenerert skjema Døme på bruk av ASP mot oppgåve-databasen Automatisk publisering av ei dynamisk vevside via servergenerert ASP-format Sjølvgenerert kode for publisering av ei dynamisk vevside via servergenerert ASP-format Søk etter data i databasen Innregistrering av data i databasen Døme på eigengenerert spørjing frå eit html-skjema via ASP Spørjing via HTML-skjema etter informasjon om prosjektoppgåve Spørjing via HTML-skjema om informasjon om studentnummer Innregistrering av data i ein database via HTML-skjema

5 8 Oppgåver Oppgåver i Access- SQL Oppgåve Oppgåve Oppgåve Oppgåve Oppgåve med SQL+ mot ein Oracle-database Øvingar med databaseoperasjonar Oppgåver i publisering på internett Oppgåve 1 - Utprøving av statiske sider Oppgåve 2 - Utprøving av dynamiske sider - idc/htx - Festivaldatabasen Oppgåve 3 - Utprøving av dynamiske sider - idc/htx Oppgå(a)vedatabasen Oppgåve 4 - Bruk av idc/htx Oppgåvedatabasen Oppgåve 5 - Bruk av idc/htx Oppgåvedatabasen Oppgåve 6 - Bruk av ASP Oppgåvedatabasen

6 Kapittel 1 Virksomheitsmodell FRÅ VIRKSOMHEITSMODELL TIL VEV - TILRETTELEGGING AV DATABASAR FOR INTERNETT I dette notatet skal vi sjå på korleis ein går frå ein virksomheitsorientert modell av røyndomen, via ein databaseorientert datamodell, til ei realisering av datamodellen i form av ein relasjonsdatabase ved bruk av databasehandteringssystemet ACCESS. Til slutt skal vi sjå på korleis ein kan tilretteleggje databasen for internett, gjennom dei verktøy som er tilrettelagde for dette innanfor Access (ASP og IDC/HTX). Det vert også lagt vekt på korleis ein sjølv kan utforme søkesider for dynamisk søk mot databasen ved hjelp av desse to verktøya. Fokus vert sett på korleis ein ved hjelp av språket SQL (Structured Query Language) både kan utforme spørjingar mot databasen, leggje inn, slette og manipulere data. Vi vil også sjå på korleis dei ulike SQL-kommandoane kan relaterast til relasjonsalgebraen og til tradisjonell databaseteori. Dette vil vi kome tilbake til undervegs. Modelleringsarbeidet vert utført med verktøyet Modellator 4.x, som er tilrettelagt for automatisk overføring av datamodellen til ulike DBMS ar, mellom anna ACCESS. Notatet tek utgangspunkt i følgjande kasus: Høgskulen i Tertedal skal utarbeide ein database over studentane sine prosjektoppgåver. Fleire studentar kan samarbeide om same prosjektoppgåve. Vi legg til grunn at prosjektoppgåva berre kan knytast til eitt studium; studentar på ulike studium kan såleis ikkje samarbeide om eit prosjekt. Ein student kan imidlertid ta fleire studium ved høgskulen. Av denne grunn kan ein og same student eige fleire prosjektoppgåver, føresett at desse er knytt til ulike studium. Kvart prosjektarbeid får oppnemnd ein rettleiar. Ein er interessert i å lagre informasjon om tittel på prosjektet, rettleiar, karakter og det året prosjektoppgåva vart gjennomført. 5

7 Kapittel 1 Virksomheitsmodell 1 Virksomheitsmodell Utifrå dette kasuset og den kjennskap vi har til høgskulen, har vi utarbeidd ein virksomheitsbasert datamodell med tre entitetar: STUDIUM, PROSJEKT og STUDENT. Modellen ser ut som følgjer: 6

8 Kapittel 2 Datamodell 2 Datamodell For å kunne realisere denne modellen i ein database, må vi overføre virksomheitsmodellen til ein databaseorientert datamodell. Dette har som konsekvens at m:m-relasjonen må entetiserast. Vi vel å kalle den nye entiteten STUDPROSJEKT. Primærnøkkelen til denne entiteten er sett saman av framandnøklane frå dei to entitetane PROSJEKT og STUDENT. Vi har valt å berre operere med maksimumsrelasjonar: 7

9 Kapittel 3 Overføring til ACCESS 3 Overføring til ACCESS Denne datamodellen kan brukast som underlag for realisering i ACCESS. Vi nyttar oss av automatikken som ligg i Modellator til å få utført dette. 3.1 Kontroll av datamodellen Først bør likevel datamodellen kontrollerast, slik at ein sikrar at alle primærnøklar, framandnøklar, attributtnamn osb. er korrekt. Dette gjer ein i Modellator ved å gå på Fil- Kontrollér: Dersom du får meldinga Ingen feil funnet, kan du eksportere datamodellen til ACCESS. Dersom du får ei feilmelding, må du rette opp datamodellen din slik at han vert feilfri, før du går vidare. 3.2 Eksport av datamodellen til ACCESS For å eksportere datamodellen til ACCESS, må du i Modellator gå til Fil Eksporter. Du vil då få opp eit bilete der du får valet om å lage databasen på nytt, eventuelt endre ein tidlegare database (obs: element vert berre lagde til, ikkje endra eller sletta). I dette tilfellet skal vi lage ein database heilt på nytt i ACCESS. Du kan også velje kva for datakjelde som skal nyttast (her MS ACCESS) og datatype. Om vi vel avansert, kan vi krysse av for integritetsskrankar og liknande det er også i dette biletet du tildeler brukarrettar om dette er ønskjeleg (vha. GRANT). Vi skal ikkje gjere dette. Hugs å skrive inn brukarnamnet ADMIN; dette er predefinert i ACCESS og gir generell tilgang til databasen når denne er generert i ACCESS. Du kan også leggje inn passord - vi skal imidlertid ikkje passordbeskytte databasen: 8

10 Kapittel 3 Overføring til ACCESS Godkjenn så vha OK. Du får då opp eit skjermbilete der du får spørsmål om kva for database du vil opne. Om du på førehand har oppretta ein database i ACCESS utan å spesifisere tabellar, kan du opne denne. Om ikkje, og det er det vi skal gjere, skal du gå til den katalogen du vil lagre databasen i og skrive inn namnet som du vil gje databasen. I dette tilfelle vel vi å kalle databasen Oppgave_2000. Sidan databasen er ein Access-database, får han automatisk filutvidinga.mdb. Under eksport av datamodellen til ACCESS, vert det danna ei skript-fil med filutvidinga.sql. Du skal svare ok på at du vil lagre denne skript-fila og godkjenne at den får same namn som datamodellen. Vel å lagre databasen, datamodellen og skript-fila i ein og same katalog på ditt p-område. 9

11 Kapittel 3 Overføring til ACCESS Vi skal etterpå gå inn og sjå på denne fila, og nytte den som grunnlag for å lære litt om spørjespråket SQL (Structured Query Language). 3.3 Opning av databasen i ACCESS Start opp ACCESS, gå til katalogen som du har lagra databasen i og opne denne. Vi ser at det er oppretta fire tabellar med same namn som entitetane i datamodellen, men ingen skjema, rapportar osb. Relasjonar som er oppretta mellom entitetane i Modellator, er tekne med til Access. Sjekk dette! 10

12 Kapittel 3 Overføring til ACCESS 3.4 Eit raskt blikk på skript-fila Vi skal så gå tilbake til skript-fila og sjå på kva den inneheld. Sidan ho har filutvidinga sql, kan du ikkje opne fila direkte ved å klikke på ho i Windows utforskar. Fila kan t.d. opnast via Notepad som ligg under c:\windows og heiter notepad.exe. Ho ser ut som følgjer: OLE Workspace created Database created // S K R I P T F O R M S A c c e s s 9 x ( 7. x / 8. x ) // Generert fra Modelator :46:16 Modell : oppgave2001dm.mr4 // S L E T T Angitt element finnes ikke i samlingen Angitt element finnes ikke i samlingen Angitt element finnes ikke i samlingen Angitt element finnes ikke i samlingen // T A B E L L E R CREATE TABLE Studium ( Studium Text(3) NOT NULL, Namn Text(50) NOT NULL, CONSTRAINT PrimaryKey PRIMARY KEY ( Studium ) ); CREATE TABLE Prosjekt ( Pnr Counter NOT NULL, Tittel Text(200) NOT NULL, Rettleiar Text(30) NOT NULL, Karakter Single NOT NULL, 11

13 Kapittel 3 Overføring til ACCESS Aar Short NOT NULL, Studium Text(3), CONSTRAINT PrimaryKey PRIMARY KEY ( Pnr ) ); CREATE TABLE Studprosjekt ( Pnr Counter NOT NULL, Studnr Text(6) NOT NULL, CONSTRAINT PrimaryKey PRIMARY KEY ( Pnr, Studnr ) ); CREATE TABLE Student ( Studnr Text(6) NOT NULL, Enamn Text(30) NOT NULL, Fnamn Text(40) NOT NULL, CONSTRAINT PrimaryKey PRIMARY KEY ( Studnr ) ); // F R E M M E D N Ø K L E R ALTER TABLE Prosjekt ADD CONSTRAINT Studium_Prosjekt FOREIGN KEY ( Studium ) REFERENCES Studium ( Studium ); ALTER TABLE Studprosjekt ADD CONSTRAINT Prosjekt_Studprosjekt FOREIGN KEY ( Pnr ) REFERENCES Prosjekt ( Pnr ); ALTER TABLE Studprosjekt ADD CONSTRAINT Student_Studprosjekt FOREIGN KEY ( Studnr ) REFERENCES Student ( Studnr ); // I N D E K S E R // I N D E K S E R P Å F R E M M E D N Ø K L E R CREATE INDEX FK1_Studium_Prosjekt ON Prosjekt ( Studium ); CREATE INDEX FK2_Prosjekt_Studprosjekt ON Studprosjekt ( Pnr ); CREATE INDEX FK3_Student_Studprosjekt ON Studprosjekt ( Studnr ); 12

14 Kapittel 3 Overføring til ACCESS // K O M M E N T A R P Å T A B E L L O G K O L O N N E // T I L G A N G GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON Studium TO PUBLIC; GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON Prosjekt TO PUBLIC; GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON Studprosjekt TO PUBLIC; GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON Student TO PUBLIC; OLE Disconnecting I kapitlet nedanfor skal vi sjå litt på kva SQL-koden i dette skriptet tyder. 13

15 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL SQL er i kkje berre eit spørjespråk som namnet indikerer. I tillegg er det eit fullstendig datamanipuleringsspråk (DML - Data Manipulation Language), eit datadefinisjonsspråk (DDL Data Definition Language) og eit datakontrollspråk (DCL Data Control Language). Dette språket kan altså nyttast til oppdatering av databasen generelt og til oppretting og endring av ein databasestruktur. SQL gir også høve til å verne dataa lagra i databasen, ved å tildele tilgangsrettar for ulike brukarar. Ei SQLsetning eller -streng er såleis å oppfatte som eit uttrykk som inneheld ein SQL-kommando. SQL kan nyttast interaktivt, som direkte spørjingar mot databasen, eller nøsta (embedded), som del av eit program skrive i eit anna programmeringsspråk. SQL har sidan 1987 vore etablert som standard beskrivelses- og aksess-språk for relasjonsdatabasar. The American National Standards Institute (ANSI) og den Internsjonale Organization for Standardization (ISO) har vore viktige i utforminga av standardversjonar av SQL. Det finst mange SQL-produkt som implementerer SQL. Desse har ofte likskapstrekk, men er likevel ulike. Sidan vi i dette kurset jobbar med ACCESS, har eg valt å bruke denne SQL-dialekten. Eg vel å kalle denne ACCESS SQL. Den første offisielle standarden av SQL som kom i 1986 men først publisert i 1987, SQL 1, viste seg å vere for svak spesielt på integritetesreglane. Standarden vart difor utvida med begrep som foreign key (FK) og primary key (PK). Denne versjonen vert kalla SQL89. I 1992 fekk vi ein ny versjon av SQL, SQL2 som inneheld nye utsegner og utvidingar av eksisterande utsegner. Dei første stega mot SQL3 har alt blitt tatt (skulle ha vore ferdig i 1999). ACCESS 97 byggjer på ANSI SQL92 syntaksen, men er mindre omfattande. Slik sett er det grunn til å seie at SQL for Microsoft Jet Databasemotor som dannar basis for ACCESS 97 i utgangspunktet er kompatibelt med ANSI-89 Nivå 1. Visse ANSI SQL-funksjonar er imidlertid ikkje implementert i Microsoft Jet SQL. Samtidig inneheld Microsoft Jet SQL reserverte ord og funksjonar som ikkje er støtta i ANSI SQL. ACCESS 2000 omfattar noko meir av ANSI SQL92 enn ACCESS 97. I Microsoft Jet versjon 4.x som ligg bak ACCESS 2000, viser Microsoft OLE DB-tenesta for Jet meir ANSI-92-SQL syntaks. Denne utvida syntaksen kan ikkje aktiverast gjennom DAO, men er berre tilgjengeleg innanfor modular som nyttar ADO og Jet OLE DB-leverandøren. Nye funksjonar finst hovudsakleg innanfor DDL-delen av SQL. 4.1 Spørjespråket SELECT Alle spørsmål i SQL startar med ordet SELECT. Ei SELECT-setning vert nytta til spørjingar mot ein tabell. Sluttresultatet er alltid ein tabell. Denne kan nyttast som basis for ein rapport. Det er viktig at ein ikkje blandar SELECT-setninga i SQL med seleksjon i relasjonsalgebra. SQL-SELECT vert nytta både til det som kallast i relasjonsalgebra vert kalla PROJECT og RESTRICT, dvs både til å hente ut vertikale eller horisontale undermengder ( rekker eller kolonnar) eller kombinasjonen av desse. Gjennom SQL kan ein uttrykkje vesentleg meir enn det ein kan uttrykkje ved relasjonsalgebra. SELECT-setninga vert uttrykt på følgjande måte: <SELECT klausul> {feltliste} <FROM klausul> {tabelluttrykk} [<WHERE klausul>]{vilkår} [<GROUP BY klausul>] [<HAVING klausul>] [<ORDER BY klausul>]; 14

16 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL Merk følgjande: Kvar SQL-setning har minst to delar, SELECT og FROM. Dei andre delane er vilkårlege. Rekkefølgen av dei einskilde delane er fast, GROUP BY kan ikkje kome framfor WHERE eller FROM, og ORDER BY (dersom ein treng denne) står alltid til sist. HAVING kan berre nyttast dersom GROUP BY er nytta Uttrykket vert alltid avslutta med semikolon (;) Innleiingsvis bør det også seiast noko om rekkjefølgja på prosesseringa. Eit DBMS handsamar nemleg ikkje delane i ei SQL-setning slik dei er skrivne inn. Setninga seier såleis ikkje noko om korleis framhentinga skal skje. Når ei SELECT-setning vert handsama av databasehandteringssystemet, vert det internt danna ein mellomliggjande resultattabell eller arbeidstabell. Denne vert bygd opp på følgjande måte: 1. Først vert FROM-delen tolka tabellane som er spesifiserte vert lagde inn i arbeidsområdet 2. Dei rekkene/radane som stettar kravet i WHERE-klausulen, vert valde ut 3. GROUP BY og 4. HAVING grupperer rekker /radar i denne mellomliggjande tabellen, før visse kolonnar vert valde ut HAVING avgrensar mellomresultatet sterkare enn det som vert uttrykt gjennom GROUP BY 5. Så vert dei kolonnane som er spesifiserte etter SELECT plukka ut 6. ORDER BY styrer berre presentasjonen av resultatet til uteininga (skrivar eller rapport) Korleis finne att data i ein database Nedanfor skal vi gå gjennom korleis du kan finne att data som ligg i ein database, gitt spesifikke kriterium. Vi vil først gå gjennom korleis du kan hente fram data frå ein einskild tabell, deretter korleis du kan hente fram data på tvers av fleire tabellar Hente data berre frå éin tabell I dette punktet vil vi ta utgangspunkt i tabellen Student i nemnde database OPPGAVE_2000. Som det går fram både av datamodellen og tabellane i databasen, har denne tabellen tre kolonnar, Studnr, Enamn og Fnamn. I første tilfelle skal vi hente ut alle studentane som er registrerte i denne tabellen, med studentnummer, etternamn og fornamn. Dette kan formulerast på følgjande måte: SELECT * FROM Student; Vi kan altså velje ut alle kolonnar/ alle attributtar frå éin tabell ved bruk av jokerteiknet stjerne (*). Denne SELECT-setninga er ekvivalent med: SELECT Studnr, Enamn, Fnamn FROM Student; Om vi ønskjer å hente ut data berre frå ein kolonne/ eit attributt i ein tabell (relasjon), kan dette gjerast på følgjande måte: 15

17 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL FROM SELECT Enamn FROM Student; Tabellen som dataa skal hentast frå, vert spesifisert i FROM-setninga. Kolonna du vel ut, er lista opp etter SELECT. Setninga ovanfor vel ut alle attributtar i kolonna Enamn i tabellen Student. Dersom to studentar har same etternamn, vil desse visast som to like liner i resultattabellen. SELECT fjerner altså ikkje duplikate postar (like førekomstar). Vi har difor ikkje det vi i relasjonsalgebra kallar ein projeksjon denne har nemleg ingen dublettar. For å fjerne duplikate postar, nyttar vi det reserverte ordet DISTINCT: DISTINCT SELECT DISTINCT Enamn FROM Student; Vi kan hente ut data frå fleire kolonnar/attributtar på følgjande måte: SELECT Enamn, Fnamn FROM Student; Også her kan vi få duplikate radar dersom to personar har same etternamn og førenamn. For å fjerne desse duplikate postane, nyttar vi: SELECT DISTINCT Enamn, Fnamn FROM Student; DISTINCT vil i denne samanheng ta vekk heile radar, og ikkje berre duplikat av det første feltnamnet som følgjer DISTINCT. Dersom SELECT-setninga inneheld minst ein kandidatnøkkel for kvar tabell som er spesifisert i FROM klausulen, er DISTINCT overflødig. Merk: I nokre DBMS må ein spesifisere tabellnamn framfor feltnamn. I ACCESS-SQL kan ein gjere dette, men det er ikkje naudsynt. Følgjande uttrykk er difor synonyme: SELECT Enamn, Fnamn FROM Student; og SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student; WHERE Where-klausulen definerer eit vilkår som dei radane som skal vere med i det endelege resultatet må oppfylle. WHERE er valfri, men kjem eventuelt etter FROM. Du kan nytte WHERE saman med samanlikningsoperatorane =, <, <=, >, >=, <>. Du kan t.d. velje alle studentar med studentnummer mellom og : SELECT Student.Studnr, Student.Enamn FROM Student WHERE Studnr>="950000" and Studnr<="970000"; Du kan også nytte WHERE-klausulen saman med operatorane OR, BETWEEN, LIKE og IN. Eit ekvivalent uttrykk med uttrykket ovanfor, er følgjande uttrykk med BETWEEN: SELECT Student.Studnr, Student.Enamn 16

18 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL FROM Student WHERE Studnr BETWEEN "950000" and "970000"; LIKE-operatoren vert nytta til attkjenning av mønster i strengar. For mønster kan du angi heile verdien (for eksempel, Like "Andersen"), eller du kan leite etter eit verdiområde ved å bruke jokerteikn som vert kjende att av operativsystemet (*,?, #): SELECT Student.Studnr, Student.Enamn FROM Student WHERE Enamn LIKE A* ; IN-operatoren avgjer om verdien for eit uttrykk er lik nokre av verdiane som er spesifiserte i ei verdiliste, t.d: SELECT Student.Studnr, Student.Enamn FROM Student WHERE Enamn IN ( Andersen, Loftesnes ) Vilkåret etter WHERE avgrensar som nemnt dei førekomstane ein vil ha med i svaret. Dette tilsvarer RESTRICT eller SELECT i relasjonsalgebra, der ein også nyttar WHERE-klausulen. Ein WHERE-del kan innehalde opptil 40 uttrykk som er kopla saman ved hjelp av logiske operatorer, t.d. And, Or, Not. Når du spesifiserer eit feltnamn som inneheld mellomrom eller teiknsetjing, må feltnamnet setjast i hakeparentesar ([ ]). Dersom du er usikker på korleis eit vilkår skal formulerast, gå inn i hjelpefunksjonen til ACCESS og søk i stikkordsregisteret på Vilkår. ORDER BY er valfri. Hvis du vil vise dataa i sortert rekkjefølgje, må du bruke ORDER BY. Standard sorteringsrekkjefølgje er stigande (A til Å, 0 til 9). I begge døma nedanfor vert namn på studentane sortert med etternamnet først: SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student ORDER BY Enamn; SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student ORDER BY ASC; ASC står her for ascending som tyder stigande. Dersom du vil sortere i minkande rekkefølgje (Å til A, 9 til 0), legg du til det reserverte ordet DESC (står for descending ) i slutten av kvart felt du vil sortere. I dømet nedanfor har vi valt å sortere på etternamnet i minkande rekkjefølgje: SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student ORDER BY Enamn DESC; Du kan ta med fleire enn eitt felt i ORDER BY-setningsdelen. Postar vert sortert først etter det første feltet som er oppført etter ORDER BY. Postar med like verdiar i dette feltet, vert deretter sortert etter verdien i det andre feltet som er oppført og så vidare: SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student ORDER BY Enamn DESC, Fnamn; 17

19 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL Denne setninga vil sortere studentane etter minkande etternamn (frå Å til A), men innanfor postar med like etternamn, vert postane sortert etter stigande fornamn. Dei attributta du nyttar i ORDER BY må i ACCESS-SQL vere å finne i SELECT-lista Hente data frå fleire tabellar JOIN Du kan nytte SELECT-setninga saman med FROM til å hente data ikkje berre frå ein tabell, men frå fleire tabellar samstundes. Ved den mest vanlege formen for JOIN vert to relasjonar samankopla over eit felles atrributt (eller kolonne). Kravet er at dei to relasjonane har kolonnar med verdiar over eit felles domene. Denne kolonnen vert ofte omtalt som JOIN-kolonnen. Kvar rekke i den nye relasjonen vert utgjort av ei rekke frå den første relasjonen (tabellen), kjeda saman med kvar rekke i den andre relasjonen som har den same verdien i sin JOIN-kolonne. Uttrykket som skal spesifisere kvar du hentar dataa frå, kan vere ei lagra spørjing basert på fleire tabellar eller ei samansetjing av tabellar som er eit resultat av INNER JOIN, LEFT JOIN eller RIGHT JOIN. Du bør også gå inn i skjermbiletet Relasjoner i ACCESS og sjå på samanføyingstype. INNER JOIN Du kan bruke ein INNER JOIN-operasjon som del av ein FROM-setningsdel. Dette er den vanlegaste samanføyingstypen (indre samanføying) og er standardinnstillinga i ACCESS. Den tilsvarer det vi i relasjonsalgebra kallar ein equijoin. I dette tilfellet er JOIN-kolonnen duplisert. Ved å spesifisere felt i SELECT-klausulen, kan vi få fram det vi i relasjonsalgebraen kallar ein naturleg join. I denne vil JOIN-kolonnen forekome berre ein gong i resultatrelasjonen. Du kan t.d. bruke INNER JOIN med tabellane Studpro og Student for å få fram ein tabell med etternamn (Enamn), førenamn (Fnamn) og tilhøyrande prosjektnummer (pnr) til alle dei studentane som har skrive eit prosjektarbeid. Samanføyingsfeltet er Studnr. Ver obs. på at du må markere hakeparentes og stjerne dersom feltet er ein framandnøkkel. SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn, Studpro.[*Pnr] FROM Student INNER JOIN Studpro ON Studpro.[*studnr]=Student.Studnr; Du kan kople saman fleire ON-setningsdelar i ei JOIN-setning ved hjelp av denne syntaksen: SELECT felt FROM tabell1 INNER JOIN tabell2 ON tabell1.felt1 smloper tabell2.felt1 AND ON tabell1.felt2 smloper tabell2.felt2) OR ON tabell1.felt3 smloper tabell2.felt3)]; Du kan også nøste JOIN-setninga ved hjelp av denne syntaksen: SELECT felt FROM tabell1 INNER JOIN (tabell2 INNER JOIN [(]tabell3 18

20 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL [INNER JOIN [(]tabellx[ INNER JOIN...)] ON tabell3.felt3 smloper tabellx.feltx)] ON tabell2.felt2 smloper tabell3.felt3) ON tabell1.felt1 smloper tabell2.felt2; Ein LEFT JOIN eller ein RIGHT JOIN kan nøstast i ein INNER JOIN, men ein INNER JOIN kan ikkje nøstast i ein LEFT JOIN eller ein RIGHT JOIN. LEFT JOIN Denne samanføyinga er ei venstre ytre samanføying. Denne tar med alle postar frå den første (venstre) av to tabellar, sjølv om det ikkje finst tilsvarande verdiar for postar i den andre (høgre) tabellen. Dersom du ønskjer å lage ei samanføying av dei to tabellane Student og Studpro som inneheld alle studentpostane i Student-tabellen, og dei postane i Studpro-tabellen som har studentnummer som fell saman med studentpostane (dvs. du får med alle studentar sjølv om dei ikkje har skrive prosjektarbeid), nyttar du LEFT JOIN: SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn, Studpro.[*Pnr] FROM Student LEFT JOIN Studpro ON Studpro.[*studnr]=Student.Studnr; OBS: Dersom du har spesifisert referanseintegritet, forhindrer dette registrering av ville postar, dvs postar med verdiar i framandnøkkelfelter som ikkje finst i primærnøkkelfeltet. I det tilfellet der vi har referanseintegritet, vil vi ikkje kunne registrere prosjektoppgåver som ikkje er kopla til eit eksisterande studentnummer i Studenttabellen. RIGHT JOIN Denne samanføyinga er ei høgre ytre samanføying. Denne tar med alle postar frå den andre (høgre) av to tabellar, sjølv om det ikkje finst tilsvarande verdiar for postar i den første (venstre) tabellen. Dersom du ønskjer å lage ei samanføying av dei to tabellane Student og Studpro som inneheld alle prosjektpostane i Studpro-tabellen, og dei postane i Student-tabellen som har studentnummer som fell saman med studentpostane (dvs. du får med alle prosjektnummer sjølv om dei ikkje er registrert på nokon student), nyttar du RIGHT JOIN. SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn, Studpro.[*Pnr] FROM Student RIGHT JOIN Studpro ON Student.Studnr = Studpro.[*Studnr]; OBS: Dersom du har spesifisert referanseintegritet, forhindrer dette registrering av ville postar, dvs postar med verdiar i framandnøkkelfelter som ikkje finst i primærnøkkelfeltet. I dette tilfellet prosjektoppgåver som ikkje er kopla til eit studentnummer. SUBSELECT Dette vert også kalla nøsta SELECT. I desse tilfella inneheld sjølve WHEREsetninga eit SELECT-kall. Vi finn denne typen SELECT saman med operatorane IN og EXIST. Eit døme på denne type spørsmål kan vere: Finn studentnummer, etter- og fornamn på dei studentane som har skrive minst eitt prosjektarbeid. Dette spørsmålet består eigentleg av to delar først må vi finne ut kva for studentar som har skrive minst 19

21 Kapittel 4 Ein gjennomgang av dei mest relevante kommandoane i SQL eitt prosjektarbeid, deretter må vi leite fram studentnummer, etter- og førenamn på desse. STUDPRO-tabellen inneheld studentar som har skrive minst eitt prosjektarbeid, følgjande SELECT-setning vil plukke ut studentnummeret til desse: SELECT Studpro.[*studnr]] FROM Studpro WHERE (((Studpro.[*Pnr]) Is Not Null)); Vi kan så nytte Student-tabellen og plukke ut etter- og førenamn til dei studentane som studentnummer som passar inn i undermengda som er generert ovanfor. SQL har tilrettelagt for denne type søk ved å inkludere SELECT-setninger inne i andre setninger, t.d.: SELECT Student.Enamn, Student.Fnamn FROM Student WHERE Student.studnr IN (SELECT Studpro.[*studnr] FROM Studpro WHERE (((Studpro.[*Pnr]) Is Not Null))); IN-operatoren i SQL uttrykker det vi i mengdelæra kallar element i Aggregatfunksjonar SQL inneheld statistiske funksjonar, dvs hjelpefunksjonar som kan utføre kalkulasjonar over eit sett av radar. Desse funksjonane er COUNT (tel forekomstar), MIN(minste verdi i ein kolonne), MAX (største verdi i ein kolonne), SUM (summere kolonnar) og AVG (finne gjennomsnittsverdien i ein kolonne). Vidare inneheld SQL hjelpefunksjonar som grupperer radane på basis av likskapar mellom dei. Dersom uttrykket i SELECT-setninga ikkje inneheld ein GROUP BY-klausul, opererer ein statistisk funksjon i ei SELECT-setning på alle radane. I dette tilfelle vil ein statistisk funksjon berre gje éin rad som sluttresultat. COUNT COUNT tel antal postar i ei underliggjande spørjing: SELECT Count(*) AS [Totaltal studentar] FROM Student; COUNT(*) tel også dei postane der attributtet er lik 0. Hvis uttrykket som er formulert inne i parentesen identifiserer fleire felt (der feltnamna er skilt med eit &-teikn), tel Count-funksjonen ein post, berre dersom minst eitt av felta ikkje er eit Null-felt. Hvis alle felt er Null-felt, vert ikkje posten telt. Som det går fram av setninga ovanfor, er det muleg samstundes å spesifisere namnet på ein ny kolonne som skal innehalde resultatet av teljinga (vha. AS). Count-funksjonen tel ikkje postar med Null -felt dersom parentesen spesifiserer eit feltnamn: SELECT Count(Enamn) AS [Totaltal studentar] FROM Student; Det finst også ein funksjon DISTINCT COUNT men denne finst ikkje i ACCESS- SQL! 20

1. SQL datadefinisjon og manipulering

1. SQL datadefinisjon og manipulering Avdeling for informatikk og e-læring, Høgskolen i Sør-Trøndelag SQL datadefinisjon og manipulering Tore Mallaug 7.10.2008 Lærestoffet er utviklet for faget Databaser 1. SQL datadefinisjon og manipulering

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

Metaspråket for å beskrive grammatikk

Metaspråket for å beskrive grammatikk 1 SQL-syntaks Korrekt språkbruk bygger på et sett av regler. Eksempler: En SQL utvalgsspørring inneholder alltid ordene SELECT og FROM, mens WHERE og tilhørende betingelse er valgfri. Etter SELECT kan

Detaljer

Legge til brukar. Legge til ein lærar Då det er lite utskifting på lærarar så legg eg til dei manuelt 1. Klikk Kontoredigering Legg til Manuelt

Legge til brukar. Legge til ein lærar Då det er lite utskifting på lærarar så legg eg til dei manuelt 1. Klikk Kontoredigering Legg til Manuelt Legge til brukar Legge til ein lærar Då det er lite utskifting på lærarar så legg eg til dei manuelt 1. Klikk Kontoredigering Legg til Manuelt 2. Skriv inn Fornamn, Etternamn og Klasse. Dersom programmet

Detaljer

Datamodellering og databaser http://www.aitel.hist.no/fag/_dmdb/ SQL, del 2

Datamodellering og databaser http://www.aitel.hist.no/fag/_dmdb/ SQL, del 2 http://www.aitel.hist.no/fag/_dmdb/ SQL, del 2 Eksempelbase side 2 Virtuelle tabeller (views) side 3-6 NULL-verdier side 7-14 UPDATE-setningen side 15-16 INSERT-setningen side 17 DELETE-setningen side

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Bruk av reiserekning i Agresso

Bruk av reiserekning i Agresso Bruk av reiserekning i Agresso Generell saksgang: 1. Reiserekning på web skal fyllast ut av den tilsette. 2. Når reiseregning er ferdig utfylt, skal den tilsette skrive ut reisebilag og stifte kvitteringar

Detaljer

Utvikling fra kjernen og ut

Utvikling fra kjernen og ut Utvikling fra kjernen og ut PHP-arkitektur Brukergrensesnitt! inn ut Dynamisk web-side bygges opp på grunnlag av spørring mot databasen Utviklingsretning Applikasjon Virkelighetsmodell Plattform Bruker

Detaljer

Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling

Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling 1 Innhald Pålogging... 2 Viktige knappar... 3 Fronter som rom... 3 Leggje inn ei oppgåve i Fronter... 4 Litt om nokre ulike format for tekstbehandling og visse konsekvensar:... 6 Ulike roller i Fronter...

Detaljer

Installasjon av SK Admin 6.11

Installasjon av SK Admin 6.11 Installasjon av SK Admin 6.11 1. Lag ei mappe på c-disken på server. 2. Kopier fila SK_Admin.exe til denne mappa. 3. Start programmet SK_Admin.exe Tre nye mapper blir oppretta i mappa som programmet SK_Admin.exe

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

RETTLEIING FOR BRUK AV «MIN SIDE» I DEN ELEKTRONISKE SKJEMALØYSINGA FOR FRI RETTSHJELP. Oppdatert 19.september 2012 Ove Midtbø FMSF

RETTLEIING FOR BRUK AV «MIN SIDE» I DEN ELEKTRONISKE SKJEMALØYSINGA FOR FRI RETTSHJELP. Oppdatert 19.september 2012 Ove Midtbø FMSF RETTLEIING FOR BRUK AV «MIN SIDE» I DEN ELEKTRONISKE SKJEMALØYSINGA FOR FRI RETTSHJELP Oppdatert 19.september 2012 Ove Midtbø FMSF 1 INNHOLD OM RETTLEIAREN... 3 FUNKSJONANE PÅ «MIN SIDE»... 3 MINE SAKER...

Detaljer

GlitreTid versjon 6.1, endringar

GlitreTid versjon 6.1, endringar GlitreTid versjon 6.1, endringar Innhold Registrering av løparar... 2 Ny løpar... 3 Importer.gtp... 4 Importer.xls(x)... 5 Format på Excel-fil... 5 Arkfaner:... 6 Løparnummer... 6 Klassar... 6 Distanse...

Detaljer

Store dokument i Word

Store dokument i Word Store dokument i Word versjon 2007 av Kjell Skjeldestad Hjelp til betre organisering av skrivearbeidet august 2009 Ved skriving av store dokument er det viktig å få god oversikt over dei ulike delane av

Detaljer

Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 10.12.2015. Tid: 10-14. Hjelpemidler: Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1

Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 10.12.2015. Tid: 10-14. Hjelpemidler: Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1 Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 10.12.2015 Tid: 10-14 Målform: Sidetall: Hjelpemidler: Merknader: Bokmål/nynorsk 13 med forside Ingen Ingen Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1 Eksamensresultater

Detaljer

EasyPublish Kravspesifikasjon. Versjon 1.0

EasyPublish Kravspesifikasjon. Versjon 1.0 EasyPublish Kravspesifikasjon Versjon 1.0 Endringshistorie Dato Versjon Kommentarar Person 12.04.2005 1.0 Første utkast Jesro Christoffer Cena Innhald 1 Innleiing...4 1.1 lsetjing... 4 1.2 Omfang... 4

Detaljer

Manual oppdatering av nettsider Sogndal idrettslag

Manual oppdatering av nettsider Sogndal idrettslag Manual oppdatering av nettsider Sogndal idrettslag Dato: 27.04.2015 Versjon: 1.0 1. Innlogging og support Gå til www.sogndalidrettslag.no/login Her finn du oversikt over supportsider og korleis du får

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Endringslogg. Fleire måtar å importere løparar på, direkte import frå Excel fil. Endring på seedingtrekning.

Endringslogg. Fleire måtar å importere løparar på, direkte import frå Excel fil. Endring på seedingtrekning. GlitreTid Innhald Endringslogg... 2 Meny... 3 Registrering av løparar... 4 Ny løpar... 4 Importer.gtp... 5 Importer.xls(x)... 6 Format på Excel fil... 6 Arkfaner:... 7 Løparnummer... 7 Klassar... 7 Distanse...

Detaljer

SQL 3: Opprette tabeller, datainnsetting og utsnitt

SQL 3: Opprette tabeller, datainnsetting og utsnitt SQL 3: Opprette tabeller, datainnsetting og utsnitt Læreboka kap. 4 03.11.2008 Kjell Toft Hansen 1 Datainnsetting Legg til en ny leverandor i tabellen leverandor INSERT INTO leverandor (lev_nr, lev_navn,

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 02.12.2014. Tid: 10-14. Hjelpemidler: Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1

Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 02.12.2014. Tid: 10-14. Hjelpemidler: Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1 Høgskolen i Telemark EKSAMEN 6102 DATABASER 02.12.2014 Tid: 10-14 Målform: Sidetall: Hjelpemidler: Merknader: Bokmål/nynorsk 13 med forside Ingen Ingen Vedlegg: Eksempeldata til oppgave 1 Eksamensresultater

Detaljer

AD Travel. Brukarmanual for prøvenemnda i Hordaland Fylkeskommune FAGOPPLÆRINGSKONTORET

AD Travel. Brukarmanual for prøvenemnda i Hordaland Fylkeskommune FAGOPPLÆRINGSKONTORET AD Travel Brukarmanual for prøvenemnda i Hordaland Fylkeskommune FAGOPPLÆRINGSKONTORET Oppbygging av brukarmanualen Oppbygging av brukarmanualen... 3 Pålogging og forklaring til hovudbilete... 4 Første

Detaljer

Nettbedrift nye funksjonar frå februar 2016

Nettbedrift nye funksjonar frå februar 2016 Nettbedrift nye funksjonar frå februar 2016 Innhald 1. Bakgrunn 2 2. Engelsk versjon 2 3. Registrerte utbetalingar filtrering på brukar 2 4. Forbetra filfunksjonalitet 2 4.1 Splitting/gruppering av filer

Detaljer

Sognefrukt Medlemsportal - Introduksjon

Sognefrukt Medlemsportal - Introduksjon Sognefrukt Medlemsportal - Introduksjon Programmet installerast ved å lasta det ned frå www.sognefrukt.no sine heimesider, du finn programmet under "Programvare" menyen på venstre side Installasjon: Last

Detaljer

Kom i gang med LibreOffice. Kapittel 14 Tilpass LibreOffice

Kom i gang med LibreOffice. Kapittel 14 Tilpass LibreOffice Kom i gang med LibreOffice Kapittel 14 Tilpass LibreOffice Opphavsrett Opphavsretten til dette dokumentet, 2011 2014, tilhøyrer utgjevarane som er lista opp nedanfor. Du har lov til å didtribuere det vidare

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Vurderingsrettleiing 2011

Vurderingsrettleiing 2011 Vurderingsrettleiing 2011 ENG0012 Engelsk 10.trinn Til sentralt gitt skriftleg eksamen Nynorsk Vurderingsrettleiing til sentralt gitt skriftleg eksamen 2011 Denne vurderingsrettleiinga gir informasjon

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Eksamen i emnet INF100 Grunnkurs i programmering (Programmering I)

Eksamen i emnet INF100 Grunnkurs i programmering (Programmering I) Universitetet i Bergen Matematisk naturvitskapleg fakultet Institutt for informatikk Side 1 av 7 Nynorsk Eksamen i emnet INF100 Grunnkurs i programmering (Programmering I) Fredag 10. desember 2004 Tid:

Detaljer

Søk regionale miljøtilskudd elektronisk

Søk regionale miljøtilskudd elektronisk Søk regionale miljøtilskudd elektronisk I 2015 er det endå enklare å levere søknaden om regionalt miljøtilskot på internett. Me vonar du søkjer elektronisk. I denne folderen er det ei skildring av korleis

Detaljer

Du må ha tilgang til trådlaust nettverk (wifi) eller mobilt datanettverk for å kunne laste ned saker.

Du må ha tilgang til trådlaust nettverk (wifi) eller mobilt datanettverk for å kunne laste ned saker. 12.11.2012 ipad-oppskrifter Innhald 1. Skaff deg mobil datatilgang... 1 2. Hent siste versjon av operativsystemet (ios)... 1 3. Opprett konto i App Store... 2 4. Last ned app frå App Store... 3 5. Last

Detaljer

BRUKARRETTLEIING FOR KSYS

BRUKARRETTLEIING FOR KSYS BRUKARRETTLEIING FOR KSYS KSYS er «baksida» av www.kultursekken.no der all informasjon om skular vi nyttar til turnélegging ligg. 1. KORLEIS LOGGE PÅ: Kulturkontakten må logge seg inn på KSYS for å: -

Detaljer

Miniverden og ER- modell

Miniverden og ER- modell TDT4145 Datamodellering og databasesystemer SQL- oppgave 1 Miniverden og ER- modell Vi tar utgangspunkt i en enkel modell for en pizza- restaurant, der følgende ER- diagram beskriver databasen: Relasjonsdatabase-

Detaljer

RETTLEIAR BYGGSØK. Søknad om tiltak utan ansvarsrett PBL 20-2

RETTLEIAR BYGGSØK. Søknad om tiltak utan ansvarsrett PBL 20-2 RETTLEIAR BYGGSØK Søknad om tiltak utan ansvarsrett PBL 20-2 Kvinnherad kommune Juni 2014 Utfylling av søknad Nettadresse: http://ebs-2010.dibk.no/ Eventuelt via www.dibk.no HUGS: Les hjelpeteksten til

Detaljer

Oppgaver Oppgave a: Sett opp mulige relasjoner

Oppgaver Oppgave a: Sett opp mulige relasjoner Løsningsforslag til øving 4: Relasjonsmodellen Kjell Toft Hansen 18.09.2008 Opphavsrett: Forfatter og AITeL Lærestoffet er utviklet for faget LO151D Informatikk 1: databaser Oppgaver Oppgave a: Sett opp

Detaljer

Telefrukt AS. Medlemsportal - Introduksjon

Telefrukt AS. Medlemsportal - Introduksjon Telefrukt AS. Medlemsportal - Introduksjon Programmet installerast ved å lasta det ned frå www.telefrukt.no sine heimeside. Installasjon: Last ned programvaren frå Hardanger Fjordfrukt lagre / opne eller

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

Installasjonsrettleiing

Installasjonsrettleiing Installasjonsrettleiing Legg mappa «RomRes» på server. Mappa «RomRes» skal innehalda filene: RomRes.exe Timer_RomRes.exe RomRes.exe er reservasjonsprogrammet. Timer_RomRes.exe er eit program som vert køyrt

Detaljer

Lotteri- og stiftingstilsynet

Lotteri- og stiftingstilsynet www.isobar.no Isobar Norge Org.nr. 990 566 445mva Pilestredet 8 / N- 0180 Oslo. hello@isobar.no Lotteri- og stiftingstilsynet - Vurdering av publiseringsløysingar basert på open kjeldekode Utarbeida for:

Detaljer

GeoGebra. brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals

GeoGebra. brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals GeoGebra brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals Innhald Kva er GeoGebra?... 2 Kva nytte har elevane av å bruke GeoGebra?... 2 Kvar finn vi GeoGebra?... 2 Oppbygginga av programmet... 3 Løysing

Detaljer

Legg til rette for å lese politiske saksdokument på ipad

Legg til rette for å lese politiske saksdokument på ipad 24.06.2015 Legg til rette for å lese politiske saksdokument på ipad Denne oppskrifta viser korleis du kan gjere ipad-en din klar for å laste ned politiske saksdokument slik at du kan lese dei i GoodReader.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer

Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer SSB. Partifinansiering 2014, lag med org.nr., 06.05.2015, s 1 Rettleiing til rapportering i Altinn, «Partifinansiering 2014», RA-0604 Partilag med organisasjonsnummer Pålogging i Altinn For å få tak i

Detaljer

NOTUS PORTAL 1. BRUK AV NOTUS PORTAL FOR TILSETTE/VIKARAR:

NOTUS PORTAL 1. BRUK AV NOTUS PORTAL FOR TILSETTE/VIKARAR: Notus Portal er ein Internett-portal med presentasjon av ledige vakter, førespurnad om å ta vakter og bekreftelse av vakter via Internett og SMS! Når ei vakt er ledig i Notus, kan denne publiserast som

Detaljer

Innhenting av halvårsvurdering frå ungdomsskolane for skoleåret 2012/2013

Innhenting av halvårsvurdering frå ungdomsskolane for skoleåret 2012/2013 rundskriv nr. 02/13 Frå: Utdanningsavdelinga Til: Ungdomsskolane i Møre og Romsdal Dato: Ref: 07.01.2013 1353/2013/ - Innhenting av halvårsvurdering frå ungdomsskolane for skoleåret 2012/2013 Det er no

Detaljer

Databaser. Relasjonsmodellen 2 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen

Databaser. Relasjonsmodellen 2 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen Databaser Relasjonsmodellen 2 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen Tema for dagen Hva er relasjonsalgebra? Seleksjon Projeksjon Produkt Indre forening Ytterforening Settoperasjoner: union, snitt, differanse

Detaljer

IKT-kompetanse for øvingsskular

IKT-kompetanse for øvingsskular Notat / Svein Arnesen IKT-kompetanse for øvingsskular Spørjeundersøking ved Vartdal skule VOLDA Forfattar Ansvarleg utgjevar ISSN Sats Distribusjon Svein Arnesen Høgskulen i Volda -7 Svein Arnesen http://www.hivolda.no/fou

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Vegvisar til vilbli.no for rådgivarar

Vegvisar til vilbli.no for rådgivarar Vegvisar til vilbli.no for rådgivarar Kva er vilbli.no? vilbli.no er søkjaranes hovudkjelde til informasjon om vidaregåande opplæring. På vilbli.no skal søkjarane til ei kvar tid finne oppdatert og kvalitetssikra

Detaljer

Databaser. Relasjonsmodellen 1 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen Faglærere: Tore Mallaug, Kjell Toft Hansen

Databaser. Relasjonsmodellen 1 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen Faglærere: Tore Mallaug, Kjell Toft Hansen Databaser Relasjonsmodellen 1 Læreboka: Kap. 2 Relasjonsmodellen Faglærere: Tore Mallaug, Kjell Toft Hansen Tema for dagen Relasjonsmodellen Hvorfor relasjoner? Fra ER diagram til relasjoner 22.09.2008

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

Kontrollere at studentopplysningar (navn, adresse, telefonnummer osv.) er korrekte.

Kontrollere at studentopplysningar (navn, adresse, telefonnummer osv.) er korrekte. Arena Høgskulen i Sogn og Fjordane brukar Arena for studieadministrativ informasjon frå HSF til den enkelte student, og frå den enkelte student til HSF. Denne rettleiinga tek for seg kva for informasjon

Detaljer

Retningsliner for lokalt gitt munnleg eksamen og munnleg-praktisk eksamen i Møre og Romsdal fylkeskommune

Retningsliner for lokalt gitt munnleg eksamen og munnleg-praktisk eksamen i Møre og Romsdal fylkeskommune rundskriv nr. 5/15 Frå: Utdanningsavdelinga Til: Dei vidaregåande skolane i Møre og Romsdal Dei private vidaregåande skolane i Møre og Romsdal Dato: Ref: 29.01.2015 6082/2015/062 - Retningsliner for lokalt

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016 www.hivolda.no/glu 1 2 Innhald Tid til studiar og undervising... 4 Frammøte... 4 Arbeidskrav, eksamen og progresjon

Detaljer

POLITISKE SAKSDOKUMENT:

POLITISKE SAKSDOKUMENT: POLITISKE SAKSDOKUMENT: FRÅ PAPIR TIL PC Installasjons- og brukarrettleiing Politikar-PC Surnadal kommune 1 2 Innhald 1 Last ned PDF-XChange Viewer... 4 2 Installere PDF-XChange Viewer... 5 3 Anbefalt

Detaljer

Emneregistrering i Studentweb, Historiestudiet ved Høgskulen i Volda

Emneregistrering i Studentweb, Historiestudiet ved Høgskulen i Volda Emneregistrering i Studentweb, Historiestudiet ved Høgskulen i Volda Av Arnfinn Kjelland Versjon 17.1.2003 Innhald Innhald...1 Pålogging...1 Framsida på Studentweb...2 Semesterregistrering epostadresse...3

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Kopier heile katalogen Metxxxxx inn i Weatherlink-katalogen (eller i ein underkatalog).

Kopier heile katalogen Metxxxxx inn i Weatherlink-katalogen (eller i ein underkatalog). Instruks for bruk av met web-sider. Webansvarleg må skaffe ftp-adresse til web-server og få oppretta ein katalog der til verstasjonen. Han må også opprette ein underkatalog uke under verstasjonskatalogen.

Detaljer

SQL SELECT-FROM-WHERE. Skjemadefinisjon og datainnsetting i SQL. Semantikk bak ein-relasjons-spørring

SQL SELECT-FROM-WHERE. Skjemadefinisjon og datainnsetting i SQL. Semantikk bak ein-relasjons-spørring SQL Språk for Skjemadefinisjon Spørringar Database-oppdateringar Svært høgnivå: i prinsippet skriv ein kva ein vil ha som resultat, utan å spesifisere korleis Sterk grad av optimalisering effektivt Skjemadefinisjon

Detaljer

Personalportalen. Brukarmanual for medarbeidarar i Hordaland fylkeskommune. Til innhaldsregister

Personalportalen. Brukarmanual for medarbeidarar i Hordaland fylkeskommune. Til innhaldsregister Personalportalen Brukarmanual for medarbeidarar i Hordaland fylkeskommune Brukarmanual for medarbeidarar i Hordaland fylkeskommune personalportalen Oppbygging av brukarmanualen Denne brukarmanualen omhandlar

Detaljer

Database security. Kapittel 14 Building Secure Software. Inf329, Høst 2005 Isabel Maldonado st10900@student.uib.no

Database security. Kapittel 14 Building Secure Software. Inf329, Høst 2005 Isabel Maldonado st10900@student.uib.no Database security Kapittel 14 Building Secure Software Inf329, Høst 2005 Isabel Maldonado st10900@student.uib.no Kort introduksjon Database er en organisert samling av data. SQL(Structured Query Language)

Detaljer

Vegvisar til vilbli.no

Vegvisar til vilbli.no Vegvisar til vilbli.no Kva er vilbli.no? vilbli.no er di hovudkjelde til informasjon om vidaregåande opplæring. På vilbli.no skal du til ei kvar tid finne oppdatert og kvalitetssikra informasjon. På grunnlag

Detaljer

Lingspeak 3 3.0.487.0. Lingit AS

Lingspeak 3 3.0.487.0. Lingit AS Lingspeak 3 3.0.487.0 Lingit AS Lingspeak 3 Innhald Kva er Lingspeak 3?...1 Installasjon...2 Starte Lingspeak...3 Avslutte Lingspeak...3 Lese opp tekst...4 Hovudvindauget...5 Lagre til lydfil...5 Opplesingsvindauget...6

Detaljer

OBS! Pass på at De har den siste versjonen av det skoleadministrative systemet.

OBS! Pass på at De har den siste versjonen av det skoleadministrative systemet. rundskriv nr. 09/13 Frå: Utdanningsavdelinga Til: Ungdomsskolane i Møre og Romsdal Dato: Ref: 14.06.2013 39247/2013/062 - Innhenting av standpunkt og eksamenskarakterar 2013 Inntak til vidaregåande opplæring

Detaljer

PGS - EKSAMEN BRUKARRETTLEIING FOR SKOLEN

PGS - EKSAMEN BRUKARRETTLEIING FOR SKOLEN PGS - EKSAMEN BRUKARRETTLEIING FOR SKOLEN Utdanningsdirektoratet oktober 2015 PGS - Eksamen Side 1 Brukarrettleiing for skolen 1 GENERELT... 3 1.1 IP-ADRESSER OG INFO OM NETTLESARAR VED EKSAMEN OG PRØVAR...

Detaljer

Introduksjon til fagfeltet

Introduksjon til fagfeltet LC238D http://www.aitel.hist.no/fag/_dmdb/ Introduksjon til fagfeltet Datafiler side 2 Databasesystemer side 3-5 Databasearkitektur ANSI/SPARC side 6-7 Datamodeller side 8 Flerbruker databasesystem side

Detaljer

Presentasjonsmalar - Powerpoint. Kort rettleiing i bruk av malane

Presentasjonsmalar - Powerpoint. Kort rettleiing i bruk av malane Presentasjonsmalar - Powerpoint Kort rettleiing i bruk av malane Presentasjonsmalar - Powerpoint Kort rettleiing i bruk av malane Det er utarbeidd to malar til bruk ved presentasjonar: Hfk-ppmal-1.pot

Detaljer

Eksamensoppgave i TDT4145 Datamodellering og databasesystemer

Eksamensoppgave i TDT4145 Datamodellering og databasesystemer Institutt for datateknikk og informasjonsvitenskap Eksamensoppgave i TDT4145 Datamodellering og databasesystemer Faglig kontakt under eksamen: Svein Erik Bratsberg: 99539963 Roger Midtstraum: 99572420

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

www.hordaland.no Nytt HFK Intranett

www.hordaland.no Nytt HFK Intranett Nytt HFK Intranett Vår digitale kvardag Gode medarbeidar! Fylkesrådmann Paul M. Nilsen Både på jobb og privat brukar dei fleste av oss PC til ei lang rekkje oppgåver. Å meistra bruk av digitale verktøy

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Brukarmanual. www.osberget.no

Brukarmanual. www.osberget.no www.osberget.no Brukarmanual Velkomen Takk for at du valde Osberget GO Dette er verktøyet for deg som ynskjer å oppgradere og halde ved like nettstaden din på ein raks og effektiv måte. Osberget GO er

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR

HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga Arkivsak 201202564-2 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 25.04.2012 HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR SAMANDRAG

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2007

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2007 Rapport om målbruk i offentleg teneste 27 Institusjon: Adresse: Postnummer og -stad: Kontaktperson: E-post: Tlf.: Dato: Høgskolen i Sør-Trøndelag 74 Trondheim Lisbeth Viken lisbeth.viken@hist.no 7355927

Detaljer

Fra Forskrift til Opplæringslova:

Fra Forskrift til Opplæringslova: Fra Forskrift til Opplæringslova: 5-1. Kva det kan klagast på Det kan klagast på standpunktkarakterar, eksamenskarakterar, karakterar til fag- /sveineprøver og kompetanseprøve, og realkompetansevurdering.

Detaljer

Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3

Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3 Hjelp og løysingsframlegg til nokre av oppgåvene i kapittel 3 Oppgåver til side 130 Oppgåve B Kommenter forholdet mellom omgrep. a) Morfem, leksikalsk morfem, grammatisk morfem, bøyingsmorfem og avleiingsmorfem.

Detaljer

SQL Introduksjonskurs. Oversikt

SQL Introduksjonskurs. Oversikt SQL Introduksjonskurs Oversikt Oversikt 2/7 Introduksjon til datamodellering Normalisering Logisk skjema til Database Strukturelle operasjoner Operasjoner mot data Kontrolloperasjoner Aggregering og indekser

Detaljer

UNIVERSITETET I OSLO

UNIVERSITETET I OSLO Kandidatnummer: NYNORSK UNIVERSITETET I OSLO Det matematisk-naturvitskaplege fakultet Eksamen i : INF1000 Grunnkurs i objektorientert programmering Eksamensdag : Onsdag 5. desember 2013 Tid for eksamen

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Kjeldebruk og referanseteknikk

Kjeldebruk og referanseteknikk Kjeldebruk og referanseteknikk Presentasjon på kurs i akademisk skriving 20. november 2013 Kirsti Langstøyl Biblioteket, Høgskulen i Volda Formulere søk/søkeprofil Kva er oppgåveteksten (dersom oppgåva

Detaljer

ehandel og lokalt næringsliv

ehandel og lokalt næringsliv ehandel og lokalt næringsliv Kvifor ehandel? Del av regjeringas digitaliseringsarbeid det offentlege skal tilby digitale løysingar både til enkeltpersonar og næringsliv Næringslivet sjølve ønskjer ehandel

Detaljer

EasyPublish Detaljerte brukstilfeller. Versjon 1.0

EasyPublish Detaljerte brukstilfeller. Versjon 1.0 EasyPublish Detaljerte brukstilfeller Versjon 1.0 Endringshistorikk Dato Versjon Kommentar Person 12.04.2005 1.0 Første utkast Åshild, Arild og Christoffer Innhald 1 Innleiing...4 2 Skildring av brukstilfeller...5

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Kom i gang med EndNote

Kom i gang med EndNote Kom i gang med EndNote EndNote er eit program som vert brukt til å halde orden på litteraturreferansar og til å lage litteraturlister. Referansane kan skrivast inn manuelt eller importerast frå ulike databasar.

Detaljer

Spelet varer om lag ein dobbeltime og kan enkelt setjast opp i klasserommet. Talet på spelarar bør vere minst ti elevar.

Spelet varer om lag ein dobbeltime og kan enkelt setjast opp i klasserommet. Talet på spelarar bør vere minst ti elevar. Lærarrettleiing Kva er b.stem? b.stem er ein digital læringsressurs for skuleklasser. Han er lagd opp som eit rollespel der klassa får rolla som ungdomsrådet i Snasen ein fiktiv, mellomstor norsk kommune.

Detaljer

Bilete og figurar i Word

Bilete og figurar i Word Bilete og figurar i Word av Kjell Skjeldestad Ofte har me behov for å setje inn ulike illustrasjonar i teksten vår. Det kan vere bilete, teikningar, diagram osv. Me skal sjå på nokre av dei mulegheitene

Detaljer

Rettleiing aktivering av fritekstleverandørar i ehandel

Rettleiing aktivering av fritekstleverandørar i ehandel Rettleiing aktivering av fritekstleverandørar i ehandel Å aktivere ein leverandør krev i det minste tre steg, og aller helst fire: 1. Kontakt med leverandør, s. 1 2. Oppdatere informasjon i Visma, s. 2

Detaljer

Eksamensreglar og rettleiing for eksamenskandidatar ved Herøy vidaregåande skule

Eksamensreglar og rettleiing for eksamenskandidatar ved Herøy vidaregåande skule Eksamensreglar og rettleiing for eksamenskandidatar ved Herøy vidaregåande skule Vi forventar at du som elev eller privatist har gjort deg kjend med reglar og rettleiing for eksamenskandidatar i god tid

Detaljer

OBS! Pass på at De har den siste versjonen av det skoleadministrative systemet.

OBS! Pass på at De har den siste versjonen av det skoleadministrative systemet. rundskriv nr. 07/12 Frå: Utdanningsavdelinga Til: Ungdomsskolane i Møre og Romsdal Dato: Ref: 13.06.2012 36396/2012/062 - Innhenting av standpunkt og eksamenskarakterar for skoleåret 2011/2012 Inntak til

Detaljer

5602 DATABASER 02.12.2010. Bokmål/nynorsk. 17 (inkludert denne forsiden) Eksamensresultatene blir offentliggjort på Studentweb.

5602 DATABASER 02.12.2010. Bokmål/nynorsk. 17 (inkludert denne forsiden) Eksamensresultatene blir offentliggjort på Studentweb. Høgskolen i Telemark EKSAMEN 5602 DATABASER 02.12.2010 Tid: 9-14 Målform: Sidetall: Hjelpemidler: Merknader: Bokmål/nynorsk 17 (inkludert denne forsiden) Ingen Ingen Vedlegg: A: Eksempeldata og B: Svarark

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

FÅ VERDA HEIM TIL DEG. NÅR DU VIL. TUSSAFIBER KOPLING AV RUTER. FRITZ Box 7360/7390

FÅ VERDA HEIM TIL DEG. NÅR DU VIL. TUSSAFIBER KOPLING AV RUTER. FRITZ Box 7360/7390 FÅ VERDA HEIM TIL DEG. NÅR DU VIL. TUSSAFIBER KOPLING AV RUTER FRITZ Box 7360/7390 2 TUSSAFIBER MONTERINGSRETTLEIING FOR INTERNETT OG TELEFONI Denne rettleiinga skal hjelpe deg å kome raskt og enkelt i

Detaljer

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen Denne eksamensrettleiinga gir informasjon om sentralt gitt eksamen, og korleis denne eksamen skal vurderast. Rettleiinga skal vere kjend for elever,

Detaljer

Informasjon og brukarrettleiing

Informasjon og brukarrettleiing Informasjon og brukarrettleiing Om kartløysinga Kartløysinga er tenarbasert. Alle operasjonar blir utførde av ein sentralt plassert tenar (server). Dette inneber at du som brukar berre treng å ha ein pc

Detaljer