Korleis kan ein nytta autoritetar for lokalitetar til å laga nye spanande kartbaserte tenester? Stein Runar Bergheim Asplan Viak Internet A/S

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Korleis kan ein nytta autoritetar for lokalitetar til å laga nye spanande kartbaserte tenester? Stein Runar Bergheim Asplan Viak Internet A/S"

Transkript

1 Korleis kan ein nytta autoritetar for lokalitetar til å laga nye spanande kartbaserte tenester? Stein Runar Bergheim Asplan Viak Internet A/S

2 METADATA

3 Kva gjer du her? (Kvifor skal vi høyre på deg?)

4 Eg kjem frå «AVINET» Eitt selskap i Asplan Viak gruppa Grøfter? Vatn/avløp? Arkitektur? Ja, ja det og men også IT! GIS! Data! Kartløysingar for internett Kven er vi til for? Norske regionale og nasjonale etatar Tilsvarande ein del andre stadar i Europa og i Midt-Austen

5 Og kven er eg? GIS, IT, og dataentusiast Ugras i eitt blomsterbedd av plan- og forvaltningsvekstar Ein demokrat mellom diktatorar Takka ja til eitt 2-vekersprosjekt i Midt-Austen for seks år sidan På leit etter svar: Europeiske FoU Standardisering, INSPIRE Europeiske geodata-direktivet Dataanriking, datautforskingstenester, visualisering Nordfjording omset til nynorsk sjølv...

6 Samarbeider med RA Tidsrom

7 Bakgrunnslenkjer Auto-Tagging til thesauri, SKOS filer, autoritetsreg. Auto-tagging til stadnamn, geonames Intra-lenkjer Geotagging crowd-sourcing applikasjon Historiske stadnamn Aggregering ved hjelp av MINT Enklare måtar å aggregere?

8 Oversyn Den tradisjonelle løypa for publisering og anriking av (geo)data Gamle og nye utfordringar Informasjonssøk, anriking av data Dei nye moglegheitene Enklare dataintegrasjon (Auto-) anriking av data RDF & (Geo)SPARQL Ting vi gjerne skulle ha sett...

9 DEN TRADISJONELLE LØYPA

10 Kva er problemet med den tradisjonelle løypa for å få tak i og publisere geodata?

11 Data ligg lagra i lokale filer, databasar

12 Nokon som står dataene nær er glad i dei og ynskjer å verne dei mot farane ved ubeskytta... (gjen)bruk

13 Avtalar, lisensar, tidsavgrensing, bruksavgrensing, vilkår

14 Må tolke kjeldedatamodellen og innhaldet

15 Anriking, verdiauke som kjem til i lokale applikasjonar verken kan eller vil finne vegen attende til kjelda

16 Ja men det virkar bra som det gjer!

17 Ja det gjer det men etter ein slik syklus er det berre ein einaste tanke som har teke eitt klamt tak på sjela...

18 «ALDRI MEIR» (Mykje arbeid, godt det er lenge til neste gong)

19 Men vi har då allereie laga datatenester og API?

20 State-of-the-art for distribuert datalagring i kartverda er WMS, WCS og WFS

21 WMS/WCS gjer data/biletdata om til georeferete bilete som kan lesast over nett

22 WFS gjer tilgong til fullstendig datamodell og vektordata i full oppløysing

23 Men - ytelsen er ikkje *allverda*

24

25 Å seie ja på XML Relativt stor overhead <?xml version= 1.0 encoding= UTF-8? xmlns:mittskjema= > <root> <mittskjema:svar>ja</svar> </root>

26 Kartverket sine «seinaste» tilebaserte tenester er raske, effektive og uvurderlege

27 Spesielt med lokal caching/ mellomlagring

28 Men API/OGC framleis avhengig av ulike kjeldemodellar og «ikkje sjølv-dokumenterande» semantikk

29 GAMLE OG NYE UTFORDRINGAR

30 Tenester vs data Våre data er dei beste og (viktigaste) i verden Så lenge våre tenester var dei einaste var dei også dei viktigaste Men... slik det er i dag er våre tenester mindre enn andre Våre tenester er ofte betre og i alle fall meir avanserte Men vi har ikkje ei krone til marknadsføring

31 Karttenester populære karttenester på nett

32

33 Datakvalitet & tenester Datakvalitet Google Apple Nokia/Bing OSM Oppdatert **** *** ** **** Korrekt * * **** ** Fullstendig ****(*)? *** **** Nøyaktig ** ** *** * Dekning **** *** ** *** Marknad Web, Mobil Mobil Web, mobil, Bilnavigasjon Overalt, i aukande grad

34 Observasjonar Presisjon er ikkje alt (for å få til bruk) +/- 20 meter (eller meir) er heilt ok for tenestebruk (ikkje for å finne att ledningar, og ting under bakken) Alt finst og litt til Før var det utfordringa å finne det ein leitte etter Støyfiltrering den nye utfordringa Kva for eitt (to) av dei ti treffa ein har fått er det rette

35 DEI NYE MOGLEGHEITENE

36 Så RDF skal liksom forandre alt då?

37 Neppe, men det har eitt sjarmerande potensiale for området

38 Vi kan for eksempel redusere tidsbruken på dataintegrasjon

39 Du skulle snakke om kart!

40 Fyrst må vi gje datagrunnlaget vårt koordinatar

41 Vi kan ta utgangspunkt i ein eksisterande RDF ressurs

42 Ft1910

43 Geonames

44 DbPedia

45 Leg til ein trippel!

46 Resultatet

47 Vi må lagre både PURL og koordinatar

48 Vi har fått koordinatar, ekstrainformasjon gratis. Kan oppdatere desse seinare

49 Men der er ting å merkje seg...

50 Kvifor ser *mange* Semantic Web tenester slik ut?

51 Lett å integrere heterogene data men ikkje så lett å lage tiltalande einskapleg presentasjon...

52

53 Automatisk anrika data kan no bli litt så som så... Det finst meir enn eitt Blåfjell

54

55

56 Kva så med kart? (Geo)SPARQL-baserte kartlag Desentralisering av informasjon Kan bruke ontologiar til å bestemme kva som skal synast Døtre og søner av Noreg

57 Vi kan lese data frå ein SPARQL database via nett og mate fram all informasjon utan å kjenne til anna ved datamodellen enn X, Y og eitt namn Denne kan så visualiserast i eitt kart

58 Javel men kan vi byrje med dette då? Må vi ikkje vente til dei sentrale registra er publiserte?

59 Nokre register er allereie klar og internasjonale kjelder finst allereie

60 Stadnamn: Geonames, Getty Thesaurus of Geographical Names

61 Konsept: GEMET, UNESCO, LCSH

62 Addresser: Openstreetmap

63 Artiklar: DbPedia, Wikipedia

64 Personar: VIAF

65 Sikkert bra men ikkje bra nok kva trengst for at det skal bli «skikkeleg"?

66 SSR har ~1 mill stadnamn, Geonames har ~70 tusen

67 Matrikkelen: addresser, gardsnummer, bruksnummer

68 Personar: noko ope som er norsk...

69 Hendingar, fenomen:

70 Tidsperiodar, epokar:

71 Med nokre få slike koplingar kan vi generere kart som fortel historier ikkje berre viser punkt

72 Takk for merksemda, spørsmål/svar (STEIN) RUNAR BERGHEIM

Informasjonsforvaltning i offentleg sektor. Rapport 2013:10 ISSN: 1890-6583

Informasjonsforvaltning i offentleg sektor. Rapport 2013:10 ISSN: 1890-6583 Informasjonsforvaltning i offentleg sektor Rapport 2013:10 ISSN: 1890-6583 Forord Det har lenge vore klart at offentleg sektor må nytte informasjonen sin på ein betre måte for å bli meir effektiv, gi betre

Detaljer

JOSTEIN SAAKVITNE NYE ELEKTRONISKE MEDIUM

JOSTEIN SAAKVITNE NYE ELEKTRONISKE MEDIUM JOSTEIN SAAKVITNE NYE ELEKTRONISKE MEDIUM GAN Forlag AS, Oslo 2003 2. utgåve/1. opplag ISBN 82-492-0398-4 Redaktør: Mai Gythfeldt Biletredaktør: Mai Gythfeldt Til nynorsk ved Jan R. Tislevoll Grunndesign:

Detaljer

GeoGebra. brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals

GeoGebra. brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals GeoGebra brukt på eksamensoppgåver i 10. kl. Sigbjørn Hals Innhald Kva er GeoGebra?... 2 Kva nytte har elevane av å bruke GeoGebra?... 2 Kvar finn vi GeoGebra?... 2 Oppbygginga av programmet... 3 Løysing

Detaljer

Varsling av kritikkverdige forhold i Hordaland fylkeskommune. AUD- rapport nr. 13-09 November 2009

Varsling av kritikkverdige forhold i Hordaland fylkeskommune. AUD- rapport nr. 13-09 November 2009 Varsling av kritikkverdige forhold i Hordaland fylkeskommune AUD- rapport nr. 13-09 November 2009 Innhald: 1 Innleiing...3 2 Oppsummering...4 3 Om undersøkinga...5 4 Kjennskap til og synspunkt på varslingsrutinane

Detaljer

Eg har det på tunga : Å snakke seg til innsikt

Eg har det på tunga : Å snakke seg til innsikt Eg har det på tunga : Å snakke seg til innsikt Førsteamanuensis Liv Engen (Samtale mellom tre gutar på femte trinn) Platon synest at sånn derre demokrati var bra. Han ville at alle skulle snakke på likt.

Detaljer

Nyheitsbrev frå Havfront AS

Nyheitsbrev frå Havfront AS SIDE 1 NUMMER 1 Nyheitsbrev frå Havfront AS 10.01.2015 Havfront, framoverlent og uredde I dette nummeret 1 Havfront, framover lent og uredde 1 Nor-Fishing 2014 2 Prototypetesting i september 2 Prototype

Detaljer

Gå ut og gjer disiplar

Gå ut og gjer disiplar Gå ut og gjer disiplar - om å vekse til modne kristne Innleiing: Denne undervisninga er berre 35 minutt då resten av samlinga siste leiarskule skal vere saman med leiarskulen for forsamlingsarbeid. Vi

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

Barterapi. B: Denne kunden er nok under diagnosen: Sterkt depressiv og trur at verda hatar ein. Best å gi han ein behandling med min spesielle drink.

Barterapi. B: Denne kunden er nok under diagnosen: Sterkt depressiv og trur at verda hatar ein. Best å gi han ein behandling med min spesielle drink. Skreve av Kristina Hatlevoll A: Mann B: Bartender Barterapi Sceneteppe går opp og me for sjå ein bardisk (noko enkelt laga av papp) der det står ein bartender bak og tørkar eit glas med ein kvit tørkehandduk.

Detaljer

Å leve av og med naturen.

Å leve av og med naturen. Vilt, vakkert og vått. Eidfjord og Hardanger var eit naturleg utgangspunkt for the Dale Oen Experience sin første tur. Tolv utvalde skuleungdomar frå Hordaland fekk ei oppleving heilt i Alexander og Robin

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Stråling frå elektronisk kommunikasjon

Stråling frå elektronisk kommunikasjon Stråling frå elektronisk kommunikasjon Ei orientering frå Statens strålevern og Post- og teletilsynet Kva er stråling? I kvardagen omgjev vi oss med ulike typar stråling, frå både naturlege og menneskeskapte

Detaljer

Politikk og rammevilkår for nyskaping i kommunar og lokalsamfunn Takk for at eg fekk kome hit for å snakke til dykk på denne spennande konferansen!

Politikk og rammevilkår for nyskaping i kommunar og lokalsamfunn Takk for at eg fekk kome hit for å snakke til dykk på denne spennande konferansen! Side 1 av 10 Arr: Vestlandsk vidsyn Dato: Voss Sted: 26.oktober Utkast pr: 14.11.2011 10:56 Kontroller mot framføring Politikk og rammevilkår for nyskaping i kommunar og lokalsamfunn Takk for at eg fekk

Detaljer

Vi som beveger verda

Vi som beveger verda FELTRAPPORT Kven: Davor Vidas, Ole Kristian Fauchald, Morten Walløe Tvedt og Øystein Jensen, alle juristar og forskarar ved Fridtjof Nansens Institutt Kva: kartleggje korleis internasjonal rett må endrast

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Ny tid for Hardanger?

Ny tid for Hardanger? Ny tid for Hardanger? Flytting mellom 27 og 21 i lys av tidlegare år Desember 211 AUD-rapport nr. 14.2-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Regionalavdelinga, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD)

Detaljer

LOKALSAMFUNNET SOM KREATIV ALLMENNING? Ein rettleiar av Dag Jørund Lønning

LOKALSAMFUNNET SOM KREATIV ALLMENNING? Ein rettleiar av Dag Jørund Lønning LOKALSAMFUNNET SOM KREATIV ALLMENNING? Ein rettleiar av Dag Jørund Lønning 1 INNLEIING OG BAKGRUNN Denne rettleiaren byggjer på eiga erfaring gjennom snart 20 år med forsking og utviklingsarbeid for å

Detaljer

Har du nokon å snakke med om dette?

Har du nokon å snakke med om dette? Utpostens dobbelttime Har du nokon å snakke med om dette? Jørgen Roll-Hansen intervjuet av lisbeth homlong Jørgen Roll-Hansen kom til Ørsta som turnuskandidat i 1979. Og her, med sunnmørsalpane som næraste

Detaljer

Kven skal bera børene? KPI-Notat 2/2006. Av Anne-Sofie Egset, Rådgjevar KPI Helse Midt-Norge

Kven skal bera børene? KPI-Notat 2/2006. Av Anne-Sofie Egset, Rådgjevar KPI Helse Midt-Norge KPI-Notat 2/2006 Kven skal bera børene? Av Anne-Sofie Egset, Rådgjevar KPI Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Ca. 65000 menneske er i

Detaljer

når dataspeling hos barn og unge vekkjer uro

når dataspeling hos barn og unge vekkjer uro Ein liten rettleiar om problemspeling LOADING 10% når dataspeling hos barn og unge vekkjer uro til foreldre og barnefagleg personell LOADING 20% Innleiing Dataspel er ein naturleg del av kvardagen til

Detaljer

STORD KOMMUNE. Rapport. Prosjekt " Modell for bustadbygging" Stord oktober 2009. "Der alle skulle tru at nokon kunne bu

STORD KOMMUNE. Rapport. Prosjekt  Modell for bustadbygging Stord oktober 2009. Der alle skulle tru at nokon kunne bu STORD KOMMUNE Rapport Prosjekt " Modell for bustadbygging" Stord oktober 2009 "Der alle skulle tru at nokon kunne bu I 7 Bakgrunn Stord kommune søkte 10.10.08 om kompetansemidlar frå Husbanken Region Vest

Detaljer

Møring. Stor entusiasme for nytt samhandlingsutval. Nr. 6-2010. Ny avdelingssjef på vaksenpsykiatrisk. Lokal forankring sentralt

Møring. Stor entusiasme for nytt samhandlingsutval. Nr. 6-2010. Ny avdelingssjef på vaksenpsykiatrisk. Lokal forankring sentralt Sunn Møring Nr. 6-2010 Stor entusiasme for nytt samhandlingsutval sjå side 10 Ny avdelingssjef på vaksenpsykiatrisk avdeling s. 3 Lokal forankring sentralt s. 4 Felles satsing i nødetatane s. 6 LEIAR Helse

Detaljer

PROSJEKTPLAN INNFØRING OG BRUK AV NASJONAL VEGDATA BANK (NVDB) I OS KOMMUNE.

PROSJEKTPLAN INNFØRING OG BRUK AV NASJONAL VEGDATA BANK (NVDB) I OS KOMMUNE. PROSJEKTPLAN INNFØRING OG BRUK AV NASJONAL VEGDATA BANK (NVDB) I OS KOMMUNE. Oversikt over revisjoner Nr Dato Endring 0 15.04.2013 Opprinneleg dokument 1 26.04.2013 Diverse endringar i dokument etter vedtak

Detaljer

Namnsetjing av gater og vegar

Namnsetjing av gater og vegar Namnsetjing av gater og vegar nynorsk Forord Denne brosjyren er ei innføring i namnsetjing av gater og vegar (adressenamn). Her blir det gjort greie for dei viktigaste prinsippa for namngiving, kva for

Detaljer

Rapport nr. 53 Kristiansund, Molde og Ålesund som regionale motorar Kor attraktive er «motorane» for folk med høg utdanning?

Rapport nr. 53 Kristiansund, Molde og Ålesund som regionale motorar Kor attraktive er «motorane» for folk med høg utdanning? Gro Marit Grimsrud Finn Ove Båtevik Marte Fanneløb Giskeødegård Rapport nr. 53 Kristiansund, Molde og Ålesund som regionale motorar Kor attraktive er «motorane» for folk med høg utdanning? 2 Møreforsking

Detaljer

Evaluering av Reform 97

Evaluering av Reform 97 Evaluering av Reform 97 Sluttrapport frå styret for Program for evaluering av Reform 97 Utarbeidd av Peder Haug Forskingsleiar 2003 1 Norges forskningsråd 2003 Norges forskningsråd Postboks 2700 St. Hanshaugen

Detaljer

PC-ORDNINGA I DEN VIDAREGÅANDE SKULEN

PC-ORDNINGA I DEN VIDAREGÅANDE SKULEN PC-ORDNINGA I DEN VIDAREGÅANDE SKULEN Kva er PC-ordninga? PC-ordninga kjem frå at alle elevar ved dei vidaregåande skulane skal ha kvar sin berbare PC, til bruk i undervisninga. PC-ordninga går ut på at

Detaljer

Kjønnsperspektiv på rekruttering av innbyggjarar

Kjønnsperspektiv på rekruttering av innbyggjarar Marte Fanneløb Giskeødegård og Gro Marit Grimsrud Rapport nr. 52 Kjønnsperspektiv på rekruttering av innbyggjarar 2 Møreforsking Volda Postboks 325, NO-6101 Volda Tlf. 70 07 52 00 NO 991 436 502 Tittel

Detaljer