Systematisering av folkekultur

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Systematisering av folkekultur"

Transkript

1 Torunn Måseidvåg Systematisering av folkekultur Erfaringar frå Jærhusprosjektet stavanger ~useums Arbok, hg. 111 (2001), J ,2002

2 D ei gamle husa på Jreren ligg lågt i terrenget. På avstand er det som om (lei så vidt stnyg seg opp over bakken før dei dukkar ned att. Ganske likt har folk lagi dei mot veret, så hardaste vinden skal mstast på det beste viset. Ikkje heilt eksakt nord-sor. men ikkje langt unna heller. Her Iiar folk budd. Her har dei rydda jorda, stelt dyr, halde auge med sjoen, dei har myst opp mot sola og luta seg mot vind og regn. Her har det vore fleire kvardagar enn festdagar. Berre få av desse karakteristiske husa på Jæren synest storslegne og prangande. Og dei husa som verkeleg er store, synest likevel å halda seg tett ned mot bakken. Skutar på kortsidene av huset er med på A forsterka dette inntrykket. Bislaget framfor itingangsdsra gir også ly for vind og ver. Frå tunsida kjem ein rett inn i kjokkenet. I dag er ikkje temperaturskilnaden mellom dei varme og dei ikkje oppvarma romma så stor. Det er likevel ikkje vanskeleg å tenkja seg at varmen frå grua må ha gjort godt, trass i at det mange stader var hartlirampa jord eller steinheller på kjskkengolvet. Slik er det ikkje no, men framleis ligg 'Iliiisa-huset pa Nærland i HA kan Iruleg daterasl tilbake til 17Wlalet. 7hc 77riiso house at ilt Ild, probably dates back to the 'Iiitelsi(1e: Jivrliiiset pa HA ganile prcsicrnrd. 77re Jirrer Irouse al Ilte old pano~iage at HB.

3 Daglegsiom pl Buggelana I Sandnes. 7i1t limng m m at in Sandncs hellene under ireborda mange stader. Men ein vert nok heller vist inn i stova når ein kjem, no som h. Bileggjaromen, med iiegg ra Nokken, hn ein i dag berre i museumsanlegga, men etasjeomnar eller kaminar gir d n s god varme dei S4 er ein der d4 i same mm som fleire generasjonar jæfbuar har levd, bide i kvardag og i hdg. Jzrbuen har dei siste 100 åra opplevd store endringar i omgjemadene sine. Landskapet har vorte omforma i takt med aukande befolkning og intensivering av landbruket. N& det har vore snakk om nyttige og verdifulie element A byggja vidm pa i utviklinga av regionen, har dei kuk turhistoriske verdiane ikkje vore like sterkt framme som nyskapinga, Eldre bygningar er gjerne erstatta med nye, og s or etter gamle driftsformer har for ein stor del vike plassen for meir effektive driftsmidlar. l gi garden vidare i betre stand enn ein fekk han, har vore ein sterk tradisjon i regionen. Nyskaping og utbetring har vore eit kjennemerke. Dei siste ka har j~rhus, og d4 ikkie minst riving av jærhuq fati stor plass i media Samstundes har Mde fo~kingsmilje og styresmakkr hatt lite konkret og samdatta kunnskap om den j~rske byggjeskikken. Nokre av kommunane har eigne kulturminneplanar, men desse fanga ikkje alltid opp jterhuset i si stor ~ asom d ein kunne ansh, både med tanke på dei store linjene og i forhold til det eiriskilde huset. Såleis var det bruk for ii fa utarbeidd eit samla oversyn over bygningsmassen som s& i regionen i dag. Bide som ein kunnskapsbank i seg sjelv, og for at forvaltninga vidare skal kunna ga ut fra eit breitt og mangfaldi fundament. I mars 1997 kom ein delegasjon Ei Miljwerndepartementet og Riksanturvaren pi synfaring til Jæren. Eit hovudtema for synfaringa og motet med representantar frå

4 kesmann og kommunar, var nettopp kva som skjer med jærhusa. Alle partar onskte å gå saman om å få utarbeidd ein samla plan for vidare arbeid med å ta vare på jærhuset i det jærske landskapet. Jærhusprosjektet var eit faktum. Miia for arbeidet var mange. Ein onskte seg ein tiltaksplan for jærhus som ga eit samla oversyn over alle jærhusa som finst pr. i dag på Jæren ga auka og oppdatert kjennskap til kvart einskilt hus kunne leggja grunnlaget for å vurdera det einskilde huset som del av kulturarven i regionen ga auka kunnskap om jarhus til jærbuar flest; for eigarane, i skuleverket, for politikarar og tilsette i offentleg administrasjon ga auka innsikt til nytte ved antikvarisk rehabiliteringsarbeid når det gjeld jærhus spesielt. Eit forste skritt mot ein slik plan var altså å få fram eit mest mogleg oppdatert og fullstendig oversyn over kor mange jairhus som faktisk står på Jæren i dag. Ein valde å konsentrera arbeidet i dei kommunane som utgjer Jærregionen: Randaberg, Stavanger, Sola, Sandnes, Gjesdal, Klepp, Time og Hå. Deltakarkommunane saman med Rogaland fylkeskommune og Riksantikvaren finansierte prosjektet. Prosjektet vart fulgt opp av ei styringsgruppe med representantar frå fylkeskommunen og frå kommunane sjolve. Jcerhuset som fonkingsobjekt Jærhus som omgrep er godt innarbeidd i så vel fagmiljoa som blant jærbuar flest. Men om ein går litteraturen i saumane, liar ingen definert hustypen eksplisitt. Då oppgåva som skulle leysast var å registrera alle dei jarhusa som stod på Jarren, matte ein arbeida fram klare og konsekvente linjer å gå etter. Såleis var det tidleg i prosjektet bruk for ei avklaring og ei faghistorisk loftsrydding ndr det galdt omgrepet <<jaerhus),. Fleire har vore innom jærhuset i sine granskingar. To av dei viktigaste bidraga til klassifiseringa av jaerhuset som type har kome frå Eilert Sundt1 og frå kunsthistorikaren Marta Hoffmann.Sundt er den som gjerne får aera for å ha skilt jærhuset ut som eigen hustype. Og Hoffmann har med si magistergradsoppgåve frå 1939 om jairhuset vore retningsgivande for korleis ein har sett på desse husa heilt fram til i dag. Seinare har mellom anna Rjorn Myhre" og Bjarne Stoklundqeke til orde for ein annan innfallsvinkel til studiet av byggjeskikken p3 Jaren. Dei dreg linjene attende til dei forhistoriske langhusa, saiiistundes som den nære slektskapen til bygningsformer i heile det nordatlantiske kulturoniradet vert framheva. Denne forklaringsmodellen vart mellom anna nytta i utstillinga <<Hus på Vestkysten gjennom 4000 &->>."Nils Georg Brekke og Helge Schjelderup hevdar her at ein må sjå på vekslinga mellom isolerte og uisolerte ram som eit gjennomfort byggjesystem. Den funksjonsbestemte byggjemåten og ideen om korleis eit hus skal byggjast, vert ein viktig innfallsvinkel til forståinga av jærhuset som del av eit storre kulturomiilde, sh vel i tid som i gee grafisk rom. Materialtilgang, klimatiske forhold og kulturutveksling har gitt nært slektskap for bygaemåtnr i heile det nordatlantiske omriidet, som fleire har påvist? Jærhuset har også vorte forklart som eit renessansehus med klare påverknader frå europeisk bygdeskikkv7 ein modell som har fått til dels stor motbor.

5 Hu-hTmt itime, W ser. Ikc tenarrlb&ssmauho#ing T& in Time, amfisi Iktsouih. Tat sett W nord. TmetsrsffhJiheIIOTbk.

6 92 Torunn dlas~inltdg Då omgrepet *jarhus* vart introdusert på 1800-talet, var bygningsmassen på Jæren ein heilt aniian enn den ein finn i regionen i dag. Ivar Aasen fortel etter reiser i åra at Husertre ere for det niesfe srtiaa, og tildeels beskyttede paa Siderne ved opkastede Dynger af Jord, sau at de see ttd sotri Gravhoie. En Deel af det11 ert tcekkede tried Hal~rttag.~ Eilert Sundt skildrar jarhuset slik han hadde lzrt å kjcnna det på midten av 18Wtalet: (...) som landet, sd ogsi menneskenes boliger: ved fonte oiekastfirtder nrari disse Itus-klynger sd rtanseelige; ntea har rtratr font sal sig ind i otrtstavrdig/redertie og fået oie for husformeurtes hensigtsmcessig/ted, og har nrati derhos reist over Jcederes Icenge nok for at kuride se, Itvorledes folket idelig sysler og strcever ned at forbedre sine /ruse, se, da kan nratr kotttitte til at betragte detn med velbehag. Alt siden jeg mrgut og gik pa Stavattger skole, /tar aiti vei oflefaldet over Jcederett. Meti for /tver gang var def mig, som om Itusene var voxede lidt mer opfra jorden, og de sidstegange sd jeg Itvidmalede /ruse med rode tagsten spredte idd over vidderne, flere og flere for /tvert dr, ligesom de skinnende, brogede blontsfer pa tirarken sptinge ud melleni v9r og sommer; pere ogperefor hver dag? I det påfolgjande viser Sundt ein plan over jærhuset. Huset har to tomra rom - stova og bua - med kjokkenet oppfort i reisverk mellom desse. Dei tomra romma er omgjevne av kaldare rom - skutar og kovar. Han trekte fram det at huset var sett saman av to lafta kassar med ein lettare konstruksjon mellom, og at kovane og skutane var med på å gjera det lunt i huset. Vidare skildrar Sundt eit Iius som var sett opp på Edland i Gjesdal rundt Heile huset er tomra, og skutar og svaler (svol i lokal nemning)/kovar finst ikkjc. Sundt seier om dette huset at Her ere jo foraridrii~gertie s9 store, at der ikke er stor ligjlekie igjen af den forrige bygnings-skik.1 Alt rundt 1850 skilde altså Sundt jærhuset ut frå andre variantar av Iius med midtgangsplan. Han skildra forst og fremst dei store linjene og dei mest karakteristiske draga ved bygningane, utan å gå nzrare inn på det einskilde huset. I*:ilrri Siliitit sin plan over jarhuwt. Eilert Sundt? plair of fhe Jmit ho us^.

7 Jamfert med dei eldste husa Eilert Sundt såg på Jæren rundt vert dei fleste av husa som star i dag ein neste generasjon jærhus. Dette gjeld og& om ein ser på dei husa Maria Hofhnann studerte i 1930-åra. Ho gjorde i perioden ei registrering av 48 utvalde jaerhus, 23 vart studert meir innghnde. Materialet danna sidan grunnlaget for magistergradsavhandlinga hennar i kunsthistorie.ll Det er særleg dei mest alderdommelege husa ho går inn på, men avhandlinga drar også linjer fram mot dei seinare husa ut frå eit evolusjonistisk perspektiv. Berre eit fatal av husa Hoffmann nytta i si underseking står i dag. Registrera'nga I samband med registreringa vart definisjonsspersmalet eit skirre problem enn ein hadde sett for seg då arbeidet vart sett i gang, både fordi ein trudde at omgrepet var ganske klart i utgangspunktet, og fordi ein ikkje hadde god nok kjennskap til alle variasjonane over temaet som kom fram utover i registreringsarbeidet. Såleis vart definisjonsspersmålet stadig omarbeidd undervegs i prosessen. Ein sosio-kulturell forklaringsmodell, som freistar å analysera bygg i skonomisk, okologisk og sosial kontekst, ville for ein etnolog gitt skirre meining i studiet av byggjeskikken på Jæren. Slik kan ein betre forstå variasjonar i form ut frå bygningane sine praktiske og symbolske funksjonar,l2 og ikkje ga seg vekk i rigide grenseoppgangar innafor definisjon$ spersmålet. Men oppgåva som skulle leysast var klart formulert; å få fram eit samla oversyn over kor mange jærhus som står att på Jæren. Ein spissa definisjon såg ut til å vera uunngåeleg. Det var bruk for A kunna velja nokre hus til å falla innafor definisjonen, samstundes som nokre fall utanfor. Ved oppstarten av registreringsarbeidet trudde ein at om lag 160 jærhus stod att i regionen. Utgangspunktet for registreringsarbeidet var eit utval hus frå SEFRAK-registeret.I3 Utvalet vart kommentert og supplert av kommunane ved dei respektive kulturetatane. Samstundes som prosjektleiar reiste rundt på synfaringar, vart hus oppdaga som ikkje var med i dei opphavlege listene. Desse vart undersekt, og ein avgjorde så om dei skulle vera med i utvalet eller ikkje. Tidsramma ga ikkje heve til å gå inn i skaeg kjeldemateriale, og det var berre i liten grad mogleg å vitja fleire enn eigar/brukar av husa meir enn ein gong. Kjeldetilfanget til registreringane vart med dette i d hovudsak basert på informasjon ein fekk direkte frå eigar/brukar av husa. Kvar går grensene? Det var absolutt bruk for å sjå på omgrepet ujærhusa, pil nytt. Kanskje kunne ein få ny kunnskap om den eldre byggjeskikken i Jærregionen og dei omkringliggjande områda? Kvar skal grensene gå for kva som skal kallast for jærhus, og er jærhuset eigentleg ein bygningstype som er spesifikk for Jæren? A definera bygningstypar og laga samlande nemningar for slike, kan vera nyttig i kulturhistorisk forsking. Ein kan med det identifisera hovuddrag som bind einskilde objekt saman i storre heilskapar. Men samstundes kan ein med fastlåste definisjonar fort koma i skade for å produsera skrivebordskonstruksjonar som stender for å vinna ny kunnskap meir enn å opna nye dorer. Omgrepet passar gjerne til A skildra einskilde hus, men er vanskeleg å nytta for stsrre

8 Nedre Risdal pa Rairmw. Dan nære dekiskapen i husbygginga i Rodand er tydekg. Nadre &&I ut Knmq ne clm rdkibnskip rm'ih k e w11s~'on &hiit h chdj seca here grupper av objekt. Variasjonsrikdomen har lett for I! falla mellom stolane, likeins glidande overgangar og forståing for kulturutvekslingar mellom regianar. Sam nemnt avanfor ser ein i dag for seg at ein står overfor ein byggetradisjon som spenner over langt shre geografiske orndde enn berre Jaren. Samstundes har ein visse drag som er særleg uttalt i husbygginga på J~ren jamfert med regionane rundt. Ein kan i alle fall freista B seia noko om desse sermerkene. Mot ein definisjon Utgangspunktet for den definisjonen av j~rhuset som wt lagi til grunn for registreringa VW momentaform, alder, gruii~filan og awtentisitet, Eg vil også kort koma inn på alternative modellar som vart diskutert, og seia noko om kvifor desse ikkje vart valde. Ein reknar at jærhusa slik me kjenner dei i dag, ikkje er eldre enn fr% IWtaiet. sjelv om klare linjer går heilt attende tii det forhistoriske langhuset Dei eldste jzrhusa hadde truleg låge steinvegger som gjekk rundt ire av sidene pa huset - på baksida og p4 dei to gavkeggene. Mellom murane og bevirket vart det med det danna kaldare rom; skutar eller svoler. Både sku-

9 ten og sola vart nytta som lagerplass for torv, ved, v erb og anna Wernen av huset hadde eit eller to tmrm rom. Træet i Time kommune er det einaste dmet ph slike hus som stllr att. Faktorar som mellom anna betre skonomi, lettare fugang pi trevirke og auka innverknad fri! byarkikhen, medverka til at husa etterkvart fekk ei utforming i retning mot den varianten me kjenner best i dag. Hadde ein hsve til det, vart liusa gjerne utvida og beh for å passa til smaken i tida. Jærhuset slik det vert oppfatta av folk flest, har ei særprega form. Den syner seg i falgiande to hovudelement: Det er eit ganske lagt hus, og det har to skutar - ein i kvar kortende, Grunnforma manjfesterer seg på ff We matar - serleg tyddeg ser ein det i hytter, dokkehus og i dei nye husa i jærhusstil ferdighusprodusentane no satsar på. Murane av stein til vern mat vind og ver finn ein berre få dame ph i dag. Vanen med A byggja opp heile huset under eitt ser ut til å ha kame i vanleg bruk heller seint, ut frå det materialet ein har d a inn no. Men materialet er mest hleg for spedt til at ein kan seia noko sikkert om dette. Sundt sia jzrhus med to separate tsmra kassar bunde saman av lem konstruksjonar, synest det i alle fall A finn& få dome att pi Oppbygginga av dei nye jærhusa er heilt lausrive frå den tradisjonelle mårten å tenkja struktur pa. Sidm tanken om ein indre teimra kjerne omgjeven av ytre kaldare rom er viktig for font& inga av da eldre byggjeskikken pti Jæren og i det nordatlantiske oddet elles, kan ein seia at u t f o m av nye feraig-jærhus i hovutisak er eit reint estetisk prosjekt Dette er uansett eit inkressant fenomen i arbeidet med den eldre byggjeskikken pi Jreren. Det fortel noko om at j~rhusfona framleis w sterkt rotfesta i j~rbuen som eit fint og hdeg hus. Men no er alts8 interiraret lausrive fra deigamle normene, og skutane er ikkje lenger i bruk som kalde og vernende soner, men inn& som naturleg del av bisarealet På bakgrunn av dette ry I)okkmtove p4 Bryne i Time. Hayhouse at Bryne in Time.

10 96 Torunn Mdseidydg vart o& aidershktoren eit moment i prosessen fram mot ein spissa definisjon, for med det B kunna avgrensa utvalet av hus i prosjektet. Trass endringar over tid og variasjonar over tema finn ein fleire karakteristiske trekk ved byggjestilen som vart fort vidare, og som ein i denne registreringa la til grunn for å avgrensa ha ein skulle rekna som jærhus: Det er eit ganske lagt hus. Det har skutar og/eller svoler - halvkaide elter kalde rom utanfor den tamra kjernen. Det er i hovudsak bygd hr Ei la altså sterk vekt pi ideen om eit hus med ein indre kjerne omgjeven av kalde ram som grunnlag for definisjonen. I det ligg at ei! gamalt midtgangshus G e vert kalla for jzerhus, sjsh om mange av elementa i husa er samanfdbnde, jfra sitat ovanfor frå Sundt. Dette vart gjort far å halda fast ved at det var j~rhus på Jæren som var studieobjektet for unders~kinga, ikkje gamle hus på Jzren generelt. I og med at det tidlegare alm ikkje hadde vore ein gjennomghnde diskusjon av omgrepet jzrhus, finn ein nesten like mange syn p% kva som skal kallast eit jarhus som det er meininp m. Hus pl Gilja i Gjesdal. Opptiavleg var drtic. cin arbeidarbusk~d titil Vigsnes Fuvcr flytt li1 (;ilja ap nytti mi~i hiistad der. Karmfryry mtn huset vart winm Hiiwss a t C'iljn in Gjcsilal. Origiirnlly Ilt is iiias ussd as a tcurker 's residenfe for the Vigsna mines a t Karmry Irrter thc huuse wus *tut-#d lo Giija.

11 Asheim i Sandnes. Huset vart sett opp her i Tidlegare har dette vore 2/3 av eit hus som stod pa Trones. Asheim in Sandnes. nie house rcasput Ilere in hrlieri/ikformed 2/3 of a house that stood at Trones. Den geografiske avgrensinga som låg i botn av prosjektet, Lrte med seg visse metodiske vanskar. Til demes kom dei indre delane av Gjesdal kommune til å innga, område som tidlegare heyrde til Forsand kommune, og dermed ikkje til Jærregionen. Husa her har nært slektskap med husa i Sidal og i Ryfyike, og ligg i grenseland for kva som skal reknast for jærhus. Dei same grensesonene har ein sor og aust i Hå kommune. Samstundes vert hus som ikkje ligg i det valde området utelatne, sjelv om dei typologisk sett heilt klart skulle vore inkludert i planen. Eit av dei vanlegaste synspunkta er at eit jærhus er eit langt, lågt hus som har kjekken i midten og ein gang eller mellomstove med ei stove på kvar side, gjerne med kammers bak kvar av stovene - den såkalla midtgangsplanen. Slik teikna også Eilert Sundt aden jæderske stueform. i si bok. Kva då om ein set ein midtgangsplan som hovudkriterium? Ein fat. med seg svært mange av dei gamle jærhusa, men ein vil også få med mange av dei eldre bustadene i det heile, mellom anna store delar av hus i Gamle Stavanger, Midtgangsplanen har vore ein vanleg hustype over store delar av landet, med regionale variasjonar over tema, Nettopp desse variasjonane og den innbyrdes slektskapen er interessant, men lite brukande for å skilja frå eit utval hus til eit planarbeid som det her var snakk om. Ein kan også tenkja seg at eit jærhus med fire- eller femromsplan er 2/3 av eit jærhus med midtgangsplan. I materialet har eg funne dome på at jærhus har vorte delt opp og flytta, til demes ved arveskifter, som nettopp har gjort eit midtgangshus om til eit hus med fireromsplan. Det er også dame i materialet på at ein selde bua i ekonomisk vanskelege tider, for så å byggja ei ny bu til n k tidene vart betre. Materialet viser også eldre hus med fire- eller femromsplan og to skutar, som aldri har vore eit midtgangshus. Like fullt kan ein tenkja seg at dei med tida kunne ha vorte til midtgangshus, om ekonomien gjorde det mogleg. Det kan diior ikkje vera grunn for å utelata desse husa. Det syntest altså lite hensiktsmessig å nytta grunnplanen som

12 hovudutgmgspunkt. Ein far med mange j~rhus, men ein vil fh med svært mange andre gamle hus i tiuegg. Marta Hoffmann har i eit foredrag framheva takvinkelen som eit karakteristisk drag ved jærhuset Dette synest 2 vera eit nok0 underordna element p3 leiting etter ein definisjon av jaerhuset. Husa har ein relativt slak takvinkel jamisrt med seinare tids hus, men pa bakgrunn av materialet i denne undersekinga er det ikkje mogleg h påvisa markante skilnader pa takvinke len i dei husa som er med i uhralet og pa andre samtidige hus. Mange meiner at det er skutane som er det karakteristiske ved jærhusa Plyttarein berre dette elementet, far ein o& med seg mrt mange jærhus. Men ein Elr i tillegg med hus som har u!ddda aredet dd siste Ara ved A bygda pa skutar. Ein km o& tenkja seg at ein di d ta med alie dei husa som er bygd i seinare tid, heilt fram til ferd'ihusprodusentane sine katafaghus. Weis vert det og4 klar t at i jakta pa det gamle jærhuset mh alderskriterier leggjast til grunn. Men skal ein leggja berre alder til grunn, vil ein som nemnt omfor, fil med seg eit altfor omfattande utval av hus. I arbeidet med SEFRAK-registreringane vart grensa for km Itulturminne som skulle registrerast sett ved 1900, men i praksis vart grensene flytande. I jarhusprosjektet har erfarir~gane vore liknande. Det er vanskeleg - og kanskje til og med lite interessant nir eein studerer byggjakikk i ein stsrre samanheng - A setja klare skilje i eit utvai basert på eit årstal. Likevel har ein bruk for å setja skilje, då ressumane ikkje er ueridelege. Nokre hus i graseområda vil koma med, medan andre fell utanfor. Og med det mister ein kanskje objekt som har starre kulturhjstorisk interesse enn dei som kom med i utvalet. Særleg har alderskriteriet vore problematisk i handsaminga av den jerhusvadanten som vart bygd i tiåra fm og etter hundrehskiftet. Deme har i hovudsak Ceromsplan og to skutar, og '4-*45 -<a ++ - :-g I tiatri hr og ekr 19W vart fleire hus med fire og fcmramsp!an, merne prefabrikkerle, sett opp med skut p3 kvar side [til hogre). %mare har nye hus 1tt same form sam jarhus, men med heilt lausriven indre romfordehg (til venstre). FIA 0dedu-d i HL in the dm& asd & lw smml kons~~ urithfiur ofldfiue mm plom, #Aen pr&bimfpd. budt with a W outhowt 011 mch Sjde (ta interneto houseshow Ihe same arlm'orjmn asl&rss bouses, bul witk o ~ mp1eieiy~mtt i n W moffi pha (to the J&). Fmm W r d iti Hd.

13 langslrakte hus som detle \rik i Kiepp, er eio viktig del av den jaxske -en. Men sidan dei ikkje har skutar, fell dei ui av definisjonen pa jmhus slk den vart gi# i Iærhusprosjektet Meded kwm sudi as this one al Vik in uw an imporlanl wl Jthe building tmdilian. As it did not have ~ I I ou t t t ahckd ~ to the sidw iijn owiwith ilte &#ria putfonoanlfir Uteja~m hm# projed. h s t h som nako hagare enn dei ddre husa i forhold til lengda Dei er som alt nemt. mr1 interessante som overgangsform d den eldre byggjestilen fram mot dr eiga tid. Prefabnkkerte Sandneskassar vart oppfort, og i tillegg tibrt to skutar. Husa er utsette med tanke pa bevaring, da dei er lite skjerma for riving på grunn av relativt mg alder. Ei gruppe hus som er mrleg langstrakte - ofle med midtgangsplan og tilhsyrande endekammers, vert gjerne rekna med under nemninga jarhus, Men etter definisjonen som vart lagt til grunn for denne undemkinga, vart dei ikkje teke med i utvalet Dei ser ut til 4 ha vore Wi viktig del av den jærske byggjmkikken, og bor dior vernast om som del av denne. Og når eldre folk siah seier dei bur i eit jærhus, og at huset alltid har vore omtala som jærhus, synest det problematisk A ikkje skulk retta seg eiter det Det er ogsåvanskeleg A trekkja ei grense for kor mykje ombygging som kan toleremst for ein tek huset ut av utvalet Ideelt sett ville eg gjerne hatt med hus som ein veit opphavleg har vare eit jzrhus, men der skutane har vorte rivne, taket har vorte heva og si bor tetter. Alt i alt vil ein kunna flt viktig kunnskap am jærhuset trass i ombyggingane. PA grunn av tidsramma for prosjektet var det ikkje b e til A undersekja alle gamle midtgangshus som pr. i dag ikkje kamstrir som jærhus. Ei valde & h med hus som framleis har &utar, rnedan hus som ikkje har skuk alha vart utelatne. Skiljet h synast kunstig, men vart gjort av praktiske Mer.

14 Konklusjonar i undersokinga Registreringane viste at det ikkje er meir enn 109 hus att etter den definisjonen som vart lagt til grunn for undersekinga. Det ferste talet inkluderte hus som ved nærare gjennomgang ikkje fall inn under definisjonen. I tillegg har meir enn 30 jærhus vorte rivne i regionen etter at SEFRAKregistreringa vart utfert i lopet av og 1990-åra og fram til i dag. Berre medan ein arbeidde med registrering og rapportskriving vart fem hus rivne. Enno eitt er rive etterpå. Ha Gjesdal Time Klepp Sandnes Sola Stavanger Randaberg Som ein ser ut frå diagrammet, er det ~~W~LW~IWWI\WW~B~M~ svært få hus att i dei h.e nordlegaste kommunane. For Stavanger og Sola kommune sin del ber ein nemna at WAIU ingen av husa der er av den klassiske jærhustypen med to skutar. Weis m synest husa i Randaberg kommune i m vera umissande for den nordlegaste delen av Jæren. Fleire hus finn ein i kommunane Sandnes, Klepp, Gjesdal 3 og Time, men det er forst når ein kjem så langt ser som til HA kommune at ein iej - finn hovudtyngda av jærhus i regionen. O Rundt 55% av den gjenståande bygningsmassen er i bruk som heilårsbustader, ca- 12% står unytta medan ca. 20% er i bruk som hytte/fritidsbustad. Ca. 13% av jærhusa i utvalet er ~)iag-am over kommunevis fordeling av jacrhus jfr. rapporten. Diagrani sitowirrg the distribution of jczren Iious~~ in Ilre region's ~nuiiiripatio~ls. tilgjengelege for publikum, - anten fordi dei er museum, eller dei innghr i anlegg som ein kan vitja elles. Undervegs kom me som tidlegare nemnt, over fleire mindre hus bygd i jærhusstil frå straks etter 1900 og heilt fram til byjinga av 1940.åra. Desse er berre i nok0 mon fanga opp av SEFRAK-registreringa. Slike hus fann me i hovudsak deme på i Hi kommune, men også i Time kommune finst fleire fine dome. Særleg i dei hogare delane av Jæren ser denne varianten ut til å ha fått stor utbreiing. Dei vart ikkje gjennomgåande registrert på same systematiske måte som dei 109 i hovudutvalet. Overgangshusa gir viktige bidrag mellom anna til forståinga av kor djupt jaerhusforma sat i folk si meining om korleis hus skulle sjå ut. I alt avgrensa kartleggingsarbeid er ei av hovudutfordringane å trekkja grenser for kva som skal femnast av arbeidet og kva som fell utanfor. Så og4 i dette Jærhusprosjektet, som eg alt har peika på. Kor gamle må husa vera? Skal ein ta utgangspunkt i korleis romma er plassert i forhold til einannan? MA huset ha skutar for A vera eit jarhus? Faren med ei slik kartlegging er at hus av erett. type, men relativt uinteressante i kulturhistorisk samanheng av ulike ai-saker, får auka tyngde i kraft av å vera omhandla i eit slikt plande kument. Andre verdifulle gamle hus som ikkje fell inn under planarbeidet, vert ikkje handsama, og kan med det mista nok0 av tyngda i den offentlege forvaltninga. Det har dleis vore viktig i understreka på det sterkaste at hus som ikkje er med i denne registreringa kan ha stor kulturhistorisk verdi.

15 Vegen vida~e i Jarlaslsprosjektet - ein Tiltaksplan for jærhus I regionen er 11 jærhus sikm gjennom offentleg eige. I lillegg sih eit jaerhus M knde i 'Urne pi Norsk Fokemuseum. Kvifor er ikkje dette nok? Kvifor har ein bruk for 4 ta vare pa fleire jærhus enn dei som er museum? Eit snskje og eit mal for den vidare utviklinga er at j~rhusa ikkje berre skal finnast pd museum som ein kuriositet fri tidlegare tider. Styresmakkne vil at husa skal vera ein aktiv del av det j~rske landskapet o& i framtida - at dei skal vera brukshus i den dengen dei hoyrer heime. Ei Ilitaksplan hr jdw er uhhidd, og hovudpunkia i planen anskjer A seia noko om hovudretninga for det vidm arbeidet rned jærhus pa Jæren. Kommunane i Jmgionen har i 2001/2002 til handsaming i sine politiske organ. Målet er A f folk til A sjh verdien av ein eigen byggjetradisjon med nye augo, slik at fokus vert lagt på potenslalet i staden for pi negative element. Slik kan ein gjem den eigne historia meir tydeleg, og ein kan nytta kuanskapen som ressurs i nyutvikhg av lokalmiljeet Det er o& eit kiart uttalt rna A hm kunnskapm'rdet hja dei dike ak&rane som er med pi A forn omgjevnadene våre. Eldre bygningar er ein ikkje fornybar ressurs, Ved A studera husa og samanhengen dei star i kan ein auka kunnskapen m korleis folk har innretta kvardagen sin i forhold ti1 normene i m- funnet, ein kan shtdera bygnhgshistoria, handverkstradisjonar, nkonomiske disposisjonar, sosiale rnekanismar og SA bortetter. Husa w som eit arkiv h dykka ned i - det er ikkje sikkert ein veit h ein Eran f4 svar pa fm ein har sett seg h i materialet. Siileis er det viktig A ha sjslve kjelda ga til, -det held ikkje A ha fotom av huset frå utsida, eller i sja p3 dei nye ferdighusa som etkrliknar h m til dei gade jærhusa. Og i og med at dpass fh jerhus finst i dag, jamfrirt med at dette var den ddande byggjestilen i regionen i ein lang periode, må ein rekna med at variasjons rikdomen i den regionde byggjeskikken har vore enno stsrre enn slik me ser han i dag. Byggjeskikken har aiitid hatt rom for % tilpassa husa etkr storleiken på hushaldet og dei behova ein hadde. I dag har utforminga av j~rhuset, mobletinga og bruken generelt endra seg mykje H det som var vdeg for 100 Ar sidan. Nye krav u1 komfor t og levestandard har vokse fram, og modernisering har vore naudsynt for d tilpassa dei gamle jærhusa til vår tid. Maet er ikkje i kysa alle eksisterande jærhus pa dagens nivå, heller ikkje å tilbakefe ra dei til slik dei var Kvianes i Hk Ein kjemm Id at det har budd folk pa garden i alle ian sidaa 1780 Bra. Nordre og midtre del av huset er eldst, fd h Den sare stava vari bygd iil i 18a0Qra. Fc3 om hg l840 vart den nordre stora (til venstre] leigd ut til hmdm Det e~ to bueiningar i huset I seinarr tid budde berre ein hini liei hw-t,agdeioyt$idbiboaidsakdm sere* Kvianes in H& We know tkotppople have liued at ihsfawn siace at leari the 1780'9. nie north& and midlapart dths house are dd& andanpmlb3b. Themuihem living mm tws bwilt in Ikr 18aIYs Fmm ahul I840 fhc twrthm living rmm (f0 the tom rentadont &I the m admisidmlion- htw o jamily lived i# bk# kom, h minly used the smihm #art,

16 då dei var nye. Då vil ein faktisk bryta ei lang linje i byggjetradisjonane på Jæren. Det er likevel svært viktig at ein tilpassar husa på ein skhsarn måte. Såleis vil ein også i framtida kunna oppleva hus og landskap i levande samspel, med lange linjer så vel framover som bakover i tida. Den store variasjonsrikdomen innafor gruppa vil også best vera tent ved å ha hovudtyngda av jærhusa i bruk. Korleis gjekk det då med systematiseringa au fozkekulturen? Ikkje heilt godt, trur eg ein må kunna seia. Variasjonane synest minst like interessante som det einsarta. Og arbeidet med A velja inn og velja bort syntest litt lite meiningsfullt. Folk har ikkje bygd hus etter definisjonsspersmei1; heilt andre faktorar har vore viktige. Faktorar som registreringa berre i liten mon greier å fanga opp. Dei som hadde kunnskapen om kvifor dei ulike bysingane vart valde, 6nst for ein stor del ikkje lenger. Ein må i stadig storre grad gå til andre kjelder for å sja etter mara. Jærhusprosjektet hadde ikkje heve til å gå så djupt ned i stoffet denne gongen. Men korleis kunne då Eilert Sundt og Marta Hoffman, og fleire med dei, skildra typar av hus slik dei gjorde? Korleis kunne dei laga system, der dei ulike hustypane stod klart fram mot tilliggjande område sine hus? Eg anar at dei ikkje var ute på eit liknande prosjekt som eg var. Dei såg etter det mest typiske, det var deira prosjekt. Dei såg etter dei regionale særmerkene, elementa som skilde eit område frå eit anna. Ei samla oppteljing over kor mange hus som fanst av kvar sort, var ikkje ei aktuell problemstilling for dei. Overgangar og variasjonar over tema vart ikkje handsama opp mot spersmålet om det einskilde huset fall utafor eller innafor definisjonen. Dei hadde også eit langt storre tilfang av hus å ta utgangspunkt i, nok0 som kan ha gitt klarare inntrykk av kva som var karakteristisk for regionen. Så vel kjeldene som prosjektet i seg sjelv er altså annleis. Kanskje skal ein konkludera med at jærhus-termen er betre eigna som folkeleg omgrep enn som del av ein vitskapleg terminologi? Ein kan også stilla spersmål om ei slik kartlegging er mogleg å gjennomfera. Og er det nyttig i arbeidet med bevaring av materiell kultur? Ny kunnskap er ikkje automatisk brukarvenleg i bevaringsarbeidet innafor offentleg administrasjon, der klare grenser gjerne er enskjeleg då dette lettar sakshandsaminga. Kulturminnevernet hamnar deis i ei knipe. Kartleggingsprosjekt av denne typen gir ny kunnskap, men kan også vera med på å skapa kunstige skilje. Likevel må ein stå fast pa at ein vil stå sterkare rusta til å forvalta kulturarven dess stsrre kunnskap ein har. Variasjonane fortel ei viktig historie om val som er gjort, og kva for rammer ein hadde A velja innafor. Problemet ligg i utarbeidinga av planverktoy; korleis laga oversyn og med det sikra nokre kulturminne, utan at ein samstundes lagar reine rivingsplanar for andre kulturminne? Så har ein i Jærhusprosjektet kanskje ikkje fått med d e dei husa ein burde hau med i registreringa av jærhus på Jæren. Og mest truleg er nokre kome med som ikkje skulle ha vore der. Innsamlinga av kjennskapen til desse bygningane har kome i gang litt i seinaste laget - enno ein gong. Men: ein har fått fram eit rikt register av variasjonar over tema Ei har vunne ny kunnskap om bustadhuset på Jæren. Og denne kunnskapen kan og& ha nytte for områda rundt, der slektskapen i husbygginga er tett. For eit tema - det er det Og desse husa som iigg Iågt er del av den nasjonale bygningsarven og kulturskatten. Kanskje ikkje kvart einskilt hus i seg sjeh: men samla, som ein uloyseleg del av det jaerske, det ssrvestnorske og det nordatlantiske kulturlandskapet.

17 Heilskapleg tun i vakker t kulturlandskap pl Vistnes i Randahem. A romplei~/anny~rd in the beautuil diural IandFcapt at Vislnes in Ranahbeq English summary 'ile ciasatiicatian of folk cuiture. Eqerienws h m the Jæren House Project The first phase oi the jcren house project was mrried oui in the period under the supervision of the local rouncils in the Jaeren diiisict together with Rogaland Municipal Council The &m was to get a camplete picture of the &sting J~ren houw ia the area today. It was important to obtain the best foundation possiblc for the hirlher manage ment of thejmn house as part of our culiurnl heriiage. A register of the existinn houses has been se1 out in a report. An initiahc plan for Jmen Houses has sinte been produced. - The survev work raid the auestion of where do the boundaries lie for what is rmmi.nird as a læren house and is not? +eren hwsm a ~sehil schoiariy ierm?the question of dennition was pmb~ematic, ah pbyed a part in ihe results or Ihe work. Cultural monuments of a hii value that do not fal within the definition tell oulside of lhe pm jeds report whiilst!m interesting sitdbuiidings are includd because they fuifil the criterk The paoer begs h auestion of whether or not wch a sunw is u d in wml9nnwith the wesemtion of material culture and i's it addy pkiile. 'ile perception of new knowl&c is not automa&ify user&endly in public admjnish tion when! dear miteria are desirable to simol& the nm'm of cases. Culturai heritaae omtechn slands in a predicament. where mrvey proja of this w, in'aciditionto prepen& new knawledgecan htci-eak artifwial dishdons. Literatgr Brekke, Nils Gmrg og Helge Schjelderup (d.) Hus pd vath~ten &ennonn 4 W dr: Bergen / Stavanger. By og bygd i Shvaqw Amt Fakcimile Stavanger -iak i Somdua Sandnes kommune, byplankontoret og kuliurkontoret Christensen. Arne Le Spadeffp, blog~tr~ tmhlam laadrkop: kulturninna i Bjerkmmmw&mget, Rognland Verneplan for wsd&lo &i verna s. Rutsanihara. Chrhma Ameik piirude~ Husoabo6a~~hmiddU~iiI&~tidbFdA/S. - Dahl. ~hpodor Under J- himhel..æren som det &r i folks-&ne. Stavanger.

18 104 Torunn Miiseidciig Garborg, Arne Fred. Garborg, Arne Knudaheibrea Gode rid om ga~nle hus. Ei serie av hefter fri Fortidsminneforeningen. Hjelmeland, Britt-Alise Husbygging langs kyst og jord Ma~istergradsavhandling i einologi. IKS, Universitetet i Oslo. Hoffmann, Marta Bidrag fil belysning au ~jlerliusets* bygziingshistorie, sarlig i tiden Hovedopgave til magistergraden. Universitetet i Oslo Hoffmann, Marta Gatnle fiostyper belyst ved et materiale fia Sorvest-Norge. I By og bygd. Norsk Folkemuseums årbok s Kultuminneplati Klepp kommune Kt~ltunniti~teventplar~ for Sandnes. Kultunnirineuern~lon. Hå kommune Magnussen, Kjeld Hus. Institutt for folkelivsgransking. Universitetet i Oslo. Myhre, Bjorn, Bjarne Stoklund og Per Gja'rder (red.) Vestriordhk byggeskikkgjennom lo tirsen dr AmSskrifter 7. Arkeologisk Museum i Stavanger. Msseidvåg, Torunn Registreririg au jarhus i koni»iunatie Randaberg, Stauaflger, Sola, Sarid~ies, Klepp, Gjesdal, Tirne og Hi. Rogaland Fylkeskommune, Etat for regionalplanlegging, Kulturseksjonen. MAseidvk, Torunn Tiltaksplattforjrltns. Rogaland Fylkeskommune, Etat for regionalpladegging, Kulhirsekyonen. Schelderup, Helge og Ola Storsletten (red.) Grindbygde lius i Vest-Norge. Eksempel-samling. NIKU Temaheite 34 Stavanger Turistforenings årbok Stoklund, Bjarne Detfleroske hus i kulturhistorisk belysriing. Kobenhavn. Sundt, Eilert 1862/1976.Onr Bjg~iirtgsSRikken paa land2 i ~ obe Swies du ikke at dette er m rakker bv? Rehabiliterinn i Sandnes sentrum. Sandnes kommune. Teknisk etat.. bmlansiefen... - &by, Hild 1983.J1znnaleriet:fra hndskap til visjoli. Stavanger. Thu, Ragnhild Vbr nye bondekultur - ridr det moderne vert tmdisjon. Ei etnologisk studie fri Ileren. Hovedfagsoppgave i etnologi, Universitetet i Bergen. Treliwbyeri Stavanger Stilarter. Utbedring. Stavanger kommune, kommunalavdeling byutvikling. Trehusbyen. Kuliurminneplan for Stavanger. Kommunedelplan Vedlikehold au eldre bygtiinger Klepp kommune, kulturetaten. Arbok for jarmuseet Aasen, Ivar Rekerirrdringer og rekindberefriinger , utgit av Det kl. Norske videnskabers selskab ved Halvdan Koht. Trondhjem. Foto og grunnlagsmateriale Alle foto er tekne av Torunn Måseidvåg. Alt materiale frå registreringa vert oppbevart av Rogaland fylkeskommune, kulturseksjonen. Noter Sundt 1862/1976 $44 Hoffmann 1943 Myhre i Myhre, Bjurn, Bjarne Stoklund og Per Gjærder (red.) Stoklund i Myhre, Bjnrn, Bjarne Stoklund og Per Gjatrder (red.) 1982 og i Stoklund Brekke og Schjelderup (red.) 1997 Brekke og Schjelderup (red.) 1997 s Myhre 1982 og Stoklund 1982 OK Christensen 1995 %sen 1917:ffl Sundt 1862/ lo Sundt Hoffmann 1939 l2 Stoklund i Myhre, Bjorn. Bjarne Stoklund og Per Gjzrder (red.) 1982:ll. l3 SEFRAK st4r for Sekretariat for registrering av faste kulturminner. Alle bygningar frå heile landet, med unnatak av kyrkjene, frå ca skal vera registrert lier. l4 Myhre 1982, Stoklund 1982, Stoklund Brekke og Schjelderup (red.) 1997.

Forslag frå fylkesrådmannen

Forslag frå fylkesrådmannen TELEMARK FYLKESKOMMUNE Hovudutval for kultur Forslag frå fylkesrådmannen 1. Telemark fylkeskommune, hovudutval for kultur gir Norsk Industriarbeidarmuseum og Vest Telemark Museum ei samla tilsegn om kr

Detaljer

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål VINJE SKOLE SOM MUSEUM Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål Vinje skole som museum Innleiing Dette notatet er laga etter at eg på vegne av Sparbyggja fortidsminnelag (av Fortidsminneforeninga)

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32

Saksframlegg. Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32 Saksframlegg Sakshandsamar: Einar Nedrelo Arkiv: MTR 21/48 Arkivsaksnr.: 08/1762-32 Christian Frøyd - Søknad om oppføring av ny garasje og fasadeendring, gbnr. 21/48 -Ny handsaming. * Tilråding: Forvaltningsutvalet

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

G A M A L E N G K U L T U R

G A M A L E N G K U L T U R Norsk etnologisk gransking Emne nr. 12 Oktober 1948 G A M A L E N G K U L T U R Den gjennomgripande utviklinga i jordbruket dei siste mannsaldrane har ført med seg store omskifte når det gjeld engkulturen.

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Kulturhistoriske registreringar

Kulturhistoriske registreringar Kulturhistoriske registreringar Kultur og idrettsavdelinga, seksjon for kulturminnevern og museum Kulturminneregistreringar på Vetlebotn Gnr 272 og 275 Myrkdalen Voss kommune Rapport 7 2004 Rapport om

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Februar 1955 GRENSER OG GRENSEMERKE MELLOM EIGEDOMAR

Norsk etnologisk gransking Februar 1955 GRENSER OG GRENSEMERKE MELLOM EIGEDOMAR Norsk etnologisk gransking Februar 1955 Emne nr. 48 GRENSER OG GRENSEMERKE MELLOM EIGEDOMAR Med denne lista vil vi freista å få greie på dei nemningane ( benevnelsene ) som bygdemålet frå gamalt nytta

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Krav ved godkjenning av lærebedrifter OPPLÆRINGSAVDELINGA Fagopplæringskontoret - OPPL AVD Notat Dato: 20.01.2015 Arkivsak: 2015/727-1 Saksbehandlar: aseloh Til: Yrkesopplæringsnemnda Frå: Fagopplæringssjefen Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne?

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne? Norsk etnologisk gransking Desember 1956 Emne 61 TURKESTOVA 1. Var det vanleg i Dykkar bygd å ha eit hus som dei kalla turkestova, tørrstugu, tørrstua, tørrstoga, trøstogo, tørrstugu, trystugu, trysty,

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT 1. Føremål Ordninga gjeld tiltak for sikring og istandsetting av verdsarvstaden Bryggen. Målsettinga er

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk

Kapittel 5 - Fredete eiendommer i Landbruks- og matdepartementets landsverneplan for Bioforsk Forskrift om fredning av statens kulturhistoriske eiendommer BIOFORSK ØST, LØKEN Kommune: 544/Øystre Slidre Gnr/bnr: 53/1 34/1 AskeladdenID: 161013 Referanse til landsverneplan: Omfang fredning Byggnavn

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Sak til styremøtet. Høyringsuttale til forslag til landsverneplan. Jonatunet. Høyringsuttale til forslag til landsverneplan. Saksnr.

Sak til styremøtet. Høyringsuttale til forslag til landsverneplan. Jonatunet. Høyringsuttale til forslag til landsverneplan. Saksnr. Sak til styremøtet Saksnr. 29/08 Høyringsuttale til forslag til landsverneplan Møtedato: 17. april 2008 Møtestad: Haugesund Saksbehandlar: Leif Terje Alvestad Dato, framstilling: Vedlegg: Trykte vedlegg:

Detaljer

Vurdering av allianse og alternativ

Vurdering av allianse og alternativ Leiinga Høgskulen i Volda Kunnskapsdepartementet Postboks 8119 Dep 0032 OSLO Postboks 500 6101 Volda Telefon: 70 07 50 00 Besøksadresse: Joplassvegen 11 6103 Volda postmottak@hivolda.no www.hivolda.no

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Øving Fårikål 2014. Oppsummering. Krisehandteringsøving for kommunane i Møre og Romsdal Måndag 29. september 2014. Fylkesmannen i Møre og Romsdal Adm

Øving Fårikål 2014. Oppsummering. Krisehandteringsøving for kommunane i Møre og Romsdal Måndag 29. september 2014. Fylkesmannen i Møre og Romsdal Adm Fylkesmannen i Møre og Romsdal Adm Øving Fårikål 2014 Krisehandteringsøving for kommunane i Møre og Romsdal Måndag 29. september 2014 Oppsummering Side 1 1 Innleiing... 3 2 Øvingsmål... 4 3 Måloppnåing

Detaljer

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Evaluering 0207 1 Kort omtale av prosjektet; Nettstøtta

Detaljer

Vinje kommune. Sluttrapport

Vinje kommune. Sluttrapport Vinje kommune Sluttrapport 28.05.2008 Innhold 1. Sammendrag... 3 2. Gjennomføring i henhold til prosjektplanen... 3 3. Målrealisering... 4 4. Prosjektorganisering... 5 5. Erfaringer som samspill kommune...

Detaljer

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING Utval Møtedato Saknr Saksh. Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 03.01.2011 001/11 ANB Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 22.02.2011 005/11 ANB Sakshandsamar: Annbjørg Bue

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer

BERGEN KOMMUNE, FANA BYDEL, REGULERINGSPLAN FOR SKJOLDNES, MOTSEGN TIL INNGREP VED TROLDHAUGEN

BERGEN KOMMUNE, FANA BYDEL, REGULERINGSPLAN FOR SKJOLDNES, MOTSEGN TIL INNGREP VED TROLDHAUGEN HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga Arkivsak 200407511-17 Arkivnr. 714 Saksh. Rødseth, Marit, Ekerhovd, Per Morten, Gåsemyr, Inger Lena Saksgang Møtedato Kultur- og ressursutvalet 01.06.2010

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Fjell kommune. Gnr. 42, Bnr. 3; Bnr. 49; Bnr. 99; samt del av Bnr. 83 og 85 MAIMYRA, BRATTHOLMEN

Fjell kommune. Gnr. 42, Bnr. 3; Bnr. 49; Bnr. 99; samt del av Bnr. 83 og 85 MAIMYRA, BRATTHOLMEN Fjell kommune Reguleringsføresegner for: Jf plan- og bygningslova (pbl) 26 Gnr. 42, Bnr. 3; Bnr. 49; Bnr. 99; samt del av Bnr. 83 og 85 MAIMYRA, BRATTHOLMEN 1 GENERELT 1.1 Det regulerte området er vist

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer

Problemet «den nyaste tids busetnadshistorie»

Problemet «den nyaste tids busetnadshistorie» Problemet «den nyaste tids busetnadshistorie» Av Arnfinn Kjelland Innleiing Først ei presisering: med «busetnadssoge» meiner eg den tradisjonsrike lokalhistorie- /bygdeboksjangeren «gards- og ættesoge».

Detaljer

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Kjære alle! Gratulerer alle med dagen. Dette er ein merkedag for bevaringstenestene både her i fylket og nasjonalt! Hordaland

Detaljer

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest Landbruk Nordvest Hovsvegen 25, 6600 Sunndaløra Vedlegg 1 E-post rådgiving: nordvest@lr.no Org.nr:NO984 468 822MVA E-post tenester: tenester@lr.no Telefax 935 77 019 Bankgiro nr: 4202.20.16347 Sunndalsøra

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå.

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå. 13. POLYGONDRAG Nemninga polygondrag kjem frå ein tidlegare nytta metode der ein laga ein lukka polygon ved å måle sidene og vinklane i polygonen. I dag er denne typen lukka polygon lite, om i det heile

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme 04.januar Møtet denne kvelden starta med songen Du ska få ein dag i mårå av Alf Prøysen, 1971. Bernhard H. ønskte vel møtt og informerte

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre

Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre Arkiv: K1-002 Vår ref: 2014000344-45 Journalpostid: 2015018302 Saksbeh.: Elin Wetås de Jara KOMMUNEREFORMA - VIDARE FRAMDRIFT Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre Framlegg

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

BERGEN KOMMUNE- FANA BYDEL- REGULERINGSPLAN FOR SKJOLDNES - MOTSEGN TIL INNGREP VED TROLDHAUGEN

BERGEN KOMMUNE- FANA BYDEL- REGULERINGSPLAN FOR SKJOLDNES - MOTSEGN TIL INNGREP VED TROLDHAUGEN HORDALAND FYLKESKOMMUNE Strategi- og næringsavdelinga Seksjon for kommunesamarbeid Arkivsak 200407511-12 Arkivnr. 714 Saksh. Rødseth, Marit Ekerhovd, Per Morten Saksgang Kultur- og ressursutvalet Fylkesutvalet

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Frivillig arbeid/ Organisasjonsarbeid har eigenverdi og skal ikkje målast etter kva statlege

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Tale, Ivar Aasen-stemnet 29.6.14

Tale, Ivar Aasen-stemnet 29.6.14 Tale, Ivar Aasen-stemnet 29.6.14 «Gode stemnelyd!», kunne eg valt å innleia denne talen med. Eit «Signe dagen» kunne også vore på sin plass. Det vakre «freden god», blant anna brukt i Trondenes, kunne

Detaljer

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når:

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når: Prosessplan for arbeidet med standarden Sett inn einingsnamn her Standard: Tilpassa opplæring og tidleg innsats Sist oppdatert: 15.09.2014 Sjå nedst for rettleiing utfylling og frist for innsending. For

Detaljer

Altas bosetningshistorie

Altas bosetningshistorie Altas bosetningshistorie Den problematiske personhistoria Universitetet i Tromsø 19.06.2008 Arnfinn Kjelland Høgskulen i Volda Dagens samfunn er komplekst: Page 1 «Krav» til personinformasjon i ei moderne

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

Møteinnkalling. Stølsheimen verneområdestyre - AU

Møteinnkalling. Stølsheimen verneområdestyre - AU Møteinnkalling Stølsheimen verneområdestyre - AU Utval: Møtestad: Fjordsenteret, Aurland Dato: 30.09.2014 Tidspunkt: 11:00 Eventuelt forfall må meldast snarast på tlf. 99499753 eller e-post fmsfano@fylkesmannen.no.

Detaljer

UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER

UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER 1.0 GENERELLE FØRESEGNER ( 20-4, 2. ledd) Kommunedelplanen har rettsverknad på den måten at grunneigar ikkje kan bruke eller byggje på sin eigedom på anna måte

Detaljer

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet 1 2 3 4 5 6 7 8 Lakkegata 3 / 0187 Oslo T: 22 04 49 70 F: 22 04 49 89 E: nso@student.no W: www.student.no 9 10 11 12 13 Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

SAMLA SAKSFRAMSTILLING

SAMLA SAKSFRAMSTILLING Side 1 SAMLA SAKSFRAMSTILLING Arkivsak: 99/3194-15525/06 Saksbeh.: Jørgen Steensæth Arkivkode: PLAN soneinndeling Saksnr.: Utval Møtedato 99/06 Formannskap/ plan og økonomi 17.08.2006 70/06 Kommunestyret

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012 Om Øving Lyneld Øving Lyneld er primært ei varslingsøving som Fylkesmannen i Hordaland gjennomfører med ujamne mellomrom for å teste beredskapsvarslinga til kommunane i Hordaland og Hordaland fylkeskommune.

Detaljer

Notat om historie og kulturlandskap

Notat om historie og kulturlandskap Notat om historie og kulturlandskap på del av g.nr. 40, br.nr. 1 og 13 Hauge i Kvinnherad planlagt regulert til bustadføremål. Tunet 2012 Hatlestrand november 2012 Karin Rabben Vangdal og Svein-Åge Vangdal

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive

http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive Sprog i Norden Titel: Forfatter: Kilde: URL: Datamaskinell språkbehandling og nordisk samarbeid Kolbjørn Heggstad Sprog i Norden, 1972, s. 103-107 http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 18.05.2016 35308/2016 Åge Ødegård Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Intervju med hamnemynde i Stord kommune.

Intervju med hamnemynde i Stord kommune. Intervju med hamnemynde i Stord kommune. 1. Kva er dykkar arbeid hos hamnemynde i Stord kommune, og korleis er dykkar rolle på Eldøyane? Mitt namn er Inge Espenes og eg er Hamnesjef i Stord Hamnestell.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Å dyrke rettferd. Ragnhild Henriksen

Å dyrke rettferd. Ragnhild Henriksen Å dyrke rettferd. Manden kommer gående mot nord. Han bærer en sæk, den første sæk, den indeholder niste og nogen redskaper. ( ) Hvad går han efter? Efter land, efter jord? ( ) Han kom en dag med sin tunge

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap 052/15 01.09.2015 Time kommunestyre 041/15 08.09.2015

Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap 052/15 01.09.2015 Time kommunestyre 041/15 08.09.2015 Arkiv: K1-002 Vår ref: 14/344-45 Journalpostid: 15/18302 Saksbeh.: Elin Wetås de Jara KOMMUNEREFORMA - VIDARE FRAMDRIFT Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap 052/15 01.09.2015 Time kommunestyre

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer