Preikestolen. Nr. 3 JUNI årg. KYRKJEblad for HJELMELAND STRand forsand

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Preikestolen. Nr. 3 JUNI 2014 75. årg. KYRKJEblad for HJELMELAND STRand forsand"

Transkript

1 Preikestolen Nr. 3 JUNI årg. KYRKJEblad for HJELMELAND STRand forsand

2 Nr.3 / 2014 Eit mangfald av frivillige...3 Adresse: Postboks 188, 4126 Jørpeland Neste nummer av Preikestolen kjem ut ca. 1.oktober. Frist for innlevering av stoff 25.august. Redaksjon: Redaktør Annbjørg Strøm Haukalid Tlf Anbjørg Røyneberg Hia Magne Nag Elise Norland Sørheim Liv Åse Gaard Anita Grødem Olav Frantzen Siv Fossan Yvonne Langeland Meltveit Geir Øy Kyrkja sin kontaktperson: Liv Åse Gaard Om det er nokon som ikkje får PREIKESTOLEN i postkassa, kan ein kontakte posten eller kyrkjekontora. Frivilleg abonnementpris pr. år kr. 200,- Bankgiro: Grafisk formgjeving: Anita Grødem Trykk: Gunnarshaug Trykkeri Opplag: 6350 Framsidefoto: Martin Ivar Arnesen 2 Planar om energi -kyrkje på Tau...4 Thailand...6 Andakt...7 Dette er favoritt-hobbyen min!...8 STOPP OPP!...10 Ungdomstinget Assyrisk helgenfeiring...14 Med Eldfinn på vandring...16 Hjelper syriske flyktningar i Libanon...18 Olsok i Årdal gamle kyrkje...19 Min salme...20 Kortversjon av Alphakurset...20 Full rulle på Furutangen...21 Vaulali ein kjekk leirplass!...21 Slekters gang...22 Oppslagstavla...23 God sommar! Side 10 Side 16 Side 18 Me i Preikestolen vil ynskja alle lesarane ein god og meiningsfull sommar med ferie og lyse dagar! Om du ikkje reiser så langt, så bli med på gudsteneste gjennom sommaren. Kvar søndag er det gudsteneste i ei av kyrkjene du finn på oversikten s. 27 og 28. Vel møtt! Annbjørg Strøm Haukalid -Gud, du er rik! Din godhet er stor, din miskunnhet tar ikke slutt. Du nærer og styrker din kirke på jord og leger når håpet er brutt. -Du gav din Sønn! I ham ble vi skapt til gjerninger båret av tro. Du frelste i kjærlighet det som var tapt, og brakte nytt liv til å gro. -Vi er ditt verk! Du eier oss, Gud, med alle de goder vi har. Du byr oss forvalte dem etter de bud du gav oss, vår Skaper og Far. -Styrk da vår tro! Tenn håp i vårt sinn, fyll hjertet med kjærlighet varm! Så går vi frimodig til tjenesten inn i ly av din utstrakte arm. O.Hillestad.

3 Eit mangfald av frivillige Elise Kleven (17) er ei av mange frivillige som utfører oppgåver under gudstenestene i Strand kyrkje. Eg synest det er kjekt! seier ho. Tekst og foto: Trond Hjorteland Elise er ein av over 70 personar som har faste oppgåver under gudstenestene. Sjølv om Elise er funksjonshemma, er det mange ting ho kan bidra med. Heilt frå ho var konfirmant, har ho stilt opp som dåpsmedhjelpar. I år er dei fem stykke som deler på oppgåva som dåpsmedhjelpar. Elise har i tillegg stilt opp som solosongar under to gudstenester. Andre i kyrkjelyden har oppgåver med pynting, som kyrkjevertar, forsongarar, tekstlesarar, lydfolk, kakebakarar og gudstenestevertar, for å nemna noko. Kva likar du best å gjera? Å tøma vatn oppi døypefonten. Eg synest også det er kjekt å gå i prosesjon inn i kyrkja, då ber eg vassmugga. I tillegg gir eg klutar til å tørka barna med. Av og til har eg bore korset under prosesjonen, svarer Elise. Elise og Aslaug Elin Kleven er med som frivillige i Strand kyrkjelyd. Mor Aslaug Elin Kleven synest det er viktig at Elise har oppgåver under gudstenesta, og ho ser at dottera har glede av og veks med oppgåvene. Og det betyr mykje for henne at det er reelle oppgåver, at viss ho er borte eller ikkje kan komma, så må ein skaffa vikar. Det har mindre å seia om oppgåva er stor eller lita, så lenge det er noko som passar den personen det gjeld, understrekar ho. måtte vera. Og så er det viktig å skapa eit rom der det er lov å gjera feil, at det er trygt å få prøva seg, seier Aslaug Elin. På spørsmål om Elise har andre oppgåver ho kunne tenkja seg å vera med på, seier ho at ho godt kan vera med å syngja eller å ønskja folk velkommen i døra. Men også å ta inn kollekt hadde vore kjekt. Det har ho gjort på bedehuset, dét og delt ut gevinstar på basar. Elise tømer vatn i døypefonten. Kva kan kyrkjelyden gjera for å få eit endå større mangfald inn i det frivillige mannskapet? Me må opna opp for å tora å sleppa nye folk til. Og så må me kanskje bli mindre redde for å utfordra enkeltpersonar til teneste, om det er funksjonsfriske, funksjonshemma eller kven det Så kanskje er Elise ei av dei som tar imot på gudsteneste neste gong i Strand kyrkje? Og er du interessert i å vera med som frivillig medarbeidar, er det bare å ta kontakt med dei ulike kyrkjekontora! 3

4 Planar om energi Kirkelig arbeidsgiver- og interesseorganisasjon (KA) ønskjer å etablera to Energi-kyrkjer i Norge som kan fungera som pilotar for andre kyrkjebygg i landet når det gjeld ulike ENØK-tiltak og med solcellepanel på taket. Strand kyrkje er ei av desse. Tekst og foto: Trond Hjorteland Den norske kyrkje (Dnk) har ansvar for ca kyrkjer på landsbasis, kor ca er verna eller freda. Mange av kyrkjene krev mykje pengar til vedlikehald og ordinær drift, ikkje minst er energikostnadene ein stor post på utgiftssida. KA har derfor bestemt seg for å setja i verk eit pilotprosjekt der to typiske norske kyrkjer blir spydspissar med tanke på ulike ENØK-tiltak. Dei valde då Strand kyrkje og Ekholt kyrkje på Rygge. Kort fortalt går prosjektet ut på å redusera energi-forbruket i desse to pilot-kyrkjene, samt å produsera straum til eige bruk og for sal ved å installera solceller 4 på taket. Strand kyrkje har eit gjennomsnittleg årsforbruk på ca kwh, alt etter kor kalde vintrar det er. KA meiner det vil vera råd å redusera energiforbruket med 30 50% gjennom å installera ein sentral straumstyringseining. Andre ENØK-tiltak som varmepumper, betre isolasjon og nye vindauge på nordsida er også aktuelle. I tillegg ønskjer KA å leggja til rette for at kyrkjene produserer sin eigen straum gjennom å installera solcellepanel på taka. Dette er blitt vanleg på fleire kyrkjebygg blant anna i Tyskland. Solcellepanela erstattar då takpannene. I tillegg til å gi tette tak, produserer solpannene straum både til eige forbruk og til sal når produksjonen er stor nok. Eit førebels estimat tilseier at Strand kyrkje vil kunna produsera inntil kwh på årsbasis dersom sørsida av taket blir dekka av solcellepanel. Harald Ringstad, som er ENØK-rådgivar i KA og pådrivar i pilotprosjektet, ønskjer at Dnk skal ha eit hårete mål: Eg er sikker på at me i løpet av 10 år har nokre hundre kyrkjer i Norge som produserer sin eigen straum og til og med blir Plusskirke det vil seia at kyrkjebygga produserer meir energi enn dei forbruker, seier han. Ringstad har jobba fleire år i Tyskland og har fått med seg den revolusjonen som har skjedd der når det gjeld solcellepanel. 1,8 millionar private husstandar har sett opp solcellepanel som til saman

5 -kyrkje på Tau Soknerådsleiar Harald Nesvåg (t.v.), leiar i miljøutvalet i Strand kyrkjelyd Gro Iren Horve og Harald Ringstad frå KA hadde eit møte på Tau i mars der planane for solcelleprosjektet blei drøfta. produserer like mykje straum som 22 atomkraftverk, og i mai 2012 var 50% av straumproduksjonen i Tyskland frå solceller. Også mange offentlege bygg og kyrkjer har installert solcellepanel. Det er på høg tid at me i Norge og ikkje minst kyrkja tar eit ansvar for å gjera noko konkret for å gå over til fornybare energikjelder, meiner han. Kyrkjemøtet har i 2008 vedtatt at Dnk skal vera ei miljøkyrkje og leggja til rette for klima- og miljøvennleg energibruk så langt det lar seg gjera. Bakgrunnen for at Strand kyrkje er aktuell som pilotkyrkje, er at ho ligg lagleg til, er ei typisk Linstow-kyrkje, som det finst mange av, og at det i alle tilfelle er naudsynt å gjera reparasjonar av taket i løpet av få år. KA har vore i to møte med Riksantikvaren for å leggja fram ideen om Energi-kyrkjene, og så langt har ikkje Riksantikvaren sett foten ned for prosjektet. Strand kyrkje (frå 1874) er som kjent listeført av Riksantikvaren, men det er formelt sett biskopen som har siste ord når det gjeld eventuell taktekking med solcellepanel. Biskopen har så langt gitt positive signal til prosjektet, seinast under visitasen i mars då saka blei drøfta i fellesrådet. Når det gjeld finansiering av prosjektet, har KA som utgangspunkt at dette skal vera fullfinansiert av eksterne midlar. KA er nå i dialog med eksterne bidragsytarar med tanke på å få midlar til pilotkyrkjene. Blant anna er det ein leverandør av solcellepanel som har sagt seg villig til å levera solcellepanela til ein låg pris. Per nå ser det ut til at soknerådet og fellesrådet vil få saka til endeleg handsaming i haust. Dersom dei seier ja til pilotprosjektet, vil det gå søknad til biskopen og Riksantikvaren om godkjenning. Deretter vil det bli anbodsrunde og gjennomføring. 5

6 Thailand smilets og solens land Fakta om Thailand : 70 millioner innbyggere, areal: km² Hovedstad Bangkok: 10 millioner innbyggere Styresett: Kongedømme. Religion: Buddhister 94,6 %, Muslimer 4,6 %, Kristne 0,7 %, annet 0,1 % (Sikher og Hinduer) I mars fikk jeg sammen med familie og gode venner dra på to ukers tur til Thailand. Målet for turen var å besøke min datter Sigrid Elisabeth, som sammen med tre venninner var på et to måneders opphold i landet, som start på ei reise verden rundt. Tekst og foto: Martin Ivar Arnesen De fire jentene underviste i engelsk på en skole i Banden i Nord-Thailand, og mot slutten av oppholdet var de på en sommerskole i bydelssenteret Lovsangshjemmet i Bangkok. Både skolen og bydelssenteret er drevet av Den evangelisklutherske kirken i Thailand (ELCT) med støtte fra NMS. Hjelp med tilrettelegging av volontørtjenesten fikk de av en representant fra NMS, mens reise og opphold betalte de selv. I Banden bodde de hos en lokal prest. Jentene sammen med NMS-misjonær Arne Hustrulid. Thailand er smilets, solens og gjestfrihetens land. Mange av de nordmenn som reiser til Thailand på ferie, får oppleve noe av dette. Men ikke alle får oppleve den thailandske landsbygda og den ekte gjestfriheten og det ekte smilet som kommer innenfra. På vår tur fikk vi ikke besøke Banden, men vi fikk et flott møte med voksne og barn både i Immanuelkirken og på Lovsangshjemmet. Barna som kommer fra slumområdet Klong Toey, får både omsorg, mat og opplæring. Thailand er også kontrastenes land. Millionbyen Bangkok med sine skyskrapere, banker, forretningsbygg og tette trafikk står i sterk kontrast til det enklere livet mange lever på landsbygda. Noen av barna ved Lovsangshjemmet. Før jentene dro videre til Malaysia, Singapore og seinere Australia, spurte jeg: «Er dere klare til å dra videre på den lange reisa?» «Nei», svarte de alle, «vi skulle gjerne blitt her lenger. Og en ting er vi sikre på: Vi skal tilbake hit seinere for å besøke menigheten og skolen i Banden!» NMS støtter kirker, prosjekter, og sender ut misjonærer. I tillegg sendes volontører ut på korttidstjeneste på 1 år gjennom blant annet Ucrew (ettåring-tjeneste). Nytt er det at unge voksne i alderen kan gjøre korttidsmisjonstjeneste som en del av sin ferie. Da blir ferien meningsfull og annerledes. Grenser brytes, kontakter knyttes. Elefantriding i Kwai-elven. 6

7 andakt av BÅRD BOYE Hvem? «Den mest kjente personen som noensinne har levd på jorda» «En bløffmaker!» «Ingen har gitt flere mennesker håp» «Han sa oss sannheten!» «Korsfestet taper!» verdens lys Bløffmaker GOD løgner Vismann Bløffmaker «Han er den som Gud har satt over oss alle» «Mishandlet til døde kledd i herlighet.» «Fanatiker» «Født i Nazaret himmelens konge.» «Han elsker hvert menneske!» «Han har åpnet himmelen» «Han er sann Gud og sant menneske» «Han tilgir og gjenoppretter» GOD lys «Han gjør meg ren.» «Bare en vismann.» løgner GOD «Hans liv er i meg nå.» «For meg er Han trygghet!» «Menneskehetens største forbilde!» «Bare en legende.» «Han stiller alle til ansvar for sine liv.» «Han er ren kjærlighet.» Illustrasjon: Anita Grødem «Godt dokumentert av øyenvitner.» «Verdens lys.» «Oppstandelsen og livet.» «Verdens frelser.» «Opprører.» «Jesus Kristus.» Hvem sier DU at jeg er? Svar: 7

8 Brukar 5 kveldar i veka på fotball: Dette er Preikestolen har samla to av profilane i fotball-miljøet i Staal, Eirik Jøssang og Oddbjørn Mihle Strand til ein samtale om fotball og verdiar. Eirik Jøssang spelar på A-laget til Staal på 13. sesongen, mens Oddbjørn Mihle Strand har 10 år bak seg på fotballbanen, først i MIL og sidan i Staal. Tekst og foto: Geir Øy Kva gjer at de satsar så mykje på fotball, som de gjer? Oddbjørn: Det er gøy å vere ein del av eit lag, det at mange dreg i same retning, gjer fotballen artig og kjekk. Og så er det ein veldig fin og sunn fritidsaktivitet. Fotball-miljøet er eit utruleg positivt miljø. Eirik: Eg er så heldig å kunne halde mykje på med favoritt-hobbyen min. Fotballen er ein viktig del av livet mitt. I Staal er det kjekke folk å omgås, og eg trivest veldig godt i miljøet. Dei to brukar mykje tid på fotballen. I sesongen har dei som oftast kamp eller trening fem gonger i veka. Oddbjørn var keeper på MIL på Tau i 8 9 år før han gjekk over til Staal og har vore aktiv der i 4 sesongar. Etter at han slutta som aktiv spelar, var han ei tid trenar for målvaktene. No er han assistenttrenar for A-laget og trenar for B-laget. Det hender at han stepper inn på B- laget om dei treng ein spiss. Eg må gje publikum valuta for pengane, og som spiss gjer eg minst skade, ler Oddbjørn. Eirik er òg assistent-trenar, samtidig er han aktiv spelar framleis. Han har vore spiss sidan No er han eldste årgang av dei aktive spelarane. Begge to har gifta seg for ikkje så lenge sidan, og me spør om ikkje det blir konfliktfylt når dei brukar så mykje tid med fotball-laget. 8 Eirik: Når eg har ymta frampå at eg kanskje skulle gitt meg på Staal, har beskjeden frå Martha vore klar. Det er ein dårlig idé, synest ho. Ho er sjølv opptatt tre kveldar i veka med handball, så det går litt ut på eitt. Oddbjørn: Eg òg har «go» heimafrå. Kari studerer og brukar mykje tid på det, så det går fint. Og så handlar det litt om å ta omsyn nokre gonger. Dersom ein har ungar, ser eg for meg at det må vere vanskelegare å få tid til alt. Dei to opplever at A-laget er ei ganske homogen gruppe, og at det er ein flott gjeng. Ofte samlast dei med nokre av lag-kameratane utanom fotballtreningane òg. Eirik: Trenaren vår, som kjem frå Stavanger, seier at det er eit anna samhald i Staal enn det han er van med frå Stavanger. Her er det eit veldig positivt miljø. Oddbjørn: Me merkar òg ei positiv interesse blant mange på Jørpeland. Det er veldig kjekt når mange bryr seg. Spesielt før eller etter store kampar får me ein del merksemd. Og på Staal-banen kan det vere tilskodarar på kampar. I Stavanger kan ein oppleve at publikum tel 30 personar langs sidelinja. Det er eit anna liv her inne då.

9 favoritt-hobbyen min! Eirik: Me opplever at Staal er ein viktig institusjon på Jørpeland. Her om dagen spelte C-laget på den gamle grasbana. Damelaget spelte på eldste kunstgrasbana. Ein anna kamp gjekk føre seg på den yngste kunstgrasbana. Og på den fjerde og siste bana trente fleire barnelag. På ein kveld kan sikkert personar vere aktive på banane til Staal. Dei to har eit ønske om å vere med å prege miljøet positivt. Oddbjørn: Me synest det er viktig å vise at me har respekt for medspelarane våre. Eg tenker og at eg er eit forbilde, og det betyr noko korleis eg oppfører meg både på banen og utanfor. Eirik: Me er bevisste på at me har ei kristen tru. Det å vere kristen er ein naturleg del av livet mitt, og då er det òg ein naturleg del av fotball-aktiviteten. Me opplever at det forpliktar oss, og me ønskjer å bidra positivt på laget og i miljøet. Det er ikkje naturleg for meg å sjå Staal-miljøet som ein arena for evangelisering. Men folk kjenner til at eg er kristen, og eg vil at det skal vere ein naturlig del for meg. Dei er begge med i kvar si såkalla huskyrkje på Jørpeland. Då samlast ein med Bibelen og kristentru i heimane til kvarandre. Av dei som er aktive på A-laget er det 6 7 som er med i huskyrkjene. Oddbjørn:. Me opplever at på laget er det ein gjensidig respekt for at me har forskjellig innstilling til tru og livssyn. Me opplever gjerne at det viskar bort fordommar begge vegar. Det er spennande når me kan vere opne for kvarandre sine synspunkt. Mens Oddbjørn trippar smånervøs rundt i 2 3 timar før kamp for å gjere alt klart og ta imot dommarar og laget av motstandarar, førebur Eirik seg framleis til å spele. Eirik: Før kampar legg eg vekt på å førebu meg mentalt. Eg ser for meg ulike situasjonar som eg veit kan komme. Eg tenker på ting som eg veit kan irritere og forstyrre meg, motspelarar, dommaren eller når eg gjer dårlege prestasjonar. Slik blir eg best mogleg førebudd til kamp. Når det er medgang er det gjerne enklare å vere trenar, men korleis møter de motgang med laget? Oddbjørn: Starten av denne sesongen har vore tung. Då tenker eg at det er viktig å fokusere på det som var positivt, og samtidig jobbe med dei områda me kan bli betre på. Det er viktig å gje spelarane positive opplevingar og halde humøret oppe. Og så er det lov å vere litt deppa etter eit tap, òg. Det er eit godt teikn, for det viser at folk bryr seg. Kanskje blir publikum vel så sure når me taper, spør han seg. Det er to aktive menn me møter i Staaltun ein forsommardag, mens det er liv på banane utanfor huset. Oddbjørn arbeider no som butikk-sjef på Møbelringen på Jørpeland, og Eirik er lærar på Strand vidaregåande skule. Når dei i tillegg til jobb og familieliv, brukar så mykje tid på fotball-bana, er det eit spørsmål når det siste tar slutt. Dei seier begge at dei vil halde på så lenge det er kjekt! Og så tar dei eitt år om gongen og ser korleis det går. 9

10 De fleste ungdommer har det bra, men STOPP OPP! Brit Iren Barka har det faglige ansvaret på forebyggende avdeling i Familiens Hus. Hvordan har barn og unge det i Strand egentlig? En stor undersøkelse i 2013 viste at de fleste har det bra, men at noen sliter med mobbing, lite søvn, ensomhet og dårlig selvbilde. Hva kan vi gjøre for disse? Tekst og bilder: Yvonne Langeland Meltveit Av og til hører en utsagn som: «Jeg er glad jeg ikke skal vokse opp i dag.» Eller: «Jeg er glad jeg ikke har små barn som skal vokse opp slik som samfunnet har blitt.» Hvorfor blir dette sagt? Hva er det med dagens samfunn og de utfordringer ungdommen står ovenfor? Vi har besøkt oppvekstkoordinator Brit Iren Barka i Strand kommune som har det faglige ansvaret på forebyggende avdeling i Familiens Hus. Hva svarte ungdommene i 2013? Brit forteller at i 2013 ble det gjort en spørreundersøkelse blant ungdom her i Strand. (8. 9. og 10. klasse). Det viser seg at veldig mange av ungdommene har det bra. Faktisk de fleste. Men det er noen som sliter. Det de sliter med er blant annet: Mobbing Dårlig søvnmønster Dårlig kroppsbilde Noen er ensomme Noen har negative tanker Noen går ute i sentrum på ettermiddags/kveldstid Av denne undersøkelsen kom det også frem at flere ungdommer frykter nærmiljøet på Tau og Jørpeland. De gruer seg for å gå ute etter at det er blitt mørkt. Det kan ha noe med at noen steder er det lite belysning, og det er rett og slett områder som er eklere å gå forbi enn andre. Dette ønsker Brit å gjøre noe med. Til høsten ønsker hun å invitere politikerne i Strand på ei sentrumsvandring. Kanskje kan en få lyst opp litt mørke og skumle kroker? Hvor er ungdommen? Brit forteller at hvis en tar seg en runde rundt i sentrum på ettermiddagen, vil en møte få ungdommer sammenlignet med tidligere. Hvor er alle? De som fortsatt driver med fritidsaktiviteter når de kommer på ungdomsskolen, gjør det, men hvor er resten? Mange er hjemme og sitter på nett/sosiale medier. Flere ungdommer har i barneåra drevet med ulike fritidsaktiviteter, men en ser at flere og flere detter av etter hvert som de nærmer seg ungdomsskolealder. Det er trist. Den tilhørigheten en opplever som en del av et lag/gruppe er enormt viktig, påpeker Brit. En vet også 10

11 at god psykisk helse og fysisk aktivitet henger nøye sammen. En burde kanskje satse på noen fritidsaktiviteter for unge som har lyst til å trene en gang eller to i uken bare for moro skyld, helt uten press. Aktiviteter med fysisk innhold, men hvor det sosiale fellesskapet er vel så viktig. For å fremme en god psykisk helse ser en tydelig sammenheng mellom god ernæring, søvn, fysisk aktivitet og et trygt sosialt nettverk, understreker hun. Foreldrenettverksmøter Videre sier Brit at en helt klart ser fordelen med rutiner og grenser i hjemmet. Flere foresatte har gitt uttrykk for at de synes det er vanskelig å lage rutiner og regler for ungdommen. Tilbakemeldingen fra de unge er ofte at foreldrene oppfattes som strenge. Noe som igjen fører til usikre foreldre. Kanskje felles foreldrenettverksmøter på skolene i Strand kan være en idé? Et forum som dette vil gjøre at foresatte kan komme sammen og diskutere for eksempel innetider, leggetider, nettbruk (et bevisst forhold til Internett), vanlig skikk og bruk osv. Da vil en også få et ansikt på andre ungdommers foreldre, noe som helt klart er en fordel. Terskelen for å ta kontakt er mye lavere da. Presset er stort! De unge som vokser opp i dag, lever med et enormt press på seg. De blir tidlig voksne og må tidlig ta ansvar. Det handler om å lykkes på mange vis. I skolesammenheng, idrettsprestasjoner, utseendemessig, foreldrenes forventninger og krav osv. Man må til alle tider være oppdatert Familiens Hus er lokalisert ved helsestasjonen på Jørpeland. på det som skjer rundt en, på mobil og i sosiale medier. Mobilen er det siste som sjekkes før en legger seg, og det første en ser på når en våkner. Mottar man en melding med negativt ladet innhold, kan det gjøre at en blir liggende å gruble, noe som igjen kan føre til dårlig med søvn. Flere unge i dag sliter med et dårlig søvnmønster. Foreldre er forbilder! Ungdommene i dag er ansvarsfulle. De jobber med lekser og tar ansvar for seg selv og sitt. De ser opp til voksne, og Brit forteller at foreldrene er forbilder for barna sine. Det viser seg at foreldrenes holdninger og verdier betyr mer for dem enn det jevnaldrende sier og mener. Et tankekors er at en som mor eller far kanskje betyr mer enn en selv tror. Utydelige skiller mellom unge og voksne Ungdom i dag blir voksne tidlig, men for at barn skal få være barn, må noen være voksne. Brit forteller at i dag kan det virke som om forskjellen mellom ungdom og foreldregenerasjonen er lite synlig. Alle mennesker har grunnleggende behov i livet. Et av dem er trygghet. Denne tryggheten kan symboliseres med en ramme rundt hver enkelt. Rammen utvides etter hvert som barnet vokser og blir eldre. Ofte blir denne rammen mellom ungdom og voksen utydelig. Brutte familierelasjoner Mange barn har i dag skilte foreldre, og hvis konfliktnivået mellom foreldrene er høyt, er det absolutt ikke med på å styrke den psykiske helsen. Dette er veldig viktig, sier Brit. Barn blir brukt som sendebud mellom sine foreldre. Det er svært uheldig for barnet/ungdommen. Et barn må få lov til å slippe å velge side mellom mor og far. Stopp opp! Ofte blir barn og unge skubbet litt til side som følge av tidsklemma. «Bare vent litt, et øyeblikk, seinere, vi får se» Vi kjenner oss nok igjen noen og enhver. Stopp opp! Ikke bare snakk sammen i forbifarten, møt blikket, legg merke til øyenfargen til barnet ditt! Vi må stoppe opp og være der vi er. Ikke bare planlegg neste steg, sier Brit. Vent med det andre som var så viktig, skyv det til sides, bare ei lita stund. La barnet ditt føle at det er viktig, og at det hører til. Brit forteller at hun har opplevd barn og unge som har sagt at det hadde vært bedre for foreldrene om de ikke hadde vært født. De føler seg rett og slett i veien. Ikke slutt med kos! Når barna er små, koses de med og dulles med hele tiden. Etter hvert som barna blir eldre, avtar den fysiske kontakten naturlig nok. Men en trenger ikke slutte helt med kos og klem. Blir det for unaturlig kan en fot- eller nakkemassasje kanskje være et alternativ. Nesten helt uten unntak vil du få et ja om du spør ungdommen din om du skal massere føttene eller skuldrene dens. Se og bli sett! Brit gir mange gode råd og tips. Det koker ned til det å være sammen. Være mentalt til stede. Ha tid til hverandre. Møte blikket når en snakker sammen, sende hverandre varme blikk. Spise måltider sammen og ikke bare ta en matbit i forbifarten eller på vei ut døren. Kanskje gjøre en aktivitet i lag. Spille Uno, gå en tur i lag, bare være i samme rom. Det handler om å se og bli sett! Det handler om anerkjennelse for den man er, uten press, uten forventninger, bare å være seg selv fordi en er nettopp den man er. Brit Iren Barka får siste ord: Ungdommen er noe, ingen trenger å prestere for å være noe. En er noe ved å være den en er! 11

12 Ungdom frå Strand på bispedømmets ungdomsting Av Magne Nag Ungdomstinget i Stavanger bispedømme samlar seg kvart år for å få inspirasjon, velja ungdomsråd og gje råd til kyrkjelydane i bispedømmet. Kvar kyrkjelyd kan senda to representantar som delegatar og fleire enn det som deltakarar. I år vart Ungdomstinget avvikla på leirstaden Himmel og Hav ved Solastranda frå 7. til 9. mars. Frå Strand kyrkjelyd deltok tre ungdommar på denne samlinga; Bente Erland, Astrid Helene Arnesen og Magnus Grødem. Preikestolen snakka med to av deltakarane, Bente og Astrid Helene, for å høyra litt om kva som gjekk føre seg på samlinga. Kvifor reiste de på Ungdomstinget? - Me fekk spørsmål frå Strand sokneråd om me kunne tenkje oss å vera deira utsendingar på ungdomstinget. Så snakka me litt saman og vart einige om at jo, me reiser. Visste de kva de sa ja til? - Nei, me var nok ikkje heilt klar over det. På Tauferja på veg til byen var det ikkje fritt for at eg grua meg litt, seier ei av dei,- kva har eg meldt meg på? Men det var kjempefint, og me har ikkje angra ein dag på at me reiste. - I alt var det om lag 70 deltakarar frå ulike kyrkjelydar i Stavanger bispedømme, men alle var ikkje med på alt. Me vart kjende med mange nye, både dei som hadde vore på Ungdomsting tidlegare år, og dei som var med for første gong, slik som oss. Det var lett å koma i kontakt med folk, og me vart godt mottekne, seier dei. Tettpakka program Korleis var programmet? - Dagane var ganske tettpakka. Det gjekk slag i slag med foredrag, seminar og gruppedrøftingar med korte pausar imellom. Det vart og sett av litt tid til fritidsaktivitetar for å bli betre kjend Det var fleire foredrag og seminar på ungdomstinget. Her er dei tre frå Strand, på fyrste benk frå høgre Magnus, Bente og Astrid Helene. 12

13 Bente og Astrid Helene angrar ikkje på at dei blei med på Ungdomstinget og anbefalar fleire til å delta neste år på Vaulali. med kvarandre. Om kvelden var det bønnevandring. Det var ungdommane sjølv som stod for store delar av arrangementet, både band og songkrefter var sett saman av deltakarane. Elles var det nokre gjester innom, mellom anna biskopen og tre engelske ungdommar. Alkohol i kristne miljø - Ein stor del av tida vart nytta til arbeid med dei to hovudtemane på samlinga. Det eine temaet var «Alkohol i kristne miljø», og det andre var «Superkristen». Deltakarane vart delt i to grupper. Om lag halvparten arbeidde med det eine temaet, og andre halvparten med det andre. Alle me frå Strand var med på arbeidet med temaet «Alkohol i kristne miljø». Arbeidet gjekk føre seg både i plenum og i grupper, og dei som ville ha ordet, måtte gå fram på talarstolen og fekk på den måten øving i å stå framføre ei forsamling. Dette munna til slutt ut i ein resolusjon som ligg på bispedømmet sine nettsider, slik at dei som vil lesa heile resolusjonen, kan finne han der. Sette tankar i sving - Arbeidet med resolusjonen var med å setja tankar i sving hos oss, seier Astrid Helene og Bente. - Me håpar mange vil gå inn på nettet og sjå kva som står der. - Det vert peika på mange ting, mellom anna det å vera eit førebilete for andre, korleis ta seg av rusa ungdomar som kjem inn på klubben, bevisstgjera unge på deira forhold til alkohol, og ei utfordring til kyrkjelydane om å ta ein debatt om kva haldningar ein ynskjer å formidla i kristne ungdomsmiljø. - Den andre resolusjonen, «Superkristen», tek opp tema tru og tvil. Det vert understreka at det ikkje er kristne som er meir «supre» enn andre. Enten er ein kristen, eller så er ein det ikkje. Kan de tenkja dykk å reisa ein gong til? - Ja, det kan me. Det var kjempekjekt og veldig lærerikt. I tillegg vart me kjende med mange nye ungdommar, og me knytta nye kontaktar, fortel dei to jentene. - Til neste år er Ungdomstinget lagt til Vaulali 6. til 8. mars. og me oppfordrar fleire til å delta. Vaulali er jo ein flott plass, og er lett å reisa til for oss i Ryfylke, seier Bente og Astrid Helene til slutt. 13

14 Assyrisk helgenfeiring Det er mange assyriske flyktningar i kyrkjelydane våre. Fleire kom opprinneleg frå Irak, men hadde eit mellombels opphald i Syria før dei kom til Noreg. Den assyriske flyktningestraumen frå Irak ligg kanskje på over ein million sidan nittitalet. Lenge var Syria ein fristad for denne kristne minoriteten i Midtausten. Borgarkrigen dei siste tre åra har endra mykje på dette. No opplever fleire av våre sambygdingar igjen at familiemedlemmer lid stor naud pga. av terror og krigshandlingar. Med jamne mellomrom kjem det meldingar om slektningar og kjende som er i ytste naud, fleire er drepne. Dei sju brørne og mora blir dømd til døden av Antiochus IV. Laga av Giovanni Domenico Tiepolo. Tekst: Ole Dagfinn Østhus For dei assyrarane som freistar å slå rot her, har det indre samhaldet mykje å seia. Dei innbyrdes religiøse og kulturelle banda er framleis viktige, sjølv om fleire er godt integrerte. Innimellom får dei prestebesøk frå Sverige der assyrarane har eigne kyrkjelydar. Men dei har og markeringar i familiane. Utanom dei store høgtidene i kyrkjeåret, som dei har felles med oss, har dei og eigne helgendagar. Ein spesiell markering skjer første tysdagen i mai kvart år. Det er minnedagen for den heilage Shmuni. Denne dagen samlar mange assyrarar seg i heimane for å halda høgtid og fest.dei har førebudd seg godt med rikeleg av tradisjonsrik mat. Gode råvarer frå lam og kylling, korn, ris og grønsaker er stelt til med krydder som gir oss innfødde ei kjensle av å eta noko me aldri har smakt før. Spennande å smaka på det som kjem på tallerken. Utruleg godt er det. For assyrarane er det ein høgtideleg dag, dei har kledd seg opp. Det sosiale fellesskapet vert ivareteke. Feiring hos assyrarvener Dette året fekk me vera med å feira Mar Shmuni i heimen til Benjamin og Huda. No bur dei på Sola, men dei har fleire år bak seg på Hjelmeland. Benjamin arbeidde ei tid som kyrkjetenar, og var i fleire år med i kommunens tekniske arbeidsgjeng. Huda var m.a. reingjerar i kommunen. Etter at dei kom til Sola, starta Benjamin opp Sola Pizza. Han smiler når ein spør korleis drifta går. Han er tydeleg nøgd, men ein må verkeleg stå på, legg han til.denne tysdagen har fleire gamle kjende frå Hjelmeland funne vegen til Sola for å vera med å feira Sankt eller Mar Shmuni. Etter kvart kjem det mykje folk, naboar, assyrarar frå ulike kanter. Mat blir servert kontinuerleg ettersom folk stig på. Historia om den heilage Shmuni blir teken opp at, hennar martyrium blir fortalt endå ein gong. Språket deira, arameisk, ligg svært nært det Jesus tala med læresveinane sine. Når talet på dei som har passert dørstokken nærmar seg 20, er det tid for oss å seia takk for denne gongen. 14

15 Verten Benjamin saman med vener frå Hjelmeland. Huda, vertinna for kvelden. Kven var Mar Shmuni? I etterkant er det fleire tankar som melder seg. Kven var eigentleg denne helgenen? Den heilage Shmuni har ei stor rolle i den asyriske kyrkja. Ho var jøde og levde omlag 200 f. Kristus. Det blir fortalt om hennar liv i andre Makkarbearbok kap 7. I tida ho levde, var jødane underlagt eit grufullt framandherredøme. Mar Shmuni hadde sju søner, alle vart torturerte og drepne av syrarkongen Antiokus IV Epifanes. Medan mora såg på, vart sønene tekne, ein etter ein. Dei fekk skore tunga av, fleire kroppsdelar likeså, før elden tok dei. Ingen av dei ville fornekta trua si. Under torturen, som var så grov at me ikkje vil setja fleire detaljar på trykk, oppmuntra mora borna sine til å halda ut. Ho minna dei om Gud som var Herre over døden, og på oppstoda som venta. Shmuni og sønene vart til stor inspirasjon for det jødiske foket. Dei reiste seg og gjorde opprør mot framandherredømet. Israel vart eit fritt land igjen under makkabeerane i 164 f. Kr.Et hundreår seinare miste dei fridomen til romerane. Det var i året 63 f. Kr. Hendingane i Israel under romerane kjenner me. Historia om Frelsaren som kom og sigra over døden for å gi von til alle undertrykte. Forfølging og martyrium Assyrarane vart eit av dei første folka som kom til tru på Jesus. I kyrkja deira vart minnet om jødekvinna Shmuni teken vare på. Seinare fekk denne kvinna følgje av fleire andre kvinner og menn som fekk liknande status for sitt martyrium. Den 7. august har dei ein dag for alle martyrane sine. Desse markeringane er viktige. Den assyriske kyrkja med si historie tilbake til aposteltida, har gjennom skiftande tider vore konfrontert med forfølging og martyrium. Opp gjennom hundreåra har dei vore utsette for mange massakrar. Sidan talet har dei opplevd store massakrar i snitt kvart femtiande år. Følgjene er at mange av dei har flykta bort frå kjerneområdet nord i Irak. Berre i førre hundreår vart dei utsette for fleire massakrar. Den verste var under første verdskrig då meir enn hundre tusen vart drepne av tyrkarane. Akkurat no er mange i skvis mellom dei stridande gruppene i Syria. Viktig med markering No er assyrarane spreidde til land over heile kloden, til Europa, USA og Australia. I kampen for å overleva som folk og nasjon med eigen kultur, blir markering av helgenane deira svært viktige. Både Mar Shmuni og mange andre stod for verdiar som assyrarane vil løfta fram og halda levande i dag. For å ta vare på eigen identitet, styrkja sosiale, religiøse og kulturelle band, blir helgenfeiringa ekstra viktig. Det me fekk vera med på var berre ei delfeiring. Før mat og sosialt samvere, skulle ein eigentleg ha feira gudsteneste på fastande hjarte. Det gjer ein der forholda ligg til rette for det. Vi for vår del er imidlertid takksame for det me fekk vera med på. Fint å bli inkludert i eit nytt felleskap. Fint å få ta del i ny spennande lærdom om bakgrunnen til fleire av våre nye landsmenn og ein av deira store helgenar. 15

16 Med Eldfinn på vandring Det er 200 år sidan Norge fekk si eiga grunnlov i år. I Hjelmeland skal det feirast med ei jubileumsvandring frå Geisfjell til Årdal søndag 15. juni. Primus motor for markeringa som for mykje anna er kulturleiar i kommunen, Eldfinn Austigard. Inspirert av naturen i heia Det er ikkje første gongen Eldfinn drar kultur ut i naturen. Eg trur det er mange som likar kombinasjonen. For meg blir kultur meir folkeleg og ein del av livet når opplevingane er ute, og ikkje inne i ein sal. Eg har alltid likt å vera ute, gleda over naturen er vel medfødd. Familien hadde ei lita hytte ved Kaldavatnet, og der var eg mykje som barn. Seinare har eg fått mi eiga hytte i det området, og tar ofte ein tur dit. Eldfinn er kjend for alle dei utskorne figurane sine, troll og eventyrfigurar av alle slag. Det var kanskje oppe i heia han møtte dei? Det var kanskje det! Det er lett å bli inspirert der, i alle fall. Eg var godt vaksen då eg begynte på treskjerarkurs. Eg skulle laga ein liten hest på eit mangletre. Det blei altfor putle for meg, og eg fann ut at eg ville prøva å gjera grovarbeidet med motorsag! Slik kom arbeidet med eventyrfigurane i gong, og eg fekk etter kvart ei samling. Dette er det siste trearbeidet eg har begynt på, fortel Eldfinn. Tekst: Anbjørg Røyneberg Hia Foto: Sigve Hia Kommunane blei utfordra til å feira jubileet på ein eller annan måte. Eg har ein tendens til å prøva å dra det me steller med ut i naturen. Idéen til denne turen blei til etter å ha tenkt på fleire alternativ. Her er det lett å ta seg fram, det er traktorveg så å seie heile vegen, og i godt ver er det flott utsyn over bygda. Det er ein grei samlingsplass ved Geisfjell, der fylkesmann og ordførar skal halda tale. var svært interessert i å komma og delta! Det vil bli musikalske innslag fleire plasser langs vegen, og me vil setja opp paviljongar, slik at artistane får stå under tak. Det er jo ikkje slik at me kan garantera strålande ver, sjølv om det er i juni. Grillmat og kaffimat ordnar lokale lag med på siste del av vandringa, men framleis med godt utsyn! Me har rekna ut kva som er rimeleg tid å komma seg frå stasjon til stasjon, det krevst ikkje meir enn vanleg turfart. Det er ordna med busstransport tilbake til Geisfjell for å henta parkerte bilar. Eventyrskogen Koss hamna nokre av figurane i Eventyrskogen i Bønardalen? Eg hadde laga til ei rundløype der då eg var kulturformidlar i kommunen. Løypa blei kalla Kul-turen, og inneheldt litt informasjon om området, med gamle segner og lokalhistorie. Eg kom på at eg kunne setja ut nokre figurar i skogsdelen av løypa. Etterkvart blei folk mest interesserte i å gå i skogen, og eg blei inspirert til å setja ut fleire utskorne folk og dyr! Slik kom idèen om Eventyrskogen, og det var noko eg fortsette med i eigen regi. Etter litt fram og tilbake og ein kvileperiode, er eventyrskikkelsane nå tilbake langs ei rundløype i skogen. Kommunen har opparbeidd parkeringsplass og sett opp toalett, og gir tilskot til vedlikehald av «eventyrfamilien» som held til der. Lokale artistar og aktørar blei inviterte til å delta, og etter litt påtrykk, er det mange namn på lista. Ole Paus melde seg ikkje akkurat sjølv, men han 16 Dette kan bli ei storslått feiring av Norges Grunnlov. Me reknar med stor interesse for å oppleva ein flott tur kombinert med varierte kulturelle innslag! Mange av oss hugsar prinsessebesøket i Eventyrskogen, der prinsesse Märtha Louise fekk vandra på eventyrstien og lesa eventyr etterpå. Det har vore kon-

17 sert med lur og lokk, fjøsnissar med graut før jul, og påskehare på besøk. Mange er blitt glade i Eventyrskogen, det er eit populært turmål. Eldfinn fortel at figurane har fått stå i fred, men det blir fort slitasje på gamle tre med lav på greinene. Kanskje ei forsiktig oppmoding til å ferdast med litt varsemd, der, som elles i naturen? Glad i å skapa Eldfinn er glad i å skapa noko, det vitnar alle kunstverka hans om. Det siste eg har halde på med, er desse relieffa som bakgrunn for Peer Gynt og opplevingane hans. Eldfinn viser fleire vegger under halvtaket utføre huset, med Bukkerittet, Peer og Solveig. Eg er ikkje ferdig, og eg har tenkt å få fram Terje Vigen og kanskje nokre lokale segner. Eg må jo ha litt å gjera på framover! I eit triveleg uthus med vegger av naturleg trematerial står det ein del mindre utskorne ting, dyr, fuglar og skåler. Det er greitt å ha ein plass å setja det eg lagar, og ha ei lita utstilling. Her heng og eit krusifiks han har laga etter modell av det som heng i Røldalskyrkja. Det blei laga til ei førestilling der dei trong eit krusifiks. Aktørane hadde ikkje bruk for det etterpå, så det blei liggjande i kjellaren. Eg tenkte eg kunne hengja det opp her, i alle fall. Takksam for skaparverket Fleire av konsertane Eldfinn er med og arrangerer, er i ei av kyrkjene. Når eg går og ryddar etterpå, ofte åleine, opplever eg det godt å vera i det store kyrkjerommet. Eg har ofte sett meg ned for å kjenna på dette og følt korleis ein fin ro kan siga innover meg. Eldfinn blir tankefull og alvorleg når han snakkar om dette. Eg opplever ein guddommeleg tryggleik og fred. Elles er eg veldig glad i å vera på heiavandring, og ferdast ute. Av og til, kanskje helst når eg går åleine, kan eg kjenna ein inderleg takksemd for Guds fantastiske skaparverk, og for at eg kan få ta del i det. Slike gonger har eg nok ei betre gudsteneste i naturen enn den eg til nå har fått oppleva i eit kyrkjerom! Eldfinn trivst i naturen Kaldavatnet er Eldfinn sitt rike. 17

18 Hjelper syriske flyktningar i Libanon Laila Larsen reiste for eit par år sidan frå kateketstilling på Jørpeland til Beirut i Libanon der ho nå er engasjert i hjelpearbeid blant syriske flyktningar. Tekst: Trond Hjorteland Foto: Laila Larsen/teamet til UiO Gjennom arbeidet sitt i Ungdom i Oppdrag (UiO) har Laila Larsen blitt engasjert i hjelpearbeid blant syriske flyktningar i Libanon. Omfanget av syrarar som strøymer inn i Libanon er enormt. Laila fortel at FN estimerer talet til å vera litt over 1 million flyktningar, medan den libanesiske regjeringa seier at det er 2,3 millionar flyktningar i landet nett nå. Forskjellen mellom dei to tala er at FN bare tel dei som er registrert av FN, medan den libanesiske regjeringa tel både lovlege og ulovlege (uregistrerte) syrarar, opplyser ho. Kor mange av desse er kristne? Ingen veit kor mange kristne som har kome, men dei er ein liten minoritet. Eg har berre møtt ein familie til nå. Flyktningane lever under alle slags forhold. Dei er alt frå ekstremt fattige til veldig rike. Nokre har råd til å bu i leilegheiter, andre bur i improviserte telt. Andre igjen bur i fjøs eller uferdige bygningar. Beirut fløymer over av syriske tiggarar, og det er vanskeleg å finna arbeid for dei. Møte med moskeen Laila sitt team har stort sett besøkt flyktningane og tatt med seg mat, klede og hygieneartiklar. Dei har delt små bibelhistorier og bede for familiane. Eit par gonger har dei hatt program for barna i flyktningeleirane med leik, song og forteljingar om Jesus. Har du ei historie frå møte med flyktningar som har gjort inntrykk på deg og som du kan dela? Laila Larsen (t.h.) og teamet hennar deler ut klede til syriske flyktningar. Ei av historiene er frå ein moské me besøkte, der nye flyktningar overnatta dei første dagane før dei fann eit nytt husvære. Me hadde hatt eit par dagar i dette området og bestemte oss for å gje dei siste sekkene med klede til dei som måtte vera i moskeen nå. Sist gong Abner, leiaren i teamet vårt, hadde vore der, var det fem seks menneske som budde i moskeen. Då me kom denne gongen, var dei over 30. Dei inviterte oss på kaffi, og me fekk lov til å be for dei. Andre gongen me kom hadde me med oss mat, og leiaren for moskeen tok Abner til sides og sa: «Alle som gjev oss noko forventar å få noko 18

19 Olsok i Årdal gamle kyrkje Så glad kan ein bli for eit par sko! tilbake. De er annleis, de gjev utan at eg må gje noko til gjengjeld. Eg har lyst til å læra meir om Jesus.» Be og gi Kva kan me i Norge bidra med? Bøn! Be om at syrarane skal møta Jesus medan dei er i eksil, og at dei vil ta han med seg tilbake til Syria og byggja opp att landet basert på verdiane i Guds rike. Be om at Guds rike skal koma til Syria, og at dei ulike partia vil koma til ei fredeleg løysing, ikkje folkemord på dei som tapar krigen. Be om visdom og handlingskraft for den libanesiske regjeringa. Dei kan ikkje hanskast med flyktningestraumen. Be om at Gud vil senda fleire arbeidarar, særleg til Nord- Libanon, sidan ingen torer dra dit. Be om vern for dei kristne arbeidarane, både fysisk og åndeleg, oppfordrar Laila. Det er også mogleg å gje økonomisk støtte til kjøp av biblar, sekker med mat og hygieneartiklar. For meir informasjon, ta kontakt med kyrkjekontoret. Av Olav Frantzen Tradisjonen tru er det også i år konsert og gudsteneste i Årdal gamle kyrkje på olsokkvelden 29. juli. Har du vore der før, så kjem du sikkert igjen. Har du ikkje vore der, så er du ekstra velkommen til ei god oppleving i kyrkja som snart er 400 år gammal. Dei siste åra har mange funne vegen til Årdal gamle kyrkje på olsokkvelden. Her skjer det noko spesielt. Først og fremst er det ein kort kvalitetskonsert og ei fin gudsteneste, men det er og ei reise tilbake i tid, ei oppleving av å stå i ein samanheng med generasjonar før oss. Det er sjølvsagt ingen direkte kopling mellom olavsdagen til minne om heilag- Olav, og denne kyrkja frå 1600-talet, men me knyter likevel banda mellom fortid og nåtid gjennom å feira gudsteneste denne dagen i den eldste bygningen i Hjelmeland. Her gjekk årdalsbuen til gudsteneste i nesten 200 år av dansketida. Her var dei i 1814, mirakelåret i norsk historie, og her var dei gjennom unionstida fram til 1905 og heilt fram til nyekyrkja vart tatt i bruk i Her høyrde dei prestar som snakka latin og dansk som dei sikkert forstod lite av, men dei kunne i alle fall sjå på alle bileta på veggene og i taket, og dei kunne studera altarbiletet og preikestolen, utskore av Tomas snekker og måla av Gotfried Hendtzschel. Kyrkja var den sentrale samlingsplassen for folket, og i periodar var det frammøteplikt til gudstenestene. Slik er det ikkje i dag, men me kjem likevel saman for å lytta til musikken, delta i songen, høyra Ordet forkynt, og kjenna at her høyrer eg til, her er det godt å vera i ei kort kveldsstund sjølv om benkene er harde og vonde å sitja i. Det gløymer du fort når du sit der og høyrer den spinkle lyden frå ei eldgammal kyrkjeklokke, og når dei første tonane fyller rommet. I år er det musikarane Kristin Sandvik Halgunset og Øystein Haga som har konsert frå kl til Dei syng, og spelar fløyter, harpeleik og ocariner. Deretter er det gudsteneste ved prost Sigrid Sigmundstad og musikarane. Det er ikkje inngangspengar til konserten, men det er kollekt til kyrkjemusikalsk arbeid i Hjelmeland. Velkommen skal du vera! 19

20 MIN SALME Av JONE KVAME Min salme? Det er på eit vis fleire salmar, alt etter situasjon og tilstand. Når det eksempelvis går mot nasjonaldagen 17. mai, tronar fedrelandssalmen «Gud signe vårt dyre fedreland» som min suverene favoritt. Så majestetisk og så praktfull i omtanke for folk og land! Eg har i mange år hatt høve, kraft og helse til å få ferdast mykje på høge toppar og flotte utsiktspunkt, både i inn- og utland. Det har ofte gitt meg overveldande opplevingar. Særleg ein nasjonal topp står for meg i ein eigen glans: Blyvarden på grensa mellom Hordaland, Buskerud og Telemark. Der har eg opplevd membranen mellom jord og himmel særleg «tynn». I den majestetiske omgjevnaden og det grenselause utsynet under himmelrommet som katedral, der må eg gi meg over og utbryte: «O store Gud, når jeg i undring aner hva du har skapt i verden ved ditt ord» (Salmeboka nr. 284). Denne salmen er med meg på min vandring. Det er min salme. O store Gud, når jeg i undring aner hva du har skapt i verden ved ditt ord, ser universet med de mange baner og vet alt liv oppholdes ved ditt bord. Da bryter lovsang ifra sjelen ut: O store Gud, o store Gud! Når jeg i skriften ser de mange under som Gud har gjort fra Adams første tid, og ser hvor trofast Herren alle stunder har ført sitt folk igjennom livets strid. Da bryter lovsang ifra sjelen ut: O store Gud, o store Gud! Når jeg så vet at Kristus lot seg føde, ja, at han gikk omkring og gjorde vel, inntil han sonet verdens synd og døde og oppstod for å frelse hver en sjel. Da bryter lovsang ifra sjelen ut: O store Gud, o store Gud! Når så til slutt hvert tidens slør må falle, og troens mål er nådd, så jeg får se, vil evighetens klokker sjelen kalle for tronen mellom skaren hvit som sne. Da bryter lovsang ifra sjelen ut: Takk, store Gud, takk, store Gud! Bli med gjennom ein kortversjon av Alpha-kurset ALPHA-kurset er for: - dei som ynskjer å undersøkja kva den kristne trua er. - dei som har ei tru dei ynskjer å børsta støvet av. - nye kristne. - nye i kyrkjelyden. Det er totalt 14 leksjonar i kurset. Dei gjer innblikk i dei viktigaste sidene av den kristne trua. I Preikestolen vil me skriva om nokre emne i kvart nummer. Den svenske forfattaren Stig Johansson skriv i eit dikt: Alla dessa dagar som kom och gick, inte visste jag at de var livet. Men når du før eller seinare innser dette, dukkar spørsmålet opp: Korleis skal eg få det beste ut av resten av livet? Den tiande leksjonen tar opp akkurat dette emnet. De har sikkert sett reklamen som seier: FORDI DU FORTENER DET, og eg som er godt vaksen, får av og til høyra: Slapp av og kos deg no, bestefar, du har då jobba lenge nok. Og i annonsane i pensjonistblad står det titt: REALISER DRAUMANE DINE. Ja, det er rart kva seljarar vil eg skal drøyma om. No er det ikkje noko gale i å kjøpa noko unyttig du har lyst på, eller dra til Langt-vekk-istan og oppleva eventyret. Men et du blautkake kvar dag, vert du nok lei slik kost. Då vert det likevel ein god del kvardagar i løpet av eit liv. Denne tiande leksjonen handlar om korleis du kan gjera dei òg til gode dagar for deg sjølv og andre. Ellevte leksjonen tar opp temaet: Korleis kan eg stå imot det vonde? Om det vonde er personifisert i ein fyr med hestehov osb. er heller tvilsamt. Me finn ikkje nokon slik omtale i Bibelen. Men Bibelen er heilt klar på at Det Vonde eksisterer: Det står om djevelen i Det gamle testamentet, Jesus vert freista av djevelen, og apostelen Peter malar han med brei pensel i eit av breva sine: Motstandaren dykkar, djevelen, går omkring som ei brølande løve og leitar etter nokon å sluka. Korleis kjempa mot ei slik løve? Bibelen gir eit bilete som svar: Ta på dykk heile Guds rustning, skriv Paulus. Framlegg til korleis du i praksis kan gjera det, får du på eit Alpha-kurs. Jon V. Engeland 20

21 Full rulle på Furutangen Madelen, Eilin og Heine har vært deltakere på påskeleir på Furutangen. Serine har vært leder. Vi har vært litt uheldige med været, men vi har hatt stor glede av å være på leir, forteller jentene. Heine Rene Rørheim og Serine Dyrskog bak, Madelen Kvame og Eilin Thomsen foran. Lillann Thorsen Skår og Maren Bergsten Nessa. Tekst: Lillann Thorsen Skår og Maren Bergsten Nessa. - På Furutangen har vi storkost oss. Vi har 13 ledere som er med og hjelper slik at det blir leir. Det var mange koselige deltagere som kom, 45 i alt, fra 2. 7.klasse. Her på Furutangen har vi forskjellige aktiviteter. Denne helga har vi hatt påskeverksted, sporlek, lørdagskos og underholdningskveld. Hva er det beste med Furutangen? - Å få nye venner, sier Heine. - Å bli kjent med alle barna og kose seg sammen med dem, kommenterer leder Serine. Hva har vært det kjekkeste på leiren? - Alt, sier Eilen med et stort smil. - Å være med venner, sier Madelen. Hva har dere lært på leiren? - At Gud alltid er glad i oss uansett. Og vi har lært hvordan vi kan fortelle andre om Jesus slik at de også kan tro på ham. Vil dere komme tilbake til Furutangen? - Ja, roper alle fire. Vi håper de forteller det videre til andre, så det kommer flere kjekke deltakere på neste leir. Vaulali ein kjekk leirplass! Johannes Våge og Benjamin Valheim frå Årdal har vore på påskeleir på Vaulali. Her skriv dei litt om korleis det er å vera på leir der: - Her på Vaulali er det fullt av aktiviteter å finne på, det er stappfullt av program og møter. Lederane er snille, hjelpsame og morosame, men mest av alt er dei lette å snakke med viss du har det vondt, eller bare har lyst å snakka med nokon. I kiosken er det masse som er til salgs. Nesten alt er snop, men det er også brus. På rommet er det dusj og toalett, og i nokre rom er det hems. Det er godt møblert med senger, skap, og speil. Johannes Våge og Benjamin Valheim synes det er kjempekjekt å vera på leir på Vaulali! Foto: Anbjørg Røyneberg Hia Det er flinke kokkar som lager god mat. Det er ein sal og ei stue i første etasje. Det er til saman 20 soverom i heile bygget. Ute er det 6 reiler og ein rennebane. Det er også komme eit hus med leiker i, som for eksempel bordtennis. Her lagar me også ting som me kan ta med heim etter leiren. - Me likar veldig godt å vera på leir på Vaulali. Me vil gjerne reisa tilbake på sommarleir, og håpar mange andre og får lyst til det! 21

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste I. SAMLING Klokkeringing Informasjon om gudstenesta i dag. (Evt. Korte kunngjeringar) Informasjonen blir avslutta med: Lat oss vera stille

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd I. SAMLING Klokkeringing Informasjon om gudstenesta i dag. (Evt. Korte kunngjeringar) Informasjonen blir avslutta med: Lat oss vera

Detaljer

Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg fylgje! GLYTTEN

Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg fylgje! GLYTTEN Mai 2012 Medlemsblad GLYTTEN...med sommar og sol, og tærne i sanden ønsker me Velkommen til sommarleir 2012!!! Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg

Detaljer

Månadsplan for Hare November

Månadsplan for Hare November Månadsplan for Hare November tlf: 51 78 60 20 VEKE MÅNDAG TYSDAG ONSDAG TORSDAG FREDAG 45 Barn, kropp og berøring 2. 3. 4. 5. 6. «barn, kropp og berøring» 46 Barn, kropp og berøring 9. 10. 11. 12. Åsmund

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD DEN NORSKE KYRKJA Bremnes sokneråd MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD Møtestad: Rådhuset Tid: Tysdag 26.11.2013 kl. 19.30-22.00 Desse møtte: Berit Hallaråker, Asbjørn Gundersen, Bjarte Aartun, Karl Mæland, Elin

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon.

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon. Visitasforedrag i Vik 6. mars 2016 Kjære kyrkjelyd! Takk for flotte dagar her i Vik! Det er ei fantastisk vakker bygd. Og det handlar ikkje berre om naturen. Her har forfedrene dykkar bygd dei vakraste

Detaljer

STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID

STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID I. samling 1 Førebuing Kyrkjerommet kan vera ope ei stund før gudstenesta, med høve til å tenna lys og sitja stille,

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

BREV I BIBELEN Av Marit og Preben

BREV I BIBELEN Av Marit og Preben BREV I BIBELEN Av Marit og Preben Brev Tid Forfattar Adressat Romarbrevet 56-57. e. kr. Paulus Romarane 1. Korintarane 55 e. kr. Paulus Korintarane 2. Korintarane 56 e. kr. Paulus Korintarane Galatarane

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Nyhetsbrev fra stiftelsen TO SKO Mars / April 2011

Nyhetsbrev fra stiftelsen TO SKO Mars / April 2011 Nyhetsbrev fra stiftelsen TO SKO Mars / April 2011 Påskejubel / Fastetid Tida frem til påske går fort. Tirsdag 8 mars er feitetirsdag, onsdag 9 mars er askeonsdag, første dag i fastetiden og da har vi

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Visjon: Å gjere Jesus synleg I perioden 2015-2017 skal visjonen synleggjerast gjennom fire utvalde satsingar. Gudstenester, offerdagar, misjonsmesse og andre

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!!

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Side 1 Helsing frå Lyngmo Det er siste tysdag i august og strålande sol ute. Hafslovatnet

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Ordning for dåp i hovudgudstenesta

Ordning for dåp i hovudgudstenesta Vedlegg til KR-sak 41/15 Revisjon av dåpsliturgien KR 41.2/15 Omsetjing til nynorsk av NFGs framlegg til revidert Ordning for dåp i hovudgudstenesta, vedteke i møtet 18.juni 2015 Ordning for dåp i hovudgudstenesta

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

I dag er starten på resten av K15. www.t-dagen.no. Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen. - dagen. trus pplæringsdagen i Fjell

I dag er starten på resten av K15. www.t-dagen.no. Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen. - dagen. trus pplæringsdagen i Fjell K15 I dag er starten på resten av livet www.t-dagen.no Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen trus pplæringsdagen i Fjell Eg trur på Gud Fader... Velkomen heim! Innimellom kan foreldre vere ei utfordring!

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus.

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus. ORDNING FOR Gravferd frå kyrkje eller krematorium 1 Klokkeringing Medan det vert ringt saman, tek liturgen plass i koret. 2 Preludium Som preludium kan det framførast høveleg instrumentalmusikk, korsong

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste

Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste ORDNING FOR Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste Den Evangelisk Lutherske Frikyrkja Orientering 1. Til tenesta med Ord og sakrament (hyrdingtenesta) kallar og ordinerer

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

HANDLINGSPLAN FAIR PLAY FOTBALLSESONGEN 2014

HANDLINGSPLAN FAIR PLAY FOTBALLSESONGEN 2014 Det handlar om RESPEKT, ikkje sant? HANDLINGSPLAN FAIR PLAY FOTBALLSESONGEN 2014 Utarbeida av Fair Play-utvalet i Austevoll Kommune eit samarbeid mellom Austevoll IK, Hundvåkøy IL og Selbjørn IL. I sesongen

Detaljer

Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA. Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje.

Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA. Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje. Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje. FYRSTE BODET Du skal ikkje ha andre gudar attåt meg. Vi skal ottast og elska Gud over alle

Detaljer

Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang

Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang Skattejakt for 8-åringar Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang Kort sagt Dette opplegget bygger på boka Skatten i Liljedal der dei tre hovudpersonane

Detaljer

SUNDAG Morgonbøn (Laudes)

SUNDAG Morgonbøn (Laudes) SUNDAG Morgonbøn (Laudes) Inngang L Herre, lat opp mine lepper! A Så min munn kan lovprisa deg. A no og alltid og i alle Song Sal 93 I Herren råder, * han har kledd seg i høgd. II Herren har kledd seg

Detaljer

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat 5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat Mat: Ingunn AU Arbeidsutvalet for soknerådet. Møter kvar månad ca 1 veke før soknerådsmøtet. Tar unna saker av meir forretningsmessig karakter. SR Soknerådet FR Klepp

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Velkomen til soknerådskurs

Velkomen til soknerådskurs Velkomen til soknerådskurs 1 Rop det ut med hjertets jubel, gledesbudet fra ham selv: Livet kan bli nytt fra nå av, slettet ut er synd og gjeld! Ordet vitner høyt og hellig om hans kjærlighet og makt.

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017

Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017 Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017 Visjon: Vi vil gjere Jesus synleg I perioden 2015-2017 skal visjonen synleggjerast gjennom fire utvalde satsingar. I tillegg vil vi vidareføre gudstenester,

Detaljer

Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net

Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net Kommentarar til innhald Presentasjonen er skrive på nynorsk, men bibelsitata er

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN

Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN Lyngmo - Glytten 23. årgang Januar 2014 Helsing frå Lyngmo Når du mottek Lyngmoglytten denne gangen er det travelt arbeid i gang på kjøkkenet

Detaljer

VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja

VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja Vi deler tru og undring Vi deler kristne tradisjonar og verdiar Vi deler opplevingar og fellesskap Vi deler håp og kjærleik 2 Gjennom eit år skjer det om lag

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no tidebøn Efrem Forlag 2009 Rune Richardsen Boka er laga i samarbeid med Svein Arne Myhren (omsetjing) etter mønster av Peter Halldorfs og Per Åkerlunds Tidegärd, Artos 2007. Med løyve. Bibeltekstane er

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Sandeid skule SFO Årsplan

Sandeid skule SFO Årsplan SFO Årsplan Telefon: 48891441 PRESENTASJON AV SANDEID SKULE SIN SFO SFO er eit tilbod til elevar som går på i 1. til 4. klasse. Rektor er leiar av tilbodet. Ansvaret for den daglege drifta er delegert

Detaljer

Dette hellige evangelium står skrevet hos evangelisten Johannes i det 1. kapittel:

Dette hellige evangelium står skrevet hos evangelisten Johannes i det 1. kapittel: Preken i Fjellhamar kirke 10. januar 2010 1. s. e. Kristi Åpenbaringsdag Kapellan Elisabeth Lund Noe nytt er på gang! Nå er jula over, og vi er i gang med et nytt år. Jesusbarnet har blitt hjertelig mottatt

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse KOMPETANSEMÅL Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne om naturressursene, bevare

Detaljer

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar Godøya 23.02.2014 Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror Brotne relasjonar Vi kan gjere det verre Ignorere Angripe person i staden for sak Manipulere Involvere feil menneske Snakke

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn?

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Gode tips og idear, til alle oss som er saman med barn. Korleis stimulera til eit godt talespråk? Bruk språket Snakk med barnet. Snakk tydeleg Bruk

Detaljer

Da psbrosjyre ver nov 2007 1 21-01-08 15:03:33

Da psbrosjyre ver nov 2007 1 21-01-08 15:03:33 Da psbrosjyre ver nov 2007 1 21-01-08 15:03:33 Jesus var svært moderne! Den gong tenkte folk flest at barna ikkje var verdfulle. Mange foreldre kjenner at Jesus gjorde det einaste rette. For han såg barna

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer