FØRE VAR. Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2006

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "FØRE VAR. Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2006"

Transkript

1 Cecilie Berger, Terje Eriksen og Thomas Mikkelsen. SLT og Utekontakten i Stord kommune. FØRE VAR Rustrender i Stord kommune Vår 2006 Hovudfunn - Nedgang i sal av alkohol - Sterk auke i bruk og tilgang på Xanor - Gradvis auke i bruk av Cannabis - Rapportert auke om bruk og tilgang på Heroin - Stabil situasjon og tilgang for dei fleste illegale rusmiddel og andre medikament

2 Forord Utekontakten og SLT i Stord kommune er stolte over å kunna presentera vår første Føre Var rapport. Vi vil i denne rapporten prøva å visa kva som er trendane innan rus her i kommunen for det siste halve året. Vi har teke utgangspunkt i perioden oktober 2005 til mars 2006, og samanlikna det med funn frå perioden før; dvs. april 2005 til september Det har vore svært spanande å jobba med denne rapporten. Vi har fått mykje god hjelp frå mange, og vi er glade for at folk vi har spurt etter informasjon frå, har vore positive og imøtekomande. Takk for det! Ein spesiell takk går til Siv-Elin Leirvåg og Jane Mounteney ved Stiftelsen Bergensklinikkene. Utan dei hadde vi ikkje fått dette til! Med innføringa av Føre Var - rapporteringa trur vi at vi no har fått eit godt verktøy til å analysera det vi heile tida ser rundt oss, men ikkje heilt har fått samanhengen i tidlegare. Vi håpar at alle som jobbar med rusproblematikk vil bruka det vi kjem fram til for det det er verdt, som ei viktig kunnskapskjelde! Stord, juni 2006 Cecilie Berger, Terje Eriksen og Thomas Mikkelsen

3 Innhald Innleiing... 4 Kjeldeoversikt... 5 Behandling av data... 6 Hovudfunn... 8 Russpesifikke funn... 9 Alkohol Hallusinogene rusmiddel Sentralstimulerande rusmiddel Opioidar Andre medikament og syntetiske stoff Oppsummering Fakta om ulike stoffgrupper Appendiks Takk til Litteratur... 26

4 Innleiing Kva er Føre Var? Føre Var har sitt utsprang frå det som vert kalla Rustrendovervaking, ei samnemning for prosjekt der ein ynskjer å etablera eit omfattande system som er i stand til å gje ein rask og påliteleg identifikasjon, overvaking og rapportering av lokale trendar og tendensar når det gjeld rusmiddelbruk. Hovudmålet med denne typen rapportering, er å korta ned tidsspennet frå nye rusmiddeltrendar oppstår ute i miljøa, til informasjonen om dette når fagmiljøet i kommunen. På den måten kan ein jobba meir målretta ved å vera betre førebudd, meir pro-aktiv og meir effektiv i arbeidet med rusrelaterte problem. Difor er det viktig at Føre Var vert gjennomført regelmessig. Vårt mål er å gje ut rapportar to gonger i året. Stiftelsen Bergensklinikkene, kompetansesenter for rusmiddelspørsmål, var dei første her i landet til å utarbeida og gjennomføra eit slikt prosjekt. Og det er i tett samarbeid med dei at vi no kan presentera Stord kommune sin første Føre Var - rapport. Målsetjing Målsetjinga for Føre Var i Stord kommune er å innhenta påliteleg og oppdatert data om rusvanar innan ulike miljø. Det vi ynskjer å kartleggja er: - Bruk av nye rusmiddel - Endringar i bruk av etablerte rusmiddel - Endring i tilgang på ulike rusmiddel Kven er rapporten for? Det primære publikum for denne rapporten er fagpersonar i rusfeltet og politikarar i Stord kommune. Rapporten vil òg vera av interesse for forskarar og andre som er interesserte i, eller som jobbar generelt med rusmiddelbrukarar eller med rusproblematikk. Fordelar med Føre Var Det fins mykje kunnskap om den lokale russituasjonen blant ulike instansar og personar i kommunen. Mykje av denne kunnskapen er ofte låst, då det ikkje er noko system for å dela denne informasjonen. Ved å samla denne informasjonen, og sjå den i eit heilskapeleg bilete, kan ein betre vera føre var. Når ein får fram relevant informasjon på eit tidleg tidspunkt, kan fagfolk ta evidensbaserte vedtak, og raskare setja i gong tiltak. 4 F ø r e V a r - V å r

5 Framgangsmåte Det er Utekontakten og SLT i Stord kommune som har gjennomført undersøkinga og som står bak denne rapporten. Vi har samla inn kvalitative og kvantitative data, dvs. data frå salsstatistikkar og eit handplukka informantnettverk. Opplysningane vi har fått, har vi analysert og kvalitetssikra ved å samanlikna, og gje ulik vekting på ulike kjelder (for meir informasjon sjå Appendiks, side 22-25). Kjeldene vi har nytta til denne rapporten er: - Salsstatistikk frå Vinmonopolet, Leirvik apotek og Rema 1000 Heiane. - Beslagsdata frå Tollvesenet og Kripos. - Oppslag i presse frå Bladet Sunnhordland, Haugesunds Avis og Bergens Tidende. - Fokusgrupper med nøkkelinformantar. Kjeldeoversikt: Føre var rapport vår 2006 Sekundærdata Media Nøkkelinformantar R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 5

6 Fokusgruppene med nøkkelinformantar har vore plukka ut med tanke på deira ekspertkunnskap frå innsida av rusmiljø i kommunen både når det gjeld brukstrendar og tilgang. Informantane er anonymiserte i rapporten. Til saman 13 nøkkelinformantar har vore med; 5 informantar innanfor gruppa risiko/tung, 4 informantar frå utelivsbransjen og 4 informantar frå gruppa profesjonelle. Med gruppa risiko/tung meinar vi informantar i miljø der rus tidleg vert oppdaga og/eller brukt. Utelivsbransjen består av informantar som jobbar i eller driv utestader, og informantar med god kjennskap til utelivet. Gruppa profesjonelle består av fagfolk som jobbar innan rusfeltet i kommunen. Fleirtalet av nøkkelinformantane våre rapporterer dermed med kjennskap til tung-/risikoarenaen. Vi har nytta spørjeskjema, fokusgrupper og ein-til-ein-intervju. Ei viktig kjelde i Føre Var-rapporten er statistiske data. Dette er data som innhentast og rapporterast regelmessig. Data må vera offentleg tilgjengelege, nøyaktige, relevante og kunna rapportera innanfor vår rappoteringstid. Vi har inngått eit vidare samarbeid med dei ulike kjeldene, og vil framover få utlevert data for dei aktuelle periodane for Føre Var. Vi har i denne rapporten brukt 5 kjelder for statistiske data: Kripos tal på og storleik på beslag Tollevesenet - tal på og storleik på beslag Apotek - salstal Vinmonopolet - salstal Rema salstal Behandling av data Nesten ingen av datakjeldene som blir brukt i prosjektet er direkte samanliknbare, men det er fruktbart å plassera dei ved sida av kvarandre for å prøva å sjå mønster, samanhengar og motsetnader. Dei ulike kjeldene er vekta ulikt på bakgrunn av at nokre kjelder gir eit meir korrekt bilete på det faktiske livet enn andre. Vinmonopolet og Rema 1000 er til dømes vekta høgt i høve til det å kunna gje indikasjonar på bruksmønster av alkohol. (For nærare detaljar sjå Appendiks, side 22-25). 6 F ø r e V a r - V å r

7 Dei statistiske data frå Kripos og Tollvesenet inneheld små tal og må difor tolkast med varsemd. Stord er ein forholdsvis liten stad, og tala vil vera små frå desse kjeldene. Det er likevel interessant å bruka desse data, då dei kan vera med på å gje et bilete av korleis situasjonen er. R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e

8 Hovudfunn Nedgang i sal av alkohol på Stord - Nedgang både for Rema 1000 og Vinmonopolet. Sterk auke i bruk og tilgang på Xanor 1 - I følgje informantane var det ei sterk auke i bruken av og tilgangen til legemiddelet Xanor denne siste perioden. - Apoteket har hatt ei sterk auke i salet av dette legemiddelet. - Kripos har hatt ei sterk auke i mengda beslaglagd Xanor. - Xanor vert seld for om lag 100 kroner for 2 mg og 150 kroner for 3 mg. - Slanguttrykk og kallenamn er X eller X ar. Gradvis auke i bruk av Cannabis på Stord - Tal frå Kripos viser at det vart gjort fleire beslag av cannabis på Stord i inneverande periode, og at det vart beslaglagt større mengder enn i førre periode. - Informantane rapporterer om ei sterk auke i bruk og ei gradvis auke av tilgang på cannabis. - Cirkaprisen ligg på 100 kroner per gram. - Kallenamn på cannabis er m.a. tjall, gall, G, joint, rev, blås. Rapportert auke i bruk og tilgang på Heroin - Dei profesjonelle informantane rapporterer om ei sterk auke i tilgangen og gradvis auke i bruk av Heroin i siste periode. - Informantane innan risiko/tungarenaen fortel om ei gradvis til sterk auke både når det gjeld tilgang og bruk. - Kripos har hatt eit beslag meir enn i førre periode. Dette var eit svært stort beslag. - Slanguttrykk er minus, smack, dop, brunt. 1) Xanor er eit legemiddel som verkar dempande på på sentralnervesystemet og som blir brukt ved behandling av panikksyndrom. (www.fhi.no) 8 F ø r e V a r - V å r

9 Stabil situasjon og tilgang for dei fleste illegale rusmiddel og andre medikament - Amfetamin: Ingen beslag frå verken Tollvesenet eller Kripos. Ei gradvis auke i antal medieoppslag om stoffet. Ei oppfatning om inga endring i bruk og tilgang frå nøkkelinformantane. - Kokain: Ingen beslag frå Tollvesenet eller Kripos. Stabil situasjon når det gjeld medieoppslag og eit fleirtal har ikkje observert stoffet på Stord. - Ecstasy, GHB og LSD: Ingen beslag frå verken Tollvesenet eller Kripos. Ingen medieoppslag i nokre av periodane. Eit fleirtal av nøkkelinformantane har ikkje observert stoffa på Stord. - Temgesic og metadon: Ei auke i bruk og tilgang på Temgesic og metadon er rapportert frå nøkkelinformantane. Apoteket rapporterer også om ei gradvis auke i sal av Temgesic. Nøkkelinformantane sine rapportar om bruk og tilgang på metadon må tolkast forsiktig då dette nødvendigvis ikkje gjeld den illegale marknaden. - Subutex: Auke i bruk og tilgang vert rapportert både frå gruppa profesjonell og tung/risiko. Innanfor begge gruppene finn vi også informasjon om ei auke i forhold til bruk og tilgang på Subutex på den illegale marknaden. Ingen funn frå verken Tollvesenet eller Kripos. Ein nedgang i medieomtale siste perioden. - Dolcontin og Valium: Apoteket opplev ei sterk auke i salet av Dolcontin, medan informantane rapporterer om ein stabil situasjon i bruk og tilgang av stoffet. Eit beslag av Valium er gjort i første periode frå Tollvesenet, medan informantane og apoteket rapporterer inga endring for dette medikamentet. Russpesifikke funn Her presenterer vi russpesifikke data frå perioden oktober 2005 til mars Data blir sett opp mot førre periode, det vil seia april 2005 til september Unntaket er informasjonen vi har frå nøkkelinformantar der vi berre har data for den siste perioden. Når vi snakkar om hallusinogene stoff inkluderar vi LSD, fleinsopp og cannabis. Data om stoff som amfetamin, ecstasy og kokain blir presentert under sentralstimulerande stoff, medan heroin, Subutex, Temgesic, Metadon og Dolcontin blir presentert under opiodar. Under andre medikament og syntetiske stoff finn ein data om anabole steroider, Rivotril, Xanor og GHB. R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 9

10 Alkohol Den generelle tendensen for alkohol indikerar ein liten nedgang i sal frå oktober 2005 til mars Dette kan ha med sesongsvingingar i bruken av alkohol. Dette vil være interessant å følgje opp i neste Føre Var - rapport. I tabell 1 finn ein salstal for dei spesifikke alkoholtypane frå Vinmonopolet, i tabell 2 finn ein salstal frå Rema 1000 Heiane. Vinmonopolet på Stord har hatt ein nedgang i det totale salet på 3,58 % frå førre periode. Den største nedgangen finn vi i salet av svakvin, der det har blitt seld 7, 4 % mindre i inneverande periode. Den største auken finn vi derimot på sal av øl, med 54 % auke frå førre periode. Mykje av forklaringa finn vi her i desember månad. Ein kan tenkje seg at det i den månaden går meir av sterkare øl/ juleøl enn elles i året. Tabell 1. Salstal for Vinmonopolet Alkoholtype Sum liter seld Sum liter seld april - september 200 oktober mars 2006 Alkoholfritt og lettvin Øl Svakvin Sterkvin Brennevin Totalt sal Salstal frå Rema 1000 viser at ølsalet går ned i inneværande periode, samanlikna med perioden før. Tala visar at nedgongen i ølsalet var på 16, 4 %. Ser vi på tal for alkoholfritt øl og lettøl er tendensen den same. Her finn vi ein nedgang på 27, 3 %. Noko av forklaringa kan vera at det vert drukke meir øl i sommarperioden, og at ein del av ølsalet vert erstatta av Vinmonopolet i julemånaden. Vi ser også ein nedgang i alkoholsal i inneverande periode når det gjeld sal av rusbrus, dette samsvarar med det ein ser på nasjonalt plan. 10 F ø r e V a r - V å r

11 Tabell 2. Salstal for Rema 1000 Heiane Alkoholtype Sum liter seld Sum liter seld april - september 200 oktober mars 2006 Øl Alkoholfritt og lettøl Rusbrus og cider Totalt sal Det er først og fremst innan gruppa risiko/tung vi finn eit fleirtal som oppfattar at det har vore ein gradvis auke i bruk av alkohol (tabell 3). Tabell 3: Nøkkelinformantar - brukstrendar av alkohol etter gruppe Endring Uteliv Profesjonelle Risiko/tung Total Sterk auke Gradvis auke Ingen endring Ikkje observert Ubesvart Total Informantane svarar på tendensar for ulike alkoholtypar at det har vore få endringar dei siste 6 mnd (tabell 4). Fleirtalet svarar inga endring, men heimebrent skil seg likevel ut. Eit fleirtal av nøkkelinformantane meinar det har vore ein stor nedgang av dette i inneverande periode. Det er òg innan gruppa risiko/tung at vi finn oppfatningar om at det har vore ei gradvis auke i ølkonsumet i inneverande periode. R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 11

12 Tabell 4: Nøkkelinformantar - Tendensar for ulike alkoholtypar Alkoholtype Rapporterte tendensar Øl Cider Rusbrus Vin Brennevin Heimebrent Inga endring Inga endring Inga endring Inga endring Inga endring Sterk nedgang Ved spørsmål om kjennskap til tilgang av alkohol seier nøkkelinformantane at det ikkje har vore noko endring i dei siste seks månadene. Tala vi har fått frå Politiet på Stord, har utgangspunkt i litt andre periodar enn resten av talmaterialet vi har. Men då det berre er ein månad forskyving vil vi likevel bruke denne informasjonen i vår Føre Var rapport. Dette vil me prøva å endra på i neste Føre Var - rapport. I løpet av perioden mai til oktober 2005 registrerte politiet på Stord fylgjande: 29 arrestar grunna fyll (politilova 9), og 20 tilfeller av promillekøyring (vegtraffikklova 22). I perioden november april 2006, var tala 21 (fyll) og 11 (promillekøyring). Det vil altså seie at vi ser ein relativt stor nedgang i promillekøyring. Tollvesenet har hatt ein gradvis nedgang både i tal på beslag og mengde beslaglagd alkohol denne perioden. Samanlikna med førre periode har Tollvesenet hatt ein nedgong på 21,7 % i tal på alkoholbeslag. Samanlikna med førre periode var det beslaglagd 20,5% mindre alkohol. Alkoholtypane som vart beslaglagde mest var øl og brennevin. På mediesøk i Bergens Tidende (BT), Haugesund avis (HA) og Bladet Sunnhordland blir alkohol i samband med Stord omtalt i ulike artiklar og notisar. Bladet Sunnhordland hadde ein stor nedgang i talet på artiklar om alkohol samanlikna med førre periode. I Både Haugesund avis og Bergens Tidende var det få artiklar om Stord og bruk av alkohol i begge periodane. Utval av overskrifter: - Ingen likar stupfulle jenter (HA) - Mat bra for fulle folk (HA). 12 F ø r e V a r - V å r

13 Hallusinogene rusmiddel (Cannabis, LSD, fleinsopp) Hallusinogene middel påverkar sentralnervesystemet og kan gje sansebedrag, illusjonar og hallusinasjonar. Det finst mange vekster i naturen som har hallusinogene verknader, til dømes fleinsopp. Hallusinogener kan òg framstillast syntetisk, til dømes LSD. Cannabis har også ein svak hallusinogen effekt (www.fhi.no), og me kategoriserer dermed dette under gruppa hallusinogene rusmiddel. Cannabis Totalt sett ser det ut som det er ei auke når det gjelder cannabis. Tala for Tollvesenet visar ein nedgang i antal beslag, frå svært få beslag i førre periode til ingen i inneverande periode. Kripos har derimot hatt ei auke både i tal på beslag og mengd beslaglagd cannabis i siste periode. Tala er små, men visar ei dobling i antal beslag når me samanliknar dei to periodane. Både dei profesjonelle og nøkkelinformantane frå tung/risiko- gruppa var av den oppfatning at det har vore ei auke i bruk av cannabis i perioden frå oktober 2005 til mars Tre av fem informantar frå tung/risiko meinte det hadde vore ei gradvis auke, og alle dei profesjonelle informantane meinte det same. Tilsvarande oppfatningar fant vi også blant nøkkelinformantane når det gjaldt tilgang på cannabis. Informantane meinte her at det hadde vore ei gradvis auke i tilgang på stoffet. Media har i inneverande periode hatt så å seia den same dekninga av cannabis på Stord som i førre periode. Tabell 5: Cannabis. Nøkkelinformantar- brukstrendar etter gruppe Endring Uteliv Profesjonelle Risiko/tung Total Sterk auke Gradvis auke Inga endring Ikkje observert Ubesvart Totalt R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 13

14 Sentralstimulerande rusmiddel (Amfetamin, Kokain, Ecstasty) Sentralstimulerande rusmiddel påverkar sentralnervesystemet, noko som m.a. fører til ei udertrykking av søvntrong og stimulering av hjarte- og karsystemet. (www.fhi.no) Brukaren blir meir vaken, aktiv og uthaldande. Ved store inntak kan det føra til rastløyse, søvnvanskar og nedsett matlyst, noko som kan føra til alvorleg utmatting. (www.fmr.no) Verken Kripos eller Tollvesenet har gjort beslag av Amfetamin, Kokain eller Ecstasy i dei aktuelle periodane. Når det gjeld Amfetamin rapporterer informantane at det ikkje har vore noko endring, verken når det gjeld brukstrendar eller tilgang på stoffet. I intervju med dei profesjonelle informantane rapporterast det at Metaamfetamin er eit nytt stoff som har blitt brukt i løpet av dei siste seks månadane. Informantane rapporterer at informasjonen har blitt bekrefta frå fleire personar. Dette er eit interessant funn, men blir ikkje bekrefta frå nokre andre kjelder i rapporten. Vi vil i neste rapport undersøkja dette funnet nærare. Det blir ikkje rapportert om kjennskap til bruk eller tilgjengelighet av Ecstasy eller Kokain frå nokre kjelder. Informantane rapporterer at dei ikkje har observert desse stoffa på Stord. Opioidar (Heroin, Metadon, Subutex, Temgesic, Dolcontin) Opioidar er ei fellesnemning på medikament som festar seg til bestemte reseptorar i kroppen. I moderne vestleg medisin blir opioidar ofte brukt i behandling av smerte. Vanlege opioidar er Heroin, Morfin og metadon. Stoffa kan òg misbrukast, og føra til rusmiddelvanebruk. Opioidar som Subutex og metadon blir brukt i legemiddelassistert rehabilitering. (www.fhi.no) Heroin Auka bruk og tilgang på heroin i siste periode. Kripos rapporterar om få beslag av heroin i begge periodane. Det er likevel ei sterk auke i mengda som har blitt beslaglagd når me samanliknar periodane. Nøkkelinformantane rapporterer om ei sterk auke både i høve til brukstrendar og tilgang på Heroin dei siste seks månader. Denne auken finn vi registrert både frå risiko/tungarenaen og frå dei profesjonelle informantane. Samanlikna med førre periode har media hatt ein gradvis nedgang i tal på oppslag om Heroin. 14 F ø r e V a r - V å r

15 Tabell 6: Heroin. Nøkkelinformantar- brukstrender etter gruppe Endring Uteliv Profesjonelle Risiko/tung Total Sterk auke Gradvis auke Inga endring Ikkje observert Ubesvart Totalt Metadon og Subutex Metadon er eit syntetisk stoff som liknar Morfin og blir nytta i rehabiliteringa av Heroinmisbrukarar (www.fhi.no). Subutex er syntetiske opioidar der buprenorfin er den aktive substansen. Subutex blir brukt til substitusjonsbehandling ved opiatavhengighet, i samanheng med medisinsk, psykologisk og sosial behandling (www.felleskatalogen.no). Verken Kripos eller Tollvesenet har gjort beslag av metadon eller Subutex den siste perioden. Fleirtalet av nøkkelinformantane har svart ei auke i høve til brukstrendar og tilgang. Her må svara tolkast med varsemd. Informantane kan rapportera i forhold til ei auke på Maris 2, og ikkje illegal bruk og omsetnad. Det er likevel rapportert om ei gradvis auke i brukstrendar og tilgjenge av Subutex på den illegale marknaden, både frå gruppa risiko/tung og profesjonelle i siste periode. Media har hatt ein nedgang i antal omtalar av desse stoffa i høve til førre periode. Dolcontin og Temgesic Dolcontin er morfintablettar med lang verketid som blir brukt mot sterke smerter, spesielt kreftsmerter. Temgesic er eit syntetisk opioidstoff som inneheld buprenorfin. Temgesic brukast også til behandling av sterke smerter, eksempelvis ved kreft (www.felleskatalogen.no). Frå Leirvik apotek blir det rapportert om ei sterk auke i salet av Dolcontin i den siste perioden. Nøkkelinformantane var av den oppfatning at det ikkje var endringar, verken i bruk eller tilgang på Dolcontin i løpet av oktober 2005 til mars ) Maris - Medikament Assisstert Rehabilitering i Stord R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 15

16 Temgesic har i følge Leirvik apotek hatt ei gradvis auke i sal i perioden oktober til mars. Det er ikkje rapportert om Temgesicbeslag fra Kripos eller Tollvesenet i nokre av periodane. Nøkkelinformantane rapporterar til liks med apoteket om ein gradvis auke i bruk av Temgesic dei siste seks månadane, medan tilgangen på stoffet blir oppfatta av nøkkelinformantane som uendra i same periode. Andre medikament og syntetiske stoff (Benzodiasepiner og Anabole Steroidar) Benzodiasepiner er legemiddel som blir brukt som sovemedisin, roande og mot epilepsi. Det er utbreidd medisinsk bruk, men også misbruk av desse stoffa. Fleire forskjellige Benzodiasepiner finst på den norske marknaden i dag. Dei mest kjende er Vival, Valium og Rohypnol. I tillegg finst ei rekkje Benzodiasepinliknande legemiddel. Dei vanlegaste av desse er Zopiklon (Imovane) og Zolpidem (Stilnoct). Internasjonalt er det mange fleire Benzodiasepiner. (www.fhi.no) Xanor Xanor er eit legemiddel som verkar dempande på på sentralnervesystemet og som blir brukt ved behandling av panikksyndrom. (www.fhi.no) Vi ser at det har vore ei auke i sal og bruk av Xanor den siste perioden. Apoteket oppgir ei sterk auke i sal i inneverande periode, medan Kripos oppgjer ei auke i mengde beslaglagd Xanor. Dei profesjonelle fortel om ei sterk auke av Xanor både når det gjeld bruk og tilgang. I gruppa tung/risiko er ikkje tendensane så tydelege, men informantar som har observert bruk svarar også her ei auke i bruk av stoffet. Desse oppfatningane stemmer og med dei nye tala frå den siste Føre Var - rapporten i Bergen for same periode, der auke av Xanor framstår som eit av hovudfunna. Kan det tenkast at det er samanheng mellom auken i Bergen og på Stord når det gjeld Xanor? Det er var ingen informantar frå utelivsbransjen som hadde kjennskap til Xanor. Rapporteringa om bruk og tilgjenge av Xanor kom altså berre frå informantar med kjennskap til tung/risikoarenaen. 16 F ø r e V a r - V å r

17 Tabell 7: Xanor. Nøkkelinformantar- brukstrendar etter gruppe Endring Uteliv Profesjonelle Risiko/tung Total Sterk auke Gradvis auke Inga endring Ikkje observert Ubesvart Totalt Rohypnol I byrjinga av 1990-tallet var Flunitrazepam (virkestoffet i Rohypnol og Flunipam) det mest selde søvnmiddelet i Noreg, under handelsnamna Flunipam og Rohypnol. Rohypnol var det mest selde av dei to. I januar 2003 blei Flunitrazepam flytta frå reseptgruppe B til A, noko som innebar at preparatet blei lagd under same utleveringsordning som det sterkt smertestillande middelet Morfin. Frå denne dato blei føreskriving og lovleg sal av flunitrazepam meir enn halvert. På grunn av lågt sal trakk produsenten Rohypnol frå marknaden i august Dette gav ingen ytterlegare nedgang i Flunitrazepamsalet totalt. Det blei i staden ei rekkje nye brukarar av Flunipam mot slutten av 2004, visar tal frå Reseptregisteret (Bramness 2006, no). Nemninga Rohypnol vert framleis brukt på gata. Dette kan gjelda illegalt innført stoff. Informantane både innanfor tung/risiko og profesjonelle rapporterer om ein nedgang i bruk og tilgang på Rohypnol. Innanfor gruppa profesjonelle svarar alle informantane ein sterk nedgong i bruk og ein gradvis nedgong i tilgang. Innanfor gruppa tung/risiko er det få informantar som har observert Rohypnol, men dei som svarar rapporterer om ein nedgong i bruk og tilgang. Det er ingen frå utelivsarenaen som rapporterer om kjennskap til bruk av Rohypnol. Media har ingen artiklar om Rohypnol i nokre av periodane, og det er ikkje rapportert om beslag frå verken Tolletaten eller Kripos. Valium Valiumtablettar brukast ved behandling av angst, fobiar, uro, spenningar, aggresjon, krampar og ved søvnvanskar. Saman med andre preparat blir Valium brukt ved depresjonar med angst, uro og rastløyse. Valium vert også brukt som beroligande middel før operasjonar, undersøkingar og prøvetaking som kan skapa uro (www.felleskatalogen.no). R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 17

18 Nøkkelinformantane rapporterer om inga endring i verken bruk eller tilgang på Valium. Tal frå Apoteket visar også eit stabilt sal av medikamentet. Tollvesenet har gjort beslag av Valium i inneverande periode, men har få beslag av medikamentet generelt. Anabole Steroidar Anabole Steroidar er ei gruppe syntetiske stoff med dei same verknadane som androgener (mannlege hormonar). Det finst fleire ulike klassar av Anabole Steroidar, og verknader og biverknader varierer i stor grad etter kjemisk struktur og etter om dei vert tekne som tablettar eller injeksjonar. Anabole Steroidar er reseptpliktige legemiddel, som blir føreskrivne for å behandla tilstandar som forstyrringar i testosteronnivået, seinka pubertet, enkelte typar impotens, brystkreft og nedbryting forårsaka av HIV/AIDS eller andre sjukdommar. I tillegg til medisinsk bruk, blir Anabole Steroidar brukt ulovleg av ein del kroppsbyggjarar, idrettsutøvarar og unge kroppsfokuserte menn. (Føre Var vår 2004, Bergensklinikkene) Kripos har få beslag og beslaglagde mengder er små. Samanlikna med førre periode er det ein stabil situasjon når det gjeld beslag av Anabole Steroidar. Eit fleirtal av nøkkelinformantane meinar at det har vore ei gradvis auke i bruken av Anabole Steroidar, medan tilgangen blir rapportert å vera stabil. Ulike måtar å bruka steroidar på blir gjerne omtala som ulike kurar med kortare eller lengre opphald og samansetnad, alt etter formål med bruken. Intervju med informant; Det er mange som brukar effedrin, eca og stack, ei blanding mellom effedrin, koffein og aspirin. På denne kuren forbrenn du fett, samtidig som du får økt energi. Dette er den mest vanlege kuren å bruka no. Media har skrive om Anabole Steroidar på Stord, men tala er høvesvis små. Det har vore auka fokus på Anabole Steroidar og kosttilskot gjennom seminar og møter innan deler av idrettsarenaen på Stord. Dette kan skuldast ei auka bekymring for bruk av kosttilskot innan idretten på Stord. 18 F ø r e V a r - V å r

19 Oppsummering Kartlegginga i denne rapporten gjev eit stabilt bilete for dei fleste rusmiddel. Det er interessant å sjå at ingen av nøkkelinformantane har kjennskap til bruk av Ecstasy eller Kokain. I Bergen viser Føre Var- rapportane at bruken av Ecstasy ser ut til å hatt ein nedgåande tendens i fleire år. Der har bruken vore knytt opp mot endringar i trendbiletet innan ungdomskulturen, og endringar på klubbarenaen (Føre Var 2005, Bergensklinikkene). Utestadane på Stord har nok ikkje i same grad vore prega av desse kulturelle bruksmønstera, som knyt bruken opp mot bestemte musikksjangrar og meiningssamanhengar. Ein annan interessant tendens er nedgangen i bruk av Rohypnol. Er det slik at tomrommet etter Rohypnol til ein viss grad erstattast av legemiddelet Xanor? (Føre Var 2005, Bergensklinikkene). Vi ser at apoteket rapporterer om ei sterk auke i sal, og nøkkelinformantane rapporterer om ei auke i tilgang på Xanor. Finst det ein samanheng mellom auka sal av Xanor på apoteket, og rapportering om auka tilgang på stoffet frå informantane med kjennskap til risiko/tungarenaen? Alkoholkonsum og salsdata er vanskeleg å måle på halvårsbasis, spesielt sidan alkoholsalet er sesongbetont i høve til sommar og jul. Det betyr at ein må samanlikne same periode år for år, for å få fram eventuelle endringar i sal. Alkoholsalet påverkast også av vêrtilhøve, konkurranse, prisar og lovgjeving (Føre Var 2005, Bergensklinikkene). Vi håpar rapporten vil vera av interesse for fagpersonar i rusfeltet, politikarar og andre som jobbar med rusproblematikk på Stord. R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 19

20 Fakta om ulike stoffgrupper, henta frå Hallusinogene rusgifter Gruppa omfattar ei rekkje stoff som påverkar sentralnervesystemet på ein slik måte at sanseopplevingane endrast. Fargar, lyd og lukt vert opplevd annleis enn normalt, opplevingar av tid og rom endrast og ein kan oppleva vrangførestillingar som kan gå over i reine hallusinasjonar. Stoff i denne gruppa er både naturlige og syntetiske. Dei mest kjende er meskalin, spiss fleinsopp, LSD, Phencyclidin (PCP) og Ecstasy. Rusgifter av cannabistypen Stoffa i denne gruppa kjem frå planta Cannabis Sativa, og finns i form av marihuana, hasj og cannabisolje. I Noreg er hasj det mest utbreidde av alle illegale rusgifter. Rusverknaden frå cannabisstoffa skuldast den kjemiske substansen THC (delta-9-tetrahydrocannabinol). Cannabis kan i tillegg til ruseffekten gi både dempande og hallusinogen verknad. Sentralstimulerande rusgifter Kjenneteiknet ved denne stoffgruppa er at den verkar stimulerande på sentralnervesystemet. Brukaren blir meir vaken, aktiv og uthaldande. Ved store 20 F ø r e V a r - V å r

21 inntak kan det føra til rastløyse, søvnvanskar og nedsett matlyst, noko som kan føra til alvorleg utmatting. Amfetamin og kokain er dei mest kjende stoffa i denne gruppa. Rusgifter av opiumstypen Stoffgruppa har sitt utsprang i opiumsvalmuen som m.a. inneheld opiata morfin og kodein, men som og er opphav til halvsyntetiske stoff som heroin. I tillegg inneheld gruppa ei rekkje syntetiske stoff med opiatliknande verknad, som t.d. metadon, petidin og fentanyl. Stoffa er sterkt vanedannande, og bruken medfører betydeleg toleranseutvikling og etterfølgjande abstinenssymptom ved avslutta stofftilførsel. Rusgifter med roande og søvngjevande verknad (Sedativa og hypnotika) Eit fellestrekk for denne stoffgruppa er at stoffa sett ned aktiviteten i sentralnervesystemet (hjernen og ryggmargen) med den følgje at ein blir rolegare, mindre anspent og meir avslappa. I aukande mengd fører dei til søvn, medvitsløyse og eventuell død. Verknadane er og i stor grad liknande på alkoholverknadar. Benzodiazepiner og barbiturater er dei mest kjende stoffa i denne gruppa. Dette er legemiddelverkestoff som har ei utstrakt utbreiing og bruk (Rohypnol, Stesolid, Valium, Fenemal osv.). GHB tilhøyrer denne gruppa. R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 21

22 Appendiks Skalaforklaring I tabell 8 har vi brukt følgjande skala for å identifisera endringar i løpet av dei siste seks månadane for kvart rusmiddel, og verdien er rutinedata gjeve i tabellane og analysetabellane. Skala for beslagsdata, salstal apotek og media 1 = sterk auke dvs. frå +75% og oppover 2 = gradvis auke dvs. mellom +25% til +74% 3 = ingen endring dvs. mellom +24% til 12% 4 = gradvis nedgang dvs. mellom 13 til 37% 5 = sterk nedgang dvs. frå 38% og nedover Skala for data om alkoholsal 1 = sterk auke dvs. frå +11% og oppover 2 = gradvis auke dvs. mellom +5% til +10% 3 = ingen endring dvs. mellom +4% til - 4% 4 = gradvis nedgang dvs. mellom - 5% til -10% 5 = sterk nedgang dvs. frå -11% og nedover Skala for nøkkelinformantar 1 = gjennomsnittet ligg frå 2,3 og oppover 2 = gjennomsnittet ligg mellom 2,4 og 2,6 3 = gjennomsnittet ligg mellom 2,7 og 3,3 4 = gjennomsnittet ligg mellom 3,4 og 3,6 5 = gjennomsnittet ligg frå 3,7 og nedover Skala for talmateriale under 5 Når talet er 5 eller mindre vert dette indikert med teiknet * bak oppgjeven tendens. Når talmaterialet er under 5, blir ikkje sterk/svak brukt (1 eller 5), men berre inga endring eller gradvis auke/nedgang (2*, 3*, 4*). Dersom talmaterialet går frå 0 til 0, blir dette indikert med teiknet - og ikkje med 3*. Endrast talmaterialet berre med 1, gjev dette inga endring = 3*. 22 F ø r e V a r - V å r

23 Endrast talmaterialet med 2, gjer dette anten ei gradvis auke = 2*, eller ein gradvis nedgang = 4*. Talet 1 visar at det er ei sterk auke, medan talet 2 indikerar at det er ei gradvis auke. Der det ikkje føreligg endring visast dette med talet 3. Talet 4 visar at det er ein gradvis nedgang, medan 5 markerar at det er ein sterk nedgang. Teiknet * brukar vi der det føreligg eit lite tal eller nummer, til dømes dersom det dreiar seg om små beslag. Ulike skalaer er brukt for å identifisera endringar for kvart enkelt rusmiddel og gje dei ein verdi i løpet av dei siste seks månadane. Me nyttar ein meir sensitiv skala der talmaterialet er lite. Analysetabellen nedanfor er ikkje vekta. Tabell 8: Samanfatting av statistiske data, informasjon frå nøkkelinformantar og media i høve til rustrendar Nøkkelinformantar Rusmiddel Apotek Tollbeslag Toll mengde Kripos beslag Kripos Mengde Rema 1000 Media Vinmonopolet Brukstrender Anabole steroider 3* 5 3* 2 3 Alkohol Cannabis 4* Amfetamin Kokain 3* GHB 3* 3* Heroin 3* 1 4* 1 1 Metadon Subutex Temgesic Xanor 1 3* Valium 3 3* Rohypnol Dolcontin Andre medikament 3* 3 Ecstasy Fleinsopp LSD Vekting X3 X2 X2 X2 X2 X4 X4 X1 X3 X3 Tilgang 1= sterk auke 2= gradvis auke 3= inga endring 4= gradvis nedgang 5= sterk nedgang *= visar at det er snakk om svært små tal R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 23

24 Vekting av kjeldene Informasjonskjeldene vert kategorisert og vekta avhengig av kor pålitelege dei er i høve til å indikera rusbruk og tilgang. Størst vekt (gonger fire) er gjeve alkoholsal fra Vinmonopolet og Rema Desse data gjev relativt gode indikasjonar på faktisk bruk av alkohol. Nest størst vekt (gonger tre) er salsdata frå apoteket og informasjon frå informantane iht. bruk av og tilgang på rusmiddel. Medium vekt (gonger to) er gjeve til data frå Tollvesenet og data frå Kripos, som gjer ein indikasjon på rustilgang, men som kanskje seier meir om etatane sin eigen aktivitet og prioriteringar. Minst vekt (gonger ein) er gjeve media og låge førekomstar av funn, uavhengig av kjeldeopphav (dette gjeld dei som er markert med stjerne i tabellen). Endringane me gjengir, er frå førre periode; april 2005 til oktober 2005, samanlikna med den siste perioden, september 2005 til mars Analysetabellane inneheld verdiar på ein skala frå 1 til 5, og tala angir ulike tendensar for kvart rusmiddel i løpet av de siste seks månadane. 24 F ø r e V a r - V å r

25 Samadrag av verdiar - ikkje vekta og vekta for spesifikke rusmiddel For å identifisera forskjellige mønster blant dei forskjellige rusmiddel, samanfattar tabellen nedanfor verdiane når dei ikkje er vekta og etter at dei er vekta (Føre Var - Bergensklinikkene 2005). Tabell 9: Samandrag av verdiar Rusmiddel IKKJE VEKTA VEKTA SUM DIFFERANSE Anabole steroider Alkohol Cannabis Amfetamin Xanor Valium Rohypnol Dolcontin GHB Heroin Metadon Subutex Temgesic Kokain Andre medikament Fleinsopp LSD Ecstasy Utrekning av differanse Differansen for kvart rusmiddel baserar me på ei summering av positive og negative verdiar. Vi ser altså på 1 arane og 2 arane, som indikerar ei auke (positive verdiar), i høve til 4 arane og 5 arane, som indikerar ein nedgang (negative verdiar). R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 25

26 Takk til Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg ved Stiftelsen Bergensklinikkene.... Våre gode nøkkelinformantar... Leirvik Apotek, ved Hege Kvalnes... Rema 1000 Heiane, ved John Ståle Eldøy... Vinmonopolet, ved Jens Nordahl... Kripos... Politiet... Tollvesenet... Utestadane Frugård, Tapperiet, Half Way house... Prosjektkopi Vest, ved Laila Haugen og Ingolf Sætrevik Litteratur: Stiftelsen Bergensklinikkene (2003): Rustrender i Bergen. Føre Var nr. 1 mai 2003 Stiftelsen Bergensklinikkene (2005): Rustrender i Bergen. Føre Var vår til høst Kopi av heile rapporten kan ein få ved å venda seg til Utekontakten, Stord kommune, tlf F ø r e V a r - V å r

27 R u s t r e n d e r i S t o r d k o m m u n e 27

28 Prosjektkopi Vest

Hovudfunn. Rebekka Hindøy, Thomas Mikkelsen og Terje Eriksen Utekontakten i Stord kommune og SLT

Hovudfunn. Rebekka Hindøy, Thomas Mikkelsen og Terje Eriksen Utekontakten i Stord kommune og SLT Rebekka Hindøy, Thomas Mikkelsen og Terje Eriksen Utekontakten i Stord kommune og SLT Rustrender i Stord kommune Frå haust 2007 til vår 2008 Hovudfunn Stabilt mot gradvis auke i sal av alkohol for sesong

Detaljer

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Haust 2010. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Haust 2010. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Haust 2010 Hovudfunn Framleis auke i cannabistilgang og bruk. Gradvis aukande brukstrend og tilgang

Detaljer

Hovudfunn. SPESIALFOKUS: Om mobiltelefoner og internett. Rustrender i Stord kommune Frå haust 2006 til vår 2007

Hovudfunn. SPESIALFOKUS: Om mobiltelefoner og internett. Rustrender i Stord kommune Frå haust 2006 til vår 2007 Rustrender i Stord kommune Frå haust 2006 til vår 2007 Hovudfunn Stabil bruk av alkohol Rapportert auke i bruk og tilgang på amfetamin Nedgang i bruk av Xanor Nedgang i bruk av Dolcontin Stabil situasjon

Detaljer

ten Rustrendar i Stord kommune Utekontakten i Stord kommune Hovudfunn:

ten Rustrendar i Stord kommune Utekontakten i Stord kommune Hovudfunn: Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrendar i Stord kommune ten Utekontakten, Stord kommune tlf. 53 49 66 44 utekontakten@stord.kommune.no Vektor Prosjekt AS Haust

Detaljer

Cecilie Berger, John Henrik Staveland-Sæter og Jostein Bertin Øgård Utekontakten i Stord kommune. Rustrendar i Stord kommune Vår 2013.

Cecilie Berger, John Henrik Staveland-Sæter og Jostein Bertin Øgård Utekontakten i Stord kommune. Rustrendar i Stord kommune Vår 2013. Cecilie Berger, John Henrik Staveland-Sæter og Jostein Bertin Øgård Utekontakten i Stord kommune Rustrendar i Stord kommune Vår 2013 Hovudfunn: Aukande bruk av dopingmidlar Den illegale bruken av Subutex

Detaljer

Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune. Rustrender i Stord kommune Vår 2011

Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune. Rustrender i Stord kommune Vår 2011 Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Vår 2011 Hovudfunn: - Auka bruk og tilgang på cannabis - Gradvis auke i illegal bruk av og tilgang

Detaljer

Føre Var. Rustrendkartlegging Stord kommune Haust 2014. Hovudfunn: Aukande alkoholbruk. Periodevis auke i bruk av og tilgang på heroin

Føre Var. Rustrendkartlegging Stord kommune Haust 2014. Hovudfunn: Aukande alkoholbruk. Periodevis auke i bruk av og tilgang på heroin Føre Var Rustrendkartlegging Stord kommune Haust 2014 Cecilie Berger, Bjarte Epland og John Henrik Staveland-Sæter Hovudfunn: Aukande alkoholbruk Periodevis auke i bruk av og tilgang på heroin Aukande

Detaljer

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2009. Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2009. Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Vår 2009 Hovudfunn Stabilt sal av alkohol for sesong Framleis rapportert auke i bruk og tilgang på anabole steroider

Detaljer

Rustrendar i Stord kommune Vår 2014

Rustrendar i Stord kommune Vår 2014 Rustrendar i Stord kommune Vår 2014 Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Hovudfunn: Mindre illegal Metadonbruk Auke i bruk av Xanor Auke i bruk av og tilgang på amfetamin

Detaljer

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2010. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Vår 2010. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Vår 2010 Hovudfunn Framleis rapportert auke i bruk og tilgang på cannabis Gradvis aukande brukstrend

Detaljer

Hovudfunn. Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune. Rustrender i Stord kommune Haust 2008

Hovudfunn. Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune. Rustrender i Stord kommune Haust 2008 Cecilie Berger og Thomas Mikkelsen Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Haust 2008 Hovudfunn Gradvis auke i sal av alkohol over ein treårsperiode Sterk auke i bruk og tilgang på anabole

Detaljer

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Haust 2009. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune

Hovudfunn. Rustrender i Stord kommune Haust 2009. Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Cecilie Berger og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Haust 2009 Hovudfunn Stabilt sal av alkohol for sesong Auke i bruk av og tilgang på amfetamin Framleis

Detaljer

Hovudfunn: - Aukande bruk og tilgang på amfetamin - Den illegale bruken av Subutex aukar - Aukande brukstrend og tilgang på Rivotril

Hovudfunn: - Aukande bruk og tilgang på amfetamin - Den illegale bruken av Subutex aukar - Aukande brukstrend og tilgang på Rivotril Cecilie Berger, Jostein Bertin Øgård og John Henrik Staveland-Sæter Utekontakten i Stord kommune Rustrender i Stord kommune Haust 2011 Hovudfunn: - Aukande bruk og tilgang på amfetamin - Den illegale bruken

Detaljer

RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005

RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005 RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005 HOVEDFUNN Svak økning i alkoholsalg Nedgang i tilgjenglighet av LSD og ecstasy Nedgang i tilgjenglighet av Rohypnol Stabil situasjon i bruk og tilgjengelighet

Detaljer

Forord. Mai 2008 Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør. føre var 01-2008

Forord. Mai 2008 Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør. føre var 01-2008 Forord Rapporten Føre Var, som nå foreligger, er den 11. utgaven, og er i det sjette året av utgivelser. Dette gir mulighet til å se rusutvikling i et tidsperspektiv, der både endringer i bruk og tilgjengelighet

Detaljer

Jane Mounteney Siv-Elin Leirvåg VÅR 2003 TIL HØST 2003

Jane Mounteney Siv-Elin Leirvåg VÅR 2003 TIL HØST 2003 VÅR 2003 TIL HØST 2003 HOVEDFUNN En utflating av alkoholsalget i løpet av de siste seks månedene etter to perioder med økning Ingen endring når det gjelder flertallet av illegale rusmidler En liten økning

Detaljer

FØRE VAR. Stiftelsen Bergensklinikkene. RUSTRENDER I BERGEN Høst 06 til vår 07 NR. 1-2007

FØRE VAR. Stiftelsen Bergensklinikkene. RUSTRENDER I BERGEN Høst 06 til vår 07 NR. 1-2007 RUSTRENDER I BERGEN Høst 06 til vår 07 NR. 1-2007 HOVEDFUNN Nedgang for metadon, men fortsatt økning i misbruk av Subutex Stabil situasjon for de fleste misbrukte medikamenter Svak nedgang i tilgjengelighet

Detaljer

FØRE Var RUSTRENDER I BERGEN. Liv Flesland og Jane Mounteney. Rapporten er utgitt med støtte fra Helsedirektoratet ISSN 1504-7741

FØRE Var RUSTRENDER I BERGEN. Liv Flesland og Jane Mounteney. Rapporten er utgitt med støtte fra Helsedirektoratet ISSN 1504-7741 ISSN 1504-7741 Rapporten er utgitt med støtte fra Helsedirektoratet 02/08 01/08 RUSTRENDER I BERGEN FØRE Var stiftelsen bergensklinikkene Liv Flesland og Jane Mounteney vestre torggate 11, postboks 297

Detaljer

RUSTRENDER I BERGEN Høst 2005 til vår 2006 NR. 1-2006

RUSTRENDER I BERGEN Høst 2005 til vår 2006 NR. 1-2006 RUSTRENDER I BERGEN Høst 2005 til vår 2006 NR. 1-2006 HOVEDFUNN Fortsatt svak økning i bruk av alkohol Fortsatt nedgang i misbruk og tilgjengelighet av Rohypnol, men økning for Xanor Økning i misbruk av

Detaljer

Jane Mounteney Siv-Elin Leirvåg HØST 2003 TIL VÅR 2004. HOVEDFUNN Ingen endring i det totale salget av alkohol

Jane Mounteney Siv-Elin Leirvåg HØST 2003 TIL VÅR 2004. HOVEDFUNN Ingen endring i det totale salget av alkohol HØST 2003 TIL VÅR 2004 HOVEDFUNN Ingen endring i det totale salget av alkohol Ingen store endringer når det gjelder flertallet av rusmidler Fortsatt en økende bruk og tilgjengelighet av cannabis En liten

Detaljer

RUSTRENDER I BERGEN HØST 2005 TIL VÅR 2006 NR. 1-2006 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene

RUSTRENDER I BERGEN HØST 2005 TIL VÅR 2006 NR. 1-2006 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene RUSTRENDER I BERGEN HØST 2005 TIL VÅR 2006 NR. 1-2006 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene HOVEDFUNN Fortsatt svak økning i bruk av alkohol Fortsatt nedgang i misbruk og tilgjengelighet

Detaljer

RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene

RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2005 NR. 2-2005 Jane Mounteney og Siv-Elin Leirvåg Stiftelsen Bergensklinikkene HOVEDFUNN Svak økning i alkoholsalg Nedgang i tilgjenglighet av LSD og ecstasy Nedgang i

Detaljer

FØRE VAR. Hovudfunn. SPESIALFOKUS: Samarbeidsprosjektet Vald i Leirvik sentrum. Rustrender i Stord kommune Haust 2006

FØRE VAR. Hovudfunn. SPESIALFOKUS: Samarbeidsprosjektet Vald i Leirvik sentrum. Rustrender i Stord kommune Haust 2006 Cecilie Berger, Terje Eriksen og Thomas Mikkelsen. SLT og Utekontakten i Stord kommune FØRE VAR Rustrender i Stord kommune Haust 2006 Hovudfunn Auke i sal av alkohol Gradvis auke i bruk og tilgang på Cannabis

Detaljer

HØST 2004 TIL VÅR 2005. HOVEDFUNN Relativt stabilt alkoholsalg. Stabil situasjon eller gradvis økning i bruk og tilgengelighet av illegale stoffer

HØST 2004 TIL VÅR 2005. HOVEDFUNN Relativt stabilt alkoholsalg. Stabil situasjon eller gradvis økning i bruk og tilgengelighet av illegale stoffer HØST 2004 TIL VÅR 2005 HOVEDFUNN Relativt stabilt alkoholsalg Stabil situasjon eller gradvis økning i bruk og tilgengelighet av illegale stoffer Økning i bruk og tilgjengelighet av sentralstimulerende

Detaljer

FØRE VAR. RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2006 NR. 2-2006

FØRE VAR. RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2006 NR. 2-2006 RUSTRENDER I BERGEN Vår til høst 2006 NR. 2-2006 HOVEDFUNN Økning i bruk og tilgjengelighet av anabole steroider Fortsatt økning i misbruk og tilgjengelighet av Subutex og metadon Fortsatt nedgang i misbruk

Detaljer

FØRE Var RUSTRENDER I BERGEN. Liv Flesland og Siv-Elin Leirvåg Carlsen

FØRE Var RUSTRENDER I BERGEN. Liv Flesland og Siv-Elin Leirvåg Carlsen vestre torggate 11, 5015 bergen, norge tlf: 55 90 86 00 www.bergensklinikkene.no ISSN 1504-7741 Utgivelsen av denne rapporten inngår som en del av Kompetansesenterets oppdrag gitt av Helsedirektoratet

Detaljer

Forord. November 2007 Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør

Forord. November 2007 Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør Forord Føre Var november 2007, er den tiende overvåkingsrapporten av rustrender i Bergen fra Stiftelsen Bergensklinikkene. Hensikten med Føre Var-rapportene er å kunne følge og finsikte utviklingen, med

Detaljer

Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene

Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene RUSTRENDER I BERGEN Høst 06 til vår 07 NR. 1-2007 Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene HOVEDFUNN Nedgang for metadon, men fortsatt økning i misbruk av Subutex Stabil situasjon for

Detaljer

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 01/11 Forfattere: Liv Flesland og Randi Vartdal Knoff

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 01/11 Forfattere: Liv Flesland og Randi Vartdal Knoff Kompetansesenter rus - region vest Bergen er ett av syv regionale kompetansesentra innen rusfeltet i Norge, med regionalt ansvar for Hordaland og Sogn og Fjordane. Arbeidsområder er innenfor forebygging,

Detaljer

Førarkort ein menneskerett? v/assisterande fylkeslege Jacob Andersen

Førarkort ein menneskerett? v/assisterande fylkeslege Jacob Andersen Førarkort ein menneskerett? v/assisterande fylkeslege Jacob Andersen Førarkortklassar Gruppe 1 eller dei låge klassane - Allmenne transportbehov det næraste vi komer på ein «menneskerett! AM145 Moped,

Detaljer

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 02/10 Forfattere: Liv Flesland og Siv-Elin Leirvåg Carlsen

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 02/10 Forfattere: Liv Flesland og Siv-Elin Leirvåg Carlsen Kompetansesenter rus - region vest Bergen er ett av syv regionale kompetansesentra innen rusfeltet i Norge, med regionalt ansvar for Hordaland og Sogn og Fjordane. Arbeidsområder er innenfor forebygging,

Detaljer

VÅR TIL HØST 2004. HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol. En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer

VÅR TIL HØST 2004. HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol. En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer VÅR TIL HØST 2004 HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer En økning i tilgjengelighet av kokain Et sammensatt bilde for misbruk

Detaljer

HOVEDFUNN HØST 2008 - VÅR 2009 01/09. Liv Flesland & Jane Mounteney. stiftelsen bergensklinikkene

HOVEDFUNN HØST 2008 - VÅR 2009 01/09. Liv Flesland & Jane Mounteney. stiftelsen bergensklinikkene Økning i tilgjengelighet og bruk av GHB Fortsatt økende trend for alkohol Mindre tilgang på Xanor Ingen endring i bruk av amfetamin og kokain, men tilgjengeligheten har gått ned RESYMÈ 01/09 RUSTRENDER

Detaljer

Kompetansesenter Rus region vest Bergen. Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff FØRE RUSTRENDER I BERGEN 02/12 HOVEDFUNN HØST 2012

Kompetansesenter Rus region vest Bergen. Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff FØRE RUSTRENDER I BERGEN 02/12 HOVEDFUNN HØST 2012 Kompetansesenter Rus region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff RUSTRENDER I BERGEN 02/12 FØRE Var HOVEDFUNN HØST Økning i tilgjengelighet og bruk av GHB/GBL Økning

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 02/11 Forfattere: Liv Flesland, Randi Vartdal Knoff og Else Kristin Utne Berg

Stiftelsen Bergensklinikkene ISSN 1504 7741. Heftets tittel: Føre Var 02/11 Forfattere: Liv Flesland, Randi Vartdal Knoff og Else Kristin Utne Berg Kompetansesenter Rus (KoRus) region vest Bergen, er ett av syv regionale kompetansesentra innen rusfeltet i Norge, med regionalt ansvar for Hordaland og Sogn og Fjordane. Arbeidsområder er innenfor forebygging,

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

RUSTRENDER I BERGEN VÅR TIL HØST 2006 NR. 2-2006 Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene

RUSTRENDER I BERGEN VÅR TIL HØST 2006 NR. 2-2006 Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene RUSTRENDER I BERGEN VÅR TIL HØST 2006 NR. 2-2006 Jane Mounteney og Liv Flesland Stiftelsen Bergensklinikkene HOVEDFUNN Økning i bruk og tilgjengelighet av anabole steroider Fortsatt økning i misbruk og

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

HOVEDFUNN HØST 2009 VÅR 2010 01/10. stiftelsen bergensklinikkene

HOVEDFUNN HØST 2009 VÅR 2010 01/10. stiftelsen bergensklinikkene Økning i tilgjengelighet og bruk av GHB og GBL Økning i bruk av Rivotril Økning i tilgjengelighet, men nedgang i bruk av Xanor Nedgang i tilgjengelighet, men økning i bruk av anabole steroider RESYMÈ 01/10

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

VÅR TIL HØST 2004. HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol. En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer

VÅR TIL HØST 2004. HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol. En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer VÅR TIL HØST 2004 HOVEDFUNN Ingen store endringer når det gjelder alkohol En relativt stabil situasjon med hensyn til illegale stoffer En økning i tilgjengelighet av kokain Et sammensatt bilde for misbruk

Detaljer

Arne Johannesen Avd. Psykisk helsevern og rus Helsedirektoratet. Rusmiddelhåndtering i kommunehelsetjenesten

Arne Johannesen Avd. Psykisk helsevern og rus Helsedirektoratet. Rusmiddelhåndtering i kommunehelsetjenesten Arne Johannesen Avd. Psykisk helsevern og rus Helsedirektoratet Rusmiddelhåndtering i kommunehelsetjenesten Alkoholforbruk per innbygger 15 år og over (1851-2008) i Norge Liter ren alkohol 8 Alkohol totalt

Detaljer

HORNINDAL KOMMUNE Sakspapir

HORNINDAL KOMMUNE Sakspapir HORNINDAL KOMMUNE Sakspapir SAKSGANG Styre, råd, utval m.m. Møtedato Saksnr.: Saksbehandlar Utval for Oppvekst og Helse 04.11.2008 037/08 MO Kommunestyret 13.11.2008 072/08 MO Saksansvarleg: Eirik Natvik

Detaljer

Rusmiddelstatistikk Folkehelseinstituttet. Funn i blodprøver hos bilførere med mistanke om påvirkning

Rusmiddelstatistikk Folkehelseinstituttet. Funn i blodprøver hos bilførere med mistanke om påvirkning Rusmiddelstatistikk Folkehelseinstituttet Funn i blodprøver hos bilførere med mistanke om påvirkning 28 INNHOLD Kap 1 Innledning... 3 Ca 1 rusmiddelanalyser i blod- og pusteprøver av bilførere... 3 Alkohol

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Rusmiddelstatistikk. Divisjon for rettsmedisinske fag

Rusmiddelstatistikk. Divisjon for rettsmedisinske fag 2014 Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt for påvirket kjøring 2013 Divisjon for rettsmedisinske fag Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt for påvirket kjøring

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015

Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015 Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015 Utforskaren Hovudområdet grip over i og inn i dei andre hovudområda i faget, og difor skal ein arbeide med kompetansemåla i utforskaren samtidig med at ein arbeider

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Rusmiddelstatistikk. Område for rettsmedisinske fag

Rusmiddelstatistikk. Område for rettsmedisinske fag 2016 Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt for påvirket kjøring 2015 Område for rettsmedisinske fag Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt for påvirket kjøring

Detaljer

RAPPORTERING AV TRENDER I FORHOLD TIL TILGJENGELIGHET OG BRUK AV RUSMIDLER I BERGEN...

RAPPORTERING AV TRENDER I FORHOLD TIL TILGJENGELIGHET OG BRUK AV RUSMIDLER I BERGEN... Innhold RAPPORTERING AV TRENDER I FORHOLD TIL TILGJENGELIGHET OG BRUK AV RUSMIDLER I BERGEN... 1 FØRE VAR -RAPPORT NR.1, 2005... 1 FREMGANGSMÅTE... 1 FØRE VAR -PARTNERE... 2 METODER... FØRE VAR-RAPPORT...

Detaljer

Hvilken nytte har Folkehelseinstituttet av Statens vegvesens ulykkesanalyser? Hallvard Gjerde 22. september 2015

Hvilken nytte har Folkehelseinstituttet av Statens vegvesens ulykkesanalyser? Hallvard Gjerde 22. september 2015 Hvilken nytte har Folkehelseinstituttet av Statens vegvesens ulykkesanalyser? Hallvard Gjerde 22. september 2015 2 Folkehelseinstituttets oppgaver Helseovervåking Epidemier Miljøhendelser Store ulykker

Detaljer

Førespurnad om deltaking i forskingsprosjekt. Kontrollgruppe til forskingsprosjekt for behandling av sjukleg overvektige personar

Førespurnad om deltaking i forskingsprosjekt. Kontrollgruppe til forskingsprosjekt for behandling av sjukleg overvektige personar Førespurnad om deltaking i forskingsprosjekt Kontrollgruppe til forskingsprosjekt for behandling av sjukleg overvektige personar Bakgrunn og hensikt Dette er eit spørsmål til deg om å ta del i ein studie

Detaljer

Få endringer i tilgjengelighet og bruk når det gjelder flertallet av de illegale rusmidlene. En økning i alkoholsalg i de siste 6 månedene

Få endringer i tilgjengelighet og bruk når det gjelder flertallet av de illegale rusmidlene. En økning i alkoholsalg i de siste 6 månedene HØST 2002 TIL VÅR 2003 HOVEDFUNN Få endringer i tilgjengelighet og bruk når det gjelder flertallet av de illegale rusmidlene En økning i alkoholsalg i de siste 6 månedene En utflatning og mulig reduksjon

Detaljer

Stiftelsen Bergensklinikkene... 11. Alkoholsalgsdata... 11 Vinmonopolet... 11 Vectura as... 12 Hansa Borg Bryggerier ASA... 13 Coop Hordaland...

Stiftelsen Bergensklinikkene... 11. Alkoholsalgsdata... 11 Vinmonopolet... 11 Vectura as... 12 Hansa Borg Bryggerier ASA... 13 Coop Hordaland... FORORD Stiftelsen Bergensklinikkene har gleden av å presentere Føre Var-rapporten om rustrender i Bergen for perioden oktober 200 til mars 2004. Dette er den tredje Føre Var-rapporten siden Stiftelsen

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Grunnkurs i rusrelatert problematikk 5. mars 2014

Grunnkurs i rusrelatert problematikk 5. mars 2014 Grunnkurs i rusrelatert problematikk 5. mars 2014 OPIATER Avdelingsoverlege Finn Johansen Rogaland A-senter Heroin virkning og adferd - Hva er opiater? Heroin virkning og adferd - Hva er opiater? - Medikamenter

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff FØRE RUSTRENDER I BERGEN 02/13. Kompetansesenter Rus region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene

Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff FØRE RUSTRENDER I BERGEN 02/13. Kompetansesenter Rus region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene Kompetansesenter Rus region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene Liv Flesland & Randi Vartdal Knoff RUSTRENDER I BERGEN 02/13 FØRE Var Nedgang i bruk av GHB/GBL Stabil bruk, men økning i tilgjengelighet

Detaljer

Framtidige behov for hjelpemiddel

Framtidige behov for hjelpemiddel Framtidige behov for hjelpemiddel AV SIGURD GJERDE SAMANDRAG Hjelpemiddelformidling er ein stor og viktig del av hjelpetilbodet for alle med funksjonsvanskar. Samfunnet satsar store ressursar på formidling

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

Rusmiddelstatistikk. Divisjon for rettsmedisin og rusmiddelforskning

Rusmiddelstatistikk. Divisjon for rettsmedisin og rusmiddelforskning 2013 Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt for påvirket kjøring 2012 Divisjon for rettsmedisin og rusmiddelforskning Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt

Detaljer

Farleg avfall i Nordhordland

Farleg avfall i Nordhordland Farleg avfall i Nordhordland Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder i Nordhordland. April, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking om korleis 15 ulike

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Narkotika- og dopingstatistikk 2010

Narkotika- og dopingstatistikk 2010 Narkotika- og dopingstatistikk 2010 Denne versjonen gir en oversikt over antall beslag og beslaglagt mengde narkotika i 2010 fordelt på de største stofftypene. Fullstendig statistikk med analyser og distriktsvis

Detaljer

Kristiansand kommune. Føre Var 2011

Kristiansand kommune. Føre Var 2011 Kristiansand kommune Føre Var 2011 Forord I denne Føre Var-rapporten dokumenterer vi forekomsten av mange ulike rusmidler. Hensikten med undersøkelsen er å få frem hvilke rusmidler som er tilgjengelige

Detaljer

Funn i blodprøver hos bilførerere mistenkt for påvirket kjøring 2010

Funn i blodprøver hos bilførerere mistenkt for påvirket kjøring 2010 2011 Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførerere mistenkt for påvirket kjøring 2010 Divisjon for rettsmedisin og rusmiddelforskning Rusmiddelstatistikk Funn i blodprøver hos bilførere mistenkt

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Forord. Bergen, 28. juni 2012 Kompetansesenter Rus - region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør

Forord. Bergen, 28. juni 2012 Kompetansesenter Rus - region vest Bergen Stiftelsen Bergensklinikkene. Erling Pedersen Adm.direktør Forord Kompetansesenter Rus - region vest Bergen (KoRus Bergen), Stiftelsen Bergensklinikkene presenterer med dette den 19. Føre Varrapporten om russituasjonen i Bergen. Føre Var rapporteres og kommuniseres

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Samandrag Omlag 51 700 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 4. kvartal 2008 (veke 40 til 52). Dette er omlag det same som førre kvartal då 51 000 hushaldskundar

Detaljer

Fakta om ulike rusmidler

Fakta om ulike rusmidler RUS OG ARBEIDSLIV Fakta om ulike rusmidler Vanlig å dele inn i ulike grupper Sentraldempende Inhalerbare PCP (phencyclidin) Cannabis Sentralstimulerende Hallusinogener Opioider Inntaksmåter Oralt Injeksjon

Detaljer

Stråling frå elektronisk kommunikasjon

Stråling frå elektronisk kommunikasjon Stråling frå elektronisk kommunikasjon Ei orientering frå Statens strålevern og Post- og teletilsynet Kva er stråling? I kvardagen omgjev vi oss med ulike typar stråling, frå både naturlege og menneskeskapte

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Rusmidler og trafikksikkerhet. Hallvard Gjerde. 5. april 2016

Rusmidler og trafikksikkerhet. Hallvard Gjerde. 5. april 2016 Rusmidler og trafikksikkerhet Hallvard Gjerde 5. april 2016 2 Disposisjon Litt om trafikkfarlige stoffer Hvordan bestemmes risikoen Forekomst av rusmidler ved trafikkulykker Hvilke førerfeil er sterkest

Detaljer

Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016

Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016 Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016 Veke Kunnskapsløftet Emne: Læremiddel: Lærebok: Kosmos 10 34-36 -gjere greie for korleis ulike politiske parti fremjar ulike verdiar og interesser, knyte dette

Detaljer

Forvaltningsrevisjon «Pleie og omsorg - årsak til avvik mot budsjett og Kostra-tal»

Forvaltningsrevisjon «Pleie og omsorg - årsak til avvik mot budsjett og Kostra-tal» Notat Til: Kopi: Frå: Kommunestyret og kontrollutvalet Arkivkode Arkivsaknr. Løpenr. Dato 216 13/1449-13 10263/15 28.01.2015 Forvaltningsrevisjon «Pleie og omsorg - årsak til avvik mot budsjett og Kostra-tal»

Detaljer

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar.

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Av Ane Landøy og Angela Repanovici Hausten 2007 gjorde Universitetsbiblioteket i Bergen og the Central Library of Transylvania University,

Detaljer

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE SPØRJEGRANSKING Om leselyst og lesevanar blant unge SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE Irene, Terese, Sigurd, Lars i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 INNHALD Innleiing... 3 Diagram og Kommentarar...

Detaljer

Om vestibularisnevritt

Om vestibularisnevritt svimmel - vestibularisnevritt - langvarig svimmelheit Om vestibularisnevritt Vestibularisnevritt er ein sjukdom i det indre øyret og er ei av dei vanlegaste årsakene til svimmelheit. Tilstanden kan bli

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå.

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå. 13. POLYGONDRAG Nemninga polygondrag kjem frå ein tidlegare nytta metode der ein laga ein lukka polygon ved å måle sidene og vinklane i polygonen. I dag er denne typen lukka polygon lite, om i det heile

Detaljer

TRENG DU VAREOPPTELJING I SKOGEN DIN?

TRENG DU VAREOPPTELJING I SKOGEN DIN? TRENG DU VAREOPPTELJING I SKOGEN DIN? Du kan no få oversyn over kva for ressursar og verdiar du har i skogen din. Okt-13 Kva er ein skogbruksplan? Ein skogbruksplan inneheld areal-, miljø- og ressursoversikt

Detaljer

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Dato: 29.02.2012 Ansvarlig: TSH Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Unge funksjonshemmede takkar for høvet til å kommentera departementet sitt framlegg

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

NEI TAKK CANNABIS HASJ - MARIHUANA - HASJOLJE

NEI TAKK CANNABIS HASJ - MARIHUANA - HASJOLJE NEI TAKK CANNABIS HASJ - MARIHUANA - HASJOLJE KVA ER CANNABIS? Cannabis er det mest brukte narkotiske stoffet i Noreg, og er på verdsbasis det mest utbreidde ulovlege rusmiddelet når det gjeld både dyrking

Detaljer

FØRE VAR RUSTRENDER I BERGEN 02/15 STIFTELSEN BERGENSKLINIKKENE LIV FLESLAND & RANDI VARTDAL KNOFF KOMPETANSESENTER RUS REGION VEST BERGEN

FØRE VAR RUSTRENDER I BERGEN 02/15 STIFTELSEN BERGENSKLINIKKENE LIV FLESLAND & RANDI VARTDAL KNOFF KOMPETANSESENTER RUS REGION VEST BERGEN KOMPETANSESENTER RUS REGION VEST BERGEN STIFTELSEN BERGENSKLINIKKENE LIV FLESLAND & RANDI VARTDAL KNOFF RUSTRENDER I BERGEN 02/15 FØRE VAR HOVEDFUNN 2015 Økning i tilgjengelighet og bruk av ecstasy/mdma

Detaljer