Eit lite mirakel LEILIGHET PEN 2-ROMS LEILIGHET INKL. MØBLER. STOR SOLRIK TERRASSE.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "www.sunnhordland.no Eit lite mirakel LEILIGHET PEN 2-ROMS LEILIGHET INKL. MØBLER. STOR SOLRIK TERRASSE."

Transkript

1 BRILLER KONTAKTLINSER SYNSPRØVER UR KIKKERTER På AMFI er himmelen alltid blå FREDAG 7. mars 204 Nr årg. Laussal kr 20,-. Tlf AMFI STORD AMFI.NO/STORD Eit lite mirakel Hadde Sofie blitt fødd halvanna veke tidlegare, hadde ho truleg blitt lagt til sides for å døy. Det kunne også blitt resultatet for Isabella. Me har møtt fem familiar som har gått gjennom tøffe EiendomsmeglerVest tider med sjukdom og sjukehusopphald. Dei har historier om frykt og frustrasjon, men først og fremst om glede og takksemd. Side 5-24 BOLIG TIL SALGS På emvest.no finner du utfyllende informasjon om alle våre salgsobjekter. Kundeservice tlf Bolig PEN 2-ROMS INKL. MØBLER. STOR SOLRIK TERRASSE. Tirs. mars 7:00-7: GULLSKAR P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968 EiendomsmeglerVest Bolig Bolig PRISANT ,- AND.GJELD ,- TOTALT ,- FELLESUTG ,- pr. mnd. OMK. 2,5 % BOLIG TIL SALGS ner du utfyllende informasjon om alle våre salgsobjekter. Kundeservice tlf BOLIG LEIRVIK TIL SENTRUM SALGS FIN 2-ROMS. SENTRAL BELIGGENHET NÆR KVÆRNER OG På emvest.no finner du utfyllende informasjon om alle våre salgsobjekter. Kundeservice tlf Tirs. mars 6:00-7: GULLSKAR 7 P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968 PEN 2-ROMS INKL. MØBLER. STOR SOLRIK TERRASSE. Visningar veke og 2 ADRESSE: Gullskar OPPDRAGSANSVARLEG: Gudny E. Kydland tlf FIN 2-ROMS. SENTRAL Tirs. BELIGGENHET. mars. kl NÆR 7.00 KVÆRNER OG LEIRVIK SENTRUM Tirs. mars 7:00-7: GULLSKAR P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968 PRISANT ,- AND.GJELD ,- TOTALT ,- FELLESUTG ,- pr. mnd. OMK. 2,5 % ADRESSE: Gullskar 7 OPPDRAGSANSVARLEG: Gudny E. Kydland tlf GULLSKAR 7 Tirs. Tirs. mars 6:00-7:00. mars. kl PEN 2-ROMS INKL. MØBLER. STOR SOLRIK TERRASSE. FIN 2-ROMS. SENTRAL BELIGGENHET NÆR KVÆRNER OG LEIRVIK SENTRUM Tirs. mars 7:00-7: FINT OPPUSSSET 3-ROMS MED NY BALKONG. USJENERT BELIGGENHET I TOPPETASJEN MED TRAPPEFRI ADKOMST. Tirs. mars 6:00-7: GULLSKAR P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968 PRISANT ,- AND.GJELD ,- TOTALT ,- FELLESUTG ,- pr. mnd. Ons 9. OMK. mars 2,5 % 6:00-7:00 NB! MOB. 99 GULLSKAR P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968 ÅDLAND - STORD BØMLO ADRESSE: Skarpeteigen 26 F ÅDLAND - ADRESSE: STORD Selsvegen 9 OPPDRAGSANSVARLEG: SKARPETEIGEN OPPDRAGSANSVARLEG: 26 F Ons 9. mars 6:00-7:00 NB! Gudny E. Kydland tlf Ørjan Stokka tlf FINT OPPUSSSET 3-ROMS MED NY BALKONG. USJENERT BELIGGENHET I TOPPETASJEN MED TRAPPEFRI ADKOMST. Ons kl NB! Man. 0. mars. kl P-ROM 67m² BRA 67m² TOMT 3390m² Fellestomt BYGGEÅR 996 PRISANT ,- AND.GJELD ,- TOTALT ,- FELLESUTG. QR LINK 2.300,- TIL PROSPEKTET pr. mnd. LESER OMK. 2,5 LASTES % dok. NED avg. VIA APPSTORE PRISANT ,- OMK. + 2,5% dok.avg. ÅDLAND - STORD SKARPETEIGEN 26 F 67 2 P-ROM 67m² BRA 67m² TOMT 3390m² Fellestomt BYGGEÅR 996 PRISANT ,- AND.GJELD ,- TOTALT ,- FELLESUTG ,- pr. mnd. OMK. 2,5 % dok. avg. PRISANT ,- OMK. + 2,5% dok.avg. BREMNES - STAVLAND ADRESSE: Stavlandsvegen 99 OPPDRAGSANSVARLEG: Ørjan Stokka tlf Man. 0. mars. kl P-ROM m² BRA m² BYGGEÅR 968

2 fredag 7. mars Ivo blei fødd tre månader for tidleg, og budde dei første månadane av livet på sjukehus. EIN NEVE STOR Kvart tiande barn som blir fødd i Norge, kjem meir enn tre veker før termin. Det er likevel eit fåtal som blir rekna som ekstremt premature. Skal dei aller minste klara seg, må dei klamra seg til livet i ein kvardag med umodne organ og store smerter. Prematur

3 6 fredag 7. mars 204 Ivo FØDD VEKE 28 Anne Marta Hillesøy kombinerer kroppskontakt og mating, med morsmjølk i sonde. Det første biletet pappa Per Egil Larsen tok av vesle Ivo skulle ingen få sjå. Ikkje før mora hadde sett det. Når eg gjekk att og fram med det vesle reagensrøyret visste eg i alle fall at eg gjorde noko nyttig Per Egil Larsen Frå sambuaren blei trilla vekk i all hast, gjekk det 20 minutt til Per Egil Larsen blei gratulert som far til Ivo.

4 fredag 7. mars Den første tida blei Ivo liggande på Barneklinikken, medan mora låg på Kvinneklinikken til Haukeland. EG TENKTE BERRE AT det skulle vera litt plagsamt å vera gravid, seier Anne Marta Hillesøy. Difor trudde ho ikkje det var noko alvorleg, då ho 28 veker ut i svangerskapet blei slakk og byrja å hovna opp. Ho valde likevel å måla blodtrykket, som viste seg å vera urovekkande høgt. Etter ein telefonsamtale med ein lege, kom ho fram til at det var verd å sjekka nærmare. Då ho kom til legen var det ingen tvil: Ho skulle rett til sjukehuset. Der blei ho liggande i to døgn før ho blei sendt vidare til Haukeland. Det gjekk tre dagar til før ho byrja å bli skikkeleg dårleg. Eg fekk vondt i magen, nett som kramper, og fekk ein del medisin for å halda ting i sjakk. Så hugsar eg eigentleg ikkje så mykje meir av kva som skjedde, seier Anne Marta. Det gjer derimot barnefaren, Per Egil Larsen. Han fortel at det stod ei jordmor og lytta på magen til Anne Marta, då ho høyrde ei brå endring. Eg hugsar ho ringde etter lege, og sa at det ikkje burde gå lang tid før han dukka opp. Då legen kom hadde Anne Marta byrja å blø. Då sa jordmora berre: Vi må forløse nå! 20 lange minutt seinare blei Per Egil gratulert som far, etter eit vellukka keisarsnitt. Eg stod der berre og prøvde å gro inn i veggen for å ikkje gå i vegen. Dei 20 minutta tenkte eg eigentleg berre på at eg kanskje kunne risikera å måtta reisa heim frå Eg tenkte berre at det skulle vera litt plagsamt å vera gravid Anne Marta Hillesøy sjukehuset åleine med barnet. Eventuelt at eg måtte gå opp til Anne Marta og fortelja at det ikkje hadde gått bra, seier Per Egil. Medan Anne Marta trong tida til å koma seg etter operasjonen, blei vesle Ivo teken vare på av dei tilsette på Barneklinikken. Per Egil prøvde så godt han kunne å gjera nytte for seg. Eg gjekk att og fram, og var ei stund hos han og ei stund hos henne. Anne Marta låg på Kvinneklinikken, og fekk ikkje sjå Ivo sjølv, så eg tok bilete av han med telefonen som eg kunne gå og visa henne, seier Per Egil. Det biletet skulle ingen andre få sjå. I alle fall ikkje før han hadde vist det til Anne Marta. Heile situasjonen var rar for den nybakte faren, som til dagleg jobbar som fotograf i Sunnhordland, og har som mål at flest mogleg skal sjå bileta han tar. Brått var eit bilete på telefonen det mest intime han hadde. Dei neste dagane blei han gåande mellom dei to klinikkane. Det var forferdeleg lite eg kunne gjera. Men på Barneklinikken sa dei at eg kunne gå og be henne pumpa seg for mjølk, så eg gjorde det. Når eg gjekk att og fram med det vesle reagensrøyret visste eg i alle fall at eg gjorde noko nyttig, seier Per Egil. Etter ei lita veke på Haukeland fekk den vesle familien reisa til Haugesund. Der blei foreldra buande på hotell heile sommaren, medan Ivo låg på sjukehuset. Dagane brukte dei saman med Ivo, men dei små turane dei tok ut av sjukehuset gjorde godt i den lange sjukehusperioden. Berre det å ha det heilt stille ei lita stund, var veldig godt. Inne på avdelinga hans var det heile tida susing og plinging frå alle apparata. Du blir veldig sliten av det, fortel Per Egil. NOKRE GODE STEINKAST unna heimen til Per Egil og Anne Marta på Koløyholmen bur Ansgar og Inger Elin Helland. For snart 8 år sidan fekk dei dottera Edith, 3 veker før tida. No lever Edith eit vanleg ungdomsliv, og merkar lite og ingenting til at ho tjuvstarta livet med tre månader. Det er heller ikkje mykje som vitnar om skadde lunger, som er det organet som oftast får redusert funksjon ved prematurfødslar, når ho bles i munnstykket som kornettist i Fitjar skulekorps. Heller ikkje når ho syng solo på jam saman med faren. At det skulle bli reslutatet var langt frå sjølvsagt då ho blei fødd. Ho svelt nesten ihel i livmora, og tilstanden blei verre og verre då dette blei oppdaga. Då handla det berre om å få henne ut så fort som mogleg, fortel Ansgar. Beskjeden dei fekk på Haukeland var at ho neppe ville overlevd eit døgn til i mora sitt liv. Ho var som ein liten kylling. Berre skinn, og ikkje noko anna, seier Ansgar. Det sjette døgnet etter fødselen fekk dei beskjed om at dei kunne senka skuldrene. Fram til me fekk den beskjeden var det null forhåpningar. Eg fekk spørsmål om me hadde funne eit namn til henne, og spurde kvifor dei ville vita det. Då sa legen at det mest truleg ikkje ville gå bra, og at jenta då skulle ha eit namn, fortel Ansgar. Sjølv om kona låg på sjukehus, og dottera kjempa for livet, måtte Ansgar tilbake på jobb etter få dagar. Det var det verste for meg, at eg ikkje kunne vera der med dei. Kroppen var på jobb på Stord, men hovudet var på Haukeland. Det var heilt pyton. Eg køyrde heim frå jobb, men hugsa ikkje ein gong at eg hadde køyrd heim. Det var heilt orkan i hovudet, fortel Ansgar. Samstundes låg Inger Elin på Haukeland og klarde ikkje heilt å ta innover seg at ho var blitt mor. Alle snakka om korleis det skulle vera å bli mor. For meg gjekk det nesten eit døgn før eg fekk sjå jenta, og då var eg attpåtil førstegongsfødande. På eitt eller anna vis føler eg at eg distanserte meg litt. Du held litt avstand i frykt for at det skal gå gale, seier Inger Elin. Prematur

5 8 fredag 7. mars 204

6 fredag 7. mars PREMATUR FØDSEL Alle fødslar som skjer før utgangen av den 37. svangerskapsveka blir rekna som premature. prosent av alle svangerskap som passerte veke 2 enda i 202 før veke 37, og er altså rekna som prematurfødslar. Premature born er lite rusta for livet utføre livmora, særleg på grunn av lite utvikla organ. Eit av dei vanlegaste problema for premature born er dårleg utvikla lunger. Av alle levandefødte born i Norge er om lag 2,7 prosent mellom 2000 og 20 gram, prosent er mellom 0 og 999 gram, 0,5 prosent er mellom 000 og 499 gram og 0,3 prosent mellom 0 og 999 gram. Dess mindre barnet er, dess større er sjansane for at det ikkje vil klara seg. Kjelde: Store medisinske leksikon Prematur

7 20 fredag 7. mars 204 DET GÅR EI GRENSE for kva tid legane startar livreddande behandling av ekstremt tidleg fødde born. For kvart barn blir det gjort ei individuell vurdering, men dei aller fleste som blir fødd før det har gått 23 veker av svangerskapet, blir ikkje rekna som levedyktige. Dermed får dei heller ikkje behandling, og blir lagt til sides for å døy. Då vatnet gjekk for Anja Totlandsdal i veke 20, fekk ho beskjed om å førebu seg på at svangerskapet truleg ville enda som ein seinabort. Eg fekk beskjed om at det ikkje kom til å gå bra, fortel Anja. Medan ho blei køyrd til sjukehus med ambulanse, blei far til barnet, Martin Tio, igjen heime på Tysnes med dei andre borna på fem og ti år. Dermed var ho åleine på sjukehuset då seinabort blei eit tema. Det valet ville ho ikkje På eitt eller anna vis føler eg at eg distanserte meg litt. Du held avstand i frykt for at det skal gå gale ta utan å snakka med faren først. Han kom og henta meg på sjukehuset, og me skulle etter planen tilbake til kontroll nokre dagar seinare. Men dagen etter vakna eg med blødningar, og me for til sjukehuset igjen. Då var det ikkje meir Inger Elin Helland snakk om seinabort. Dei skulle sjå det an, sa dei, og eg fekk beskjed om å ta det med ro, seier Anja. Etter eit par veker fekk ho på ny blødningar, og blei køyrt til Stord sjukehus. Då var ho nesten 23 veker ut i svangerskapet. Denne gongen var blødningane kraftigare, og eg blei liggande på sjukehuset i tre dagar før eg reiste heim igjen. Dagen etter byrja riene, fortel Anja. Då gjekk turen igjen til Stord sjukehus. Men det gjekk ikkje lange tida før ho blei frakta vidare med luftambulanse til Haukeland, der ho fekk riedempande behandling, som sette ein mellombels stoppar for fødselen. Ho fekk også ei lungemodningssprøyte, som skulle hjelpa til å utvikla lungene til barnet, for å auka overlevingssjansane. Igjen blei Anja si oppgåve å ta det mest mogleg med ro. Det gjekk i fem dagar før riene starta igjen for fullt. Dei sa til meg at det truleg berre var kynnarar, men eg kjende at det var alvor då riene auka på og berre blei verre og verre, fortel Anja. Ho hadde rett. 4. september nesten fire månader før termin kom ei lita jente på 595 gram til verda. Martin og Anja var ikkje sjølv med i vurderinga, men fekk beskjed om at det skulle «satsast på» Sofie dersom legane såg det som realistisk å lukkast. Me hadde fått beskjed om at det var femti prosent sjanse for at dei ville prøva å halda liv i henne. Difor var det veldig godt å sjå at dei byrja å jobba med henne med ein gong ho kom ut, fortel Martin. Dei neste dagane gjekk han med høge skuldre, og håpa på det beste. Eg kunne i grunn ikkje heilt tru at det kunne gå an å redda henne. Ho var så lita. Det var veldig spesielt å sjå. Ho var jo ferdig, og hadde fingrar og ter og alt sånn, men det var veldig spesielt å tenkja seg at ho skulle overleva, seier Martin. Dei stolte foreldra sit i eit besøksrom i fjerdeetasje på Barneklinikken på Haukeland. I resten av avdelinga ligg roen som ei dyne over den forsiktige aktiviteten. Her ligg både dei minste borna, og dei med dei største utfordringane. På døra inn til avdelinga heng ein lapp med oppmoding om å ta omsyn til dei små. Det einaste som bryt stilla er summinga frå pustemaskinane og andre nødvendige apparat. Sofie søv. Ho treng å samla krefter før heimreise. Sjølv om det no ser ut til å gå bra, har månadane sidan fødselen vore langt frå smertefrie. Då ho var seks veker gamal blei ho skikkeleg sjuk. Då var det gått hol på tarmen hennar, slik at det kom avføring i buken og infeksjon i kroppen. Det var nokre tøffe veker, der ho var skikkeleg dårleg. Me fekk i grunn beskjed om at det ikkje var meir dei kunne gjera for henne på sjukehuset, og at det var heilt opp til Sofie om det skulle gå bra. Det gjorde det heldigvis, seier Martin. Etter nesten fem månader på sjukehuset skal Anja, Martin og Sofie snart få reisa heim. Det ser heile familien fram til. Grunna frykten for det såkalla RS-viruset har nemleg avdelinga vore stengt for besøkande born under skulealder heile vinteren. I praksis har det resultert i at Sofie sine storesøsken på fem og ti år knapt har fått sjå det nye familiemedlemmet, medan far og mor har pendla mellom Haukeland og heimen på Tysnes. Innimellom har me tenkt at Sofie heldigvis ikkje kjem til å hugsa noko av dette sjølv. Men me har laga ei dagbok til henne, der me har skrive litt og limt inn eit bilete frå kvar dag på sjukehuset. Det har blitt ei ganske stor bok, seier Martin. SJØLV OM VEKETALET er viktig, er det ikkje dette åleine som avgjer lagnaden til borna som kjem tidlegast til verda. Ulike faktorar i svangerskapet, saman med fødselsvekta, er vel så viktige i legane si vurdering av om barnet har livets rett. På Haukeland har dei ei nedre grense på 400 gram, men overlege Hallvard Reigstad reknar alle born som er under 000 gram når dei blir fødd som særleg krevande. Dei har mange umodne organ. Hjernen er umoden, med stor risiko for hjerneblødningar. Lungene er umodne, og borna treng ofte pustehjelp. Dei har også ein umoden tarm, som gjer at dei treng kunsting næring over lengre tid, med risiko for at tarmen sprekk og at barnet må opererast, seier Reigstad. Når avgjerda er tatt om å gje eit barn behandling, betyr ikkje det at Reigstad sin jobb er gjort. Gjennom heile behandlinga gjer han fortløpande vurderingar av kva prognosar barnet kan få. Ein viktig føresetnad for å starta behandling for dei minste, er at me er klare EdithFØDD VEKE 27 For snart 8 år sidan fekk Inger Elin Helland dottera Edith, 3 veker før tida.

8 fredag 7. mars Ansgar Helland synest det var tungt å måtta gå på jobb på Stord, medan dottera kjempa for livet på Haukeland. Edith Helland både syng og spelar i koprs. FØDD VEKE 29 Sofie Martin Tio og Anja Totlandsdal gler seg til å få reisa heim med Sofie. Eg kunne i grunn ikkje heilt tru at det kunne gå an å redda henne. Ho var så lita Martin Tio Prematur

9 22 fredag 7. mars 204 Isabella FØDD VEKE 26 Lena Kjær-Johansen og Oddgeir Træet kunne eigentleg ikkje få fleire born. Så kom Isabella. til å stoppa behandlinga dersom ting går dårleg. Viss det er openbart at barnet vil få alvorlege komplikasjonar må me tenkja oss om, og bestemme oss for om det er rett å fortsetja behandlinga, seier Reigstad. Isabella var 33 cm lang og 900 gram då ho melde sin ankomst 0. februar 203. Det eine året ho har levd, har den vesle jenta frå Fitjar tidobla vekta. No nærmar ho seg ti kilo. Me har vore utruleg heldige. Immunsforsvaret er så som så, og ho går stort sett rundt og snufsar. Men det er ingenting i forhold til kva ho kunne ha fått av problem, seier mamma Lena Kjær-Johansen. Dei kunne eigentleg ikkje få fleire born, Lena Kjær-Johansen og Oddgeir Træet. Etter at dei fekk det første barnet sitt nokre år tidlegare, fekk Lena påvist livmorhalskreft, og det meste av livmorhalsen blei operert vekk. Me fekk beskjed om at me ikkje ville få fleire born. Men så gjekk det likevel, og me fekk Isabella. Me kallar henne berre det vesle mirakelet vårt, seier Lena. På grunn av operasjonen til Lena, følgde dei ekstra godt med i svangerskapet, og var til ein viss grad førebudde på at det kunne bli tidleg fødsel. Då vatnet gjekk i veke 24 var det likevel berre ein tanke som stod i hovudet på Lena. Ein viktig føresetnad for å starta behandling for dei minste, er at me er klare til å stoppa behandlinga dersom ting går dårleg Hallvard Reigstad No mister me henne, tenkte eg. Eg visste jo ikkje at eg kunne ligga i fleire veker utan fostervatn, seier Lena. Det første som skjedde då ho kom til Haukeland, var at ho fekk ei sprøyte i låret. Eg visste jo ikkje kva dette var då, men fekk seinare vita at det var ei lungemodningssprøyte som skulle auka sjansane for at lungene til barnet skulle fungera. Alt gjekk så fort at det ikkje var tid til å forklara noko som helst. Eg var på ein måte i sjokktilstand, seier Lena. Sjølv om legane på Haukeland var klare på at det kunne gå bra, såg ho mørkt på det. Og det blei ikkje lettare

10 fredag 7. mars Peder FØDD VEKE 29 Det var berre å kryssa fingrar og alt som går an å kryssa, og be til høgare makter om at det skulle gå bra. Lene Charlotte Vatna Me kallar henne berre det vesle mirakelet vårt Lena Kjær-Johansen Etter tre problemfrie svangerskap fekk Leif Gunnar og Lene - Charlotte Vatna i pose og sekk då dei venta Peder. dei neste vekene, då ho ikkje kunne gjera anna enn å ligga i ro og venta. Det å ligga rett ut på sjukehuset i to veker var ekstremt vanskeleg. Det presset på at eg måtte halda inne, og at det på ein måte var min jobb å få henne til å bli der, var ei stor påkjenning. Den dagen ho bestemte seg for å komma ut var det nesten som ein lettelse. Då var det ikkje lenger min jobb, og nokon andre kunne overta, seier Lena. DEN SAME OPPLEVINGA hadde Leif Gunnar og Lene Charlotte Vatna. Lene Charlotte blei akutt lagt inn i veke 20, og fekk relativt dårlege prognosar. Då hadde dei alt vore inn og ut av Stord sjukehus sidan starten av svangerskapet, på grunn av komplikasjonar som ingen heilt klarte å setja merkelapp på. Me visste at det var for tidleg, og trudde ikkje det var noko håp. Det var eit slag for oss. Me har tre born frå før, og hadde ingen problem i nokon av svangerskapa. Denne gongen fekk me det i pose og sekk, seier Leif Gunnar. Medan Lene Charlotte fekk beskjed om å ta livet med ro, brukte Leif Gunnar det meste av både tid og krefter for å gjera kvardagen til dei tre borna så normal som råd. Me måtte berre prøva å få dagane til å gå. Det var berre å kryssa fingrar og alt som går an å kryssa, og be til høgare makter om at det skulle gå bra, seier Lene Charlotte. Då ho kom 27 veker ut i svangerskapet, fekk familien beskjeden dei hadde venta på i fleire veker: Dei kunne ta det med ro. Alt skulle gå bra. Me fekk vel eigentleg beskjed om at me kunne rekna med at resten av svangerskapet skulle bli normalt. Då skulle liksom alle problema me hadde hatt undervegs vera over, men det var dei ikkje, fortel Leif Gunnar. Berre to veker seinare blei nemleg fagfolka sine spådomar gjort grundig til skamme. Det byrja om natta, og då eg kom opp til sjukehuset her var det alt byrja å bli opning, fortel Lene Charlotte. Ho blei sendt rett til Haugesund, der dei klarte å stoppa fødselen ei stund. Men det gjekk berre i nokre få timar. Klokka var det klart at fødselen ikkje let seg utsetja lenger, og ein liten time seinare, grytidleg på morgonen 2. november, var Peder ute. Dermed starta ein to månader lang periode med pendling mellom Hornelandsvågen og Haugesund. Me håpte heile tida at me skulle få han heim til jul, og fekk han heim 20. desember, knapt 900 gram tung. Det var ei fin julegåve, men me gjekk litt på nåler. Det blei ei veldig roleg jule- og nyttårshelg i heimen. Prematur

11 24 fredag 7. mars 204 Først fekk dei Dozer, så fekk dei Ivo. No har Per Egil Larsen og Anne Marta Hillesøy to å ta seg av. I STOVA PÅ Koløyholmen spenner musklane seg i den massive kroppen til Dozer. Etter å ha tusla stille rundt i stova, byrjar bull terrieren brått å spinna rundt seg sjølv som ein løpsk tivolikarusell. Han er i modus no, forklarer pappa Per Egil. På eit teppe på golvet sit Ivo saman med foreldra. Han let seg ikkje affissera av framsyninga til det pelskledde familiemedlemmet. Den drygt åtte månader gamle guten har vent seg til familiehunden sitt lynne. Det har blitt ein del av kvardagen. Ein kvardag som skil seg fint lite frå andre smågutar sine kvardagar. Me har vore utruleg heldige. Alt har gått veldig bra, og han har ikkje hatt så mykje som ei forkjøling sidan fødselen, utan at me har pakka han inn i bomull eller isolert han. Det einaste som skil oss frå andre i kvardagen, er kanskje at eg synest det er litt ekstra kjekt å gå til helsestasjonen for å vega han, seier Per Egil. TEKST: ANDERS TOTLAND FOTO: PER EGIL LARSEN/ANDERS TOTLAND/PRIVAT UTFORMING: LENA HERLAND EIDE Trur grensa er nådd Overlege Hallvard Reigstad vil ikkje senka grensa for kor tidleg fødde barn som skal reddast. Sjølv om teknologien utviklar seg, trur eg me har nådd ei grense for kva som er rett å behandla, seier overlege Hallvard Reigstad ved Haukeland universitetssjukehus. I kjølvatnet av ein reportasje i magasinet Plot før jul, der det blei avdekka at sjukehusa har ulike praksis, har diskusjonen om kor tidleg ein skal prøva å redda dei premature barna blussa opp. Reigstad trur det vil føra lite godt med seg om grensa skal senkast. For borna som skal gå gjennom dette, vil det vera veldig krevande. Mange vil sitja igjen med følgjetilstandar, først og fremst med at dei ikkje vil utvikla seg normalt nevrologisk, seier Reigstad. Han meiner dei uansett må gjera individuelle vurderingar for kvart barn. Har eit svangerskap som elles har vore normalt passert 25 veker, er det lite diskusjon. Er det over svangerskapsveker, normalt stort for alderen og det elles ikkje har vore dramatiske komplikasjonar i svangerskapet, vil me oftast gje barnet ein sjanse. Er det derimot nede i 23 veker, og det har vore komplikasjonar i svangerskapet og barnet er mindre enn 400 gram, vil me oftast ikkje starta behandling. Det har med vekt å gjera, og det har med kor bra dei har hatt det i fosterlivet, seier Reigstad. Mange vil sitja igjen med følgjetilstandar, først og fremst med at dei ikkje vil utvikla seg normalt nevrologisk Hallvard Reigstad

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN VELKOMMEN HEIM Foto: Magnus Endal OPPFØLGING ETTER HEIMKOMST Her finn du informasjon til både deg som har vore på oppdrag i Sierra Leone, og til familien

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Avdeling for urologi

Avdeling for urologi Avdeling for urologi Informasjon om TUR-blære Kjære pasient I denne brosjyra finn du informasjon om operasjonen du skal til og litt om dei fyrste dagane etterpå. Før du vert operert vil du få ein samtale

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Hallo i nedslagsfeltet!

Hallo i nedslagsfeltet! Hallo i nedslagsfeltet! Her i Valdres flyg tida av stad, og eg har det supert! Kvar dag skjer det nye og spanande ting, og eg har storkosa meg dei siste vekene, sjølv med ribbeinsbrudd. Logisk nok har

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

døden Livet etter ... HELG fredag 19. desember 2014 Då kvelden går mot slutten, seier ho til Kathrine at ho har funne meininga med livet.

døden Livet etter ... HELG fredag 19. desember 2014 Då kvelden går mot slutten, seier ho til Kathrine at ho har funne meininga med livet. 13 Då kvelden går mot slutten, seier ho til Kathrine at ho har funne meininga med livet. Marta Margrete Økland (t.v) og Kathrine Fedøy TEKST: Anders Totland FOTO: PER EGIL LARSEN LAYOUT: LENA HERLAND EIDE

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

OPERASJON I MAGE ELLER TARM

OPERASJON I MAGE ELLER TARM OPERASJON I MAGE ELLER TARM KJÆRE PASIENT Velkommen til avdeling for gastro og akuttkirurgi. Dette er informasjon til deg som er operert på grunn av akutt stopp i fordøyinga. ILLUSTRASJON AV MAGE OG TARM

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Eit barn for lite. Marie levde ikkje sitt korte liv forgjeves. Ho lærde oss mykje, seier f. 18 Reportasje

Eit barn for lite. Marie levde ikkje sitt korte liv forgjeves. Ho lærde oss mykje, seier f. 18 Reportasje 18 Reportasje Eit barn for lite Dei små som berre får leva ei lita stund set óg djupe spor i foreldra sine liv. I denne serien blir vi nærmare kjent med nokre av dei som miste sine kjære så altfor tidleg.

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

OPERASJON VED BETENNELSE I TARM

OPERASJON VED BETENNELSE I TARM OPERASJON VED BETENNELSE I TARM KJÆRE PASIENT Velkommen til Avdeling for gastro- og akuttkirurgi. Dette er informasjon til deg som er operert på grunn av betennelse i tarm. ILLUSTRASJON AV MAGE OG TARM

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Psykolog Elin Hordvik Senter for Krisepsykologi, Bergen

Psykolog Elin Hordvik Senter for Krisepsykologi, Bergen Å leve med kreft over tid. Psykososiale utfordringar og hensiktsmessige tiltak ved kreftsjukdom Psykolog Elin Hordvik Senter for Krisepsykologi, Bergen Å leve med kreft Det er mange utfordringar, f.eks:

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Opne førelesingar M44 20. Januar 2011 Christiane Weiss-Tornes Presentert av Tine Inger Solum Disposisjon: 1. Korleis blir eg utmatta? 2. Varselsymptom

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående?

Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående? Det nödvendiga samtalet hur ger vi vi allvarliga besked til patienter och närstående? Carl-Johan Fürst, Karolinska Institutet og Krisepsykologi ? Når pasienten kjem til legen har han kanskje fleire bekymringar

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Jon Fosse. Lilla. Skodespel

Jon Fosse. Lilla. Skodespel Jon Fosse Lilla Skodespel Personar BASSISTEN 2 Ei uvanleg brei jerndør opnar seg og Guten kjem inn, held døra open, og Jenta kjem inn etter han, og han let døra att, det er ein lysbrytar til høgre for

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet

Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet Nynorsk 2016 Vaksine for å førebyggja livmorhalskreft tilbod til jenter i 7. klasse Informasjon til barn og foreldre Om HPV-vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet 1 Vaksine mot humant papillomvirus (HPV)

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Barnevernsfaglege vurderingar. Fylkesmannen sine erfaringar. Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014

Barnevernsfaglege vurderingar. Fylkesmannen sine erfaringar. Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014 Barnevernsfaglege vurderingar Fylkesmannen sine erfaringar Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014 Heimel Dokumentasjonskrav 1. Barnevernlova og forvaltningslova Formål 1. Arbeidsverktøy for dei

Detaljer

PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10

PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10 PREPOSISJONAR... 2 Stad... 2 Tid... 6 Eigeforhold eller tilknyting... 9 Preposisjonar i faste uttrykk... 10 1 PREPOSISJONAR Vi deler preposisjonane inn i ulike grupper etter kva dei fortel om: Stad: Tid:

Detaljer

Julebrev 2015 fra familien Jansen

Julebrev 2015 fra familien Jansen Julebrev 2015 fra familien Jansen Nok et år, ja to år faktisk, er gått unna. Hei venner og familie :) Hos oss har de siste 2 årene vært så stadig i endring og travel at vi ikke rakk å skrive noe julebrev

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv...

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv... Innhald 1. Fritid og bibliotek... 1 2. Hos legen... 7 3. Høgtider... 12 4. Mattradisjonar... 18 5. Sunnheit og kosthald... 25 6. Arbeidsliv... 30 7. Jobb i sikte... 35 8. Skule og utdanning... 40 9. Familie

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

OPERASJON I TARM ELLER ENDETARM

OPERASJON I TARM ELLER ENDETARM OPERASJON I TARM ELLER ENDETARM KJÆRE PASIENT Velkommen til Avdeling for gastro- og akuttkirurgi. Dette er informasjon til deg som er operert på grunn av svulst i tarm eller endetarm. ILLUSTRASJON AV MAGE

Detaljer

KVINNEKLINIKKEN OPERASJON I NARKOSE

KVINNEKLINIKKEN OPERASJON I NARKOSE KVINNEKLINIKKEN OPERASJON I NARKOSE FØR OPERASJONEN Faste Du skal faste frå klokka 24.00 kvelden før operasjonen. Det betyr at du ikkje kan ete, røyke, bruke snus, ete drops eller tygge tyggegummi. Du

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Sogndal Studentbarnehage er ein privat barnehage, som vert driven av Studentsamskipnaden i Sogn og Fjordane (SISOF), velferdsorganisasjonen

Detaljer

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Jobbstrategien KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Ein døropnar til arbeidslivet Unge, positive og motiverte medarbeidarar er velkomne hos dei fleste arbeidsgivarar. Men unge med nedsett funksjonsevne

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 2 og 5 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett svar

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

Eksamen 27.05.2013. SAM3023 Rettslære 2. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål

Eksamen 27.05.2013. SAM3023 Rettslære 2. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål Eksamen 27.05.2013 SAM3023 Rettslære 2 Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Hjelpemiddel Bruk av kjelder Vedlegg Informasjon om oppgåva Informasjon om vurderinga Eksamen varer i 5 timar.

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

FOLKETRYGDA Søknad om yting ved fødsel og adopsjon

FOLKETRYGDA Søknad om yting ved fødsel og adopsjon NAV 14-05.05 FOLKETRYGDA Søknad om yting ved fødsel og adopsjon Den som får barn ved fødsel eller adopsjon, og er medlem av folketrygda, har rett på foreldrepengar eller eingongsstønad. Du finn meir informasjon

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald

Kristine Meek MID131 Teori, arbkrav 2B 13.11.14. Innhald Innhald Introduksjon... 1 Teori... 2 Den første beskrivelsen... 2 Den sekundære betydinga... 2 Assosiasjonar... 3 Målgruppa... 4 Kvifor har dei gjort det slik, og kvifor seier bildet kva det seier?...

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs Om denne boka kvar sommar reiser Ea og mora til campingplassen Frøppeldunk for å fiske, bade og ikkje minst treffe alle dei andre feriegjestane igjen. Men denne sommaren skjer det noko uventa: fargane

Detaljer

Tormod Haugland MØRK MATERIE

Tormod Haugland MØRK MATERIE Tormod Haugland MØRK MATERIE Roman FORLAGET OKTOBER 2015 TORMOD HAUGLAND Mørk Materie Forlaget Oktober AS 2015 Omslag: Egil Haraldsen & Ellen Lindeberg Exil Design hos OZ Fotosats AS Tilrettelagt for ebok

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO HAFSLO - INFORMASJON SFO er eit friviljug omsorgs- og fritidstilbod før og etter skuletid for borna på 1. 4. steg. Sentralt i tilbodet er omsorg, tryggleik,

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer