Møring. Sunn. Portrettet. Nr Ein nevrolog kjem langt med nål og hammar. s. 4. Helse Sunnmøre og AaFK spelar på same lag. s.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Møring. Sunn. Portrettet. Nr. 6-2006. Ein nevrolog kjem langt med nål og hammar. s. 4. Helse Sunnmøre og AaFK spelar på same lag. s."

Transkript

1 Sunn Møring Nr Ein nevrolog kjem langt med nål og hammar. s. 4 Helse Sunnmøre og AaFK spelar på same lag. s. 8-9 Trim for magemusklane under 20-årsjubileum. s. 14 Portrettet Egil Nordahl har brukt eit halvt liv til å kjempe for sjukehuset i Volda. No trappar han ned. Den naturglade 68-åringen har lovd kona å ikkje setje i gang med nye prosjekt. s. 6-7

2 LEIAR L E I A R Førjulstida er over oss; ei tid som skal vere prega av førebuing og hygge, og ikkje stress og mas. Dessverre er det slik at mange av våre tilsette sannsynlegvis så langt ikkje har opplevd denne førjulstida så god. Dei store utfordringane våre knytt til å få eit budsjett i balanse, har prega svært mange av dei tilsette. Tilsette har opplevd arbeidsplassane sine truga, og også vore bekymra over korleis pasienttilbodet blir i framtida i Helse Sunnmøre. Status i budsjettarbeidet er at vi har fått det meste i hamn utan at vi har fått vedtak i styret som går på nedlegging av funksjonar eller avdelingar/institusjonar. Dette må vi vere svært nøgde med ut frå dei føresetnadene vi har å arbeide innanfor! Årsaka til at vi har klart å få dette vanskelege budsjettarbeidet i hamn, skuldast nettopp at mange tilsette har bidrege til å kome med forslag til korleis vi kan få dette til utan å gjere drastiske endringar i pasienttilbodet og samstundes gjere arbeidsplassane utrygge for mange. Eg vil takke for den innsatsen som er gjort for å få dette til! Likevel er det slik at mange vil oppleve budsjettet som no er vedteke som svært stramt. Einskilde medarbeidarar vil også oppleve å bli omplassert. Vi håper likevel at vi skal unngå oppseiingar. I denne situasjonen må eg berre oppfordre alle tilsette til framleis å stå på! De gjer alle ein flott jobb til det beste for pasientane! 2006 er eit jubileumsår for sjukehusa både i Ålesund og Volda. Ålesund sjukehus fyller 35 år i år, medan Volda sjukehus fyller 20 år. I Ålesund har ikkje jubileet vore markert, medan Volda feira sitt jubileum den 2. desember med fest i Ørsta Kulturhus etter initiativ frå ei gruppe tilsette. Jubileumsfesten vart ein stor suksess med mange feststemte tilsette frå Volda sjukehus og Mork Rehabiliteringssenter. Etter den flotte festen er eg overtydd om at det er viktig å markere slike merkedagar. Å kome saman gjer noko med oss! Dei tilsette set pris på å ha møteplassar også i fritida, og dette verkar inn på det daglege arbeidsmiljøet. Til slutt vil eg takke alle medarbeidarar i Helse Sunnmøre for den arbeidsinnsatsen som de har lagt ned i året som har gått! Eg ynskjer dykk alle ei fredeleg jule- og nyttårshelg! Astrid J. Eidsvik Administrerande direktør Rådgjevar Dagfinn Tynes er godt nøgd med komforten i helsebilane. Auka bruk av helsebilar Helse Sunnmøre frakta i alt 2000 fleire pasientar det første halvåret i år samanlikna med i fjor. Helseforetaket bruker i dag helsebilar og 250 drosjer. Pasienttransportane har auka det siste året, særleg med helsebilane. - Vi er veldig godt nøgde med bruken av helsebilane, seier Dagfinn Tynes, rådgjevar i Helse Sunnmøre. - Bilane er punktlege, og servicen upåklageleg. Dei fyller alle dei krava vi set for transportane våre. Komplisert Pasienttransportar på Sunnmøre er utfordrande. Distriktet er stort og geografien krevjande. - Med fleire ferjer og lange strekningar kan ein transport i verste fall kosta helseforetaket kroner, og skulle transporten gå ut av fylket, vil det fort kunne koste mellom og kroner. Bruker vi drosjer, går taksameteret heile tida, sjølv om pasientane sit på eit ferjeleie og ventar på båten, fortel Tynes. For to år sidan blei det difor bestemt at noko måtte gjerast for at pasienttransporten skulle bli meir effektiv. Løysinga blei helsebilar. - Helsebilane er 25 prosent billigare enn drosjene. Til no i år har vi brukt same beløp på pasienttransportar som i fjor, men vi har frakta 2000 fleire pasientar, fortel Tynes. God komfort Helsebilane er turvogner med ti eller fleire sete. På same måte som med drosjene, køyrer dei dør-til-dørtransport. - Helsebilane er like godt eigna for pasienttransport som ei normal drosje. Kanskje til og med betre. Sitjeplassen er god, og det er store dører som gjer det enklare å gå ut og inn enn i ein vanleg personbil. Og pasientane ser ut til å vere godt nøgde med dei nye helsebilane. Det siste året har Kontoret for pasientreiser gjennomført pasienttransportar og fått 16 skriftlege klager. - Klagene ber ikkje preg av systematikk, men er einskildsaker som vi ordnar opp i der og då, understrekar Tynes. Ny runde Då Helse Sunnmøre byrja med helsebilar, blei det ein del murring blant drosjeeigarane. Dette smitta over på pasientane. - Mange meinte at bilane var eit dårlegare alternativ. Dei trudde at helsebilane var store bussar som køyrde lange omvegar, men det stemte ikkje. No håpar Tynes at fleire turvognoperatørar kjem på bana. I 2007 blir det nemleg ei ny tilbodsrunde for pasienttransport i Helse Sunnmøre. - Kvar krone vi sparer på transport, er ei ekstra krone som vi heller kan bruke på behandling av pasientar, seier Dagfinn Tynes. Tekst: Stig Ryland Foto: Solveig Moe Frøland Frå papir til data Helse Sunnmøre er på god veg mot papirlause sjukehus i Volda og Ålesund. Innan 1. juli neste år skal alle nye pasientjournalar vere elektroniske. For snart seks år sidan bestemte Helse Sunnmøre seg for å innføre elektronisk pasientjournal (EPJ). Gamle papirjournalar skulle få kvile i arkivet, og nye skulle berre lagrast elektronisk. - Overgangen skulle skje på eitt år, men ingen visste eigentleg kor omfattande dette kom til å bli, seier overlege Per Jacob Desserud. Det har óg blitt mykje dyrare enn først rekna med. Ei stor utfordring Desserud fekk i oppgåve å vere prosjektleiar for EPJ. Han innrømmer at arbeidet har tatt lang tid. - Dei største skjæra i sjøen har vore å få det tekniske til å fungere og å få ferdig dei delane av journalen som manglar. Systemet vi bruker har blitt utvikla undervegs etter kvart som ulike behov har dukka opp. Framleis manglar det nokre modular, men det skal vi klare å få på plass, seier han. IT-bestillar Sverre Engeskar er óg optimist. - Frå 1. juli neste år skal det ikkje opprettast nye papirjournalar, og dokument som ikkje er elektroniske, skal vere skanna. Etter denne datoen vil det vere den elektroniske journalen som er den juridiske og medisinsk riktige journalen, understrekar Engeskar. Meir tilgjengeleg Både Engeskar og Desserud meiner Helse Sunnmøre har store fordelar ved å bruke elektroniske pasientjournalar. Journalane sikrar betre kvalitet for pasienten fordi opplysningane er meir tilgjengelege. - Helsepersonell som treng å lese journalen kan finne han på alle datamaskiner, og fleire kan lese han på same tid. Når det digitale diktatet ligg på plass, er journalen straks oppdatert. Før var det meir tungvint fordi journalen måtte oppsporast fysisk. Han kunne berre lesast av éin om gongen, og det tok lang tid å skrive diktata. No sikrar vi ei raskare behandling av pasientane, seier Desserud. Legekontor får brev og epikriser raskt fordi dei kan sendast elektronisk, og Desserud håpar at dei på sikt óg vil kunna gjere det mogeleg for alle legekontora i regionen å sende henvisningar elektronisk til sjukehusa. Streng kontroll Den elektroniske pasientjournalen som Helse Sunnmøre har - DocuLive-EPJ - blir óg brukt av dei fleste universitetssjukehusa i landet. Eit viktig moment har vore å sikre pasientane sine rettar. - Kva slags tilgang ein helsearbeidar får til journalen, blir styrt av fagsjefen. Ein helseperson får ikkje høve til å lese kva som helst av pasientopplysningar. Tilsette skal heller ikkje ha tilgang til andre enn dei pasientane ein har ansvar for, understrekar Desserud. Det blir automatisk ført ein logg på alt som skjer i journalen som mellom anna viser kven som har vore inne og kva dei har sett. - Eit brot på dette kan få alvorlege konsekvensar for ein tilsett på kurs Overgangen til eit papirlaust sjukehus krev óg ei omfattande opplæring. Til no har over 2500 tilsette og studentar blitt lærte opp i systemet. Geir Vikestrand har hatt ansvar for innføringa ved Volda sjukehus og er imponert over viljen som mange viser. - Til og med dei som i utgangspunktet ikkje ville, har innrømt at dette er bra. Eg møtte ei som kunne fortelje at ho hadde byrja å bruke nettbank etter å ha gått på kurset. Så interessert hadde ho blitt i data, fortel Vikestrand. Framleis står det att mykje opplæring. Meir e-læring kjem i framtida. - Vi har endå ikkje full oversikt over kor stort behovet er med tanke på at vi skal vere fullelektroniske, seier Sverre Engeskar. Papirfattigare Den norske arkivlovgjevnaden seier at pasientjournalar skal oppbevarast til evig tid, men ho seier ingenting om at dei treng å vere i papirform. Ved Arendal sykehus har dei gamle pasientjournalane blitt brente etter at dei blei skanna. Det vil ikkje skje i Helse Sunnmøre. - Vi har nok lagerplass og kan hente fram den gamle papirjournalen når det er naudsynt. Når ein pasient døyr, kjem journalen til eit fjernarkiv, seier Desserud. - Klarer de å få sjukehusa til å bli heilt papirlause? - Det skal kanskje godt gjerast, men vi kjem i alle fall til å bli papirfattigare, trur Desserud. Geir Vikestrand, Sverre Engeskar og Per Jacob Desserud gler seg til eit papirfattigare sjukehus. 3

3 Tøft møte Ringen er på mange måtar slutta for Janne Marit. Som 18-åring jobba ho som ferievikar på Nevrohjemmet Rehabiliteringssenter i Ålesund. No er ho tilbake på Sunnmøre etter å ha jobba som nevrolog på St. Olavs Hospital i Trondheim i 11 år. Janne Marit er spesialist på muskel- og nervesjukdomar som til dømes Multipel Sklerose, Parkinson og epilepsi. Men det var ikkje utan vidare sjølvsagt at sunnmøringen skulle bli nevrolog. Sommarjobben på Nevrohjemmet blei eit tøft møte med mange menneske i rullestol. Men etter eit kort opphald på Ingeniørhøgskulen i Ålesund, valde ho likevel medisinstudiet. - Eg har vel alltid vore nysgjerrig på hjernen, innrømmer Janne Marit. God kjemi Den smilande nevrologen vaks opp med tre yngre brødre og er vand med å ordna opp i ting. Dette er eigenskapar ho har tatt med seg inn i jobben. - Du må nok vere både sta og tolmodig. Og ikkje minst grundig. Det finst som oftast ei forklaring på alt, men det kan ta lang tid å finne riktig diagnose. Av og til må eg lirke svara ut av pasientane, og difor er det viktig med god tid og god kjemi. Janne Marit trur at den lange erfaringa hennar som nevrolog er eit stort fortrinn. - Det kan nok vere nokre ting som ein ikkje klarer å fange opp viss ein ikkje har sett det og erfart det før. Ein pasient kan ha mange ulike symptom, og då må ein vere litt detektiv for å kunne stille riktig diagnose. Steppesko Janne Marit er óg vand med å jobbe i eit mannsdominert miljø. Ho var den første kvinnelege nevrologen som blei utdanna frå St. Olavs Hospital frå grunnen av, men 41-åringen har alltid sett pris på å samarbeide med mannlege kollegaer. - Menn er ryddige å jobbe saman med. Dei går sjeldan rundt grauten i vanskelege saker. Sjukehuset i Ålesund har til no berre hatt éin nevrolog, og Janne Marit er førebudd på at det kan bli travle dagar. Likevel har ho valt å prioritere meir tid saman med dei tre barna sine og vil berre jobbe 90 prosent som nevrolog. - Folk blir ofte sjuke fordi dei overbookar livet sitt, seier ho med forsiktige rynker i panna. - Og så håpar eg det endeleg blir tid til å prøve steppeskoa som eg fekk til 40-årsdagen min! - Sjå etter nåla! Janne Marit pratar ivrig om alt frå heimelaga brød til vanskelege diagnosar. - Har du forresten funne ut korleis du kan sjå forskjellen på ein nevrolog og andre legar? spør ho plutseleg. Eg ristar på hovudet. Janne Marit peikar på det høgre jakkeslaget sitt. - Sjå etter nåla! Alle nevrologar har ei sikkerheitsnål festa på jakkeslaget på frakken sin, smiler Janne Marit. Den nytilsette nevrologen har to berre sånn for sikkerheits skuld. - Betre kontinuitet Avdelingssjef Karl-Arne Remvik ved nevrologisk avdeling er særs godt nøgd med å ha fått Janne Marit Ertresvåg som nevrolog. - Ho er dyktig, jordnær og flink med pasientane, seier Remvik. Med Ertresvåg på plass har Ålesund sjukehus no to nevrologar, og Remvik trur dette vil merkast godt. - Det blir enklare å yte service overfor andre avdelingar som har behov for hjelp innan nevrologi. I tillegg blir det betre kontinuitet for pasientane. Sjukehuset har tidlegare vore avhengig av å leige inn nevrologar frå St. Olavs Hospital, men desse besøka vil bli reduserte til det halve i Nervar av stål Ved hjelp av ei nål og ein hammar kan ho finne ut om det feilar deg noko. Janne Marit Ertresvåg har nervane under kontroll som nytilsett nevrolog ved - Veit du korleis du kan sjå forskjellen på ein nevrolog og andre legar? Janne Marit smiler lurt og peikar på jakkeslaget på den kvite frakken sin. Foten sprett høgt Eg møter den nye nevrologen på det lyse og trivelege kontoret hennar. Ho kikkar nysgjerrig på meg over brilleglasa. På bordet ved sidan av oss ligg ei sikker-heitsnål, ein reflekshammar og ein stemmegaffel. - Med denne kan eg undersøkje kjensla i huda di, seier Janne Marit og stikk meg i fingeren med nåla. I neste sekund slår ho på bordet med stemmegaffelen og legg han på handa mi. - Nervane dine reagerer fint på vibrasjonar, men kva med refleksen din? Jaudå, foten sprett høgt når hammaren treff meg under kneet. Janne Marit nikkar nøgd. - Dette er nokre av dei viktigaste arbeidsreiskapane for ein nevrolog, i tillegg til ein femmar og ein binders. Du skjønar, vi er ikkje spesielt dyre i drift, ler ho. en ener på helse og pleiemøbler Helland Møbler AS, P.O.Box 10, NO-6259 Stordal, Norway Tel , Fax , 5

4 PORTRETT P O R T R E T T Skårasalen, 1543 m.o.h. Foto: Privat Foto: Privat Ein bauta trappar ned Han er kjend for å nå dei måla han set seg. No trappar Egil Nordahl (68) ned for å nå eit nytt mål - meir tid saman med familien. Nordahl er ein bauta i lokalmiljøet i Volda. I over 30 år har han stått på barrikadane, ikkje minst for sjukehuset. - Eg blir lett engasjert, innrømmer han utan å blunke. No sakkar han farten. I haust slutta 68-åringen som avdelingssjef ved medisinsk avdeling. Frå no av skal han prøve å ha berre éin ball i lufta om gongen. Godt for tanken I skråninga ovanfor sentrum ligg sjukehuset og nyt novembersola. Det er ein av dei dagane som gjer Volda til eit minne for livet. Sola har smilt om kapp med seg sjølv ein heil dag og nektar å gå ned bak dei snøkledde toppane. Ferja frå Folkestad glir sakte framover på den blikkstille fjorden medan dei første studentane kikkar på dagens meny på kaféen Det grøne treet. Egil Nordahl viser meg stolt rundt i den vakre sjukehushagen. - Eg lærte først å bli glad i naturen etter at eg kom til Volda, fortel han. Det er 33 år sidan han bygde hus og slo seg ned mellom sunnmørsalpane. Sidan har det blitt mange turar. - Eg tenkjer mykje klårare etter ein fjelltur, smiler Nordahl. Har du vorte senil? Kanskje er det ikkje så rart at han først oppdaga naturen i vaksen alder. Nordahl vaks nemleg opp i industrisamfunnet Høyanger, på skuggesida midt mellom dei høge fjella. Her fekk han tidleg smaken på politikk. Faren var ihuga høgremann, men tenåringen Nordahl gjorde opprør ved å melde seg inn i Venstre. I Høyanger vaks han opp med ein annan ung mann med mange meiningar. - Einar Førde var flink i alt på skulen. Men vi tok han igjen på dansegolvet, ler Nordahl. - Eg møtte han forresten igjen for nokre år sidan her i Volda. Då kom han bort til meg og sa: Er du her, Egil? Har du vorte senil? Med kona på lasset Nordahl reiste frå Høyanger som 17-åring og farta mykje rundt før han slo seg til ro i Volda. Etter avslutta medisinstudium blei det Bærum sjukehus, militærteneste i Harstad, jobb på Harstad sjukehus, turnusteneste på Innerøya i Nord- Trøndelag, jobb på Innherred sjukehus i Levanger og etterpå Haukeland sjukehus i Bergen. - Og kona var med på lasset. Den gong var det berre å bli med. I dag er det andre tider, meiner Nordahl. Han innrømmer at han langt på veg har vore sin eigen lukkes smed. - Eg har vore veldig karrierebevisst heile tida. Den store lukka var å bli indremedisinar, fortel Nordahl. Og det klarte han underskrifter Då han kom til Volda i 1974 blei han assisterande overlege. Jobben var krevjande, men det politiske engasjementet var framleis sterkt. Nordahl blei både medlem i kommunestyret og formann i Volda Venstre. I partiet var han medlem heilt til han melde seg ut i protest under førre EU-kamp. Mot slutten av 70-talet hadde det vakse fram eit stort behov for nytt sjukehus i Volda. Både lokalpolitikarar og pasientorganisasjonar engasjerte seg, og sunnmøringar skreiv under eit krav om nytt sjukehus som dei sende til statsminsteren. Nordahl var óg ein stor pådrivar og besøkte både Mørebenken, Finansdepartementet og Stortinget. - Eg hugsar det stod mellom Volda og Kristiansand, men vi drog det i hamn i tolvte time, fortel han. I 1986 stod det nye sjukehuset i Volda ferdig. - Av alt eg har opplevd i løpet av karrieren er nok det det største. Pratsam filosof Det skumrar i sjukehusparken. Sola måtte likevel gje tapt og har forsvunne bak fjelltoppen på andre sida av fjorden. Vi flyttar oss innandørs, til kantina. Praten går livleg. Det vil seie, det er helst Nordahl som pratar. Kona seier at eg kan bli vel privatisert nokre gonger. - Ja, eg liker å setje i gang ein diskusjon. Eg hugsar ein gong vi var saman ein gjeng. Plutseleg blei det heilt stilt rundt bordet. Då kom det frå ein av dei: Har ikkje du, Egil, ein gong noko å seie? Men Nordahl kan godt nyte stilla i naturen eller med ei god bok heime. - Kona seier at eg kan bli vel privatisert nokre gonger, ler han. Men aller helst vil grublaren Nordahl ha nokon å diskutere med, anten det er over ein kaffikopp i kantina, eller på ein kronglete sti i fjellet. Meir tid på sengekanten Åra som overlege på Volda sjukehus har ikkje berre vore lette. Nordahl blir oppgitt når han tenkjer på alle innsparingane dei har blitt tvungne til å gjere. - Slikt burde ikkje vera naudsynt i eit rikt land som Noreg, seier han sint. No ser han fram til å sleppe all administrasjon og heller bruke meir tid saman med pasientane. - Eg gler meg til å setje meg ned på sengekanten for å prate. Gjerne berre prate. Det trur eg er svært viktig for mange pasientar. I Sunnmørsposten tidlegare i haust foreslo Nordahl at alle sjukehus burde hatt ein blid og imøtekomande vert som møtte pasientane i døra og ønskte dei hjarteleg velkomen. - Det trur eg hadde vore ei svært god investering. Nok er nok Planen er å halde fram som lege i to år til. Då er han Helsa er god, så det er ikkje noko i vegen for det, seier Nordahl og kikkar ut på fjorden gjennom vindauget. - I desember opnar verdas djupaste tunnel der ute, seier han plutseleg og tek ein god slurk av kaffikoppen. Nordahl var sentral i aksjonsgruppa som kjempa for Eiksund-sambandet, og troppa endå ein gong opp blant dei høge herrane i hovudstaden. Etter at han fekk sjukehuset til å kjøpe aksjar i prosjektet, fekk han klar melding frå kona: Ikkje fleire prosjekt no! - Eg skal klare å halde det, seier han med glimt i auga. Eit minne Egil Nordahl bøyer seg ned og tek opp ei gåve han fekk frå medisinsk avdeling under bygginga av det nye sjukehuset for 20 år sidan. Under ei sprenging kom det plutseleg ein stein susande inn gjennom eit vindauge på den gamle avdelinga. - Det er same steinen, seier Nordahl og peikar på teksten som står på trefjøla under steinen: Naturlova til tross, steinen hamna hjå oss. 33 år har gått sidan han hamna i Volda. Eit halvt liv med kamp for sjukehuset får vere nok. Bautasteinen Nordahl har trappa ned. Det har han lovd kona. 7

5 REPORTASJE R E P O R T A S J E Spenstig samarbeid Aalesunds Fotballklubb og Helse Sunnmøre har starta eit samarbeid om behandling av fotballskader. - Det å vere på lag med Helse Sunnmøre gir oss ein tryggleik som er naudsynt for oss å ha for å lukkast på toppnivå, seier AaFK-trenar Per Joar Hansen. Avtalen tredde i kraft frå i sommar og inneber at Aalesunds Fotballklubb (AaFK) skal bruke Helse Sunnmøre (HSM) sine tenester når dei treng hjelp innan ortopedi, biletdiagnostikk og testing. - Teikn på kvalitet AaFK har tidlegare samarbeida med private aktørar når det gjeld behandling av fotballskader. - Det at dei no har valt oss, tek vi som eit teikn på kvalitet, seier ein stolt assisterande direktør i HSM, Helge Ristesund. Han understrekar at samarbeidet ikkje medfører nokre ekstra utgifter for HSM. - Fotballspalarane går sjølvsagt heller ikkje framfør i køen viss dei blir skada. Dei skal behandlast på lik linje med andre pasientar. Det er heller ikkje snakk om nokon sponsoravtale med AaFK. Dette er utelukkande eit samarbeid som vi trur begge partar har nytte av fordi vi utvekslar ein kompetanse på behandling av idrettskader. Eksploderte Idéen om eit samarbeid starta allereie for to år sidan. - Vi hadde snakka ei stund om korleis vi kunne profilere HSM på ein positiv måte. Eitt av forslaga var å få til eit samarbeid med ein handball- eller fotballklubb i regionen. I Trondheim hadde St. Olavs Hospital hatt eit vellukka samarbeid med Rosenborg, og då interessa for AaFK eksploderte i 2004, byrja idéen å vekse, fortel Ristesund. Men det var først då Per Joar Hansen blei ny trenar i AaFK ved årsskiftet at det blei meir alvor av planane. - Per Joar var oppteken av at dersom AaFK skulle vere ein toppklubb, måtte det idrettsmedisinske óg vere på topp. To flaggskip Ristesund meiner at samarbeidet med AaFK vil ha mykje å seie for HSM sitt omdømme. - AaFK har verdiar som vi absolutt ønskjer å bli assosierte med. Dei står for det opne og folkelege og har som slagord: AaFK gjør noe med deg! Han trur det er viktig at HSM óg blir assosiert med noko positivt og ikkje berre krise og pengemangel. - HSM blir nemnt som samarbeidspartnar av stadionspeakeren på alle AaFK sine heimekampar. Det er klart at det gjer noko positivt med folk si oppfatning av oss. HSM og AaFK er to av flaggskipa på Sunnmøre, og når vi samarbeider slik vi gjer, blir det lagt merke til. Nytt forum I kjølvatnet av samarbeidet er det etablert eit lite forum. Dei som arbeider med idrettskader i AaFK og HSM møtest jamt for å auke kvarandre sin kompetanse. Målet er å laga eit idrettsmedisinsk miljø som kan bli verdfull for heile regionen. - Forumet skal arrangere kurs og samlingar for alle som er interesserte i og arbeider med idrettskader. Vi håpar å lage eit nettverk av fagfolk som ønskjer jamt påfyll av kunnskap. HSM har óg ei oppgåve i å spreie informasjon om idrettsskader til primærhelsetenesta, understrekar Ristesund. - Bra for helsa Sjølv er han glad i fotball. Opphaveleg var Ristesund Hødd-patriot, men etter at han flytta til Ålesund i 1978, blei det AaFK. Han kjøper sesongkort og prøver å få med seg alle heimekampane. - Vi er ein gjeng på 17 personar som sit i lag. Det er like mykje folkelivet på tribunane som fascinerer meg som sjølve fotballen. Det er artig å observere og høyre på alle kommentarane, fortel han. Ristesund innrømmer at han søv dårleg før kampane, og kanskje litt etterpå viss det har gått dårleg. Men stort sett er fotballinteressa godt for helsa, meiner han. - Ein padletur på fjorden to timar før kampen byrjar er ei perfekt opplading, seier den fotballengasjerte direktøren. Ingen fotballklubbar klarer å gå gjennom ein heil sesong utan skader på fotballspelarane sine. Ei hard takling, eit overtråkk eller ein strekk kan vere nok til å setje ein spelar på sidelinja i lang tid. Betre oppfølging - Det går i periodar. Ein skade kjem ofte uventa og er sjølvsagt alltid uheldig for eit lag. Men når spelarane blir skada er det viktig at dei får god behandling slik at dei kjem raskt tilbake. Helse Sunnmøre (HSM) har høg kompetanse på alle nivå, og eit samarbeid med dei gjer at vi kan vere sikre på at vi får den hjelpa vi treng, seier Hansen. Han trur at samarbeidet óg gjer det lettare for det medisinske apparatet i klubben å følgje opp spelarane. - Vi får tilført ein kompetanse som vi treng i klubben, men eg håpar at vi på sikt óg kan lære litt av kvarandre. Nyttig for andre Per Joar Hansen har tidlegare vore trenar i Rosenborg og har tatt med seg mange nyttige erfaringar frå korleis Trondheims-klubben har jobba med idrettskader. Rosenborg var den første fotballklubben i landet som bygde eigen klinikk. Hansen trur ikkje at AaFK skal ha som mål å gjere det same, men vil heller byggje vidare på det nettverket som er etablert saman med HSM. - Eg trur heile regionen har behov for å byggje ein betre kompetanse innan idrettsmedisin. Samarbeidet med HSM kan få mykje å seie for andre i regionen, til dømes handballklubbar, trur Hansen. Riktig fokus Helse Sunnmøre har óg nytta den populære AaFK-trenaren som foredragshaldar. Per Joar Hansen har lang erfaring med det å vere leiar for ei gruppe og trur han kan bidra med nyttige innspel til dei som arbeider i helsesektoren. Spesielt i tider med knappe ressursar og nedskjeringar er det viktig å fokusere riktig, meiner Hansen. - Det handlar om å prøve å gjere det beste ut av det; sjå på det som er mogeleg ut frå dei rammene som finst i staden for å irritere seg over alt som ikkje kan gjerast. 9

6 AaFK gjer noko med Solveig NINA-pris til trappetrim Solveig på blåtur med kollegaer under mottoet: Oransje og blå, vi støttar AaFK. Foto: Privat Fotball er sunt for helsa, meiner Solveig Røsok (58). Ho går aldri glipp av ein heimekamp med Aalesunds Fotballklubb. Fotballsesongen er over og Solveig kan ta ein velfortent pause. På kjøkkenet der ho jobbar på Nevrohjemmet Rehabiliteringssenter heng terminlista med alle resultata frå AaFK sine kampar i Det enda med andreplass og opprykk til eliteserien. Sesongkort Solveig var på Vigra saman med fleire hundre andre AaFK-supporterar for å ta imot laget då dei kom tilbake etter å ha knust Pors 5-1 borte i siste serierunde. - Det er veldig stort at dei klarte å rykke opp. Eg trur dei skal klare seg bra i eliteserien, seier den fotballglade 58-åringen som allereie har sikra seg sesongkort for neste år. - Viss ei vakt kolliderer med ein heimekamp, stiller kollegaene alltid opp og hjelper slik at eg kan gå, smiler Solveig. To timar før kamp Interessa for fotball har ho fått frå barn og barnebarn. Ho var ein ivrig supporter allereie då AaFK spelte på Kråmyra. - Den gong var vi på kampane. Etter kvart blei vi fleire, og siste året før vi fekk ny stadion, måtte vi møte opp to timar før kamp for å få sitjeplass. Mannen hennar er óg glad i fotball og fekk AaFK-drakt til 60-årsdagen av familien. På ryggen av drakta står det Pappa med draktnummer 60. Skjelvingar Solveig er medlem i supporterklubben Stormen, men står ikkje saman med dei på kampane. Ho kler seg likevel alltid i oransje AaFK-jakke, skjerf, bøttehatt og oransje og blå sko. - Men eg pleier ikkje å gå med parykk. Ho legg ikkje skjul på at ho pleier å vere veldig nervøs under kampane. - Eg har merka nokre skjelvingar av og til. Tapar dei, blir eg sur, men det går fort over. Når dei vinn, er humøret på topp resten av dagen, fortel Solveig. 58-åringen er eit godt døme på at AaFK sitt motto stemmer: AaFK gjør noe med deg! Tekst: Stig Ryland Trappetrimmarane Birgitte Kirkegaard, Tone Kipperg Tollås og Jorunn Aandal i BHT. Bedriftshelsetenesta i Helse Sunnmøre vann NINA-prisen 2006 for å motivere dei tilsette til å bruke trappene i staden for heisen. Forum for Bedriftshelseteneste i Møre og Romsdal og Nordfjord deler kvart år ut ein pris for tiltak som har fremja godt arbeidsmiljø. I fjor var det Midtnorsk HMS-senter, Surnadal som vann prisen for arbeidet sitt om førebygging av kriser og sjølvmord blant bønder. Trapp opp trimmen! For første gong søkte Bedriftshelsetenesta (BHT) i Helse Sunnmøre i år om å få prisen og gjekk av med sigeren! BHT vann prisen for Trappeprosjektet under mottoet: Trapp opp trimmen. Ikkje la forma gå i heisa. Gjennom dette prosjektet ynskte dei tilsette i BHT å motivere til auka bruk av trappene. I følgje juryen var dette eit enkelt og tilgjengeleg tiltak. Trappene er der, og kunsten er å motivere dei tilsette til å bruke dei. Populært tiltak Medarbeidarane i BHT har sanneleg klart å få dei tilsette til å velje trappene meir. Trappeprosjektet var eit populært tiltak som svært mange deltok i. Det har vore så mange positive tilbakemeldingar at Arbeidsmiljøutvalet har bedt BHT om å setje i gong prosjektet på ny. Dermed blir det sett i gong to trappeveker til frå veke 50. Jorunn Aandal i BHT meiner at trappegang i staden for heisbruk er eit fint supplement til den daglege aktiviteten i Helse Sunnmøre. - Å gå på flata er veldig bra, men å bruke trappene gir enno betre helsegevinst, seier ho. Tekst: Solveig Moe Frøland 11 11

7 REPORTASJE R E P O R T A S J E Valfritt og vellukka Wigdis Kalvø og Janne Osvik bestemmer i stor grad sjølv kor tid dei skal jobbe. - Eg hadde trudd det skulle bli eit himla kaos, men det har gått veldig bra, seier Wigdis. Det er ettermiddag på Sjøholt psykiatriske senter. Wigdis er akkurat ferdig med dagvakta si, medan Janne skal jobbe kveld. Det passar perfekt for begge. Wigdis skal på møte i Rotary seinare på kvelden, medan Janne sin mann har friveke og er heime med barna. Rørleg arbeidstid For seks og eit halvt år sidan fekk dei tilsette på Sjøholt turnusane sine snudd på hovudet. Tidlegare hadde leiinga ved senteret fordelt dag- og kveldsvakter så rettferdig som mogeleg mellom dei tilsette over ein periode på seks veker. I dag er det dei tilsette sjølv som fordeler vaktene mellom seg. I god tid før ei ny seksvekers-periode skal alle dei 27 tilsette som er med på ordninga, setje opp kva vakter dei ønskjer for dei neste vekene. Prosjektet heiter Rørleg arbeidstid og har blitt ein stor suksess på Sjøholt psykiatriske senter. Går i hop - Det er nesten litt utruleg, men stort sett går det i hop, seier Janne. Ho arbeider som fysioterapeut og miljøterapeut. - Vi er veldig forskjellige og har ulike behov. Nokon vil jobbe meir i helger og på kveldstid fordi det passar betre med livet elles, seier Wigdis som er psykiatrisk sjukepleiar. Ho set seg aldri opp på ei seinvakt på måndagar. Det er fast møtedag for Rotary. - Eg liker best å jobbe dagvakter, men tek likevel ei kveldsvakt ein dag i veka. Det handlar om å gje og ta og stille opp for kvarandre når nokon treng det. Du kan ikkje be om å få dei beste vaktene heile tida, understrekar Wigdis. Lettare å planleggje Den nye ordninga er óg perfekt for Janne. Ho har ein mann som arbeider vekke frå heimen i to veker og er tre veker heime. - Når han er på jobb, set eg meg opp på dagvakter. Vi har barnehageplass for barna våre, så det er det beste for meg å jobbe dag då. Når han er heime, kan eg gjerne jobbe kveld og i helger, fortel Janne. Ho synest ordninga gjer det enklare å ha kontroll på aktivitetane på heimebane. - Du kan planleggje sjølv, og då blir det lettare å få det til å gå opp. Spare opp fridagar Rørleg arbeidstid gjer det óg mogeleg for dei tilsette å jobbe inn fridagar. I løpet av seks veker kan dei jobbe inn 35,5 timar som dei kan ta ut i fridagar seinare. Wigdis har nytta dette fleire gonger. - I september var eg fjorten dagar i USA. Det hadde eg neppe fått til viss eg ikkje kunne ha jobba inn fridagane. Eg har óg eit barnebarn i Bergen som det er kjekt å besøkje ei langhelg av og til, fortel ho. Mindre byte Verken Wigdis eller Janne kan tenkje seg å gå tilbake til den gamle ordninga med faste turnusveker. - Eg veit ikkje om nokon som vil det, seier Janne. Wigdis nikkar. Ho trur at grunnen til at rørleg arbeidstid har blitt ein suksess på Sjøholt, er at dei tilsette har vore med i utgreiinga allereie frå første dag. - Dette er ikkje noko vi har blitt pålagt av leiinga, men det har kome frå grasrota. Faktisk er det mindre byte av vakter no enn før, og det seier vel det meste, meiner Wigdis. Foto: Leif Gabrielsen Auka trivsel - Dei tilsette er blitt meir tilfredse. Det er nok den beste effekten vi har hatt med rørleg arbeidstid, seier seksjonsleiar Ronald Longva ved Sjøholt psykiatriske senter. - Skal ordninga fungere, må det vere eit godt samarbeid mellom leiinga og dei tilsette, trur Longva. Han håpar Rørleg arbeidstid har komen for å bli. Utolmodige Idéen er henta frå Tingvoll psykiatriske på Nordmøre. - Vi var på besøk og fekk høyre korleis dei hadde endra arbeidsplanane sine, og då vi presenterte det for dei tilsette på Sjøholt, blei dei svært interesserte og utolmodige etter å kome i gang så raskt som mogeleg, fortel Longva. I tillegg til Sjøholt blir den nye ordninga óg prøvd ut på Nevrohjemmet Rehabiliteringssenter, Mork Rehabiliteringssenter og Volda psykiatriske senter. Pasienten først Ronald Longva understrekar at omsynet til pasienten heile tida har vore førsteprioritet. - Rørleg arbeidstid er ein fin måte for dei tilsette å få dekt behova sine for fritid og rekreasjon på, men dei tilsette sine behov skal ikkje kome før pasientane sine behov. Han samarbeider óg tett med dei tillitsvalde for å vere sikker på at alt går rett for seg. - Vi lagar ei avtale kvart år slik at vi er sikre på at arbeidsmiljølova blir følgt. Alle tilsette må til dømes ha éin fridag i løpet av ein sjudagarsperiode, og ingen kan jobbe meir enn 54 timar denne perioden. Løyser seg Nye arbeidsplanar blir laga kvar sjette veke, og dei tilsette må melde inn ønska sine seinast tre veker før ein ny periode. Longva lagar så ei endeleg oversikt og prøver å innfri særskilde ønske. - Eg har aldri opplevd nokon kamp om dei beste vaktene eller dei mest attraktive fridagane. Berre èin gong har vi hatt problem med å skaffe nok personar til ei vakt på julaftan, men det løyste seg fint. Longva opplever oftare at han må plukke vekk vakter enn å be nokon jobbe. - Ja, eg har vel sagt nokre gonger at no må du ta deg litt fri. Fleksibel Seksjonsleiaren er imponert over kor godt ordninga fungerer på Sjøholt, og han får berre positive tilbakemeldingar frå dei tilsette. - Dei opplever at leiinga er fleksibel, og då blir det good-will begge vegar. Viss nokon har eit spesielt behov, har vi alltid løyst det. Det hadde vi aldri fått til utan eit fleksibelt personale. Dei er flinke til å ta vare på kvarandre og finne løysingar i fellesskap. Dukkar det opp noko som er urettferdig, blir det tatt opp på ein konstruktiv og god måte, seier Ronald Longva. - Vi har eit veldig godt arbeidsmiljø på Sjøholt. Viktige AKAN-dagar Dagen i Volda vart gjennomført tysdag 12. september. AKAN-utvalet hadde stand utanfor kantina med utdeling av brosjyrar og var i dialog med tilsette. I Ålesund var AKAN-dagen fredag den 29. september. Dagen starta med fredagsmøte ved Frode Hagen frå firmaet Ruskompetanse. Deretter hadde AKAN-utvalet stand utanfor kantina. Her kunne ein få med seg brosjyrar og anna informasjon om AKAN. Utvalet skulle gjerne hatt meir besøk på standen. Dagen vart avslutta med kurset Rusmisbruk hos oss? Forelesarar var Bente og Frode Hagen. Begge foredragshaldarane har ei lang ruskarriere bak seg og dei gav oss god innsikt og ei viss forståing av korleis ein misbrukar tenkjer og handlar, særskilt i høve løgn og manipulasjon. Det handla også om korleis ein vil ha det på arbeidsplassen sin i høve til rus. Det er viktig at leiaren er tydeleg på kva som ikkje er akseptert i høve til rus og konsekvensar av rus i arbeidssamanheng. Likeeins er det viktig at kollegaer ikkje dekkjer over det dei eventuelt ser og opplever i høve i samband med ein tilsett med eit mogeleg rusproblem. Kurset inneheldt også emne som kvinner og rus, ulikskap mellom kvinner og menn, og kva ein bør gjere for å hjelpe rusmisbrukaren. Det er inga hjelp, eller snarare misforstått hjelp å skjule eller dekke over ved mistanke om rusproblem hos ein kollega. Det deltok om lag 40 personar på kurset, og deltakarane kom både frå Helse Sunnmøre og kringliggande kommunar. Dersom nokon treng å drøfte ei aktuell problemstilling må de gjerne kontakte BHT eller ein av medlemmane av AKAN-utvalet. Det er verd å merke seg at ei problemstilling kan drøftast utan at personen vert namngjeven. Tekst: Anniken Remseth og Jorunn Aandal, AKAN-utvalet ved Bedriftshelsetenesta (BHT) AKAN står for Arbeidslivets kompetansesenter for rus- og avhengighetsproblematikk. Les meir på SunnMøring Oktober

8 Magasin for Helse Sunnmøre Frisk feiring Det låg an til å bli storkalas då Volda sjukehus skulle feire sin 20-årsdag i Ørsta kulturhus den 2. desember. Og storkalas vart det. Kinosalen er full av forvirring og forventning. Kvite klede er bytta ut med strame dressar og lange kjolar, og gjer at folk som har jobba i lag i årevis knapt kjenner kvarandre att. Folk trommar på armlena, ler spent til kvarandre og nippar forsiktig til sprudlevatnet. Noko stort er i ferd med å skje, men knapt nokon i salen veit heilt sikkert kva. Lunta tent Så er feiringa i gang. Konferansierar Dagny og Marit entrar scena og tennar lunta til eit fyrverkeri av song- og skodespelarprestasjonar. Tilsette flagrar over scena med replikkar og songstrofar, og mange i salen måper. Dette hadde dei aldri trudd om kollegaene sine. Men overraskinga går raskt over i spontan latter og ivrig applaus, for på scena skjer det heile tida nye ting. Filmen Volda sjukehus for 20 år sidan, vekkjer mange gode minner og nostalgisk latter i salen. Somme tørkar diskret ei tåre i augekroken. Salen voggar i takt og syng med når jubileumskoret leiar an. Dramatiseringa av sjukehuset si historie, leia av Anne-Mari Håvik, får mange i salen til å nikke gjenkjennande og klappe frydefullt i hendene. Og når Kristian Kolnes presenterer humor i kvardagen eksemplifisert med utrolege røntgenbilete og fantasifulle tilvisningar på storskjerm, er suksessen eit faktum. Som ein slags dessert entrar ståande komikar Thomas N. Ryste scena, og akkompagnert av kveldens pianist Eirik Risholm Velle, syter dei for å trimme magemusklane i salen ytterlegare. Velvilje og hardt arbeid Ei feiring av dette formatet er ikkje sjølvsagt. Ho er eit resultat av hardt arbeid, velvilje frå sponsorar og framifrå dugnadsånd, og ikkje minst godt komitéarbeid på førehand. Leiar av hovudkomitéen for arrangementet, Knut Nautvik, er godt nøgd med arbeidet som er gjort. - Arbeidet i komitéen har fungert heilt topp, seier han. Markeringa er ikkje berre ein bursdagsfest for sjukehuset. Vel så viktig er det at dei tilsette ved sjukehuset kan treffast uformelt og utanfor sjukehuskorridorane. Astrid J. Eidsvik, administrerande direktør for Helse Sunnmøre, er ikkje i tvil. - Å samlast slik er sunt for kulturen og arbeidsmiljøet. Og når arbeidsmiljøet er bra, vert og kvaliteten på tilbodet til pasientane betre. Livlig finale - Volda sjukehus er eit levedyktig sjukehus for framtida, poengterte Astrid J. Eidsvik i si opningstale og framkalla spontan applaus frå salen. Etter fotarbeidet på dansegolvet seinare på kvelden å døme, er det i alle høve ikkje noko å seie på levedyktigheita til dei tilsette. For då fugl, fisk og festkaker var fortært, ville folket i festsalen røre på seg. Til god musikk trippa stillett mot parkett, og slips låg vassrett i lufta. Men skulle nå ein stakkar forvilla seg inn på dansegolvet for så å bli slått i svime av eit par i piruett, finst det vel knapt ein betre stad i verda å deise i golvet på, enn midt imellom 250 feststemte tilsette i Helse Sunnmøre. Tekst og foto: Frank Hilmar Brovold Redaktør/ Informasjonssjef: Solveig Moe Frøland / helse-sunnmore.no Prosjektleiar/ journalist: Stig Ryland Grafisk formgivar: Mette Ommundsen Annonsekonsulent: Marit Sola Ventetida går ned igjen Etter ein auke i gjennomsnittsventetida i sommar og tidleg haust, ser vi no ein nedgang dei siste to månadene for alle sjukehusa i Helse Midt-Noreg. For Helse Sunnmøre (HSM) er det ein nedgang frå 96 dagar til 89 dagar ved utgangen av oktober. Framleis har Volda sjukehus den kortaste ventetida i regionen med 55 dagar i gjennomsnitt. Personalnytt Nytilsette i Helse Sunnmøre Ragnhild Hanken, sjukepleiar Vaksenpsykiatrisk avdeling post B - Geir André Myklebust, nevrofysiologiteknikar, Nevrologisk poliklinikk, nevrologisk avdeling - Jill Solberg, psykolog Psykiatrisk poliklinikk, Vaksenpsykiatrisk avdeling - Det har i heile 2006 vore ein auke i talet på dei som må vente over 120 dagar på behandling for alle sjukehusa i Helse Midt-Noreg. No ser det ut til at toppen er nådd for HSM, og vi kan sjå ein liten nedgang i talet på ventande. Det er innanfor fagområdet Øre-nase-hals det er lengst ventetid for å få behandling. For fagområda kjevekirurgi og hjartesjukdomar er det ein nedgang i talet på ventande, medan det for fagområdet revmatologi er ein auke. Tekst: Geir Vikestrand, ventelistekoordinator Gjennomsnittleg ventetid 31. des des aug sept okt 2006 Helse Sunnmøre 66 dagar Volda sjukehus 59 dagar Ålesund sjukehus 67 dagar Helse Nordmøre-Romsdal 78 dagar Helse Nord-Trøndelag 66 dagar St. Olavs Hospital 97 dagar Tommy Frode Jenssen, audiograf Hørselsentralen, ØNH avdeling - Sissel Barstad, assistent Kjøkkenseksjonen, serviceavdelinga - Marion Ramstad, assistent Kjøkkenseksjonen, serviceavdelinga - Utgivar: Helse Sunnmøre 6026 Ålesund Tlf: Idé/design/innhald: Cox Bergen Wivi Ann Digernes, helseskretær Tann- og kjevekirurgisk seksjon, Ortopedisk avdeling - Grete Ingebjørg Roald, rekneskapssjef Løn- og rekneskapsseksjonen, økonomiavdelinga Helse Sunnmøre. Kristian Mikael Rønstad, assistent Kjøkkenseksjonen, serviceavdelinga - Elisabeth Blindheim, sekretær 1 Ekspedisjon, Barneavdeling - Mona Ryste, avdelingssjef Medisinsk avdeling - Volda sjukehus. 15

9 BLAD B - Økonomi Returadresse: Helse Sunnmøre 6026 Ålesund

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Ledelse over fjord og fjell

Ledelse over fjord og fjell Ledelse over fjord og fjell Klinikksjef Svanhild Tranvåg Helse Møre og Romsdal frå 1. juli 2011 Ny klinikkstruktur frå hausten 2012 Rusføretaket inn i HMR 1. januar 2014 Ambulanseføretaket inn i HMR 1.

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Med god informasjon i bagasjen

Med god informasjon i bagasjen Evaluering av pasientinformasjon Med god informasjon i bagasjen Johan Barstad Lærings og meistringssenteret Helse Sunnmøre HF SAMAN om OPP Hotell Britannia, Trondheim 18. Februar 2010 Sunnmørsposten, 08.02.10

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN VELKOMMEN HEIM Foto: Magnus Endal OPPFØLGING ETTER HEIMKOMST Her finn du informasjon til både deg som har vore på oppdrag i Sierra Leone, og til familien

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Opne førelesingar M44 20. Januar 2011 Christiane Weiss-Tornes Presentert av Tine Inger Solum Disposisjon: 1. Korleis blir eg utmatta? 2. Varselsymptom

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Grupperettleiing for turnuslegar i kommunehelsetenesta

Grupperettleiing for turnuslegar i kommunehelsetenesta Til turnuslegane i kommunehelsetenesta i Sogn og Fjordane Grupperettleiing for turnuslegar i kommunehelsetenesta Sosial- og Helsedepartementet har sett i gang tiltak for å betre rekrutteringa til primærhelsetenesta

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Plassebakken Barnehage BA

Plassebakken Barnehage BA Plassebakken Post AUSTIGARD Januar 2012 www.plassebakken.no Godt nyttår No har vi starta på eit nytt år, tenk dei er ferdige med det første halve året i barnehagen allereie! I desember har vi gjort fole

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Formål med pasienthotelllet: Hovudoppgåva er å vere eit tilbod for at pasientane skal behandlast på beste

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Retningsliner for AKAN-arbeid

Retningsliner for AKAN-arbeid Føremål Retningslinene for AKAN *) -arbeid i Hordaland fylkeskommune har til føremål å ivareta tryggleik, kvalitet og omdømme. Retningslinene skal bidra til eit rusfritt og godt arbeidsmiljø i fylkeskommunen.

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Team Hareid Trygg Heime

Team Hareid Trygg Heime Team Hareid Trygg Heime Hareid i fugleperspektiv fotografert frå Holstad-heia. Hareid er ein kystkommune med litt i overkant av 5000 innbyggarar. I areal er det ei lita kommune, med kommunesenteret Hareid,

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

BEST. NR. 456-NYN. Ungdom i arbeid

BEST. NR. 456-NYN. Ungdom i arbeid BEST. NR. 456-NYN Ungdom i arbeid Utgitt første gong i 1985 Direktoratet for arbeidstilsynet Statens hus, 7468 Trondheim September 2002 Brosjyren er revidert og har fått ny lay-out. Mars 2008 Brosjyren

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Fagmøte 4 og 5 mars 2015 Litt om meg sjølv; 1. Frå Finsland, om lag 30 km nordvest frå Kristiansand (Songdalen kommune, Vest Agder). 2. Utdanna

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Helse Førde. Kompetanse og rekruttering. Næringsreise - 01.10.2013

Helse Førde. Kompetanse og rekruttering. Næringsreise - 01.10.2013 Helse Førde Kompetanse og rekruttering Næringsreise - 01.10.2013 Region Helse Vest Om Helse Førde Helse Førde har ansvar for spesialisthelsetenesta i Sogn og Fjordane Består av Psykisk helsevern, Kirurgisk

Detaljer

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE SKODJE KOMMUNE SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE Til behandling i Kommunestyret 14.12.2010 Sak PS /10 Saksnr.: 06/521-9 Side 1 2 1. MÅLSETJING I Skodje kommune ønskjer alle tilsette å halde fram i

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere!

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere! SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE Å R G A N G 2 0 1 3 N R. 3 2 5. 1 0. 2 0 1 3 ningslaust å gjere masse arbeid for å få l noko som vi meinar er eit bra opplegg dersom dei vi lagar det for ikkje bryr seg/prioriterar

Detaljer

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Frivillig arbeid/ Organisasjonsarbeid har eigenverdi og skal ikkje målast etter kva statlege

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

MØTEPROTOKOLL. Personalutvalet. Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30

MØTEPROTOKOLL. Personalutvalet. Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30 OS KOMMUNE Personalavdelinga MØTEPROTOKOLL Personalutvalet Møtestad: Formannskapssalen Møtedato: 30.11.2009 Frå: 18.00 til 19.30 Innkalte: Funksjon Leiar Nestleiar Medlem Tilsette repr Tilsette repr Namn

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Jobbstrategien KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Ein døropnar til arbeidslivet Unge, positive og motiverte medarbeidarar er velkomne hos dei fleste arbeidsgivarar. Men unge med nedsett funksjonsevne

Detaljer