Størrelse: px
Begynne med side:

Download "www.telemarksmagasinet.no"

Transkript

1 NR. 2 KR 49,- ÅRGANG NYNORSK-MAGASIN MED ARTIKLAR FRÅ HEILE TELEMARK OM NÆRINGSLIV, KULTUR OG LOKALHISTORIE

2 Våren av Aasmund Olavsson Vinje Enno ein Gong fekk eg Vetren at sjaa, for Vaaren at røma; Heggen med Tre som der Blomar var paa, eg atter saag bløma. Enno ein Gong fekk eg isen at sjaa, fraa Landet at fljota, Snjoen at braana, og Fossen i Aa, at fyssa og brjota. Graset det grøne eg enno ein Gong, fekk skoda med blomar. Enno eg høyrde at Vaarfuglen song, mot Sol og mot Sumar. Enno ein Gong den Velsignad eg fekk, at Gauken eg høyrde. Enno ein Gong ut paa Aakren eg gjekk, der Plogen dei kjøyrde. Enno ein Gong fekk eg skoda meg varm, paa Lufti og Engi; Jordi at sjaa som med lengtande Barm, at sukka i Sængi. Vaarsky at leika der til og ifraa, og Skybankar krulla. So ut av Banken tok Tora til slaa, og kralla og rulla. Saagiddren endaa meg unntest at sjaa, paa Vaarbakken dansa. Fivreld at floksa og fjuka ifraa, der Blomar seg kransa. Alt dette Vaarliv eg atter fekk sjaa, som sidan eg miste. Men eg er tungsam og spyrja meg maa: tru det er det siste? Lat det so vera: Eg myket av Vænt, i Livet fekk njota. Meire eg fekk en eg havde fortent, og Alting maa trjota. Eingong eg sjølv i den vaarlege Eim, som mettar mit Auga. Eingong eg der vil meg finna ein Heim, og symjande lauga. Alt det som Vaaren imøte meg bar, og Blomen eg plukkad'. Federnes Aander eg trudde det var, som dansad' og sukkad'. Derfor eg fann millom Bjørkar og Bar, i Vaaren ei Gaata; derfor det Ljod i den Fløyta eg skar, meg tyktest at graata. 2

3 TM -leiar Det er over 20 år sidan at arbeidet med å rydde og merke Pilegrimsvegen m e l l o m Seljord og Røldal starta opp. Det er historielaga langs vegen som har lagt ned mykje arbeidet for at det vart mogeleg å bruke vegen til vandringer, i Røldal er det ikkje historielag, men soknerådet og privatpersonar har vore aktive her. Fyrste organisera vandring var i 2003 med kapellan Synnes som ansvarleg, seinare har det vore vandringer kvart år. Den store tanken har vore å få knyte Pilegrimsvegen til Røldal opp til dei andre pilegrimsvegane i landet, det gjeld både på aust- og vestlandet. Det er merka Pilegrimsveg frå Oslo til Larvik og ein annan grein går frå Oslo gjennom Bærum og vidare til systerkyrkjene på Gran, som så vert knytt opp til Pilegrimsvegen til Nidaros. Når me starta opp med Pilegrimsvegen til Røldal, tok me berre kontakt med historielaga i kommunane langs vegen, seinare kom sokneråda også med, noko som er svært viktig. Det er merka rute til Larvik, og det hadde vore freistande å prøve seg med eit samarbeidsprosjekt mellom historielaga og sokneråda i kommunane mellom Seljord og Larvik. Det same gjeld den andre vegen mot Hjartdal, Notodden og vidare austover. Dei gamle vegane ligg der, mange av dei er alt rydda og merkte i samband med andre lokale aktivitetar. Erfaringane me har hausta i desse åra med organisering av pilegrimsvandringar, er at me treng folk som brenn for pilegrimstanken, difor har styret i Pilegrimsvegen til Røldal opna for at alle kan bli medlemmar i laget, utover historielagsmedlemmer som automatisk er medlemmar. Eg ser det er årlege vandringar mellom Sauherad og Bø, så der er vegen klar. Korleis er det mellom Gvarv og Ulefoss og vidare til Skien/Porsgrunn. Eg veit at Statens vegvesen har laga ei bok om gamle vegminner og der er vegen frå Eidanger over Lillegårdskleivane/Langangen og vidare mot Larvik er omtala både med tekst og bilete, og skulle vera lett å finne att. Det hadde vore moro om dei av dykk som brenn for denne tanken og som etter å ha lese dette hadde teke kontakt med meg, slik at me i fellesskap kunne arbeide vidare med tanken om pilegrims vandring over heile Telemark på ein eller annan måte. Ragnvald Christenson El. Installasjon Utleige av verktøy Utleige av liftar Innhald 3895 EDLAND side Våren A.o.Vinje Konfirmantlyftet Arne T Aabø Frå spelemannssoga Arne T Aabø Notodden torg Trygve Nes Hommefossen i Lårdal Arne T Aabø Mannen på Garvik Frå Telesoga Eit pår er ingen alder Eilert Kvernes Notodden turlag Laila Amdahl Bjårvatn rundt Trygve Nes Eksotiske år i Tuddal Laila Amdahl Gygrestolen i Bø Trygve Nes Kveldsvæva Frå Telesoga Hobbyhesten Eilert Kvernes Setesdalstradisjonar Eilert Kvernes Monsemann på bsøk Eilert Kvernes Slusene i Vrådal John Straume Det var ein gong Eilert Kvernes Salmepresten sin kniv John Straume Prektig nyorgel Eilert Kvernes Sats og trykk: Telemark Trykk AS, 3670 Notodden Opplag: 3000 Framsidebilete: Dansarsteinen på Kvambekkheii Utgjevar: TelemarksMagasinet, 3895 Edland ISSN: Tlf.: Faks: E-post: Redaktør Ragnvald Christenson Tlf.: Mob.: Alle usignera artiklar er forfatta av redaktøren Birgit Christenson Tlf.:

4 Konfirmantlyftet PÅ MIDTVEIT I LÅRDAL Konfirmantsteinen, mosegrodd etter kvart, ligg trygt på plenen heime. Tekst: Arne T. Aabø Oppe på høgdedraget mellom Nordigard Moen og den attlagde skulen i øvre Dalane i Kviteseid ligg det ein spesiell stein. Det er ein stein som karane prøva styrken sin på i eldre tider. Steinen gjeng gjerne under namn av Hegnesugga då han ligg ikkje langt stykket frå den longe attlagde husmannsplassen Hegni. Det er tradisjon etter ei kvinne som budde her på Hegni. Ho skulle vera så ovleg sterk, og denne steinen skal ho hava bore i forkledet sitt. Difor vert au steinen kalla for Gurolyftet. Gjennom tidene var staden der denne steinen låg, ein samlingsstad, særleg for ungdomane som ville prøve kreftene sine. Dei fleste laut nok gjeva seg på å lyfte han. Ein av dei som lyfte han, og det til gagns, var Nils H. Bergan. Han var fødd på Moen i Dalane i 1903 og døydde på Landsverk i same bygdi i Ein gong lyfte han steinen med ein gutunge på ryggen. I årsskriftet til Kviteseid historielag 2012 hev eg skrive ein lengre artikkel om Nils der me fær høyre mesteparten av livssoga hans. Våren 2010 fekk eg med meg Tarald Moen til å syne meg steinen. Han ligg like ved restane etter ei såkalla ulvestuppe. Steinen ser ikkje så fælt stor ut, men han er tung og vond å få tak på. Det er ein blåstein, og det gjer sitt til at han er tung i høve til storleiken. Dessutan er han vond å få tak på. I 2003 var ein del interesserte frå Dalane opp med vekt for å fastslå tyngda på han. Vekti synte 180 kg. Bjørn Moen, son av Gudny og Tarald Moen, lyfte steinen ved det høvet. 4

5 Frå spelemannssoga Arne T. Aabø For eit par år sidan kom ein god ven til meg og gav meg ein kopi av eit avisstykke som hadde stade i avisa Varden for 29. juli Stykket var om meisterspelemannen Olav Napper frå Fyresdal og skrive av Gudrun Lie Tveito. Gudrun var dotter til Torbjørg og John Lie og oppvaksen på Lie i Ligrend, Veum sokn i Fyresdal. Liksom foreldri hadde ho fenge skrivegivnaden i voggegåve, og ho skreiv fine skildringar i avisene, kanskje mest i Varden. Liksom mor si skreiv ho og mykje i Decorahposten i Amerika, og var ein kjærkomen skribent der. Ho vart gift med Olav Larsson Tveito d.y. frå Lårdal, og dei busette seg etter kvart på småbruket Haugerud nær Telemark folkehøgskule i Kviteseid. Der døydde ho i 1948, berre 58 år gamal. Stykket hennar om Napperen gjorde inntrykk på meg, velskrive og opplysande som det er. Her var mangt eg ikkje visste. Interessant var det og at ho syner til Olav Ormbrekk, storspelemannen frå Høydalsmo, som utvandra som 21-åring i I Amerika lærde han mykje av Olav Napper og var god ven med han. Eg fekk hug til å dela innhaldet i stykket med lesarane. Det er for godt til å gange i gløymeboki! Før Olav Napper utvandra, var han ein velsedd spelemann rundt i bygdene i Vest- Telemark. Utanom heimbygdi spela han mykje i Skafså, Lårdal og Kviteseid. I Nissedal var han og mykje, og då han gifte seg der sist i april 1867 med nissedalsjenta Susanne Brekke, budde han på Fjone. Same året strauk dei til Amerika. Kyrkjeboki for Fyresdal fortel oss at han var ein gløgg gut. Ved konfirmasjonen i Veum i 1849 er han nemnt fyrst mellom konfirmantane, og presten hev gjeve han Udmærket god kundskab i karakter. Napperen var mykje i lag med Myllarguten, og mange hev gjeve rosande omtale av han. Jamvel Lars Fykerud tigla ikkje på ordi. Han skal ha sagt noko som dette: Det er berre ein som stend på høgd med meg til å spela, og det er Olav Olav Napper, 81 år gamal, og Olav Ormbrekk i Minneapolis Napper i Amerika. Spelemannen Anders Ødegården frå Numedal, som og hadde vore i lag med han i Amerika, sa det slik: Han var ein storveies god spelemann, je har aldri hørt noen bere, je. Å ein gill mann å eit godt menneske var han, akta og æra av alle i Amerika. Her kjem så stykket av Gudrun Lie Tveito, avskrift av Varden for laurdag 29. juli 1939: Olav Gunnarson Napper Gamalt mål og felelåt dikt og hallingdans. Desse fire fylgjest åt fletta saman, lagde Bondepanna kring, som ein brurekrans. Fele-ljo og feleslått er for bonden som uppbygging og heilagdom, det rører hjartestrengjer hjå ein ekta bonde, det hyller grøter men gjer og mannen glad og vill! 5

6 Spelemannen Olav Gunnarson Napper var fødd på Liplassen i Veum 8. desember 1833, vel 100 år sidan. Far hans bruka Napper i Vrådal i mange år, den tid Olav voks upp, derifrå hev han namnet Napper. Far rødde mykje om han då eg var liten, han kalla han både Nappsen og Liplasstraskjen. Han stod veldig høgt for far. Han reiste til Amerika i 1867, so han var kje so heilt ung då han reiste. Han rakk å spela i mangt eit bryllup, lag og dans i heimbygdane. Og der ligg minni etter han, rosande vil dei tala om spelet hans so lenge fela ljodar i Fyresdal (helst i Veum). Lensmann Andreas Berge, Fyresdal, hev ein kubbestol som Nappsen hev seti i. Der er måla navnet hans. Den er gild å ha! Ein kan tenkje seg korleis han i ljose vårkvellar som nå strauk lett på foten i ungdomsflokken, med felehuset når det var sagt til dans i Hauggrend hell Ligrend! Hegg og raun blømde og Skrevatten låg der drøymande og stillt i vårnatti. Men han flutte mykje av Norig med seg til Vestheimen, og det har ein arv til å gøyma, den er større enn mange vil tru. Hr. Olav Ormbreck, Lake Mills, Iowa, - flink spelemann hev lært ei masse slåttar av Nappsen, og han hev elskverdig fortalt meg dette om han: Då eg var nykomen fyrste året av 1900 budde eg 6 vikor hjå Trasjen, han var då år, kvikk og livleg og so vent han spela den tid.. Han vilde aldri spele sundag fyre middag. Det er messetid, sa han. Trasjen kunne ei mengd slåttar! Eg hev aldri høyrt nokon spela dei gamle salmetonane so vent. Han var allsidig og rikt utstyrt i musikk. Han spela ei mengd med folkevisor. I 1914 var eg saman med han på 100- årsfesten i Minneapolis, Minn. Då var han gamal og heller kruslet av seg, men han spela godt, han fekk ei medalje, som han blei glad i. Eit par år etter møtte eg Trasjen i Nordvesten, den yngre broren var død og han venta å arve han. Men han hadde gjort det slik at kjerringi skulde ha alt som var etter han, so Nappsen fekk ingen arv, nei. Nappsen spela ei 4de juli fest nord for Lake Mills, den varde i 4 dagar og han kom heim med 60 dollar. Kjerringi hans heitte Sussanne Brekke og var frå Nissedal. Det gjekk so gale med borni, gutane hans var ute for fæle ulukkor. Nappsen slutta å arbeide på farm og på jernbanelina. Då han var gamal, gav han huset sitt til sin son, so skulde då sonen take seg av han. Men den unge mannen drakk huset vart selt og Nappsen utkasta. So dei siste levedagane vart armodsame. Telar hjelpte han av og til det var Olav Dalen (Døli) frå Skafså, han hadde Nappsen heime hjå seg i vikevis og lærde mange slåttar. Martin Fjalestad frå Nissedal var og snill med Nappsen. (Der er mange spelemenn i Amerika som hev tilegna seg arven etter Nappsen, heldigvis). Fela etter Nappsen ervde Olav Dalen, og det er ei god fele, eg hev spela mykje på den når eg hev vitja Dalen. Olav Gunnarson Napper døydde i juni år og ligg begraven på Kvilehagen (Ormbreck kallar det Kvilehagen og det er vent sagt) med Liland, han og kjeringi side om side. Gravene var ikkje merkje på og ikkje tekne vare (Olav Dalen køyrde meg ut der no om sundagen) på. Olav Dalen og eg vil ein av dagane stelle litt på gravene, kanskje me kan få upp eit minnesmerke etter Nappsen. Eg vil have det fram på kappleiken no i haust. Ja, so langt Olav Ormbreck. Olav Ormbreck er eit stykke Norig i Amerika, han hev spela og sungi visor av John Lie og Telnes på Telestevni no i yver 30 år og ære være han for det! No kjem snart juni, segjer han og med den bygdelagsstevnene. Dei liver på dei stevne so og segje heile året! Då er dei i Norig att. Meir om Olav Napper Eg sit med underlege kjensler når eg les dette stykket som stod i Varden for 75 år sidan. Det vekkjer så mange tankar i meg. Det er mest som du er i Minneapolis på hundreårsfesten for Grunnlovi i 1914 og ser den aldrande Olav Napper på scena saman med den unge Olav Ormbrekk frå Høydalsmo. Elles voks eg sjølv opp med forteljingar om meisterspelemannen frå Fyresdal. Om det ikkje var nokon som hugsa Napperen då, så var det jamt ein far eller ein bestefar som visste noko. Sogeskrivaren Rikard Berge hev skrive opp mykje om Olav Napper her i heimegrendene hans i Vest-Telemark, og her tek eg med noko han skreiv opp etter Tarjei Tvigyva i Lårdal i Tarjei var sjølv god spelemann, og Rikard hev skrive slik om han: Han er næm til lære slaattir. Fekk fele um hausten og spela dans um vaaren. (Hans spel er nærast av dette mjuke, litt veike krusespelet av Naperen). Så skriv Rikard Berge slik etter Tarjei: Traskjen dansa hjaa Niculs Heggtveit ( ) i Laardal og Targjei Kvaalo (Midbø) spela. Daa braut n or ledi i handi si. Traskjen tulla mykje til slaattine. Paa Heggtveit tulla n de: Kari, Kari gjenta mi vi du ha bore (bordar) paa trøya di. vi du ha rou e, vi du ha blaa, vi du ha gule, so sko du faa. Det var rim til ein gangar. Eg skal undrast kva slått dette var? Vidare hev Tarjei fortalt: Naar du hørde Traskjen begjønda paa fela, so toss n fortelje noko i o. De var noko sullar so forundeleg at de gjekk i ein. De va so mjukt. Naar du kytte av Myllaren, so svara Myllaren til ein gong han sat hosta og rødde med Targjei Kvaalo i Klokkargarden i Laardal. Dæ va spelemann du, sa Myllaren. Da æ eg ingenting, eg. Traskjen dæ gut som kann ta paa strengjen, sa n. 6

7 Notodden torg Foto/ tekst: Trygve Nes Selv om mye av Notodden torg brukes til parkering store deler av året, er det periodevis tradisjonell torghandel eller arrangementer av ulike slag. Mest tradisjonelt er vel den årlige 17. mai feiringen. Tidligere var det furuskogen som dominerte her. Notodden torg ble opparbeidet omkring byens grunnlegging Tidligere gikk bussrutene om torget, de går nå fra kollektivterminalen. Noen av butikkene rundt torget har blitt borte, men fremdeles er det et hotell her. JORDBÆR: Jordbærsalg på Notodden torg har blitt en lang tradisjon. Notoddens innbyggere ser fram til dette årlige innslaget med lokal bær. Vanligvis går kurver og esker fort unna. Her er det Aasmund Vaa som ekspederer en kunde. Jordbæra er produsert på Nordre Greni på Vestsida. MARKENSDAG: Hvert år i september er det torgdag på Notodden der lokale produ-senter eller tilreisende tilbyr sine varer. En kan finne nisjeprodukter av ulike slag både innen håndverk og matproduksjon. Dette er gårder eller bedrifter som produserer, fremmer, distribuerer og foredler produkter med norsk opprinnelse. Dette er bedrifter som viderefører Norsk matproduksjon og tradisjoner og som går nye veier. Eksempler er innen frukt, kjøtt og bakervarer. Få orden på papirene dine som du vil ta vare på. OPUS innbinding er den raskaste, og mest holdbare innbindinga med stålkanal i ryggen. Kan velje mellom stive permar og mjuke omslag. Ta kontakt, me hjelper deg: CHRISTENSON, 3895 Edland

8 Foto: Gyri Midtveit l Byggevarer l Trelast l Måling l Ved 3895 Edland Tlf.: Faks: Vågslidtun Hotell AS 3895 Edland Tlf Faks E-post: Tlf Fax: E-post: Haugarne Maskin Service 3895 Edland Tlf Tlf Mobil: Telefax: Me tar på oss brønnboring og spesialboring Gratis befaring Edland Brønnboring 3895 Edland e-post: Tlf Haukelitunet vest, 3895 Edland Tlf.: ww.haukeliseter.no Tlf Graving, sprengning, transport, brøyting, tørr/natursteinsmuring, containerutleige. Husflidshuset i Haukeli Salg av husflidsvarer og kunsthandverk Haukeli Husflidslag

9 Hommefossen i Lårdal ut, kryssa åi ivi Leikvollbrui, før nye stigningar venta uppivi til Heggtveitgrendi. Med tanke på varetransport til dei øvre bygdene, Øyfjell, Vinje og Rauland, var denne vegen litt av ei prøve for både mann og hest. 300 kg var knabbe lass jamvel for ein mota hest upp dei lange og bratte Hommebrekkune. Så vart det vedteke at vegen skulle byggjast om. Vegen vart lengre, men slakare. Det førde til at det laut byggjast bru ivi Lårdalsåi ved Hommefossen. Så gjekk vegen derifrå vidare i ei sløyfe bortom Gullkoppsvingen og forbi Tveito-gardane og Kvålo upp til Kleivi. Leikvollbrui vart ei attergløyme som stod sturde med sine velforma bru-kar og mintest dei stolte dagar då sjølvaste Storegut møtte på eksisen her. Brui ved Hommefossen og nyvegen stod ferdig i 1908, og det er litt omkring dette eg hev tenkt å fortelje i dette vesle stykket. Hommefossen ein vårdag i Foto: Arne T. Aabø. Arne T. Aabø Lårdal er ei bratt bygd. Frå Bandak, 72 m.o.h, stig det om lag 550 meter upp til dei øvste gardane på berre nokre få km. Lårdalsåi leikar seg ned gjennom bygdi i kåte sprett forbi stryk og fossefall og gjev seg sjeldan tid til å roe seg ned i hylar og lonir. Ho tek til ved Laugevatn, men hev samla seg upp frå mange vatn innafrå heiane. Ved Åmot møter ho Støylsdalsåi, og saman dreg dei i lag vidare nedivi bygdi som eit trufast ektepar inntil Bandak tek imot dei i den store famnen sin. Her er det ikkje langt mellom fossane. Fyrst møter ho Sagafossen uppe på Skogen, me kallar. Frampå Kleivi stuper ho seg utivi Kvålofossen før ho om litt råkar den sværaste av fossane: Hommefossen. I flaumetid er han høvdingen i Lårdalsåi. Då brummar han og lagar seg så viktig at det er uråd å høyre mannemål. Den gamle ålmannvegen gjekk nesten rett upp bygdi, forbi gardane Åkeren, Bjåland og Homme. På Kleivi flata han endeleg Tarjei Kollberg ( ) fortalde meg ein gong på 1980-talet at bestemor hans var det fyrste liket som vart førd over Hommebrui. Ho heitte Bergit Olavsdtr. Hovet og var fødd i Hylestad i Setesdal i Der borte vart ho gift med Tarjei Olavsson Besteland, og dei busette seg etter kvart på plassen Dakkin på Straume i Hylestad. Tarjei gjekk for å vera ein god spelemann, og det skal vera etter han me hev gangaren Bestelanden, ein av dei beste setesdalsslåttane på nedstild bas. Setesdølane kallar gjerne spelemannen Tarjei Dakko etter plassen der dei budde. Så hadde det seg slik at den eldste dotter deira, Torbjørg, vart gift i Fyresdal med Olav Aavoldsson Lofthus i Fardalsgrendi. Nygifte flutte dei til Lårdal der dei kaupte garden Bjåland. I Setesdal var det småsamt å greie seg på ein liten husmannsplass, og etter ei tid, i 1891, flutte dei gamle foreldri hennar Torbjørg ogso til Lårdal. Det same gjorde tri brør og ei syster. To andre, syster og bror, slo seg ned i Fyresdal. Såleis flutte heile familien på Dakko til Telemark. 9

10 Torbjørg vart tidleg enkje, og då ho ivilet garden til den eldste sonen, kaupte ho att ein av Heggtveit-gardane øvst i bygdi og flutte dit upp. Ho tok då med seg foreldri sine og dei av borni som ikkje var vaksne. Slik gjekk det til at dei gamle enda sine dagar på Heggtveit, Bergit i 1908 og Tarjei i Bergit døydde 13. september og vart gravlagd på Lårdal kyrkjegard 25. september. Då var truleg nyvegen ned bygdi og Hommebrui nyleg opna. Men soga er ikkje heilt slutt med dette. Tidleg på 1980-talet var det nokre vegarbeidarar som gjorde noko utbetringsarbeid ved brui. Som dei heldt på med dette, kom Aslak Djuve ( ) ruslande uppivi. Aslak var ein uvanleg kunnskapsrik person, og han lika å røda. Medan dei sat slik og rødde, kom han til å fortelje kva som var det fyrste levande vesenet som hadde gjenge ivi brui før ho var offisielt opna. Av alle ting var det ein bjørn. Det hadde kome eit snøfall om notti. Bjørnen hadde kome ruslande ned lidane frå Holte og Kollberg. Då postkøyraren, Olav Kvaalo, kom køyrande med hesten neste morgon på veg mot Høydalsmo, såg han bjørnefet i snølaget ivi brui. Litt lenger uppe, der Hegnistoga no stend, låg bjørnen og sov. Det var nok ein bjørn som hadde halde seg i Bandaksfjellet millom Lårdal og Dalen utivi sumaren, men som no ville freiste lukka på andre sida av Lårdalsbygdi. Truleg er soga ukjent for dei fleste i dag. Samanheld ein dette med gravfylgjet som for ivi brui 25. september, kan det tyde på eit tidleg snøfall i september, berre nokre dagar tidlegare. Ja, slik fortalde Aslak, og slik hev andre fortalt meg. Soga er for verdfull til berre å gange i gløymeboki. Det tykkjer no i alle fall eg. Manden paa Garvik (etter ei gamal segn.) Vaa Garvik i Seljord, saa siger man, Der leved for længe siden En mand med et trodsigt og stridigt sind, Hans saga fortælles viden. Hans lige ei fandtes i dans paa vang, Naar Fanitullen frå felen klang, Og øllet i bollen fraaded, Han ene i hallen raaded. Vaa Øverland holdtes et bryllupslag, Med andre budne han reiste Didhen, men alt paa den første dag Han ypped kiv med de fleste. Saa blev der festet i dagene fem, Og ingen tænkte at reise hjem, Ti kruset gik rundt i laget, Saa ingen af tørst var plaget. Nu virker øllet, nu vokser modet, Nu mange kræfter og karstak prøved, Han rydder hallen som før saa ofte, I kampens hede et drab han øved, Paa brudens broder, endnu en dreng, Der bange flygter i hallen hen. Han griber drengen og kniven støder I hjertet ind, saa ihjæl han bløder. Brokefjeld ligger saa langt avled Fra sti og fra alfarvei ; Did flygter han hen og lever, Der finder ham hævnen ei. Manslagarnuten end nævnes en skrænt, Derunder laa hans hytte gjemt I ly for de barske vinde, Saa ingen kunde den finde. Men flygter han end for lovens arm, Han kan ei fra mindet springe. En nagende plagende bitter kval, Vil sønderslide hans bringe. Naar ensom han sidder sene kveld, Da ser han hjertets blodige væld, Fra drengens bryst at springe, Han kan ikke graaden tvinge. Syv lange vintre i sne og kuld, Man siger han der mon friste. Saa kom han til Garvik en julekveld, Hans egne ei om ham viste. Han var som et gjenfærd, den stærke eg Var mærket til døden saa mager og bleg; Men haab i hans øine lued, Naar hjem han i aanden skued. Sine uvenner han bad tilgiv Jeg tungt fik sone for brøden; Hævnen krævede liv for liv; Et nyt dog jeg faar i døden. Saa tak for alt det var dog et held, Jeg hjem fik komme den siste kveld; Mit navn i glemme og ingen sten I reise skal over mine ben. Torkjell Landsverk. Frå Telesoga nr Torkjell Oftelie soguskrivar Vest-Telemark Kraftlag as 3891 Høydalsmo Tlf Maskinentreprenør Ottar Ringhus as 3890 Vinje Tlf Me utfører: Graving sprenging transport Alt i naturstein Restaurering av gamle steinmurar Salg og pressing av hydraulikkslangar Salg av knusa masse 10

11 Eit år er ingen alder Eilert Kvernes A.O. Vinje skreiv for vel 150 år sidan ein av sine tallaust mange artiklar om mest alt, og tankar i tilknyting til denne overskrifta. - Men om eitt år ikkje er nokon alder, så er eit år endå eit langt stykke av vårt liv, og eit år er liksom ein levande ting, rett som eit menneske. Det er vondt og godt, det er rikt og armt, og det har sin motgang, som vi alle hava. Der skal eit lykkelegsamlag av mange tilfeldige ting for å få det godt, rett som mannen må hava det når han skal få navnet av stor. Eit år har mangt å ganga igjennom, før det stort og sælt kan stiga ned i si grav. Det kan hava uføre om vinteren framover, so det ikkjefær fram sine ting til våren. Det kan vera so kaldt at rugleisten frys bort og isbrannen liksom brenn av grasrota. Det er markmus og makk som kan gnaga og eta bort grasrot og annan vokster. So stend åker og eng god og grøn om våren, men so kjem der ei frostnatt som svider det av. Det er det blømande barnet som fær kikehosten og døyr. So er det for vått eller for turt eller for kaldt og rått og dette forkuer vårvokstren. Det er den lange sjuken som gjerer barnet so bleikt og blått og veikt og vesalt, at der skal framifrå helse og gode dagar til, før det kan koma seg. So stend åker og eng i vekst, men so kjem der regn som velter åkeren ned, eller turken kjem og svider graset eller grønturkar åkeren. So kan der, om ellers alt er godt, koma regnbløyte og frostnetter, og hagleel (ilinger) og stormar og snjo før vinterdag. Der kan koma mangt før alt er velvakset og mognat og godt i hus. Det er fåe folk, som kan veksa opp friske og store og gode og hava ein stor manndom og ein rik alderdom. Der er få fullgode år (heiter det m.a. i artikkelen om året) Notodden Turlag mot nye høyder Hvert annet år gir Notodden Turlag som er en avd. av Den Norske Turistforening, ut et hefte med navn «Kjentmannsmerket». Nå i mai kom hefte nr. 11 med ialt 15 forslag og beskrivelse av såvel kortere som lengre turer i distriktet rundt Notodden. Turene blir stadig mer populære og i år ble alle heftene revet bort allereden den første måneden, men nytt opplag er allerede under trykking. Formålet med turlaget er å få flest mulige ut å tur, så dette lover bra for sessongene 2014/15. Et av de nye stedene er rasteplassen og tårnet som Ragnhild og Ole Håberg har satt opp på Hustveitåsen på vestsida i Heddal. Her er det utsikt både til Blefjell (til v.), Gaustadtoppen og delvis til Lifjell. Foto Laila Amdahl Takstolar til alle formål Frå vår fabrikk i Treungen leverar me takstolar til hus og hytter og landbruks- og industribygg Treungen, Tlf Me tek imot skinn for beredning Besøk våre nettsider for info om salg og beredning av norsk produserte skinn. Velkommen til vårt FABRIKKUTSALG Velkommen! 5582 Ølensvåg -Tlf

12 Tlf Bunader Tlf (kveld) Bytt til nye glass og spar energi! Kviteseid Glassverkstad driv med det meste i glass, samt Royal solskjerming, insektnett og utestuer i Vest-Telemark. Sjå heimesida Telefon Kviteseid - tlf E-post: Telefon Postboks 20, 3836 Kviteseid - Tlf Fax: Du kan bestille opphald på Tlf E-post: 12

13 Bjårvatn rundt BJÅRVATN RUNDT er en tur på 5 km. KART Bjårvatn rundt. Av Trygve Nes Tuddal har fantastisk flotte turmuligheter selv midt i sentrum av bygda. Rundt det idylliske Bjårvatn har det i flere år vært ei merket turløype som passer for folk i alle aldrer. Siden den er så lett fremkommelig at det er mulig å ta med barnevogn, kan den altså med rette kalles en folkesti for folk fra 3 mnd til 100 år. EN LETT TUR for hele familien gjennom flott natur, full av kultur og historie. Bak initiativet til turstien står blant annet Helselaget i Tuddal (grein av Nasjonalforeningen for folkehelsen), Idrettslaget og Hjartdal kommune. Vel halvparten av stien går gjennom bebygd strøk og følger asfalterte veier. På østsiden av Bjår følger løypa samme trasé som hovedveien gjennom Tuddal og på nordsiden bilveien mot Bondal, mens resten av turen følger skogsbilveier på vestsida av Bjårvatn. DJUPEBUKT. Veien rundt Bjårvatn er ganske slett og Hans Rinde kan bruke trillebår når han sanker ved i skogen. Trillebårhjulet er hentet fra en moped. Hans Rinde ble kåret til årets tuddøl engang i 1990 åra. En dag i slutten av mai viste et par tuddøler meg rundt på stien, begge er godt kjent i bygda: Gunda Rinde som har vært med fra starten av dette løypeprosjektet og Torkjell Tjønn som for tiden registrerer husmannsplasser i Tuddal. Turen startes ved Rinde bru. For de som kommer med bil kan det passe å ta av hovedveien ved Fossehalli, forsamlinghuset tuddølene bruker til festlige sammenkomster eller rett og slett for å møte andre og gjøre det som på tuddølsk kalles å «rive kjeften». Ved Fossehalli forlater vi asfaltveien og krysser elva Hovdåi på Rinde bru. Her kan bilen parkeres og ei informasjonstavle med opplysninger om turen «Bjårvatn rundt» studeres i detalj. Gunda mener det er godt ting blir skrevet ned da det ikke alltid er så lett å huske over lang tid. Rett opp for Rindebru ligger Landsverkskåsa hvor det står et vengebur. 13

14 POSTKASSE. Det står ei postkasse med bok til å skrive navnet i. Noen tar med barnevogn i løypa. Bygda ligger på over 400 m.o.h. så derfor er våren ofte sein. I år var det ekstra mye snø, dvs. nesten 2 meter og tuddølene forteller at det ikke er så lenge siden den lå på disse trakter. Denne dagen hadde vi bestemt oss for å følge den delen av løypa som går på vestsida av Bjårvatn. Egentlig utgjør denne delen av turløypa flere stubber med tidligere opparbeidete skogsbilveier som altså til sammen danner en sammenhengende vei på vestsida av Bjårvatn. Løypa går over grunnen til Landsverk, Gvåle, Øverland, Bøen og Tveiten. Langs løypa passeres flere steder med interessant historie. I strålende solskinn og behagelig forsommer-temperatur legger vi i vei på den delen av folkestien som går i skogslende. VESTAFE. Utsikt mot Hovdåsen og Køllås fra Sviksli. Hovdegrenda til høyre. DJUPEBUKT Høyt over oss rager Njuke, et av de fem fjella i Tuddal hvor sagnet forteller at det engang i fjern fortid bodde et troll ved navn Sjuke-Knut. Da trollet kastet stein mot kirka havnet den like ved stien der den fremdeles ligger. Gjennom glissen skog får en straks glimt av Bjårvatn hvor sola skinner i vann-speilet. Løypa følger Bjårvatn et godt stykke, og vi får øye på beverens hus i strandkanten. Her treffer vi også Hans Rinde som sanker ved. SONSTUL I enden av Bjårvatn stikker Landsverktangen ut slik at det dannes et sund mellom sørlige og nordlige enden av vannet. Her er det satt ut en benk hvor det er god utsikt mot sentrum av Tuddal. Fjellet Lønås er synlig på andre siden. Der bodde trollet Lurv. Sonstul har vært slåttestule, og i gamle dager, før det kom vei, dro de høyet over isen. Senere dyrket Gunleik Gvåle opp flere mål her. Kjetil Gvåle drev slått på Sonstul fram til 1980 åra og brukte da traktor. 14 VESTAFE På husmannsplassen Vestafe står låven ennå igjen. Etter segna skal Vestafe kommet fra Tjønn, men hørte til Landsverk på 1800 tallet. I 1891 ble plassen solgt til su Gvåle. Torkjell forteller at det tilsammen var 70 husmannsplasser i Tuddal, selv har han registrert 30. SVIKSLI På en liten avstikker fra stien ligger plassen nedre Sviksli. Her står ennå fjøs

15 SONSTUL. Fra Sonstul er det god utsikt over Bjårvatn mot sentrum av Tuddal med Bøen, Gvåle og Greivjord i bakgrunnen. Tuddal Amfi til høyre. Sonstul er fra gammelt slåtte til Su Gvåle. SVIKSLI. Fremdeles står stue og fjøs på husmannsplassen nedre Sviksli. BJÅRSTUL. På Bjårstul står fremdeles selet. Tuddal Kirke og Bøen i bakgrunnen. og stue. Plassen skal være bebodd fram til av Svein Venås. Øverland slo på plassen fram til Husmannen hadde mye arbeid i det bratte jordet og store rydningsrøyser vises. Det var også en plass med navnet øvre Sviksli. HAMREN Knipa var tidligere navnet på ei slåtte lenger nord, stien var vanskelig framkommelig på dette stedet. Nå er det sprengt vei forbi en bratt bergskrent, som er avmerket med Hamren. Dette er løypas høyeste punkt og når opp i 496 m.o.h. Det står ei postkasse her med bok til å skrive navnet i. BJÅRSTUL På Bjårstul står ennå et sel igjen. Dette er slåttemark som ennå blir brukt av Knut Bøen. Herfra er det god utsikt mot Tveiten, kirka og Bøen Camping. KÅSA Ved Kåsa kommer vi igjen inn på asfaltert bilvei som er turens endepunkt for vår del. Herfra er det kort vei bort til Bøen og sentrum i Tuddal. 15

16 Eksotiske år i Tuddal Tekst og foto Laila Amdahl I en lystig 5-årsperiode sist på 70-tallet var det kjole-søm som preget lokalene til nåværende Buen Kulturverkstad. Oslokvinnen Inger Næss hadde den dristige ideen om å starte med søm av egen-designede kjoler. Dette på en tid da tekstilindustrien i Norge var på full fart ut av landet. Her er det snakk om «kjerringa mot strømmen». Hun hadde ofte feriert i område, og kom i den forbindelse i kontakt med bonde og felemaker Gjermund Tjønn. Inger gav han mye av æren for at «Anne Jo» produksjon ble etablert nettopp i Tuddal. Han hadde tro på henne og kunne gi henne gode råd i forhold til kommunale etater og egnede lokaler. Hun møtte stor velvilje, for det vel var neppe dagligdags at noen ønsket å skape arbeidsplasser der i bygda. Tiltaks-kontorene i henholdsvis Notodden og Hjartdal var positive og Distriktenes Utbyggingsfond gav støtte. På det meste hadde systua åtte til ni av bygdas kvinner på lønningslista. Anne Solheim Odden smiler fornøyd ved gjensynet av kjolen fra «Anne Jo» produksjon. Jentene på systua jubler over at de har fått jobb i hjembygda Tuddal. F.v.: Anne Solheim, Rønnaug Tjønn, Anlaug Tveiten og Gunn Kalberg. Ytterst i rekka daglig leder Berit Hagen som forøvrig var mer å se på systua enn datter og innehaver Berit Næss. Norsk og mexicansk bomull De alle første plaggene ble sydd på sømavdelingen på Tepro avd. Notodden, men etter hvert var det syerskene i Tuddal som overtok. Utsøkte bomulls-stoffer signert designeren Escalare ble importert fra Mexico, sydd i fjellbygda, for så å bli eksportert til kunder i Paris, Stockholm og Madrid. I tillegg hadde Inger Næss sin egen mote-forretning i Cort Adlers gate i Oslo hvor kjolene var en del av det eksklusive utvalget. Det var store og spennende kontraster i stoffvalget, for sammen med de fargerike mexicanske var det de mer nøkterne stoffene fra Solberg Spinneri som dannet grunnlaget for produksjonen. Fellesnevneren var ren bomull, lekker design og solid håndverk. Yngstemann på laget Vi har hatt en prat med Anne Solheim Odden som var med fra start til slutt. Hun forteller at dette var hennes første jobb og at det var en trivelig å god arbeidsplass. Før oppstart ble Anne sendt til Tepro på Notodden hvor hun fikk lære tilskjæring/klipping, for så å få ansvaret for den 16

17 delen av produksjonen. Var noen av sydamene syke, satt hun seg gjerne ved en av symaskinene. Berit Hagen som hadde det daglige ansvaret, gikk for å være ganske så striks, men full av latter og smittende godt humør. Det var hun som passet på at pausene ikke ble for lange, slik at produksjonen gikk etter planen. Nyttig lærdom for en nykommer i arbeidslivet. Arbeidserfaringen Anne fikk på systua i Tuddal la grunnlag for hennes videre yrkeskarriere. Da det etter 5 lærerike år ble slutt i hjembygda drog hun til Notodden og fikk arbeid ved Hydro, der var hun blant annet innom sekkefabrikken og laminaten. I dag er hun å finne på Norfolier hvor hun er ansatt som produksjonsplanlegger. Tiden på «Anne Jo» føles fjern, men hun minnes at det var en god start for ei som 19-åring, kom rett fra skolebenken. Berit Hagen hadde ansvar for at jentene bak symaskinene holdt produksjonen igang. Hun viser mer enn gjerne fram en av kjolemodellene i mexicansk bomulls-stoff. Sommerlige farger på disse «Anne Jo»- kjolene i 3 variasjoner Solberg-bomull. Anlaug foran i lilla, Gunn i en grønnrutet variant og Anne i en rød. Syerskene rundt lunch-bordet en vinterdag i Nærmest fra venstre Anlaug Tveiten, bakom Gunn Kalberg, Anne Venås, Gudrun Kasin, Rønnaug Tjønn, Berit Hagen og ved bordenden Anne Solheim. 17

18 Velkomen til Seljord 3840 Seljord Velkommen til Motehuset i hjertet av Telemark Koselig turistsenter i Seljord motell campingplass flotte hytter badestrand gode fiskemogleghetar båtutleige Tlf Mob Tlf Tlf e-post: Husflid Utstyrsvarer Gardiner Stoffer Seljord - Tlf Tlf Fax Tlf Telesenteret - Tlf Langtransport Kranbilar Renovasjon Tlf Fax

19 Gygrestolen i Bø Gygrestolen sett fra ura som er fylt opp med kjempestore steiner så langt øyet kan se. Trygve Nes Rogaland har Prekestolen, Hordaland Trolltunga og Hedmark har Jutulhogget. Telemark derimot har Gygrestolen. Gygrestolen er et populært turmål i sommerhalvåret. Gygrestolen er utvilsomt en av de mest særpregede fjellformasjonene i Telemark. Rett opp av granskogen stikker to majestetiske 80 meter høye fjellblokker som gir Gygrestolen et karakteristisk preg. Ura nedenfor Gygrestolen - visstnok blant de største i Europa - er fylt opp med kjempestore steiner så langt øyet kan se. Navnet Gygrestolen har sitt opphav i gygre= troll og fjellformasjonen som ser ut som en brudgestol (stol med rygg). Fjellplatået Gygrestolen er splittet i to hoveddeler der det ytterste platået (fjellblokkene) siger litt utover hvert år; åpningen mellom fjellet og steinblokkene skal ha vært så liten at ei gjeterjente kunne stå med et ben på hver side og la håndteinen gli ned i sprekken. Fra Gygrestolen sier sagnet at gygra (trollkjerring) i sinne over at kristendomen kom til bygda, kastet stein mot kirka i Bø da den ble bygd en gang rundt år Den ene falt ned Briskehaug på gården Eika tett inntil bygdevegen, men er ikke lenger å se. Den andre steinen var stor som et hus og traff nesten Bø kirke. Den lå lenge på en av Bø gårdene, men er nå sprengt bort. En tredje stein ble kastet mot Gåra kirka (revet på 1800 tallet) og ligger fremdeles like ved Bø barneskole på gården Grivi sin grunn. Skal du ta turen til Gygrestolen er Bø utvilsomt et godt utgangspunkt. Kjør så ca. 5 Bøheringen Hans Strand viser steinen som ble kastet mot Gåra kirka og fremdeles ligger like ved Bø barneskole på gården Grivi sin grunn. km i retning Lunde og ta så av (ved et skilt merket Tveiten) videre mot Eikjabygda. Etter 2.5 km kilometer forteller ei informasjonstavle ved veien på sørsiden av Uvdalstjønna at her starter fotturen opp til Gygrestolen. Stien opp er merket av Bø turlag og er ikke til å ta feil av. Fra parkeringsplassen er det en drøy times gange opp, og på denne tiden gjør du unna nesten 400 høydemetre. På veien passeres Svarttjønn, der det er skiltet inn til Svarttjønnhola. Derfra går turen videre oppover til Gygrestolfjellet. Her kan du skrive i Bø Turlag sin turbok, før du legger turen til Venetjønn som er et lite vann oppe på platået. Det har ingen bekker verken til eller fra, og har et flott svaberg du kan gå uti på. Vannet er 19

20 Rett opp av granskogen stikker to majestetiske 80 meter høye fjellblokker som sammen med Gygrestolfjellet bakenfor, danner et karakteristisk innslag i naturen. Turgåere kan ta seg en pust i bakken på toppen av Gygrestolfjellet og nyte utsikt over store deler av Bø. I forgrunnen vises steinblokkene Gubben og Gamla, som gir Gygrestolen det karakteriske preget. Uvdalstjønna skimtes imellom blokkene. 20

21 lite, så temperaturen kommer fort opp i 25 grader her! Likevel gjør det godt med en liten dukkert slik at en får kjølt seg ned etter turen oppover. Fra Gygrestolfjellet fortsetter en utover mot stupet, som for de fleste er turens høydepunkt. Herfra har du utsikt over det rike landbruksområdet og fjellene rundt Midt Telemark. Fra fjellet ser en ned mot de to karakteristiske fjellblokkene - som kalles Gubben og Gamla og som utgjør den mest karakteristiske delen av Gygrestolen. For å komme helt opp på en av fjellblokkene, må du først fire deg ned 15 meter, og så klatre opp meter på enten Gubben eller Gamla. Dette er ikke helt uproblematisk, og krever klatrekompetanse. Det finnes et utall med historier om hvordan folk har kommet seg opp her før i tiden. På stram line. For de som har sans for akrobatikk og fjellklatring er Gygrestolen et fortreffelig sted. Uvdalstjønna vises lenger nede. Foto: Kjetil Ystebø/Petter Aker/Ørjan Grefstad. Skarphedin. Løpet ble første gang arrangert i Gygrestolen på 490 meter. Løypa er 3,5 km lang. Gygrestolen opp er et motbakkeløp i Bø i Telemark som arrangeres av Idrettslaget Løypa starter ved Uvdalstjønn på 115 meters høyde, og har målgang på toppen av Kilde:Bø Turlag hjemmeside, Ørnulf Hodne: Mystiske steder i Norge. Kveldsvæva I ætherseng lynstraala sovnar, Vermaala døyr paa blometjeld. Totaks blik mot himmeldjupe stevner Og kastar glans paa gamle fjell. Larmen tognar i logne lundar, Saagidderdansen sloknar der. Bjørki syvjar og tjønni blundar, Smaastjønnur ned paa dalar ser. Vinden sagtnar i skogens djupnir Og tviddast burt utyvi hav, Han sovnar snart paa blanke byljur Og speglar seg i heltars grav. Skuggen myrknar, notti maalar Syrggjidragt paa furumo. Eit nordlys dimt paa himlen straalar, Men dovnar av som fugleljo. Alek Kostveit Dette dikt er skrive av Alek (Aslak) Kostveit paa Liberty Vrairie, Wis., i Han var daa i 20 aars-alderen og ha liten skulelærdom. Han sendte de inn til «Skandinaven». Eg hugsar naar stedfar hans las de i bladet, so sa han : «Aa ja, de er plent som eg skulde sjaa de.» Men daa han so fekk vita, at de var noko av Aleks arbeid, so sa han : «Vænede, fe ein stute!» Dette visar, at de til fine tider gjeld mykje aa vita kven som hev skrive held sagt ein ting. Bemidji, Minn. D. B. St. Frå Telesoga nr Torkjell Oftelie soguskrivar HOBBYHESTEN Dei kallar meg ein hobbyhest og eg er vel helst til stas der eg går i dag som hestar flest og nappar nedgnagd gras. Eg har så lite å ta meg til, utan arbeid, sele og jobb men eg går her og luntar som eg vil og ser kanskje ut som ein snobb. Så tar eg ei pause sånn ender og då og rettar opp kroppen eit grann, det kislar i nasen så eg gape må og så nyse litt, det er sant. Men skulle nokon få sjå meg her og tru at eg gaper ein skratt, lat det så vera med det som dei ser ja, eg let bare augo att. Så beiter eg vidare, småmett og lat eg bryr meg ikkje om andre. Eg er ikkje kravstor, med livet er eg nøgd og har ingen i livet å klandre. E.K. 21

22 Setesdalstradisjon på høgt nivå HOS FOLKEKUNSTNARAR I VALLE Tekst og foto: Eilert Kvernes Han var ikkje så heilt fornøgd med å stille til fotografering kombinert som spelemann og sylvsmed. Men Torleiv H. Bjørgum i Valle fann fram fela og strauk opp i kjend stil med fela oppunder akslebladet slik også sonen Hallvard held fela, og altså ikkje oppunder haka. Åra har rulla unna for unna. Torleiv var i sitt brage då eg var innom på Sylvartun i Hylestad denne gongen, det var vel først i 1960-åra. 9. februar 1990 drog han siste bogestrøka då han stupte medan han spela etter årsmøtet i Setesdal Spelemannslag. Det var ei fele laga av Olav G. Helland han spela på då. Han hadde spela to slåttar og var på gang med ein tredje, visstnok eingangar etter Petter Veum, då det brått var slutt på eit rikt liv for 69-åringen. Torleiv H. Bjørgum tok svennebrev som sylvsmed i Oslo. Her er han i verkstaden heime. Som ein ser held han ikkje fela oppunder haka, men mot brystet. Munnharpesmed Knut Tveit utvikla munnharpa saman med Torleiv Bjørgum slik dei meinte at tradisjonsharpa i Setesdal var laga. Eg kom over ei kvittering for sylvknappar eg kjøpte til bunaden min, det var i juli Der står det at to store halsknappar kosta 232 kroner, og postsendinga var 14 kroner. Til orientering for kunder heiter det om Sylvartun at staden ligg ved riksveg 12 ved utlaupet frå Brokke Kraftverk i Nomeland i Hylestad. I Bjørgum-slekta er det kjende namn mellom anna i musikk, biletkunst og sylvarbeid. Han hadde kunstnararven spesielt frå faren, og sonen vil enno mange hugse frå kappleikar og elles som den framifrå utøvaren på fele og munnharpe, og somkvedar. Han var setesdøl med heile seg, også i slåttemusikken og kvedinga. Han var knapt sju år då han fekk den første fela og tok til å stryke. Hardingfela var tidlegare instrumentet i Telemark, men i Setesdal dominerte flatfela nokså lenge før 8-9-strengsdfela dominerte også der. Knut J. Heddi spela først flatfele (tyskfele dusinfele/fiolin) og stilte med ei slik på kappleik som 15-åring og kom på sisteplass. Året etter slo han til og vart vinnar i yngste klasse. 22

23 Torleiv Bjørgum skulle også bli med på å utvikle munnharpa slik ho var typisk for dalen tidlegare, men her mangla både gode smedar og spelarar. Han ordna med å få harpa med i tevlinga på Setesdalskappleiken, og han la over munnharpeslåttar til hardingfele. Fleire utmerkingar vart han til del såleis heidersmedlem i det lokale spelemannslaget og i Landslaget, og han fekk fylkeskulturprisen for Aust-Agder. Spelemannsprisen fekk han saman med sonen Hallvard, som er den store kulturprofilen i familien i dag og med statsstipend frå Hallvard T. Bjørgum, tradisjonskunstnar i fleire retningar. Her prøver han ei flatfele i ei pause på Setesdalskappleiken. Dotterson til Torleiv, Sigurd Brokke er i dag speletopp i landet på munnharpe og det er blitt fornya liv for dette vesle instrumentet både i Setesdal og Telemark. Fleire smedar i toppklasse lagar harper. Torleiv Bjørgum fekk utvikle harpasaman med sambygdingen Knut Tveit slik dei fann ut at dei gamle harpesmedane i dalen laga dei. Andre framifrå smedar i dalen er Bjørgulv Straume og Folke Nesland for å nemne eitpar. Svært mange har vore i Kultursenteret ved Sylvartun og sett den her i landet heilt eineståande samlinga av hardingfeler av landets fremste felemakarar. Torleiv Bjørgum rakk ikkje å oppleve opninga av dette senteret i Monsemann på besøk Når Mons gir seg ut på bygdebesøk lyt han helst vere fjelga og rein, og på trappa han pussa seg før han steig på så i pelsen han retteleg skein. Han til dørstokken labba med rova så høg og med spørjande fjes kikka opp: Vil dei ikkje ha inn slike gjester som meg med min svart-kvite Monsepus-kropp? Eg er svolten og tyrst, eg har vandra så langt og så gjerne eg vil stiga på for å prate ei stund, og få kvile meg litt før eg ut att på vandringa må. Eg er berre ein katt, ver så snill og lat opp! Eg treng selskap og litegrann smeik, og har du ein godbit, eg seier kje nei til ein liten, men smakande sleik! 23

24 Slusene i Vrådal Tekst og foto: John Straume Nåverande Storstraum og Småstraum sluser i Vrådal blei tatt i bruk for 100 år sidan. Kanaliseringa av vassdraget mellom Nisser og Vråvatn er lett å gløyme. Slusene der lever i skuggen av Telemarkskanalens storslegne sluseanlegg. Dessutan er det desse slusene som gjer at også Kviteseid med rette kan kalle seg ein kanalkommune. Men dei to sluseanlegga er likevel imponerande. Her er dei same vakre steinmurane. Og sjølv om høgdeskilnaden er tre meter mellom Vråvatn og Nisser blei slusene bygd for å gjera teneste for skipsfart og tømmertransport. Tømmer og båt Kanaliseringa av vassdraget blei faktisk gjort to gonger. Før arbeidet på Bandak- Norsjøkanalen var starta, var dei fyrste slusene i Storstraum og Småstraum tatt i bruk. Desse anlegga var ferdige 22. mai Dermed kunne dampskipet Dølen gå rute frå Vråliosen til Treungen. Båten gjekk sin fyrste tur 19. oktober D/S Dølen var 70 fot lang og hadde plass til 120 passasjerar. Tømmertransporten var det viktigaste og bare ein dag i veka var sett av til passasjertrafikk. I kom også dampskipet Nissen i trafikk. Brugseierforeningen I 1907 blei Arendalsvassdraget Brugseierforening stifta. Og dagens sluser i Småstraum og Storstraum er Brugseierforeningen sitt byggverk og anlegg. Desse moderne slusene i sto ferdig til bruk i På den tida var tre båtar i fart. Dølen, Nissen og Fram som framleis er i trafikk. I 1987 gjekk slepebåten, bygd i 1909, sin fyrste tur i slusene som passasjerbåt. Arendalsvassdragets Brugeierforening står for drifta av slusene så lenge det er trafikk på Nisser og Vråvatn. Det ligg fast i konsesjonen. Damvokter Magne Sollid og Brugseierforeningens direktør André Longa Gjerde ved steinen som fortel om sluseanlegga. Damvokter Magne Sollid regulerer vasstanden. Og om løftehøgda i dei 90 fot lange sluseroma i Småstraum og Storstraum ikkje høyrest imponerande ut så er det likevel det same systemet som i Telemarkskanalen. Portane blir opna og stengde med handmakt. Det same gjeld lukene som regulerer vatnet i slusa. Det vesle museet Og ved sida av slusene står dei siste nåledammane i Telemark som framleis er i bruk til regulering av vasstanden. Ved Småstraum sluser ligg det eit slusemuseum som fortel kor stor og viktig 24

25 tømmertransporten og skipsfarten var på denne delen av Nidaråvassdraget. Eit vassdrag der 19 kraftstasjonar produserer 2,3 TWh. Det er straum nok til husstandar. 105 år gamle Fram på veg inn i slusa. Den fyrste slusa i Storstraum. Det var eingong på Handelsstevnet Eilert Kvernes - Men det er nesten kolossalt lenge sidan at karane på dette bildet hadde samla seg til ein liten prat. Anders Penttha hadde tatt langturen med sameteltet sitt som var innreidd slik det skulle vere i eit slikt nomadehus. Anders hadde ordna seg med ein sværtromsam kaffikjele, og dei som stakk innom fekk seg ein skarp sup eller to. Her er det to i si tid kjende personar i Skien og Telemark, som er innom i teltet på Stevneplassen forgrunnsfigur i mange år på Handelsstevnet Halvor Dahl, og fylkesmann og tidlegare politikar Tidemann Evensen. Som vi ser tar han gladeleg imot trekoppen med svartkaffi. Men Dahl er tydelegvis svært skeptisk og ser både spørjande og litttvilande på Anders. - Men Handelsstevnet, det har som ein veit pakka saman for godt etter å ha vore den store årlege folkeforsamlinga i Telemark ved sida av Dyrsku n som framleis lever og tilpassar seg utviklinga i tida. 25

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Turmål 2009 - Vestre Slidre kommune. 1 Bergstjednet (856 moh)

Turmål 2009 - Vestre Slidre kommune. 1 Bergstjednet (856 moh) 1 Bergstjednet (856 moh) Posten er sett opp ved nordenden av Bergstjednet (856 m.o.h.), som er det einaste tjednet på Slidreåsen/Magistadåsen. Parker ved fylkesvegen over Magistadåsen der skogsbilvegen

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde Det norske språk- og litteraturselskap 2010. Olav Duun: Menneske og maktene. Utgave ved Bjørg Dale Spørck. ISBN: 978-82-93134-46-6 (digital, bokselskap.no), 978-82- 93134-47-3 (epub), 978-82-93134-48-0

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Bergen CK C laget sykler Vänern rundt Av Eiliv Vinje

Bergen CK C laget sykler Vänern rundt Av Eiliv Vinje 1 Bergen CK C laget sykler Vänern rundt Av Eiliv Vinje Tidleg morgon i mai. Sol over messeområdet i Örebro, Sverige. Ti Bergen CK- veteranar klare til start, pent oppstilte på to linjer, alle i oppdaterte

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

VEDLEGG TINDRA - 1.07H.131 EVENTYR. Ordforklaringer: bold = tapper uforsakt = ubekymret. Inger Hagerup (1905-1985)

VEDLEGG TINDRA - 1.07H.131 EVENTYR. Ordforklaringer: bold = tapper uforsakt = ubekymret. Inger Hagerup (1905-1985) Inger Hagerup (1905-1985) EVENTYR Det var en gang en ridder bold, en skjønn prinsesse og et troll. Prinsessen var i trollets makt, men ridderen var uforsakt. Han sprengte frem i veldig trav, og hugget

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!!

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Side 1 Helsing frå Lyngmo Det er siste tysdag i august og strålande sol ute. Hafslovatnet

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Mors friluftsliv - nyttig og naturleg

Mors friluftsliv - nyttig og naturleg 5. JANUAR 2016 Mors friluftsliv - nyttig og naturleg Friluftslivsseminar Sogndal 5. januar 2016 Inger Marie Vingdal, HIOA Livslangt liv i natur Kvinne født 1927 Gardbrukar og budeie til1994 Enke, pensjonist

Detaljer

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne?

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne? Norsk etnologisk gransking Desember 1956 Emne 61 TURKESTOVA 1. Var det vanleg i Dykkar bygd å ha eit hus som dei kalla turkestova, tørrstugu, tørrstua, tørrstoga, trøstogo, tørrstugu, trystugu, trysty,

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

,!7II2J9-ghbbbi! Dikt, fjell og rock n roll

,!7II2J9-ghbbbi! Dikt, fjell og rock n roll Ola Vaagan Slåtten Dette er dikt om fjellskiløping, drømmer og dagligliv. Dette er dikt om asfaltallergi. Dette er dikt om mennesker og natur. Dette er dikt om ørner. Dette er dikt om politikk og samfunnsliv.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Månadsbrev for Rosa oktober 2014

Månadsbrev for Rosa oktober 2014 Månadsbrev for Rosa oktober 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Leik Då har også oktober passert, og vi merkar at hausten har kome for alvor. Uteaktiviteter har framleis hatt stor

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman Trude Teige Lene seg mot vinden Roman Om forfatteren: Trude Teige (f. 1960) har jobbet som politisk reporter, nyhetsanker og programleder i TV2. I 2002 debuterte hun med Havet syng, oppfølgeren Lene seg

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda Oslo Om denne boka Ei ung jente blir funnen knivdrepen i heimen sin. Mordet blir aldri oppklart. Leilegheita som var åstaden for mordet, står tom i 20 år. Når Elisabeth

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no.

Bygdeblad. Bygdesentralen/Frivillighetssentralen. Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no. Bygdeblad Nr 4 09 Bygdesentralen/Frivillighetssentralen Tlf. 35024868 Faks: 35024825 bygdesentralen@hjartdalsbygda.no www.hjartdalsbygda.no Innhald: Pensjonistlaget Misjonshuset Sentralen Møte/arrangement

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1 Nynorsk Lundefuglnettene av Bruce McMillan Hvert år besøker svarte og hvite fugler med orangefarget nebb den islandske Kvart år besøkjer øya Heimøy.

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

9 frammøtte medlemsbedrifter. Frå styret Hans Nesheim, Tommy Lindskog og Elin Vassbotten

9 frammøtte medlemsbedrifter. Frå styret Hans Nesheim, Tommy Lindskog og Elin Vassbotten Medlemsmøte i Haukeli Næringslag den 28.02.12 9 frammøtte medlemsbedrifter. Frå styret Hans Nesheim, Tommy Lindskog og Elin Vassbotten Hans N. ynskjer velkomen og fortel kva vi har jobba med sidan sist

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Mini-skodespel om Lars Skrefsrud (1840-1910) SCENE II: I Tjuvhøla. SCENE lll: Dina og Anna.

Mini-skodespel om Lars Skrefsrud (1840-1910) SCENE II: I Tjuvhøla. SCENE lll: Dina og Anna. Mini-skodespel om Lars Skrefsrud (1840-1910) Kilde: Boka om Lars O. Skrefsrud (Kerap - Jungelfolkets høvding) av Olav Hodne. Innleiing: For 160 år sidan (i 2010, er det 170 år sidan) vart det født ein

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Den Paaske er vel ljos og blid Tekst: Elias Blix Tilrettelegging: Anders Aschim, BlixBlog, 2004

Den Paaske er vel ljos og blid Tekst: Elias Blix Tilrettelegging: Anders Aschim, BlixBlog, 2004 Nokre Salmar, hefte I (Kristiania: Samlaget, 1869), 13-15 Paaske. I. Tone: Af Høiheden oprunden er. Den Paaske er væl ljos og blid Fyr deim, som kjenna Naadens Tid Og tungt med Syndi dragast: For gjenom

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

«Ny Giv» med gjetarhund

«Ny Giv» med gjetarhund «Ny Giv» med gjetarhund Gjetarhundnemda har frå prosjektleiinga i «NY GIV I SAUEHOLDET» som HSG står bak, fått ansvar for prosjektet «KORLEIS STARTA MED GJETARHUND FOR FØRSTE GANG». Prosjektet går ut på

Detaljer