Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. Viktige hendingar i Fylkesøkonomien Fakta om Hordaland

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. Viktige hendingar i 2007. Fylkesøkonomien 2007. Fakta om Hordaland"

Transkript

1

2 VIKTIGE HENDINGAR Fylkesøkonomien 2007 Driftsinntekter: Driftsutgifter: Renteutgifter: Avdrag lån: Netto driftsresultat Årsoverskot: Investeringar anlegg/nybygg Lånegjeld pr : 4 085,2 mill. kr 3 891,6 mill. kr 65,0 mill. kr 89,9 mill. kr 65,8 mill. kr 7,7 mill. kr 296,2 mill. kr 2 169,6 mill. kr Brutto driftsutgifter sektorvis: Kultur 211,3 mill. kr 5,4 % Utdanning 2 235,0 mill. kr 57,4 % Tannhelse 219,2 mill. kr 5,6 % Samferdsel 672,3 mill. kr 17,3 % Regional utvikling 212,8 mill. kr 5,5 % Politiske organ og adm. 210,2 mill. kr 5,4 % Fellesfunksjonar m.m. 130,8 mill. kr 3,4 % Fakta om Hordaland Folketal Folkeauke (pr ) Fødselsoverskot Netto tilflytting Heilt arbeidsledige pr (1,5 %) Sysselsette på tiltak pr (0,3 %) Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. Viktige hendingar i 2007 Alle elevar på Vg1 utstyrt med berbar pc. Gratis læremiddel innført for elevar i Vg2. Tilbygg ved Tertnes videregående skole opna. Starta utbygginga av Nordahl Grieg videregående skole på Sørås. 77 % av 5-åringane i Hordaland er utan hol i tennene. Fylkeskommunen fordelte 18 mill. kr. til utbygging av breiband til bygder utan tilgang. Fylkestinget vedtok oppstart av fylkesdelplan for små vasskraftverk. Fylkeskommunen etablerte Business Region saman med kommune og dei andre kommunane i bergensområdet. Fylkestinget vedtok oppstart av ein fylkesdelplan med konsekvensutgreiing for ei ny hamn for bergensområdet med ulike lokaliseringsalternativ. Fylkestinget vedtok å starta arbeid med klimaplan. Austevollsbrua opna. Nye ferjekaiar og gassferjer i sambandet Halhjem-Sandvikvåg. Alle dei sju hardangerkommunane deltek i omstillingstiltaket «Flytt til Hardanger». Bevaringstenestene for musea i Hordaland opna i Salhus 15. januar. Prøveordning med gratis kulturkort for ungdom mellom 16 og 20 år. Riksantikvaren gjekk inn for å få Tyssedal på UNESCO si kulturarvliste. Fylkeskommunen får tilbake ansvaret som kuturminnestyresmakt i frå Femte året på rad med same kollektivtakstar. Periodekortprisen redusert med 10 %. Fylkeskommunen får tilbakeført ansvaret for kollektivtrafikken i frå Anbodsdrift av snøggbåtrutene sett i verk 1. januar Ny snøggbåtrute Rosendal-Os- oppretta passasjerar første driftsår. Brukarkvotane i transportordninga for funksjonshemma auka med 880 kr i snitt. Fem anbodspakker for bussdrift tildelte. Passasjervekst på 4 % med bussar i, nedgang på 1 % i fylket elles. Rekordtal for Lufthamn Flesland med 4,85 millionar reisande. Hordaland fylkeskommune fekk årsoverskot for fjerde året på rad nye innbyggjarar i Hordaland. 2 Årsmelding 2007

3 FYLKESORDFØRAREN 2007 året for stor aktivitet 2007 vart eit nytt godt år for Hordaland fylkeskommune. For fjerde året på rad kom vi ut med overskot. God økonomistyring har resultert i at vi har kunna setja inn meir ressursar til prioritert tenesteproduksjon. Vi har gjennomført mange nye tiltak og større innsats innan fleire felt. Dei tilsette har vore dyktige! Fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Ved bruk av overskot frå dei føregåande åra, særleg rekordåret 2006, kunne vi bruka meir midlar i utdanningssektoren. Ordning med berbar pc til alle som byrjar på vidaregåande skule vart sett i verk frå hausten Samstundes vart skulane teknisk utrusta til å ta imot massebruken av pc-ar. På investeringssida er vi i gang med det store utbyggingsprogrammet for nybygg og fornying av dei vidaregåande skulane. Utbygginga av nye Nordahl Grieg videregående skole på Sørås er starta, det same er utbygginga ved Knarvik vidaregåande skule, og planarbeidet for nye Amalie Skram videregående skole i sentrum og tilbygg ved fleire andre skular er i godt gjenge. Kollektivtrafikken styrkte vi ved endå eitt år å halda same prisen på enkeltbillett som i 2003, samstundes som vi sette ned prisen på periode- og ungdomskort. For fylkesvegane har vi teke ekstra løft med asfaltering i Nytt snøggbåtopplegg vart sett i drift etter anbodstildeling og resultatet er positivt. Også kulturfeltet har fått del i dei gode tidene for fylkesøkonomien. Vi auka mellom anna løyvingane til kulturvern og museum, musikkfestivalar og til samarbeidspartar på fleire felt. Samarbeidet med næringsliv, organisasjonar og kommunar er styrkt ytterlegare i Gjennom samarbeidsprosjekt markerte vi Hordaland både nasjonalt og internasjonalt. Tanken om å få større regionar, ein stor vestlandsregion slik fylkestinget i Hordaland har gått inn for, vert det knapt noko av. Framdrifta i regionreforma er forseinka. Og regjeringa sitt forslag til overføring av oppgåver frå statlege organ til regionane er langt mindre omfattande enn venta. Men fylkeskommunane vert styrkte med ein del nye oppgåver det positive er at nedbyggingstrenden er snudd. For Hordaland fylkeskommune sin del er tilbakeføring av kollektivtrafikkansvar og kulturvernmynde, etter prøveperioden der hadde ansvaret i , ei klar styrking. Men det gjev oss også store og utfordrande oppgåver å ta fatt på. Det ser vi fram til! 2007 var eit godt år for fylket vårt. Næringslivet går godt med vekst i sysselsetjing, omsetnad og verdiskaping. Folkeveksten var så stor at like før årsskiftet passerte Hordaland Nord-Noreg i folketal. Hordaland med dagens fylkesgrenser vil også i framtida vera ein sterk verdiskapingsregion som betyr mykje for landets økonomi. Godt samarbeid mellom kunnskapsmiljøa, organisasjonane, næringslivet og kommunane er eit naudsynt grunnlag for ei god og berekraftig utvikling i fylket vårt framover. Her skal vi satsa meir i åra som kjem! Årsmelding

4 INNHALD Om årsmeldinga Årsmelding 2007 viser resultat som er oppnådde i Hordaland fylkeskommune i løpet av året. Meldinga gjev oversikt over den fylkeskommmunale tenesteproduksjonen i dei ulike sektorane. Det er lagt vekt på å visa kva ressursane vert brukte til, korleis utviklinga er over tid og korleis driftsresultatet er i høve til budsjettet. Ein del tal frå KOSTRA er tekne inn for å samanlikna Hordaland fylkeskommune med nabofylket Rogaland og landsgjennomsnittet for fylkeskommunane utanom Oslo. For Hordaland er det teke med KOSTRA-tal for både 2006 og 2007, men ver obs på at tala for 2007 er førebelse. For dei som ønskjer meir detaljinformasjon om fylkeskommunen si verksemd i 2007, viser vi til årsrekneskap, revisjonsmelding og årsmeldingar frå avdelingar m. fl. Årsmeldinga er også tilgjengeleg på internett: Produksjon, foto m.m.: Ansvarleg: Fylkesrådmannen. Redaktør: Informasjonssjef Stanley Hauge. Tekstgrunnlag: Avdelingane og arbeidslag i fylkesadministrasjonen. Redigering: Stanley Hauge. Grafikk, oppsett, utforming: Stanley Hauge. Utforming forside: Geir K. Lien. Foto/kart: Arkiv Hordaland fylkeskommune (s. 5, 37, 39, s. 42), Aurland naturverkstad (s. 23), Bjarte Brask Eriksen (s. 14, 15, 13, 14, 17, 24, 35, 37), Hardangervidda natursetner (s. 21), Jane Haaranes (Grenda) (s. 34), Stanley Hauge (s. 2, 3, 20, 23, 25, 27, 29, 30, 32, 33, 38, 40), Jan Hausken (s. 20), Kjell Heggstad (s. 30), Esben Hesjedal (Vaksdalposten) (s. 34), Oddmund Lunde (framsida, s. 11, fylkestinget), Kjartan Pettersen (s. 21), Terje Rakke (s. 21), Reisemål Hardanger Fjord AS (s. 21), Simon Sortland (s. 13, 14,17, 19, 22, 26), Kjersti I. Vevatne (s.28), John Levi Weløy (s. 18). Redaksjon en avslutta 31. mars 2008 Opplag: 3000 eks. Trykkeri: Utgjevar: Hordaland fylkeskommune Fylkesrådmannen Postboks Gateadr.: Agnes Mowinckelsgate 5 Tlf.: Telefax: Intenettadr.: Årsmelding 2007 Hordaland fylkeskommune FYLKESORDFØRAREN 2007 året for stor aktivitet... 3 FYLKESRÅDMANNEN 2007 merksemd og søkjelys på miljø... 5 ØKONOMISK OVERSYN Overskot på 7,7 mill. kr stor utgiftsvekst, svak inntektsvekst... 6 Driftsrekneskap Driftsutgifter og driftsinntekter spesifiserte sektorvis... 7 KOSTRA-tal Investeringsoversikt Balansen... 9 UTDANNING Byggjer ut den digitale skulen med utstyr og kompetanse KOSTRA-tal vidaregåande opplæring TANNHELSE Betre tannhelse for 5- og 12-åringar, slit med å få tannlegar i distrikta KOSTRA-tal tannhelse REGIONAL UTVIKLING Fremja ei god regional utvikling for Hordaland mill. kr til næringsutvikling Prioriterte satsingar Midlar til næringsutvikling m.m Samarbeid og partnarskap Vestlandsrådet Internasjonalt arbeid Deltek i nye EU/EØS-program Internasjonal kompetanse KULTUR OG IDRETT Bevaringstenesta for musea opna, kulturkort for ungdom innført Tilskot til ulike kulturføremål KOSTRA-tal kultur SAMFERDSEL Billegare kollektivreiser og passasjervekst i KOSTRA-tal samferdsel Kollektivreisande Bompengeinntekter i Hordaland ORGANISASJON Stabilt sjukefråvær, utførde årsverk auka med nær Likestillingsbarometer Nøkkeltal Miljørapport Administrativ organisering FYLKESTINGET 26 nye medlemer i fylkestinget Politisk organisering Fylkestingsvala Saker i dei politiske organa Representantfordeling Politiske organ , medlemer Fakta om Hordaland Nøkkeltal Årsmelding 2007

5 2007 merksemd og søkjelys på miljø Dei fleste klimaforskarar er einige om at klimaet på jorda endrar seg raskt og at dette har samanheng med utslepp av skadelege gassar. Det at vi sjølv kan observera endringane, har for mange vore ein miljøvekkjar. Også på det regionale plan er miljø vorte viktig og miljøspørsmål påverkar politikken. Krava til miljø har innverknad på val av energikjelder og på krav til bygningar. Miljøplanar påverkar samferdselspolitikk og arealpolitikk, det vil seia kvar folk skal bu og kvar vi skal leggja til rette for næringsutvikling. Økonomisk effektivitet i tradisjonell meining vil verta sett opp mot miljøøkonomisk effektivitet. Som tilsett i ein politisk styrt organisasjon har vi ei særleg plikt til å følgja opp dei politiske måla som vert sette lokalt og sentralt. Dessverre er handling og mål ikkje alltid heilt samanfallande. Det er såleis eit tankekors at flyreiser i fylkeskommunal regi auka med heile 15 % i 2007 i forhold til året før. FYLKESRÅDMANNEN Flyreiser og god økonomi heng saman også i fylkeskommunen. Og 2007 vart eit økonomisk bra år for oss. Vi kan gle oss over utviklinga i dei vidaregåande skulane med satsing på pc-ar til alle elevane og iverksetjing av stort utbyggingsprogram. Innan kollektivtrafikken skjer det også ei spennande utvikling etter at alt ansvar for denne sektoren i fylket er tilbake i fylkeskommunen. Fylkesrådmann Paul M. Nilsen For alle oss som arbeider i fylkeskommunen er det godt å kunna sjå tilbake og vera stolt av jobben som vart gjort i I rekneskapen for 2007 ligg det eit varselsignal for fylkesøkonomien. Driftsutgiftene auka i fjor med 11 % samstundes som inntektene våre berre voks med vel 4 %. Vi kunne gjera dette då vi hadde overskotsmidlar frå åra før til rådvelde. Framover må vi tilpassa inntekts- og utgiftsveksten for å oppretthalda ein sunn fylkesøkonomi. Det vert krevjande med dei store ambisjonane vi har både til tenesteproduksjon og investeringsprogram. Årsmelding

6 ØKONOMISK OVERSYN Overskot på 7,7 mill. kr stor utgiftsvekst, svak inntektsvekst Rekneskapen for Hordaland fylkeskommune kom ut med overskot på 7,7 mill. kr i Det er 4. året på rad at rekneskapen viser overskot (rekneskapsmessig mindreforbruk). Rekneskapsmessig meir-/mindreforbruk seier ikkje så mykje om økonomien. Om alt har gått som budsjettert, vil ein kome ut i 0. Eit overskot tyder berre at ein har hatt høgare inntekter eller lågare utgifter enn budsjettert. Netto resultatgrad fylkeskommunar Netto driftsresultat Netto driftsresultat er eit av dei mest sentrale nøkkeltala i kommunale rekneskapar. Netto driftsresultat viser kva ein har igjen etter at alle driftsutgifter, inklusive renter og avdrag er dekka. Eit positivt netto driftsresultat kan nyttast til å finansiera investeringar eller avsetjast til seinare bruk, noko som gjev handlefridom og evne til å tola svingingar i økonomien. Netto driftsresultat gjekk ned frå 307,3 mill. kr i 2006 til 65,8 mill. kr i Netto resultatgrad (netto driftsresultat i prosent av driftsinntektene) gjekk ned frå 7,8% til 1,6%. Gjennomsnittleg netto resultatgrad for fylkeskommunane i landet har lege relativt stabilt på 4-5% i perioden Kva er årsaka til at netto driftsresultat svekka seg så kraftig på eit år for Hordaland fylkeskommune? I 2006 var det sterk vekst både i driftsinntekter (9,6%) og driftsutgifter (9,2%). I 2007 har inntektsveksten Grafen viser utviklinga av netto resultatgrad for Hordaland fylkeskommune samanlikna med landsgjennomsnittet for fylkeskommunane utan Oslo. stoppa opp, medan utgiftsveksten har halde fram. Driftsutgiftene auka med 11% i Inntektene auka med berre 4,2%. Den kommunale deflatoren (løns- og prisvekst for kommunesektoren) er kalkulert til 3,8% i Realveksten i inntektene har dermed vore mindre enn 1/2 %. Etter ein periode på 5 år med betring i netto driftsresultat kvart år, var det venta at trenden ville snu. Netto driftsresultat viser balansen mellom årets driftsinntekter og driftsutgifter. Når ein aukar Tabellen gjev oversikt over Hordaland fylkeskommune sin driftsrekneskap for åra Meir detaljert rekneskap og notar til rekneskapen går fram av «Rekneskap 2007 Hordaland fylkeskommune» som er trykt i eige hefte. Driftsrekneskap Tal i mill. kr. Løpande prisar Rekneskap Rekneskap Rekneskap Rekneskap Budsjett Skatt 1 526, , , , ,6 + Rammetilskot 1 018, , , , ,5 + Driftsinnt. ekskl. renter 793,1 847,6 906,5 933,1 660,5 Sum driftsinntekter 3 338, , , , ,6 Sum driftsutgifter 3 074, , , , ,4 Brutto driftsresultat 263,5 367,5 415,0 193,6 156,2 + Renteinntekter 18,0 14,4 20,6 27,1 13,0 Renteutgifter 66,5 57,1 58,8 65,0 73,7 Avdrag 61,8 66,0 69,5 89,9 89,9 Netto driftsresultat 153,2 258,8 307,3 65,8 5,6 Dekning tidlegare underskot 42,2 44,9 Til ubundne avsetjingar 10,3 48,3 176,8 135,5 117,7 Til bundne avsetjingar 116,5 174,9 79,8 87,4 + Bruk av ubundne avsetjingar 11,8 107,2 139,6 127,6 + Bruk av bundne avsetjingar 145,2 95,0 25,1 66,4 25,6 Driftsmidl. til investeringar 117,8 31,9 62,2 41,2 41,1 Rekneskapsm. meir/ mindreforbruk 11,6 65,6 120,8 7,7 0,0 6 Årsmelding 2007

7 ØKONOMISK OVERSYN Driftsutgifter og driftsinntekter spesifiserte sektorvis Tal mill. kr. Løpande prisar. Rekneskap 2006 Rekneskap 2007 Endring i % Utgifter Inntekter Utgifter Inntekter Brutto driftsutgifter Tabellen gjev nærare spesifikasjon av driftsutgifter og driftsinntekter etter sektor for 2006 og Kultur 186,8 98,1 211,3 96,2 13,1 Utdanning 2 101,1 374, ,0 398,0 6,4 Tannhelse 211,6 68,8 219,2 71,4 3,6 Samferdsel 631,8 36,2 672,3 36,0 6,4 Regional utvikling 146,2 264,8 212,8 226,5 45,6 Politiske organ og adm. 191,4 19,8 210,2 23,3 9,8 Fellesfunksjonar m.m. 36,0 43,9 130,8 81,7 Sum 3 504,9 906, ,6 933,1 11,0 driftsutgiftene ved å bruka av tidlegare års overskot eller fondsavsetjingar, svekkjer ein netto driftsresultat. I 2007 vart delar av overskotet frå 2006 brukt i drifta. Dei føregåande åra skjedde det ei monaleg oppbygging av bundne driftsfond (spelemidlar og statsmidlar til regional utvikling). I 2007 har bruken av slike midlar om lag kome på nivå med tilførsla av nye midlar. Eit tredje moment er overføringane av midlar til Hardangerbrua. Frå og med 2007 vert fylkeskommunen sine tilskot førte i driftsrekneskapen. Dei føregåande åra vart overføringane definerte som utlån, som vart førte i investeringsrekneskapen. Netto resultatgrad Det er vanleg å rekna at kommunesektoren bør ha eit netto driftsresultat på minst 3% av driftsinntektene for å vera reelt i balanse. Grunnen til at det ikkje er tilstrekkeleg å ha netto driftsresultat lik null er at avskrivingar ikkje inngår. I staden vert driftsrekneskapen belasta med avdrag. Sidan avskrivingane er høgare enn avdraga, må ein, for å bevara formuen, ha eit netto driftsresultat som er minst så stort som differansen mellom avskrivingar og avdrag. Rekneskapen for Hordaland fylkeskommune viser i ,9 mill. kr i avdrag og 140,1 mill. kr i avskrivingar. Om ein nyttar avskrivingar i staden for avdrag til å rekna ut eit «korrigert netto driftsresultat», får ein eit positivt resultat på 15,6 mill. kr. Dermed må ein kunna seia at fylkeskommunen framleis har rimeleg god balanse i økonomien. Svekkinga av netto driftsresultat har ikkje gått så langt at ein «tærer på formuen». Driftsutgifter og driftsinntekter sektorvis Samla driftsutgifter for fylkeskommunen auka frå 3,5 mrd. kr i 2006 til nær 3,9 mrd. kr i Utdanning er den klart største sektoren med mill. kr i driftsutgifter. Regional utvikling og kultur er sektorane som viste sterkast prosentvis vekst frå 2006 til Under regional utvikling er det teke med ei utbetaling til Hardangerbrua AS på 29,8 mill. kr. Men det har også vore god vekst i bruken av statsmidlar til regional utvikling og i utbetalingane av eigne midlar til utviklingsprosjekt. Innan kultursektoren står bruken av spelemidlar for nær halvparten av utgiftsveksten. I 2007 skjedde det ei omorganisering av ansvaret for drift og vedlikehald av dei vidaregåande skulane. Ansvaret vart sentralisert til eigedomsseksjonen. Utgifter som vart flytta frå den einskilde skule til eigedomsseksjonen (løn til driftsleiarar m.m.) utgjorde i ,1 mill. Sektorfordeling 2007 Under er vist fordelinga av brutto driftsutgifter etter sektor (Sektorfarge, sjå til høgre for grafane.) 57,4 % av brutto driftsutgifter i 2007 gjekk til vidaregåande opplæring. Samferdsel med 17,3 % er den nest største sektoren målt etter driftsutgifter. Netto driftsresultat Fellesfunk. Politiske org. og adm. Utdanning Tannhelse Regional utvikling Kultur Samferdsel Grafen viser netto driftsresultat for Hordaland fylkeskommune dei siste ti åra. Talet for 2002 korrigert for ekstraordinære føringar i samband med staten si overtaking av spesialisthelsetenesta. Årsmelding

8 ØKONOMISK OVERSYN kr. Om ein korrigerer for denne omlegginga, ville utdanningssektoren hatt ein utgiftsvekst på 8,6%. Av konkrete nye tiltak i 2007 kan nemnast pc-ar til elevane på vg1 og gratis læremidlar til vg2-elevane. Budsjettavvik Innsparingar og overskridingar fordelte seg slik på dei ulike sektorane: Negative tal viser overskriding Skatt og rammetilskot 107,9 16,1 Kultur 0,6 1,6 Utdanning 35,4 16,4 Tannhelse 0,0 0,2 Samferdsel 5,9 5,5 Regional utvikling 0,1 0,7 Politiske organ og adm. 5,5 5,3 Fellesfunksjonar m.m. 0,6 10,1 Konsesjonskraft 6,9 Lønsavsetjing og premieavvik 19,5 7,6 Momskompensasjon frå investeringar 6,0 Renter 16,3 16,5 Overskot 120,8 7,7 I skatt og rammetilskot kom det inn 16,1 mill. kr meir enn budsjettert. Dette er likevel litt mindre enn ein venta i tertialrapporten pr. august 2007, då overslaget var vel 30 mill. kr i meirinntekter. Skatteinngangen for Hordaland fylkeskommune auka med 1,5% frå 2006 til 2007, medan gjennomsnittleg skatteinngang for fylkeskommunane auka med berre 0,1%. Utdanningssektoren overskreid budsjettet med 16,4 mill. kr. Størst overskriding var det på posten for lærlingtilskot. I tillegg var det nokre skular som hadde underskot. Dei fleste skulane hadde likevel overskot, og kunne avsetja innsparde midlar til disposisjonsfond. Skulane sine disposisjonsfond auka med 7,9 mill. kr til 57,4 mill. kr. KOSTRA-tal Horda- Horda- Roga- Landet land land land eks. Oslo Finansielle nøkkeltal i prosent av brutto driftsinntekter Netto driftsresultat 7,8 1,6 3,5 4,0 Avdragsutgifter netto 1,8 2,2 1,9 2,0 Renteutgifter netto 1,0 0,9 1,2-1,1 Netto lånegjeld 42,9 47,1 48,3 41,2 Arbeidskapital 17,4 16,7 13,5 17,3 Finansielle nøkkeltal i kroner pr. innbyggjar Brutto driftsutgifter Brutto driftsinntekter Frie inntekter Netto lånegjeld Brutto driftsutg. til administrasjon og styring Fordeling av brutto driftsutgifter (prosent): Adm., styring og fellesutg. 4,2 4,6 5,7 5,9 Vidaregåande opplæring 60,1 56,8 59,2 54,4 Tannhelsetenesta 5,4 5,1 3,4 4,7 Fys. planl./kult.minne/natur/nærmiljø 2,7 3,8 2,0 2,8 Kultur 4,6 4,7 5,5 4,6 Samferdsel 16,4 17,9 19,6 18,7 Næring 2,8 2,9 1,6 4,5 Tannhelsetenesta har same ordninga som skulane. Kvart tannhelsedistrikt får avsetja overskot til disposisjonsfond. Fondsavsetjingane auka med 6,6 mill. kr til 20,5 mill. kr i Samferdsel viser overskriding på 5,5 mill. kr. Faktorar som har medverka til dette er kompensasjon til ruteselskapa for høge drivstoffkostnader, etablering av Skyss og arbeidet med å førebu konkurransjeutsetjing av ruteproduksjonen. Revisjon vart sett ut på anbod i 2007, noko som resulterte i særs låge utgifter til revisjon dette året. Kontrollorgan, som inngår under politiske organ og administrasjon i tabelloversynet, viste innsparing på 3,3 mill. kr i høve til budsjettet. Innsparinga på fellesfunksjonar (10,1 mill. kr) fordeler seg på ei rekkje postar som t.d. retrettstillingar, attføring og omstilling, felles IT-utgifter og utleige av eigedomar. Kraftprisane var låge gjennom store deler av året. Sal av konsesjonskraft gav ei nettoinntekt på 76,9 mill. kr, mot budsjetterte 100 mill. kr. 70% av inntektene skal gå til Hardangerbrua. Når inntektene vert lågare enn budsjettert, vert det avsett tilsvarande mindre til dette prosjektet. Svikten på 6,9 mill. kr, som er vist i tabellen, gjeld den delen av konsesjonskraftinntektene (30%) som vert disponert til andre tiltak enn Hardangerbrua. Pensjonskostnadene auka monaleg i Medan lønsutgiftene auka med 6,7%, viste pensjonskostnaden ein auke på 14,5%. Det var avsett 7,6 mill. kr for lite til å dekka lønsvekst og pensjonsutgifter. Momskompensasjon frå investeringar vart 6 mill. kr lågare enn budsjettert. Men her er det berre tale om ei utsetjing av inntekter som følgje av at framdrifta for nokre investeringsprosjekt har gått seinare enn lagt til grunn i budsjettet. Netto renteutgifter viste innsparing på 16,5 mill. kr, ein kombinasjon av større renteinntekter og lågare renteutgifter enn budsjettert. KOSTRA KOmmune-STat-RApportering er eit nasjonalt informasjonssystem som gjev informasjon om kommunal og fylkeskommunal verksemd. Statistisk Sentralbyrå offentleggjorde 14. mars ureviderte tal for Reviderte tal vil bli lagt ut 15. juni. I tabellen er vist nokre nøkkeltal, der Hordaland fylkeskommune vert samanlikna med Rogaland og gjennomsnittet for fylkeskommunane (utanom Oslo). Som tidlegare nemnt, vart netto driftsresultat for Hordaland fylkeskommune kraftig svekt frå 2006 til 2007, og ligg no godt under landsgjennomsnittet. Langsiktig gjeld er noko høgare enn landsgjennomsnittet. Avdraga skil seg ikkje så mykje frå gjennomsnittet, men når ein ser på renteutgifter, er det stor skilnad. Fleire fylkeskommunar har utbytte og renteinntekter som overstig renteutgiftene. Landsgjennomsnittet viser netto renteinntekt på 1,1% av brutto driftsinntekter, medan Hordaland har ei netto renteutgift på 0,9%. Arbeidskapitalen er eit mål på likviditeten. Denne må seiast å vera svært god, både for Hordaland og for landsgjennomsnittet. Hordaland fylkeskommune ligg under landsgjennomsnittet når ein ser på brutto driftsutgifter og brutto driftsinntekter per innbyggjar. Dette er ein følgje av inntektssystemet, som legg til grunn eit vesentleg høgare utgiftsbehov i Nord-Norge og Sogn og Fjordane. Når ein ser på utgifter til administrasjon og styring, ligg 8 Årsmelding 2007

9 ØKONOMISK OVERSYN Hordaland lågt. Dette er naturleg sidan Hordaland er mellom dei største fylkeskommunane. Utgiftsbehovet varierer ikkje fullt ut i takt med folketalet. Når det gjeld fordelinga av brutto driftsutgifter mellom ulike sektorar, har det skjedd ei endring frå 2006 til Skuleskyss gjekk inn under vidaregåande opplæring i 2006, men er flytta til samferdsel i Hordaland brukar ein relativt større del av budsjettet til vidaregåande opplæring, tannhelse og fysisk planlegging/kulturminne/natur/nærmiljø enn gjennomsnittet av fylkeskommunane. Ein skal vera merksam på at Hordaland fylkeskommune sine utgifter til samferdsel er reduserte som følgje av forsøksordninga for kommune. Investeringar Investeringane i eigedomar og utstyr vart litt lågare i 2007 enn i 2006, 296,2 mill. kr mot 322,2 mill. kr. Ikkje alle prosjekta har gått like raskt som ein hadde lagt til grunn i budsjettet. Investeringane i utdanningssektoren utgjer nær 60 % av totalen. Dei to prosjekta det er brukt mest midlar på i 2007 er tilbygget ved Tertnes videregående skole (39,6 mill. kr) og Nordahl Grieg videregående skole (28,4 mill. kr.) Av investeringane i samferdselsektoren er 22,5 mill. kr gått med til nytt billetteringssystem og 42,8 mill. kr er nytta på fylkesvegane. 20 mill. kr er nytta til å betala tilbake forskotteringar, i hovudsak frå kommunar. Dei to siste åra er ein relativt stor del av investeringsutgiftene vortne finansierte med fondsmidlar. Dette har resultert i at det no er lite att både av bundne og ubundne investeringsfond. I tillegg til summane som er viste i investeringsoversynet, kjem bompengeprosjekta E39 over Stord og E134 Rullestadjuvet. Hordaland fylkeskommune har teke på seg oppgåva som bompengeselskap for desse riksvegprosjekta. Balanse Balansen gjev oversyn over fylkeskommunen sine eigedelar og gjeld. Aksjar, andelar og utlån har gått ned frå 247,0 mill. kr til 69,9 mill. kr. Utlånet til Hardangerbrua AS, som ved utgangen av 2006 var på 157,2 mill. kr, er i 2007 gjort om til tilskot. I tillegg er eit utlån på 18,6 mill. kr til Lyngheisenteret sletta. Bankinnskot utgjorde ved årsskiftet 774,2 mill. kr, mot 739,9 mill. kr ved førre årsskifte. Kortsiktige fordringar utgjer 498,2 mill. kr. Likviditeten er med andre ord svært god. Hovudgrunnen til dette er at det gjennom fleire år har bygd seg opp fondsmidlar. Ulike typar fondsmidlar summerer seg til 643,3 mill. kr. Fondsmidlane kan inndelast slik: Bundne investeringsfond Ubundne investeringsfond Bundne driftsfond Disposisjonsfond 34,4 mill. kr 17,0 mill. kr 342,6 mill. kr 249,3 mill. kr Langsiktig gjeld (utanom pensjonsforpliktingar) utgjer ved utgangen av ,6 mill. kr, mot 1 957,6 i Kortsiktig gjeld var 588,3 mill. kr. Investeringsoversikt Investeringar i eigedomar/utstyr 141,3 258,5 322,2 296,2 Aksjar og utlån 22,9 21,1 72,2 4,4 Avsetjingar 24,2 19,4 62,0 10,4 Årets finansieringsbehov 188,4 299,0 456,4 311,0 Bruk av lånemidlar 105,6 116,1 187,2 161,9 Inntekt frå sal av anleggsmidlar 24,2 10,3 62,2 2,0 Motteke avdrag på utlån 5,0 Tilskot og forskotteringar m.m. 13,3 101,1 49,4 12,8 Overført frå driftsrekneskapen 22,9 31,9 62,2 41,2 Bruk av avsetjingar 22,4 39,6 95,4 88,1 Sum finansiering 188,4 299,0 456,4 311,0 Investeringsrekneskapen: Tabellen viser samla oversikt over investeringane i åra og korleis investeringane er finansierte Kultur 4,9 33,1 25,9 4,5 Utdanning 65,4 102,3 155,1 176,0 Tannhelse 3,3 9,9 11,8 11,9 Samferdsel 60,3 102,4 117,1 85,3 Politiske organ og adm. 0,1 1,5 3,6 5,0 Fellesfunksjonar 7,3 9,3 8,7 13,5 Sum 141,3 258,5 322,2 296,2 SPESIFIKASJON AV INVESTERINGAR I ANLEGGSMIDLAR: Tabellen viser korleis investeringane i åra fordeler seg etter sektor. NOTAR TIL REKNESKAPEN: Meir detaljert rekneskap og notar til rekneskapen går fram av «Rekneskap 2007 Hordaland fylkeskommune» som er trykt i eige hefte. Balansen Balanse pr Anleggsmidlar Faste eigedomar 3 652, , , ,8 Utstyr, maskiner, transportmidlar 91,9 90,9 117,4 170,0 Aksjar, andelar, utlån 219,1 237,5 247,0 69,9 Pensjonsmidlar 2 565, , , ,8 Sum anleggsmidlar 6 528, , , ,5 Omløpsmidlar Kortsiktige fordringar, m.m. 165,3 273,6 392,4 498,2 Kasse, bank 544,0 702,3 739,9 774,2 Sum omløpsmidlar 709,3 975, , ,4 SUM EIGEDELAR 7 237, , , ,9 Eigenkapital Bundne fond 303,2 382,4 449,0 377,0 Frie fond 121,4 134,9 231,1 266,3 Rekneskapsmessig mindreforbr. 11,6 65,6 120,8 7,7 Rekneskapsmessig meirforbruk 44,9 0,0 0,0 0,0 Annan eigenkapital 1 327, ,3 842,7 776,6 Sum eigenkapital 1 718, , , ,6 Gjeld Langsiktige lån 1780, , , ,6 Pensjonsforpliktingar 3 282, , , ,4 Sum langsiktig gjeld 5 063, , , ,0 Kortsiktig gjeld 456,2 508,8 451,3 588,3 Sum gjeld 5 519, , , ,3 SUM GJELD OG EIGENKAP , , , ,9 Årsmelding

10 * Kolonna viser rekneskapsmessig avvik i 2007 i høve til nettobudsjett. viser overskridingar UTDANNING Byggjer ut den digitale skulen med utstyr og kompetanse Hordaland fylkeskommune sette i 2007 inn store ressursar på å byggja ut «Den digitale skulen». Alle elevar i Vg1 vart utstyrte med berbar pc og ved alle skulane vart det bygd ut trådlaust breiband og straumuttak for massebruk av pc-ar. Ei omfattande kursing av lærarar er i gang. Ved Tertnes vidaregående skole vart eit større tilbygg teke i bruk. Utbygginga av den nye Nordahl Grieg videregående skole vart sett i gang. Fylkeskommunen sine brutto driftsutgifter til vidaregåande opplæring var i 2007 på 2 235,0 mill. kr, 134,0 mill. kr meir enn i Rekneskapen for undervisning fekk eit underskot på om lag 16,4 mill. kr. Underskotet skuldast sterk vekst i talet på lærlingar. I 2007 vart ansvaret for drift og vedlikehald av dei vidaregåande skulane sentralisert til eigedomsseksjonen og utgifter på 46,1 mill. kr følgde med. Korrigert for denne omlegginga brukte fylkeskommunen 190 mill. kr meir til opplæring i 2007 enn året før. Av dei 47 skuleeiningane hadde ni underskot, 15 gjekk i balanse og 23 kom ut med overskot og sette av 17,6 mill. kr til disposisjonsfond. Ved utgangen av 2007 hadde 37 skular i alt 57,9 mill. kr til rådvelde på fond, medan 10 skular hadde 12,7 mill. kr i akkumulerte underskot. Løn er den største utgiftsposten for skulane. Av 1 740,2 mill. kr som gjekk til drifta av dei vidaregåande skulane utgjorde løn 1 428,6 mill. kr eller 82,1 % det same som i Den digitale skulen Hausten 2007 fekk alle elevane på Vg1 eigen berbar pc. Målsetjinga var både å møta krava i Kunnskapsløftet om digital kompetanse i alle fag og utfordringane det Brutto driftsutgifter utdanning Tal i millionar kroner. Løpande prisar. Avvik* Reknesk. Reknesk. Reknesk. Reknesk. netto bud. 07 Vidaregåande opplæring Lønsutg vidareg skule 1 230, , , ,6 Utstyr og vedlh. vgs 52,5 56,0 92,2 87,0 Driftsutg vidareg skule 151,0 181,6 159,3 177,5 Overføringar vgs 33,1 2,5 46,6 47,1 Sum vidaregåande opplæring 1 467, , , ,2 14,8 Opplæring i vgs - andre 77,6 77,8 82,1 88,3 2,1 Særlege tilskott vg skular 9,3 10,6 14,3 53,9 5,7 Lærling opplæring 147,6 157,9 187,2 200,5 21,4 Spesialundervisning 51,2 51,1 66,7 62,2 2,5 Opplæring av vaksne 83,4 81,1 86,4 89,9 9,5 Sum brutto driftsutgifter 1 836, , , ,0 16,4 digitale informasjonssamfunnet gjev. For å gjennomføra denne store satsinga er det teke store tekniske løft på alle skulane med utbygging av trådlaust breiband, straumopplegg til pc-ane og kjøp av skåp til lagring av pc-ane. Infrastruktur for videokonferansar er på plass. Skulane fekk også 5 mill. kr til kjøp av anna IT-utstyr som digitale tavler og videoprosjektørar. Alle skulane nyttar læringsplattforma It s learning. Kompetanseheving for lærarar og skuleleiarar var eit satsingsområde i 2007 og held fram i Kompetansehevinga omfatta både teknisk bruk av dei digitale verktøya, organisatoriske grep for å møta utfordringane i Den digitale skulen og pedagogisk bruk av digitale verktøy. Som eit ledd i å auka kompetansen i pedagogisk bruk av digitale verktøy er SIKT-prosjektet (Satsing på IKT i skulen) vidareført i 2007/08. Fokuset her er å utvikla god undervisningspraksis i Den digitale skulen. Ordninga med e-pedagogar hevar også kompetansen innan IKT. Hordaland fylkeskommune deltek i eit fellestiltak for fylkeskommunane Norsk digital læringsarena (NOLA) for å fremja utviklinga av gratis digitale læremiddel for alle elevane i den vidaregåande skulen. Gratis læremiddel Gratis læremiddel i vidaregåande opplæring vert innført gradvis. Først for elevar i Vg2 skuleåret 2007/2008, deretter for Vg3 i 2008/2009 og for Vg1 i 2009/2010. Etter anbodsrunde vart det inngått rammeavtalar for kjøp av lærebøker og digitale læremiddel med NorliGruppen for skuleåret 2007/2008. Det vart kjøpt læremiddel for 27,3 mill. kr. Kvar skule kan sjølv velja kva læremiddel dei vil nytta i undervisninga. Lærebøkene inngår i ei utlånsordning på skulen. Alle elevane har fått nasjonalt lånekort, og skulane nyttar den sentrale bibliotekdatabasen for registrering og utlån. Fylkesbiblioteket har medverka både fagleg og praktisk når det gjeld utlånsordninga. Alle fylke og vidaregåande skular opplevde for sein levering av lærebøker hausten 2007 uavhengig av leverandør. Dette skuldast i hovudsak problem hjå distributørane og forlag som var seine med å ferdigstilla bøker. Hordaland fylkeskommune stilte på grunnlag av kontrakt krav om og fekk kompensasjon for forseinka levering. Skulebibliotek I 2007 var det ni fagbibliotekarar ved dei vidaregåande skulane. Bibliotekarane har stått for litteraturformidling og undervisning i kunnskaps- og informasjonssøk. Desse biblioteka har fungert som ein alternativ læringsarena og møteplass. Alle skulebiblioteka har teke hand om automatisert utlån av gratis lærebøker til Vg2. Evalueringa viser 10 Årsmelding 2007

11 UTDANNING Alle elevar som byrja i Vg1 ved Hordaland fylkeskommune sine vidaregåande skular hausten 2007 vart utstyrte med berbar pc. Tilsvarande opplegg skal gjennomførast dei komande åra. at det bibliotektekniske arbeidet har fungert godt, men det praktiske arbeidet med utlånsordninga tok for mykje tid i starten av skuleåret. Fylkestinget har løyvd 1 mill. kr til fleire bibliotekarar i Satsing mot fråfall Aktiviteten har vore på same nivå i 2007 med om lag 5 mill. kr til ulike tiltak som mellom anna omfatta: Styrking av rådgjevingstenesta, lærekandidatordning, støtte til hybelkoordinatorar, tiltak for minoritetsspråklege elevar, forsøk med fleksibel opplæring og einskildtiltak på skular. Eit vidareutdanningstilbod for rådgjevarar som vart gjennomført i samarbeid med Høgskolen i hadde 76 deltakarar. Samlingar for rådgjevarane i heile grunnopplæringa hadde over 700 deltakarar. Vidareutdanning i entreprenørskap heldt fram i 2007, og 27 lærarar deltok. Yrkes rettleiinga, som er eit viktig satsingsområde for å motverka feilval, er styrkt gjennom fast etablering av Senter for yrkesrettleiing frå 2008 med fem tilsette. Lærekandidatordninga er eit alternativ til full fagopplæring. Bedrifter som tek inn lærekandidatar får no eit starttilskot på kr, og resultatet er ein auke med 34 nye kontraktar i Forsøk med fleksibel opplæring starta i samarbeid med tre vidaregåande skular og NAV. Tiltaket omfattar ei prøveordning med kombinasjon skule-bedrift med utplassering i bedrift frå første skuleår, og med høve til større del av opplæringa i bedrift. Opplegget sikrar også tettare oppfølging under opplæringa. Interessa for tiltaket er stor. Det har vore ein auke i tiltaka retta mot minoritetsspråklege elevar; tiltaket med leksehjelp vart utvida. Sommarskule, i samarbeid med Røde Kors, var etablert som eit tilbod i matematikk og norsk. Forsøk med Årsmelding 2007 fadderordning er prøvd ut i fire skular, og vert evaluert våren Opplæring innan kriminalomsorga I juni 2007 vart det vedteke å leggja ned oppfølgingsklassene ved Dagskolen (Årstad vgs). Åsane videregå- Viktige utdanningshendingar 2007: Rekordmange søkjarar til vidaregåande utdanning. Alle med ungdomsrett fekk tilbod. Nesten 7 % auke i samla tal lærekontraktar Andre kull Vg1 og første kull Vg2 i skulereforma Kunnskapsløftet starta hausten 2007 Alle elevar på Vg1 utstyrt med berbar pc Gratis læremiddel innført for elevar i Vg2 Tilbygg ved Tertnes videregående skole opna Starta utbygginga av Nordahl Grieg videregående skole på Sørås 37 skular har 58 mill. kr avsett på fond Elevevaluering av lærarar gjennomført ved alle dei vidaregåande skulane Sommarskule gjennomført i samarbeid med Røde kors 11

12 UTDANNING Grafen viser utviklinga i tal elevplassar ved dei vidaregåande skulane i Hordaland fylkeskommune i åra Grunnkurs (GK) heiter frå 2006 Vg1 og Vidaregåande kurs I (VK I) heiter frå 2007 Vg2. Elevplassar GK/Vg1 VK I/Vg2 VK II ende skole fekk i oppdrag å byggja opp ei ny eining for oppfølging og utslusing av straffedømde. Avdelinga vart sett i drift i november Denne nye avdelinga satsar på eit individretta opplegg med fokus på kompetansegjevande kurs. Rekruttering av elevar skjer i tett samarbeid med kriminalomsorga og deira institusjonar. KOSTRA-tal vidaregåande opplæring Horda- Horda- Roga- Landet land land land eks. Oslo Prosent av fylkes. sine samla netto driftsutgifter 69,2 63,9 64,6 62,5 Netto driftsutg. per innbyggjar år Brutto investeringsutg. til vidareg. opplæring, per innb Prosent åringar i vidareg. opplæring 92,5 90,6 91,7 90,9 Prosent i vidareg. opplæring som er elevar 82,3 81,6 78,5 83,0 Prosent i vidareg. opplæring som er lærlingar 17,7 18,4 21,5 17,0 Prosent elevar og lærlingar i studierføreb./ allmennfagl. studieretn. 45,4 45,9 42,3 45,3 Prosent elevar og lærlingar i yrkesfagl. utdprog/studieretn. 54,6 54,1 57,7 54,7 Prosent elevar 20 år og eldre i ordinære opplæringstilbod 8,5 7,7 4,9 5,5 Prosent elevar som fekk oppfylt første ønskje til skule og kurs 75,1 82,8 83,7 85,9 Prosent lærlingar som har fått oppfylt førsteønskje 55,7 61,1 68,8 62,0 Korr bto driftsutg vidareg. opplæring per heilårsekvivalent Korr bto driftsutg til fagopplæring i arbeidslivetper lærling/lærekandidat Korr bto driftsutg til alle utdprog/studretn per ekvivalent Korr bto driftsutg studforb utdprog/allmf studretn per heilårsekvivalent Korr bto driftsutg yrkesfagl. utdprog/ studieretn per ekv Elevar per skule, fylkeskommunale skular Elevar per lærarårsverk, fylkeskommunale skular 8,4 8,1 10,5 8,3 Prosent beståtte fag- og sveineprøvar 91,5 91,1 93,6 93,4 Prosent elevar som har slutta i løpet av året, alle årssteg 4,0 4,3 4,7 4, Elevinntak I 2007 var det ein auke på 758 avgangselevar frå ungdomsskulen samanlikna med Det vart oppretta 894 nye elevplassar for å ta imot veksten. Den reelle auken i elevplassar vart likevel berre ca Hovudgrunnane er at dei private skulane tok ein del av elevveksten og at nokre kurs ikkje har nok søkjarar og vart lagde ned. Tal elevplassar som var med i fellesinntaket ved 1. inntaksomgang, var (2006: ). Tal søkjarar med ungdomsrett var ( 2006: ). Totalt melde det seg søkjarar frå Hordaland og 450 frå andre fylke, i alt (2006: ). Alle søkjarar med ungdomsrett fekk plass før skulestart. 93,5% av søkjarane frå ungdomsskulen (2006: 94,2 %) fekk plass på første kursønskjet sitt. Sett under eitt kom 88,4 % av alle søkjarane med ungdomsrett inn på første kursønskje. Den samla prosentdelen ligg lågare fordi det særleg på Vg2-nivå, er ein del kurs som er svært populære og har relativt få elevplassar i høve til søkjartalet. Grunnen til dette er at talet på elevplassar også må tilpassast behovet i næringslivet. Dei fleste søkjarane utan ungdomsrett fekk også tilbod om plass, men ein del av desse takka nei fordi tilbodet om plass kom etter skulestart. Det er sterk konkurranse, særleg innanfor studiespesialiserande utdanningsprogram, med friskulane i. Dette fører til at nokre bydelsskular slit med søkjargrunnlaget. På den andre sida er det også bydelsskular som har minst like godt søkjargrunnlag som sentrumsskulane i. Bortsett frå til to-tre sentrumsskular i viser det seg at søkjarane som hovudregel søkjer seg til næraste skule i høve til heimstaden sin. Til dømes har Knarvik vidaregåande skule større søkjargrunnlag til dei fleste av sine kurs enn mange av skulane i. Elles i fylket står også nærskulen sterkt, og det er liten «lekkasje» til bergensskulane jamvel om nokre kommunar/distrikt har sterkare søkjargrunnlag til desse skulane trass i at dei har tilbod på nærskulen. Ved bruk av målretta informasjonsmateriell og bruk av internett er talet på telefonar og personleg frammøte på inntakskontoret i inntaksperioden redusert med 40%. Dette fører til betre service og mindre ventetid for dei som tek kontakt med inntakskontoret. Tilsvarande har mange fleire teke i bruk e-post for å få svar på spørsmåla sine. Det er innført ein 24 timars svargaranti på kvardagar og 48 timar i helgane. Denne garantien vart innfridd med god margin, ikkje minst fordi kontoret fekk færre telefonar og/eller personlege frammøte. Internasjonalisering Hausten 2007 etablerte Hordaland den første vidaregåande klassen sin på kontinentet. Åtte elevar frå Askøy videregående skole reiste til Erfurt i Tyskland og tek skuleåret på Andreas Gordon Schule. Elevane tek eksamen i elektrofaga i Tyskland i mai før dei reiser tilbake for å avslutta skuleåret på Askøy. Gjennom fleire år har fylkeskommunen aktivt støtta arbeidet for å integrera entreprenørskap i undervisninga i Zambia. Lærarane på Mbala High School har fått opplæring og lærarar frå Sotra vidaregåande skule har brukt mykje tid på å presentera «learning by doing». Det har dei lukkast med, for talet på elevar som er med i entreprenørskapen har på eitt år stige frå 30 til 110. Opplæringa av dei lokale kreftene er så vellukka at ein ikkje lenger treng å bruka norske lærarar. I møte med 12 Årsmelding 2007

13 UTDANNING skulestyresmaktene i Northern Province og Luapula, vart det semje om å spreia initiativet til 10 nye skular i det nordlege Zambia. Elevevaluering av lærarar Alle elevane i fylkeskommunen sine skular fekk i skuleåret 2007/08 høve til å evaluera lærarane sine på ein anonym og strukturert måte. Evalueringa hadde som målsetjing at elevane skulle få gje ei tilbakemelding på lærarane si undervisning slik at denne eventuelt kunne verta betre. Resultata frå denne evalueringa skal vera til skuleinternt bruk. Rapport om tiltaket vart lagt fram for politikarane i juni Eksamenskontoret Eksamenskontoret arrangerer privatisteksamenar i heile fylket. I tillegg har kontoret ansvar for gjennomføring av teoretisk prøve for praksiskandidatar og lærlingar. Oppmelding til eksamen skjer via internett på Privatist- Web. I 2007 hadde eksamenskontoret ca oppmelde i ca eksamenar i om lag 500 fag. Kunnskapsløftet kompetanseutvikling Tiltaksplanen for kompetanseutvikling i Kunnskapsløftet hadde ei økonomisk ramme på i 21 mill. kr. For etterutdanning av lærarar og assistentar vart det gjennomført 110 kurs og fagsamlingar med deltakarar. Faggruppene på skulane har i 2007 også arbeidd med læreplananalyse og kriterium for elevvurdering. I yrkesopplæringa er det etablert ei ny ordning med meir praksis i arbeidslivet for elevar (prosjekt til fordjuping). I 2007 etablerte skulane eit godt samarbeid med arbeids- og næringsliv om dette. Ni referansegrupper for prosjektet skule-arbeidsliv er etablert og det er oppretta ei nettside som skal betra informasjon og samarbeid med arbeidslivet. Undersøkinga av lærlingane sitt arbeids- og læringsmiljø («Lærlinginspektøren») frå 2006 vart følgd opp i Fagopplæringskontoret gjennomførte 26 møte med lærebedrifter, lærlingar og opplæringskontor. I samband med Kunnskapsløftet er det utvikla kurs-pakker for instruktørar og prøvenemndsmedlemmer. Desse kursa vil starte opp i Leiarutviklingsprogram for dei vidaregåande skulane Leiarutviklingsprogrammet som starta i 2005 vart avslutta våren På feltet Den digitale skulen har det i samarbeid med It s learning og NTNU vorte gjennomført eit program for skuleleiarane. I samband med dette programmet har skulane utvikla IKT-strategiar for gjennomføring av Den digitale skulen. Oppfølgings- og pedagogisk-, psykologisk teneste (OT/PPT) OT/PPT har i 2007 hatt desse innsatsområda : Systemarbeid LP-modellen Psykososiale vanskar Satsing mot fråfall Eit sentralt forum i tenesta sitt arbeid er ressursteama på skulane. Eit ressursteam er eit rettleiings- og drøftingforum for pedagogiske problemstillingar. LP-modellen (Læringsmiljø og pedagogisk analyse) er ein strategi for å utvikla eit godt læringsmiljø og gode læringsresultat. Modellen er også ein arbeidsmåte for lærarar for å verta betre i stand til å analysera og handtera utfordringar i eigen praksis. Arbeidet med å setja i verk LP- modellen i to vidaregåande skular er starta. Tenesta har eit omfattande tverretatleg samarbeid. I siste halvdel av 2007 vart det sett i gang ein prosess på fylkesnivå for å avklara og formalisera forholdet til NAV. Noko av det mest sentrale i OT/PPT sitt arbeid er å førebyggja at ungdommar fell utanfor vidaregåande opplæring. Figuren nede på side 13 syner at tilvisingar Tal elevar Fagvanskar Psykososiale vanskar Generelle lærevanskar Lese- og skrivevanskar Åtte elevar på Vg2 elfag ved Askøy videregående skole reiste hausten 2007 til Andreas Gordon Schule i Erfurt, Tyskland, for utdanning der i perioden oktober-mai. Grafen viser utviklinga i tal elevar i vidaregåande skule tilvist til OT/PPT fordelt etter kva type vanskar elevane har. Årsmelding

14 UTDANNING Tertnes vidaregående skole, som har skifta namn frå Åsane gymnas, tok i bruk tilbygg på m 2 ved skulestart Her frå opninga av tilbygget. Utbygginga av Nordahl Grieg videregående skole på Sørås i starta med tomtearbeidet. Fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg markerte igangsetjinga ved å starta gravinga 8. juni knytt til psykososiale vanskar har vore aukande sidan 2004 og vert difor ikkje eit mindre viktig satsingsområde framover. Sjølv om det er auke i tilvisingar samla sett, kan ein sjå at det systematiske arbeidet med lese- og skrivevanskar gjev resultat. Generelt legg OT/PPT vekt på å fokusera på situasjonen kring elevane i motsetnad til tidlegare då fokus meir var retta mot eleven sjølv. Fagskuleutdanning Fagskuleutdanning er korte yrkesretta utdanningar som byggjar på vidaregåande opplæring eller tilsvarande realkompetanse. Hordaland fylkeskommune tilbyr fagskuleutdanning ved fem skular. Fagskulane tilbyr utdanningar på heiltid eller deltid på skulane og/eller nettstøtta undervisning. Pr var det 547 studentar (deltids- og heiltidsstudentar). Planen «Fagskulen som regional utviklingsaktør ein strategiplan for fagskulane i Hordaland » vart sett i verk i I tråd med strategiplanen vart dei to fagskulestyra for maritime fag og tekniske fag oppløyste og samla i Hordaland fagskulestyre. Faglege råd med næringslivsrepresentantar vil vera rådgjevande organ for styret. Vaksenopplæring Fylkeskommunen har i 2007 gjennomført kompetansegjevande vidaregåande opplæring for om lag 1350 vaksne, fordelt på om lag 110 tilrettelagde/avkorta opplæringsløp. Det vert gjennomført utviklingsprosjekt i tilpassa og nettstøtta vaksenopp-læring ved Lønborg og Fusa vidaregåande skular. Oppdragsverksemd Oppdragsverksemda hadde ein samla omsetnad på 31,3 mill. kr om lag 0,8 mill. kr meir enn i Overskotet var på 5,4 mill. kr. Skulane har tradisjonelt nytta overskot frå oppdragsverksemd til vedlikehald og fornying av inventar og utstyr. Størst omsetnad var det ved maritime videregående skole 7 mill kr. Skulebygg I 2007 vart det brukt 176 mill. kr til investeringar i skulebygg. Det største prosjektet var tilbygg ved Tertnes videregående skole. Tilbygget på m 2 kosta 57,7 mill. kr. Skulen kan no ta imot 220 fleire elevar. Nordahl Grieg videregående skole på Sørås vart påbegynt i Skulen skal kunne ta imot 878 elevar. Bruttoarealet utgjer m 2. Tilbygg ved Knarvik vidaregåande skule vart starta. 14 Årsmelding 2007

15 UTDANNING Tilbygget vert på m 2 og skal gje 134 fleire elevplassar. I 2007 vart det løyvd 18 mill. kr til større ombyggingar/ mindre tilbygg. Dei største løyvingane var 12,5 mill. kr til Fyllingsdalen videregående skole. Ved Laksevåg videregående skole vart 4,8 mill kr nytta til ombygging av lokale for design og handverk og media og kommunikasjon. Fylkeskommunen sine skulebygg har eit samla areal på om lag m 2. Det vart brukt 12,6 mill. kr til ekstraordinært vedlikehald i Fagopplæring Pr var det løpande lærekontraktar i Hordaland, 282 fleire enn ved utgangen av Lærlingane fordeler seg på om lag 2000 lærebedrifter. I 2007 vart 173 nye bedrifter godkjende. I 2007 vart det arbeidd med innhald og opplegg for instruktøropplæringa og det vart utarbeidd system for kvalitetsutvikling av fag- og yrkesopplæringa. Det vart oppnemnd 169 nye prøvenemnder i desember 2007, og dei 800 nye nemndmedlemene skal kursast tidleg i I 2007 handsama fagopplæringskontoret søknader frå 1875 primærsøkjarar til læreplass (92%) av desse søkjarane vart formidla av Fagopplæringskontoret og fekk lærekontrakt. 67 av søkjarane med ungdomsrett som ikkje fekk læreplass, fekk tilbod om alternativ VKII (sluttopplæring i skule) eller allmennfagleg påbygging. Berre to av søkjarane tok imot tilbodet. I 2007 vart det godkjent 2208 nye lærekontraktar, ein auke på 2 % frå Sett i forhold til 2004 er auken på 34,7%. Kjønnsfordelinga for nye kontraktar i 2007 var 23 % kvinner og 77 % menn. I 2006 var fordelinga 25 % kvinner og 75 % menn. 64% av dei nye lærekontraktane er teikna med opplæringskontor, ein nedgang på 4% frå lærekontraktar vart heva i 277, 10 % fleire enn i Gjennomsnittleg læretid i bedrift før heving var 13 månader. Fag-/sveineprøvar og kompetanseprøvar I 2007 vart det avlagt 2469 fag- og sveineprøvar, 27% av desse prøvane vart avlagde av kvinner. Samanlikna med 2006 har det vore ein auke på avlagde prøvar med 13%. Oversikt over strykprosent på praktisk fag-/sveineprøve. Type Lærlingar 9,7 9,5 7,9 10,5 Elevar med sluttopplæring i skule (VKII) 30,6 43,3 39,7 38,5 Praksiskandidatar 8,7 7,2 8,9 5,7 I 2007 gjekk 126 lærlingar opp til 2. gongs fag-/ sveineprøve. Av desse var det 79 % som besto prøven. Moderne utstyr er viktig innan yrkesopplæringa. Slåtthaug videregående skole fekk i 2007 ein Toyotasimulator til kr frå Toyota og Jæger Automobil AS. Sunnhordland kraftlag hadde utstilling på Utdanningsmessa på Stord for å kapra lærlingar innan energimontørfaget. Her demonstrerer Ole Aleksander Hamre kva som vil vera ein del av jobben i eit slikt yrke. Kontraktar Formidla Nye lærekontr. Avlagt fagprøve Grafen viser utviklinga i tal formidla lærekontraktar, nye lærekontraktar og på avlagte fagprøvar i åra Årsmelding

16 TANNHELSE Betre tannhelse for 5- og 12-åringar, slit med å få tannlegar i distrikta 5-åringane i Hordaland hadde i 2007 betre tannhelse enn nokon gong. Tannhelsa til 12-åringane er også i betring, medan utviklinga for 18-åringane er svakare. Alle tannhelsedistrikta kom ut med overskot og kunne samla setja av 6,6 mill. kr til fond. To nye tannklinikkar vart opna. Ei utfordring er å få tannlegar i distrikta. Brutto driftsutgifter for tannhelsetenesta var 219,2 mill. kr i 2007, 7,6 mill. kr meir enn året før ein auke på 3,6 %. Driftsinntektene auka med 2,6 mill. kr til 71,4 mill. kr (+3,8 %). Rekneskapen samla viser eit lite underskot (0,2 mill. kr), men alle dei fem tannhelsedistrikta hadde overskot som i hovudsak skuldast vakante stillingar og høgare inntekter enn budsjettert. 6,6 mill. kr vart sette av til fond i fjor. Ved utgangen av 2007 hadde tannhelsetenesta fond på i alt 20,5 mill. kr. Personell Samla var det 360 tilsette i tannhelsetenesta ved utangen av 2007, fordelt med 351 i distrikta og 9 ved tannhelseavdelinga. I fylkestannlegen si leiargruppe er 28% kvinner medan 50% av klinikksjefane er kvinner. 68,5 % av tannlegane er kvinner. I dei andre yrkesgruppene arbeider berre kvinner. I alt er 86,7 % av dei tilsette i tannhelsetenesta kvinner. Det er få søkjarar til tannlegestillingar i distrikta, og dei som tek imot slike stillingar flyttar som regel til eller bynære strok etter kort tid. To tannlegar som arbeidde i kommunane Ullensvang, Ulvik og Eidfjord KOSTRA-tal tannhelse Horda- Horda- Roga- Landet land land land eks. Oslo Netto driftsutg. pr. innbyggjar i kroner Prosent av fylkesk. sine samla netto driftsutgifter 5,2 4,8 4,4 4,7 Brutto investeringsutg. til tannhelse, pr. innbyggjar i kroner Brutto driftsutg., tannhelse, pr. innb. i kr Prioriterte personar, prosent under offentleg tilsyn i tannhelset. 92,0 86,8 92,0 89,1 Prioriterte personar, prosent undersøkt/behandla 59,1 59,5 69,0 62,0 Avtalte tannlegeårsverk (offentleg og privat) pr innbyggjarar 0,98 0,96 0,82 0,82 Born og ungdom 1-18 år, prosent under offentleg tilsyn 98,5 95,2 96,7 96,4 Born og ungdom 3-18 år, prosent undersøkt/behandla 65,0 65,3 72,0 67,9 Prosent av alle innb. under offentleg tilsyn 28,4 32,4 36,4 32,5 Viktige tannhelsehendingar 2007: 77 % av 5-åringane i Hordaland er utan hol i tennene. Strategiplan for førebyggjande arbeid i tannhelsetenesta vart utarbeidd. Ny tannklinikk på Årstad i. Tannklinikk for rusavhengige opna i Skuteviken,. slutta våren 2007 etter knapt eit år, og stillingane stod ledige resten av året. Den største utfordringa dei komande åra vert å få tannlegar til å etablera seg fast i distrikta. Stadig skifte av tannlege gjev ustabile tenester til brukarane og slit på det faste tannhelsepersonellet i området. I 2007 vart det tilsett 18 tannlegar i fast stilling, 17 kvinner og ein mann. 12 tannlegar vart tilsette i vikariat, 10 kvinner og to menn. Tannklinikkar Ein ny tannklinikk med 5 behandlingsrom vart opna på Årstad. Den erstattar klinikkane på Slettebakken, Landås og Landås Menighets Eldresenter. Våren 2007 opna ein ny tannklinikk i Stiftelsen sklinikkene sin rusinstitusjon i Skuteviken. Her vert det gjeve tannhelsetilbod til rusavhengige i institusjon og pasientar tilvist frå sosialetaten i kommune. Sørås tannklinikk vart som den første tannklinikken i Hordaland sertifisert som miljøfyrtårn i juni Tannhelseutviklinga Den positive tannhelseutviklinga for 5-åringane heldt fram for sjette året på rad. 77 % av årskullet var utan tannròte i Det beste resultatet sidan målingane starta i 1985 og klart over tannhelsemålet på 65 %. Småborn i Hordaland har no like god tannhelse som gjennomsnittet i resten av landet. Det er vanskeleg å peika på enkeltårsaker som kan forklara denne gledelege utviklinga fullt ut. Sidan ein ser same tendens over heile landet er det ikkje aleine lokale faktorar som ligg til grunn. Tannhelsa til 12-åringane har utvikla seg i positiv retning dei siste 2 åra, og er no tilbake på same nivå som på det beste ved hundreårsskiftet. 12-åringane i Hordaland hadde i 2007 i gjennomsnitt 1,7 DMFT (tenner med hol eller fylling), og 41 % av årskullet hadde feilfrie tenner. Målet for 12-åringane i tannhelseplanen var eit gjennomsnitt på 1,6 DMFT i Tannhelsa til 18-åringane betra seg litt også i Gjennomsnitt DMFT var 5,5 (mål: 5,2) og er på det lågaste nivået sidan målingane starta i % av 18-åringane hadde feilfrie tenner. 16 Årsmelding 2007

17 TANNHELSE Pasientar ferdigbehandla og under tilsyn i 2007: Tal personar Tal personar Tal personar Samla tal undersøkt og planlagt ikkje ikkje møtt Prosent Gruppe (førebels) behandla innkalla eller takka nei Etterslep under tilsyn Gruppe A ,7 Gruppe B ,6 Gruppe C ,2 Gruppe C ,1 Gruppe D ,7 Fengselet Gruppe F Folkehelsearbeidet Den offentlege tannhelsetenesta i Hordaland har satsa på å styrkja det førebyggjande og helsefremjande arbeidet. I 2006 vart det tilsett ein folkehelse/tannhelsekoordinator. I 2007 vart det utarbeidd ein strategiplan for det førebyggjande arbeidet i den offentlege tannhelsetenesta i fylket. Forklaring til gruppeinndelinga: Gruppe A: Born og unge 0-18 år Gruppe B: Psykisk utviklingshemma over 18 år. Gruppe C: Pasientar i heimesjukepleie(c2) og i institusjon (C1) (C1=meir enn 3 mnd samanhengande, minimum 1 gong kvar veke.) Gruppe D: Ungdom år. Gruppe F: Vaksne, betalande. Tal pr. 25. mars Angst for tannbehandling Alle tannhelsedistrikt i Hordaland har tilbod om tannbehandling i lystgass ved til saman 10 klinikkar. Talet på pasientar som får behandling i lystgass har gått ned fordi fleire får hjelp ved bruk av andre metodar. I 2007 vart det inngått avtale med Senter for odontofobi i om at to tannlegar frå fylkeskommunen skal arbeida i 20% stilling ved senteret i ein periode på tre år. Den offentlege tannhelsetenesta vil dermed få tilført verdifull kompetanse på dette området. Tannbehandling i narkose til prioritert klientell vert gjeven ved Haukeland universitetssjukehus (behandla 162 pasientar) og ved Stord sjukehus (41 pasientar). Gjennomsnittlig ventetid for behandling i narkose var vel tre månader. 27. april 2007 opna fylkeskommunen tannklinikk i sklinikkene sine lokale i Skuteviken eit etterlengta tannhelsetilbod for rusavhengige. Tannlege Faiza Salhi (t.v.) og tannhelsesekretær Gjertrud Storli let Trond Andersen i brukarutvalet for sklinikkene testa stolen i den nye klinikken. 5-åringar 12-åringar 18-åringar Grafane til venstre viser utviklinga av tannhelsa til 5-, 12- og 18-åringar i Hordaland samanlikna med landsgjennomsnittet. For femåringar er det prosent med feilfrie tenner som vert samanlikna, medan det for 12- og 18-åringar er utviklinga i tal tenner utan tannròte som er målt. Årsmelding

18 REGIONAL UTVIKLING Fremja ei god regional utvikling for Hordaland Det var folkefest då Austevollsbrua vart opna laurdag 17. november Ca. 98 % av innbyggjarane i Austevoll bur no på øyar som er bundne saman med bruer. Viktige hendingar innan regional utvikling 2007: Regjeringa la fram St.meld. nr. 12 ( ) «Regionale fortrinn Regional framtid» med overføring av oppgåver til regionalt nivå. Fylkeskommunen fordelte 18 mill. kr. til utbygging av breiband til bygder utan tilgang. Fylkestinget vedtok oppstart av Fylkesdelplan for små vasskraftverk. Fylkeskommunen etablerte Business Region saman med kommune og dei andre kommunane i bergensområdet. Fylkestinget vedtok oppstart av ein fylkesdelplan med konsekvensutgreiing for ei ny hamn for bergensområdet med ulike lokaliseringsalternativ. Fylkestinget vedtok å starta arbeid med klimaplan. Austevollsbrua opna. Nye ferjekaiar og gassferjer i sambandet Halhjem-Sandvikvåg. Alle dei sju hardangerkommunane deltek i omstillingstiltaket «Flytt til Hardanger». Gjennom ordninga med konsesjonskraftmidlar til regionale utviklingstiltak vart det opna skitrekk i Stordalen, Masfjorden, og ekspresskiheis i Bavallen, Voss. Fylkeskommunen har eit overordna politisk ansvar for å medverka til ei god utvikling i Hordaland. Dette krev eit tett samarbeid mellom kommunar, næringsliv, organisasjonar og andre offentlege etatar. Målet er at Hordaland skal vera eit attraktivt og konkurransedyktig fylke både for folk, næringsliv og kommunar. Vi skal fremja ein berekraftig vekst og gode vilkår for utvikling både i bergensregionen og i distrikta. Verkemidla omfattar utforming av regional politikk, utarbeiding av planar for regional utvikling, gjennomføring av større utviklingsprosjekt, tilskot til prosjekt og satsingar. Gjennom ansvaret for ressursforvalting er det viktig for fylkeskommunen å stø opp om heilskapleg arealbruk. Regionalt næringsforum er det sentrale samarbeidsorganet i arbeidet med næringsutvikling. Næringsutvikling, distrikts- og regionalpolitiske satsingar samt arealforvalting er sentralt i regionalt utviklingsarbeid. I tillegg har også tiltak innan samferdsel, kultur og vidaregåande opplæring mykje å seia for å fremja vekst og utvikling i fylket. Fylkeskommunen disponerte i 2007 over 140 mill. kr til regionale utviklingsføremål. Dette var ein nedgang frå 2006 på om lag 15 mill. kr. Årsaka til denne endringa er primært omlegging av ordninga med kompenasjonsmidlar for arbeidsgjevaravgifta, som reduserte overføringane med om lag 38 mill. kr. Samstundes fekk Hordaland fylkeskommune om lag 18 mill. kr til breibandsutbygging, og det var også ein viss auke i midlar knytt til regionalt utviklingsprogram og til Business Region. 18 Årsmelding 2007

19 REGIONAL UTVIKLING 130 mill. kr til næringsutvikling I 2007 disponerte fylkeskommunen om lag 130 mill. kr til næringsrelaterte prosjekt og tiltak, ein nedgang på 13,4 % frå året før. Viktigaste årsak til reduksjonen er endringar i distriktspolitiske verkeområde for mange kommunar, og ein tilhøyrande nedgang i overføringane til ordninga med «Kompensasjon for auka arbeidsgjevaravgift» frå 77,4 mill. kr i 2006 til 29,0 mill. kr i I 2007 fekk fylkeskommunen 61,35 mill. kr i øyremerkte statsmidlar til regional utvikling ein auke på 21,3% frå Midlane gjekk til utviklingstiltak under Regionalt utviklingsprogram. Til å realisera måla i dette programmet, løyvde fylkesutvalet ytterlegare 2,9 mill. kr. Fylkeskommunen løyvde vidare 10,0 mill. kr til næringsføremål retta mot innovasjon, som støtte til meir langsiktige prosjekt og som mellombels driftsstøtte til institusjonar. løyvde 13,5 mill. kr til regionale utviklingstiltak frå sal av konsesjonskraft. Sju strategisk viktige og svært ulike prosjekt fekk tilskot. Fylkeskommunen hadde forvaltingsansvaret for 29,0 mill. kr til kompensasjon for auka arbeidsgjevaravgift i Ordninga vart innførd frå 2004, men med endra føresetnader f.o.m Samla er det løyvd om lag 230 mill. kr til utviklingsarbeid i Hordaland i perioden Midlane har vore styrde i nært samarbeid med næringsliv og kommunar i dei aktuelle områda. Regionalt utviklingsprogram (RUP) 2007 Etter tilråding frå Regionalt næringsforum vedtok fylkesutvalet Regionalt utviklingsprogram Programmet bygde på Fylkesplan for Hordaland , og fastsette prioriterte innsatsområde for arbeidet med næringsutvikling. Programmet fastsette også mål og retning for andre offentlege aktørar sin bruk av næringsretta verkemidlar i Hordaland. Regionalt utviklingsprogram 2007 fastsette følgjande satsingsområde: A. Næringar med særlege føremoner (Energi, marine næringar, maritime næringar, reiseliv, kulturnæringar). B. Livskraftige lokalsamfunn C. Næringsretta kompetanse D. Entreprenørskap E. Innovasjon og internasjonalisering Desse satsingsområda vart prioriterte ved tildeling av prosjekt- og tilskotsmidlar. Midlane vart fordelte mellom bedriftsretta og tilretteleggande tiltak. Innovasjon Norge forvalta dei bedriftsretta midlane på vegner av fylkeskommunen, og fekk overført 34,5 mill. kr som er 10,9% meir enn året før. Satsinga på bedriftsretta midlar utgjorde 56,3 % av dei statlege overføringane. Verkemidlane under Regionalt utviklingsprogram resulterte i start av 100 utviklingsprosjekt. Det var stor overvekt av prosjekt med regionale/fleirkommunale engasjement. Regionale næringsfond auka elles med 10,6%, frå 6,1 mill. kr til 6,5 mill. kr i Desse vart fordelte slik: - Sunnhordland Hardanger Nordhordland Osterfjorden Bjørnefjorden Voss Sund/Fjell/Øygarden Mellom dei største satsingane var områdetiltak/omstilling i Hardanger med 6,5 mill. kr, i tillegg til særskilde midlar til Ålvik med 3,0 mill. kr. Av store næringsretta tilskot utanom Regionalt utviklingsprogram kjem «Ruteutviklingsforum Flesland» som fekk 4,5 mill. kr og «Vil Vite-senteret» med 2,0 mill. kr. Vidare fekk «Sesongutviding Hardanger Sunnhordland» 3,3 mill. kr. VilVite-senteret i vart opna 31. mai Hordaland fylkeskommune er medeigar (18 %) i selskapet Vitensenter AS som står for senteret. Marknadsføring og profileringstiltak må til når næringslivet i Hordaland treng meir faglært arbeidskraft enn det som finst lokalt. Her frå messa Deep Offshore Technology i Stavanger der m.a. kortfilmen «Work Live Thrive The Area» vart presentert. Fylkesordføraren leia hordalandsdelegasjonen. Årsmelding

20 REGIONAL UTVIKLING Leif Stana (t.h.) vart tildelt fylkeskommunen sin oppfinnarpris Ole Gunnar Søviknes og Terje Kreybu (t.v.) fekk heiderleg omtale. Konsesjonskraftmidlar til regionale utviklingsprosjekt fordelte i april ,5 mill. kr gjennom ordninga med konsesjonskraftmidlar til regionale utviklingsprosjekt, for utbetaling i : Regionalt senter for kulturbasert næring, nye verkstader til Vestnorsk kulturakademi (2 mill. kr) Odda Vitensenter (2 mill. kr) Perler i Nordsjøløypa (2 mill. kr) Besøksmål i Folgefonna Nasjonalpark (4,5 mill. kr) Fedje fleirbrukshall (2,0 mill. kr) Oppfinnarprisen Leif Stana frå Tyssedal vart tildelt fylkeskommunen sin oppfinnarpris Han fekk prisen for å ha utvikla ein liten robot, eller minikøyretøy (crawler), som går på underlag av stål ved hjelp av magnetiske hjul. Prisen var på kr. Heiderleg omtale med diplom, gjekk til Ole Gunnar Søviknes og Terje Kreybu. Midlar til regional utvikling i 2007 A. Regionalt utviklingsprogram (RUP) kr Bedriftsretta verkemiddel Desse er forvalta av Innovasjon Norge til bedriftsretta tiltak (kr ) Bransjesatsingar - Energi - Marine næringar - Maritime næringar - Reiseliv - Kulturbaserte næringar Innovasjon og internasjonalisering Livskraftige lokalsamfunn Næringsretta kompetanse Regionale næringsfond Omstilling og nyskaping Til rådvelde for Regionalt Næringsforum B. Kompensasjonsmidlar for auka arbeidsgjevaravgift Regionale utviklingstiltak (kompetanse og infrastruktur) kr C. Konsesjonskraftmidlar Regionalt senter for kulturbasert næring. Nye verkstader ved Vestnorsk kulturakademi, Voss kr Odda Vitensenter kr Perler i Nordsjøløypa, Øygarden, Fjell og Sund kr Besøksmål i Folgefonna Nasjonalpark kr Fedje fleirbrukshall kr Marstein fyr, Austevoll kr Skitrekk Stordalen, Masfjorden kr D. Fylkeskommunale midlar til næringsføremål utanom RUP kr Frie midlar til rådvelde for næringsføremål Driftskostnader/Innovasjonstiltak Prosjekt/institusjonar med førebelse driftstilskot E. Andre næringsrelaterte satsingar (nye 2007) Program for lokal samfunnsutvikling kr Program for samarbeid mellom vidaregåande kr skule, næringsliv og lokalsamfunn Satsing på nyskaping og entreprenørskap kr (Ungt Entreprenørskap) Nyskaping og entreprenørskap HiB kr F) Andre regionale utviklingstiltak Breiband til alle i Hordaland kr Fylkesplanlegging kr Folkehelse kr Universell utforming kr Miljø kr Klimaplan kr Tettstadutvikling kr TOTALT HFK kr Prioriterte satsingar Marin sektor Innanfor marin sektor vart det i 2007 fokusert på nye oppdrettsartar, verdiskaping i sjømatnæringa, kompetanse og nettverksarbeid. Til næringsutvikling innan marin sektor vart det gjeve tilsegn om nesten 5 mill. kr gjennom Regionalt utviklingsprogram (3,8 mill. kr), ordninga med kompensasjon for auka arbeidsgjevaravgift (1 mill. kr) og fylkesutvalsmidlar ( kr). Medfinansiering frå samarbeidspartnarar har gjeve prosjekta både større økonomisk og fagleg tyngde. Det var stor aktivitet i fleirårige prosjekt. «Vestlandsprogrammet for nye oppdretts artar» er eit samarbeid for oppskalering og kommersialisering av nye marine artar i oppdrett som torsk, blåskjel, kveite, kamskjel og flatøsters. Det vert etablert artsnettverk på fylkes- og vestlandsnivå der ein koplar næring, kompetansemiljø og offentleg forvalting. «Smak av kysten» som er eit samarbeid mellom sjømatnæringa og reiselivsnæringa på Vestlandet, vart starta. Eit viktig mål er å styrkja kompetansen og Sjømat for alle på Hordaland fylkeskommunen sin stand på Matfestival. 20 Årsmelding 2007

Kontrollutvalet i Sogndal kommune. Sak 9/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Sogndal kommune

Kontrollutvalet i Sogndal kommune. Sak 9/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Sogndal kommune Kontrollutvalet i Sogndal kommune Sak 9/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Sogndal kommune Sakshandsamar Møtedato Saknr Richard Nesheim 13.4.2015 9/2015 KONTROLLUTVALSSEKRETARIATET

Detaljer

Kontrollutvalet i Leikanger kommune. Sak 8/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Leikanger kommune

Kontrollutvalet i Leikanger kommune. Sak 8/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Leikanger kommune Kontrollutvalet i Leikanger kommune Sak 8/2015 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2014 for Leikanger kommune Sakshandsamar Møtedato Saknr Bente Hauge 20.05.2015 8/2015 KONTROLLUTVALSSEKRETARIATET

Detaljer

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 31.03.2014 Dykkar dato 10.01.2014 Vår referanse 2014/539 331.1 Dykkar referanse 13/1038 Bømlo kommune Kommunehuset 5430 Bremnes Bømlo

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 04.03.2015 Dykkar dato 07.01.2015 Vår referanse 2015/285 331.1 Dykkar referanse Kvam herad, Grovagjelet 16, 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2014 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 19.desember 2013.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2014 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 19.desember 2013. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 03.04.2014 Dykkar dato 07.03.2014 Vår referanse 2014/3228 331.1 Dykkar referanse Fjell kommune, Postboks 184, 5342 Straume FJELL KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-21 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 26.09.2012-27.09.2012 16.10.2012-17.10.2012 FINANSRAPPORT 2.

Detaljer

Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion.

Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. VIKTIGE HENDINGAR Viktige hendingar i 2006 Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. HORDALAND FYLKESKOMMUNE Fylkesøkonomien 2006 Driftsinntekter: 3 919,9 mill. kr Driftsutgifter:

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 11.02.2015 Dykkar dato 06.02.2015 Vår referanse 2015/1128 331.1 Dykkar referanse Voss kommune, Postboks 145, 5701 Voss VOSS KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR

FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201002086-1 Arkivnr. 112 Saksh. Viken, Karl Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 23.03.2010-24.03.2010 FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR SAMANDRAG

Detaljer

Fylkeskommunen fekk 1.1.2008 tilbakeført ansvaret for kollektivtafikken i Bergen.

Fylkeskommunen fekk 1.1.2008 tilbakeført ansvaret for kollektivtafikken i Bergen. VIKTIGE HENDINGAR Viktige hendingar i 2008 Rekordstor vekst i folketalet i 2008: 7 007 nye innbyggjarar i Hordaland. Fylkeskommunen fekk 1.1.2008 tilbakeført ansvaret for kollektivtafikken i Bergen. Dei

Detaljer

FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL 2013

FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-27 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 24.05.2013 11.06.2013-12.06.2013 FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL

Detaljer

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank.

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank. MODALEN KOMMUNE Rådmannen Rådmannen er den øvste administrative leiaren i kommunen og skal førebu saker og sette i verk det som politikarane bestemmer. Alle saker og dokument som vert lagt fram til politisk

Detaljer

FØRESPURNAD OM UTTALE - AKADEMIET BERGEN AS VEDKOMMANDE SØKNAD OM GODKJENNING ETTER PRIVATSKOLELOVA

FØRESPURNAD OM UTTALE - AKADEMIET BERGEN AS VEDKOMMANDE SØKNAD OM GODKJENNING ETTER PRIVATSKOLELOVA HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200801229-5 Arkivnr. 540 Saksh. Haugen, Birthe Saksgang Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Møtedato 16.11.2010 24.11.2010-25.11.2010 FØRESPURNAD

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 - perla ved Sognefjorden - Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 Arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rådmannen Oversyn over økonomiplanperioden Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rekneskap Budsj(end) Budsjett

Detaljer

HSD ASA RESULTATREKNESKAP Konsernet 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 i 1000 kr 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03

HSD ASA RESULTATREKNESKAP Konsernet 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 i 1000 kr 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 Svak resultatutvikling for HSD-konsernet i tredje kvartal. HSD sitt resultat før skatt var i tredje kvartal NOK 2,5 mill. mot NOK 41,2 mill.i tredje kvartal 2003. I dei første ni månadar av 2004 var HSD

Detaljer

Kontrollutvalet i Sogndal kommune. Sak 9/2014 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2013 for Sogndal kommune

Kontrollutvalet i Sogndal kommune. Sak 9/2014 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2013 for Sogndal kommune Kontrollutvalet i Sogndal kommune Sak 9/2014 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2013 for Sogndal kommune Sakshandsamar Møtedato Saknr Richard Nesheim 7.4.2014 9/2014 KONTROLLUTVALSSEKRETARIATET

Detaljer

Sak 11/14 Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 08.05.2014 Dykkar dato 04.04.2014 Vår referanse 2014/4572 331.1 Dykkar referanse Fedje kommune Adm.bygg 5947 Fedje Fedje

Detaljer

Fakta Bergen 7.10.2014

Fakta Bergen 7.10.2014 ORGANISASJONSAVDELINGA KOMMUNIKASJONSSEKSJONEN Fakta Bergen 7.10.2014 Fylkesbudsjettet 2015 Driftsbudsjett på 7,1 mrd. kr Hordaland fylkeskommune sitt driftsbudsjett vert på 7 114 mill. kr i 2015. Driftsinntektene

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 55 57 21 43 Vår dato Dykkar dato 29.01.2008 Vår referanse 2008/1396 331.1 Dykkar referanse Kvam herad Grovagjelet 16 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT OG

Detaljer

VIDARE SAMARBEID MELLOM FYLKESKOMMUNANE PÅ VESTLANDET MED TANKE PÅ Å FREMJE NYNORSKE LÆREMIDDEL

VIDARE SAMARBEID MELLOM FYLKESKOMMUNANE PÅ VESTLANDET MED TANKE PÅ Å FREMJE NYNORSKE LÆREMIDDEL Strategi- og næringsavdelinga Arkivsak 200800581-42 Arkivnr. 027 Saksh. Fredheim, Ingeborg Lie, Gjerdevik, Turid Dykesteen, Bjørgo, Vigdis, Hollen, Sverre Saksgang Møtedato Vestlandsrådet 02.12.2008-03.12.2008

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan 2015-2018, vedteke i kommunestyremøte 16. desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan 2015-2018, vedteke i kommunestyremøte 16. desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 17.03.2015 Dykkar dato 09.01.2015 Vår referanse 2015/454 331.1 Dykkar referanse 14/865 Etne kommune Postboks 54 5591 ETNE Etne kommune

Detaljer

FINANSFORVALTNINGA I 2011

FINANSFORVALTNINGA I 2011 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-13 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 22.02.2012-23.02.2012 13.03.2012-14.03.2012 FINANSFORVALTNINGA

Detaljer

Samarbeid og samspel. Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. Viktige hendingar i 2005. Fylkesøkonomien 2005

Samarbeid og samspel. Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. Viktige hendingar i 2005. Fylkesøkonomien 2005 VIKTIGE HENDINGAR 2005 Samarbeid og samspel Fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Hordaland eit kreativt verdiskapingsfylke i ein sterk vestlandsregion. HORDALAND FYLKESKOMMUNE 2005 har vore eit godt år

Detaljer

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 07.02.2012 Dykkar dato 16.01.2012 Vår referanse 2012/1088 331.1 Dykkar referanse Ullensvang herad Heradshuset 5780 Kinsarvik ULLENSVANG HERAD

Detaljer

Ot/ppt sin plan for førebyggande arbeid mot fråfall i vidaregåande opplæring

Ot/ppt sin plan for førebyggande arbeid mot fråfall i vidaregåande opplæring Ot/ppt sin plan for førebyggande arbeid mot fråfall i vidaregåande opplæring 2 Ot/ppt sin plan for førebyggande arbeid mot fråfall i vidaregåande opplæring Førebygging på tre nivå OT/PPT sin førebyggjande

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Årsmelding for Hordaland fylkeskommune

Årsmelding for Hordaland fylkeskommune Årsmelding for Hordaland fylkeskommune 2010 2 INNHALD Årsmelding 2010 Hordaland fylkeskommune FYLKESORDFØRAREN Kronår for nye skulebygg, rekordstore veginvesteringar...3 FYLKESRÅDMANNEN Pengar, planar,

Detaljer

Kommunen er under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Kommunen er under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 11.04.2014 Dykkar dato 31.01.2014 Vår referanse 2013/16208 331.1 Dykkar referanse 14/399 Meland kommune, Postboks 79, 5906 Frekhaug MELAND KOMMUNE

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2013 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 13.desember 2012.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2013 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 13.desember 2012. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 14.06.2013 Dykkar dato 18.12.2012 Vår referanse 2012/16386 331.1 Dykkar referanse 12/2669 Askøy kommune Postboks 323 5323 Kleppestø ASKØY KOMMUNE

Detaljer

ÅRSREKNESKAP 2015 KOSTRA-TAL I tabellane under er vist eit utval av KOSTRA-tal for Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Sør-Trøndelag og gjennomsnitt alle fylkeskommunane utanom Oslo. Tal for åra 2012-2014

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2016 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 15. desember 2015.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2016 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 15. desember 2015. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 02.05.2016 Dykkar dato 21.03.2016 Vår referanse 2016/4032 331.1 Dykkar referanse Kvam herad, Grovagjelet 16, 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT

Detaljer

BØMLO KULTURHUS KF ÅRSREKNESKAP 2014

BØMLO KULTURHUS KF ÅRSREKNESKAP 2014 BØMLO KULTURHUS KF ÅRSREKNESKAP 2014 INNHALD INNHALD... 1 DRIFTSREKNESKAP... 2 INVESTERINGSREKNESKAP... 2 BALANSEREKNESKAP... 4 NOTER... 5 SIGNATURAR... 8 BØMLO KULTURHUS KF ÅRSREKNESKAP 2014 DRIFTSREKNESKAP

Detaljer

Budsjett 2014. Økonomiplan 2014-2017. Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2013

Budsjett 2014. Økonomiplan 2014-2017. Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2013 Budsjett 2014 Økonomiplan 2014-2017 Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2013 Innleiing Fylkesrådmannen la fram Budsjettgrunnlaget for 2014 og økonomiplan for perioden 2014 2017 den 10. oktober 2013.

Detaljer

SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS

SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS 2006 SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS FAGOPPLÆRINGSKONTORET Ekspedisjonstider: 15. mai 14. september kl. 08.00 15.00 15. september 14. mai kl. 08.00 15.45 55 23 99 00 Faks: 55 23 99 09 Internett: http://fagbrev.invest.no

Detaljer

REKNESKAPSSAMANDRAG FOR STORD HAMNESTELL 2012

REKNESKAPSSAMANDRAG FOR STORD HAMNESTELL 2012 , REKNESKAPSSAMANDRAG FOR STORD HAMNESTELL 2012 I I I I I. Driftsinntekter I I i., Bruker betalinger 0 Andre salgs og leieinntekter -6 767 813-6 184 149-6 184 149-7 229 552 Overføringer med krav til motytelse

Detaljer

FINANSFORVALTNINGA I 2012

FINANSFORVALTNINGA I 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-24 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 20.02.2013-21.02.2013 12.03.2013-13.03.2013 FINANSFORVALTNINGA

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

PÅBYGG TIL GENERELL STUDIEKOMPETANSE - ALTERNATIVE VEGAR

PÅBYGG TIL GENERELL STUDIEKOMPETANSE - ALTERNATIVE VEGAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201209189-1 Arkivnr. 522 Saksh. Krüger, Ragnhild Hvoslef Saksgang Yrkesopplæringsnemda Opplærings- og helseutvalet Møtedato 04.12.2012 04.12.2012 PÅBYGG

Detaljer

Årsmelding for Hordaland fylkeskommune

Årsmelding for Hordaland fylkeskommune Årsmelding for Hordaland fylkeskommune 2009 2 FYLKESORDFØRAREN FYLKESORDFØRAREN 3 Viktige hendingar i 2009 Rekordstor vekst i folketalet i 2009: 7 494 nye innbyggjarar i Hordaland. Byggjestart på Hardangerbrua.

Detaljer

Prognoseinntaket 2013: Orientering frå opplæringsavdelinga

Prognoseinntaket 2013: Orientering frå opplæringsavdelinga Prognoseinntaket 2013: Orientering frå opplæringsavdelinga Samandrag av dei viktigaste punkta i prognoseinntaket 2013. Totalt søkjartal frå Hordaland 19 173 Søkjarar med Ungdomsrett: 18 021 Total auke

Detaljer

Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi:

Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi: Gol kommune Internt notat Til: Arne Fredriksen/Økonomiavdelinga Dato: 26.02.2015 Fra: Britt Vikane Referanse: 15/00632-2 Kopi: Årsmelding - Gol ungdomsskule Årsmelding Gol ungdomsskuleskule 2014 (Kultur

Detaljer

ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING 24. driftsår

ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING 24. driftsår ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING Org.nr: 841843932 24. driftsår - 2 - ÅRDAL UTVIKLING Selskapet si verksemd Hovudoppgåva til stiftinga Årdal Utvikling er tiltaksarbeid og næringsutvikling i Årdal kommune.

Detaljer

Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi:

Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi: Gol kommune Internt notat Til: Hege Mørk/Rådmannen; Arne Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi: Årsmelding Gol skule med avd. storskulen, Glitrehaug,

Detaljer

Budsjett 2013. Økonomiplan 2013-2016. Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2012

Budsjett 2013. Økonomiplan 2013-2016. Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2012 Budsjett 2013 Økonomiplan 2013-2016 Revidert budsjettgrunnlag 1. november 2012 Innleiing Fylkesrådmannen la fram Budsjettgrunnlaget for 2013 og økonomiplan for perioden 2013 2016 den 5. oktober 2012. Statsbudsjettet

Detaljer

Heradet er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Heradet er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 21.03.2014 Dykkar dato 18.12.2013 Vår referanse 2013/16534 331.1 Dykkar referanse 13/347 Ulvik herad Skeiesvegen 3 5730 Ulvik Ulvik herad

Detaljer

Det er henta inn tilbod på utbygginga og prisen er basert på dei innkomne tilboda.

Det er henta inn tilbod på utbygginga og prisen er basert på dei innkomne tilboda. Pressemelding HORDALAND FYLKESKOMMUNE Fylkesrådmannen Informasjonstenesta 5020 Bergen Telefon55 23 99 42 Telefaks55 23 99 49 Voss 10. juni 2008 Hordaland fylkesting sitt møte på Voss 10. juni 2008: Byggjer

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Saksframlegg. 1. Kommunestyret godkjenner den framlagde tertialrapporten.

Saksframlegg. 1. Kommunestyret godkjenner den framlagde tertialrapporten. Saksframlegg Sakshandsamar: Inger Pedersen Arkivsaksnr.: 14/231-17 Arkiv: 2. tertialrapport 214 Formannskapet si tilråding: 1. Kommunestyret godkjenner den framlagde tertialrapporten. 2. Kommunestyret

Detaljer

Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724.

Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724. Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724.html#map004 I. Generelle føresegner 3-1. Rett til vurdering Elevar i offentleg

Detaljer

ORGANISERING AV KNUTEPUNKSKULEN FOR HØRSELSHEMMA ELEVAR FRÅ HAUSTEN 2010

ORGANISERING AV KNUTEPUNKSKULEN FOR HØRSELSHEMMA ELEVAR FRÅ HAUSTEN 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200910136-1 Arkivnr. 523 Saksh. Lisen Ringdal Strøm, Janne Saksgang Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 10.11.2009 18.11.2009-19.11.2009

Detaljer

Retten til spesialundervisning

Retten til spesialundervisning Retten til spesialundervisning Elevens individuelle rett til spesialundervisning Gunda Kallestad OT/PPT Opplæringslova 5-1, første ledd Elevar som ikkje har, eller som ikkje kan få tilfredsstillande utbytte

Detaljer

Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013

Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013 Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013 Informasjon og utfordringar sett frå Fylkeskommunen og dei vidaregåande skulane si side Adeline Landro - rådgjevar for fagskulane Annbjørg Laupsa -

Detaljer

INNHALD. 1. Innleiing s. 1. 2. Søking på internett s. 2

INNHALD. 1. Innleiing s. 1. 2. Søking på internett s. 2 INNHALD. 1. Innleiing s. 1 2. Søking på internett s. 2 3. Rettleiing til vedleggsskjema s. 4 Vedleggsskjema 1 s. 4 Vedleggsskjema 2 s. 8 Vedleggsskjema 3 s. 8 4. Minoritetsspråklege søkjarar s. 9 5. Vaksne

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

REKNESKAP. Vedteke av Surnadal kommunestyre xx.xx.2014

REKNESKAP. Vedteke av Surnadal kommunestyre xx.xx.2014 REKNESKAP Vedteke av Surnadal kommunestyre xx.xx.2014 Økonomiske oversikter - drift Oppr.budsj. 2012 Driftsinntekter Brukarbetalingar 20801187 19428000 19336000 4709 Andre sals- og leieinntekter 29365143

Detaljer

FINANSRAPPORT PR. AUGUST 2010

FINANSRAPPORT PR. AUGUST 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-1 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 29.09.2010-30.09.2010 12.10.2010-13.10.2010 FINANSRAPPORT PR.

Detaljer

Tertialrapport 2 tertial 2015

Tertialrapport 2 tertial 2015 Tertialrapport 2 tertial 2015 for Balestrand kommune Rådmannen TERTIALRAPPORT 2. tertial 2015, periode 8/2015 1. Innleiing Det skal leggast fram rapport om rekneskapen i høve til budsjett og den kommunale

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

NTL Sentralforvaltningens representantskapsmøte 19.-20. mars 2014 Sak 3 Regnskap 2012-2013

NTL Sentralforvaltningens representantskapsmøte 19.-20. mars 2014 Sak 3 Regnskap 2012-2013 NTL Sentralforvaltningens representantskapsmøte 19.-20. mars 2014 Sak 3 Regnskap - Sentralforvaltningen Til denne saka ligg desse dokumenta føre: Årsregnskap for (resultatregnskap, balanse og noter) Revisjonsberetning

Detaljer

Fylkeskommunen og inntektssystemet

Fylkeskommunen og inntektssystemet Fylkeskommunen og inntektssystemet Møte med KrF, 1.september 2014 Lånegjelda, utvikling 2010-14 Samla lånegjeld auka med over 1 mrd. kr frå 2010-14 Kapitalutgiftene, 2010-14 Brutto kapitalutgifter auka

Detaljer

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE SLUTTRAPPORT FOR PROSJEKT: KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE Prosjektet starta opp i 2012 som eit samarbeidsprosjekt mellom Hjeltnes vgs, Sogn jord og hagebruksskule, Norsk fruktrådgiving Hardanger

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2014 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Hospiteringsordning for tilsette ved Odda vidaregåande skule

Hospiteringsordning for tilsette ved Odda vidaregåande skule Hospiteringsordning for tilsette ved Odda vidaregåande skule Bergen 8.september 2015 Geir T. Rønningen Avdelingsleiar YF Innleiing til prosjekt hospitering for y-lærarar Prosjektet vart initiert som ein

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

Saksframlegg. Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret

Saksframlegg. Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret TELEMARK FYLKESKOMMUNE Saksframlegg Orientering om Kompetansesenteret og søknad om regionale utviklingsmidlar til Ny GIV-tiltak ved Kompetansesenteret Arkivsaksnr.:13/1766 Arkivkode:A44 Saksbehandlar:

Detaljer

Styrk rådgjevartenesta i skulen! Rådgjevaren ein nøkkelperson. www.utdanningsforbundet.no

Styrk rådgjevartenesta i skulen! Rådgjevaren ein nøkkelperson. www.utdanningsforbundet.no Styrk rådgjevartenesta i skulen! Rådgjevaren ein nøkkelperson www.utdanningsforbundet.no Rådgjevaren ein nøkkelperson Ei god rådgjevarteneste i skulen medverkar til at elevane får: betre sjansar til å

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

Kopi til: Arkivnr.: 526. Vurdering av prognoseinntaket til dei vidaregåande skolane, skoleåret 2009/2010

Kopi til: Arkivnr.: 526. Vurdering av prognoseinntaket til dei vidaregåande skolane, skoleåret 2009/2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Inntakskontoret NOTAT Til: Fylkesrådmannen Dato: 16. mars 2009 Frå: Opplæringdirektøren Arkivsak: 200902532-1/NSKA Kopi til: Arkivnr.: 526 Vurdering av prognoseinntaket

Detaljer

Inntak ORIENTERINGSMØTET 14.01

Inntak ORIENTERINGSMØTET 14.01 Inntak ORIENTERINGSMØTET 14.01 Noen aktuelle presiseringer i forhold til ny forskrift til opplæringslova kapittel 6 Jeg redigerte bort det som ikke er så aktuelt for dere.. Søknadsfrister unntak Søkjarar

Detaljer

Utdrag fra FORSKRIFT TIL OPPLÆRINGSLOVA SÆRSKILTE REGLER FOR FAGOPPLÆRINGA FAG- OG SVENNEPRØVE

Utdrag fra FORSKRIFT TIL OPPLÆRINGSLOVA SÆRSKILTE REGLER FOR FAGOPPLÆRINGA FAG- OG SVENNEPRØVE Utdrag fra FORSKRIFT TIL OPPLÆRINGSLOVA SÆRSKILTE REGLER FOR FAGOPPLÆRINGA FAG- OG SVENNEPRØVE VII. Særskilde føresegner for fag-/sveineprøva og kompetanseprøva Heile kapittel 3 endra ved forskrift 1 juli

Detaljer

Hva er nytt? Kan lovendringer være drivkraft for utvikling? LOV- OG FORSKRIFTSENDRING FRA 1. AUGUST

Hva er nytt? Kan lovendringer være drivkraft for utvikling? LOV- OG FORSKRIFTSENDRING FRA 1. AUGUST Hva er nytt? Kan lovendringer være drivkraft for utvikling? LOV- OG FORSKRIFTSENDRING FRA 1. AUGUST NOEN ENDRINGER/PRESISERINGER I LOVEN 8-2. Organisering av elevane i klassar eller basisgrupper I

Detaljer

Bremanger kommune kontroll av budsjett 2014 og økonomiplan 2014 2017

Bremanger kommune kontroll av budsjett 2014 og økonomiplan 2014 2017 Sakshandsamar: Kåre Træen Vår dato Vår referanse Telefon: 57643004 05.03.2014 2014/30-331.1 E-post: fmsfktr@fylkesmannen.no Dykkar dato Dykkar referanse 03.01.2014 Bremanger kommune Postboks 104 6721 Svelgen

Detaljer

HØYRING KVALITETSSYSTEM FOR FAG-OG YRKESOPPLÆRINGA

HØYRING KVALITETSSYSTEM FOR FAG-OG YRKESOPPLÆRINGA HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Fagopplæringskontoret Arkivsak 201307419-2 Arkivnr. 545 Saksh. Mjelstad, Torbjørn Saksgang Møtedato Yrkesopplæringsnemnda Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2012 2014. Arbeidsgrunnlag av 12.10.2011 med endringar av 26.10.11

Oversyn over økonomiplanperioden 2012 2014. Arbeidsgrunnlag av 12.10.2011 med endringar av 26.10.11 Oversyn over økonomiplanperioden 2012 2014 Arbeidsgrunnlag av 12.10.2011 med endringar av 26.10.11 Rådmannen 15.11.2011 Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag av 12.10.2011 med endringar av 29.10.11 Økonomiplan

Detaljer

TILBUDSSTRUKTUR FOR FAGSKOLANE I HORDALAND - TEKNISK FAGSKOLE 2013/14

TILBUDSSTRUKTUR FOR FAGSKOLANE I HORDALAND - TEKNISK FAGSKOLE 2013/14 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Drift- og utviklingsseksjonen Arkivsak 201112362-76 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Hordaland fagskulestyre Opplærings- og helseutvalet Møtedato

Detaljer

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB)

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Barnevern 2012 Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Fleire barn under omsorg I 2012 mottok 53 200 barn og unge i alderen 0-22 år tiltak frå barnevernet, dette er ein svak vekst på 2 prosent frå 2011,

Detaljer

12.11.2012 Fylkesutvalet. 27.11.2012 Fylkestinget 11.12.2012

12.11.2012 Fylkesutvalet. 27.11.2012 Fylkestinget 11.12.2012 Korrigert saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 07.11.2012 65328/2012 Gunn Randi Seime Saksnr Utval Møtedato U-155/12 Hovudutvala 12.11.2012 Fylkesutvalet 27.11.2012 Fylkestinget 11.12.2012

Detaljer

Opplæring i kinesisk språk (mandarin) i den vidaregåande skulen i Hordaland

Opplæring i kinesisk språk (mandarin) i den vidaregåande skulen i Hordaland HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201103360-4 Arkivnr. 522 Saksh. Alver, Inge Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 13.11.2012-14.11.2012 Opplæring i kinesisk språk (mandarin)

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2016/25-18 Grethe Lassemo, 35067109 200 22.03.2016 Kostra tal 2015 - vedlegg til årsmeldinga KOSTRA - KOmmune STat

Detaljer

Kvinnherad kommune - budsjett 2015 og økonomiplan 2015-2018

Kvinnherad kommune - budsjett 2015 og økonomiplan 2015-2018 Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 27.04.2015 Dykkar dato 19.03.2015 Vår referanse 2015/4354 331.1 Dykkar referanse 15/806 Kvinnherad kommune Rosendalsvegen 10 5470 Rosendal

Detaljer

Informasjon om søking til vidaregåande opplæring for skoleåret 2011/2012

Informasjon om søking til vidaregåande opplæring for skoleåret 2011/2012 Dei vidaregåande skolane i Møre og Romsdal Ungdomsskolane i Møre og Romsdal Dykkar ref: Dykkar dato: Vår ref: Vår saksbehandlar: Vår dato: 63838/2010/A49 Jane Anita Aspen,71 25 87 75 21.12.2010 - Informasjon

Detaljer

Note 1 Resultatrekneskap med fordeling

Note 1 Resultatrekneskap med fordeling Note 1 Resultatrekneskap med fordeling Fordelt driftsoverskot: (tal i tusen) Kraftomsetjing: kr. 5.741 kr. 5.241 Nett kr. 619 kr. 1.013 Anna kr. 71 kr. 97 Breiband kr. 64 kr. 70 Sum kr. 6.495 kr. 6.422

Detaljer

HORNINDAL KOMMUNE ÅRSMELDING 2008. Kommunestyret 18.06.09 Arkivsak 09/94

HORNINDAL KOMMUNE ÅRSMELDING 2008. Kommunestyret 18.06.09 Arkivsak 09/94 HORNINDAL KOMMUNE ÅRSMELDING 2008 Kommunestyret 18.06.09 Arkivsak 09/94 RÅDMANNEN SINE KOMMENTARAR FOR 2008 side 3 ØKONOMISK STILLING OG RESULTAT side 4 ØKONOMISK UTVIKLING FRAM TIL I DAG side 6 STATLEGE

Detaljer

Forslag frå fylkesrådmannen

Forslag frå fylkesrådmannen TELEMARK FYLKESKOMMUNE Hovudutval for kultur Forslag frå fylkesrådmannen 1. Telemark fylkeskommune, hovudutval for kultur gir Norsk Industriarbeidarmuseum og Vest Telemark Museum ei samla tilsegn om kr

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

ÅRSRAPPORT 2013. Fagopplæringskontoret

ÅRSRAPPORT 2013. Fagopplæringskontoret ÅRSRAPPORT 2013 Fagopplæringskontoret Fagopplæring Hordaland fylkeskommune ved Fagopplæringskontoret administrerer fagopplæringa i Hordaland. Om lag 50 % av elevane i vidaregåande opplæring i Hordaland

Detaljer

Reglar for servering av alkohol i fylkeskommunale bygg, leigebygg og utleigebygg

Reglar for servering av alkohol i fylkeskommunale bygg, leigebygg og utleigebygg Reglar for servering av alkohol i fylkeskommunale bygg, leigebygg og utleigebygg Framlegg til vedtak frå fylkesrådmannen: 1. Følgjande reglar skal gjelde for servering av alkohol i fylkeskommunale bygg,

Detaljer

Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen. 26.september 2013

Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen. 26.september 2013 Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen 26.september 2013 Kart over Nordhordland: Kompetansekoordinator: Starta 1.august 2008. Stillinga er forankra i Nordhordland

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2015 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Forskrift til opplæringslova Særskilte regler for fag- og svenneprøver

Forskrift til opplæringslova Særskilte regler for fag- og svenneprøver Forskrift til opplæringslova Særskilte regler for fag- og svenneprøver Utdanningsavdelingen Fagopplæring 3-48. Fag- og sveineprøve Fylkeskommunen har ansvaret for at fag- og sveineprøva blir gjennomført

Detaljer

Styringsdokument. for det pedagogiske utviklingsarbeidet ved dei vidaregåande skolane.

Styringsdokument. for det pedagogiske utviklingsarbeidet ved dei vidaregåande skolane. Styringsdokument for det pedagogiske utviklingsarbeidet ved dei vidaregåande skolane. 2013-2015 Innleiing Styringsdokument for det pedagogiske utviklingsarbeidet ved dei vidaregåande skolane i Hordaland

Detaljer

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Kunnskapsdepartementet: Læremiddel i tide Kunnskapsdepartementet vil vidareføre tiltak frå 2008 og setje i verk nye tiltak for å sikre at nynorskelevar skal

Detaljer