Referat frå fagtur til Italia for fruktprodusentar den oktober 2009.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Referat frå fagtur til Italia for fruktprodusentar den 19. 22 oktober 2009."

Transkript

1 GrøntProdusentenes Samarbeidsråd Org.nr GPS Avsetningstiltak: Bjørn Eidhammer Schweigaardsgt. 34 F Postboks 227, 4066 Stavanger 0191 Oslo E-post: Tlf Fax: Tlf , faks E-post: Referat frå fagtur til Italia for fruktprodusentar den oktober Fruktlagerinspektøren arrangerte i oktober 2009 tur til Sør Tyrol i Italia. Målgruppa var i første rekke produsentar som sit i styra for fruktlager og/eller produsentforeningar og målet for turen var å få informasjon og kunnskap om korleis fruktproduksjonen i Syd Tyrol er organisert med spesiell vekt på hausting, lagring og marknadsføring. Turen vart arrangert i samarbeid med Travel reisebyrå på Torp som hadde ordna med reise og overnatting. Det faglege programmet skjedde i samarbeid med Eivind Vangdal ved Bioforsk Ullensvang som også var med som konsulent/guide under turen. Reisa gjekk med fly frå Sandefjord til Bergamo ved Milano. Frå Bergamo var det ca 3 timars kjøring til byen Bolzano der me overnatta i 2 netter. Med utgangspunkt frå Bolzano reiste me rundt og hadde besøk på 1 Side 1

2 forsøksgard, 2 pakkeri og 2 produsentar i området. Den første dagen i det lågare området, medan den 2 dagen var øvre delen av området. Reiseprogrammet ligg som vedlegg bakarst i referatet. Før eg omtalar dei enkelte besøk, har eg laga ei oppsummering av ein del generell ting som gjeld for området og fruktdyrkinga i syd Tyrol. Generelt om Sør Tyrol og fruktdyrking i området. Sør Tyrol var opphavleg ein del av det Tysk -Østerriske riket, men vart lagt inn under Italia etter 1. verdens krig. Opphavleg er språket tysk, men italienarane prøvde å tvangs innføre italiensk. I dag er språket i hovudsak tysk og italiensk. Landbruk, vasskraft og turisme er viktige næringsvegar. I dei lågastliggjande områda dominerer vindruedyrkinga, medan eple blir meir dominerande ved stigande høgde over havet. Epledyrkinga føregår i område frå 200 til over 1000 moh. Grensa for epledyrking har dei siste åra stadig blitt flytta oppover til høgare område. Dyrkinga i området omfattar hektar med eple og hektar med vindruer. (Til samanlikning dyrkar me eple på i underkant av hektar i Norge.) Epleproduksjonen i Sør Tyrol representerer ca 10 % av EU sin totale epleproduksjon. Det blir satsa på sortar som kan lagrast, dvs dei dyrkar lite av tidlege sortar. I tillegg til eple og druer fekk me opplyst at det også vart dyrka jordbær i område over 1200 moh, og det vert også satsa på kirsebærproduksjon. I tillegg til frukt og bær vert det dyrka grønsaker på 370 hektar. Hovudkulturen her er blomkål. I fjellområda betyr også husdyrproduksjonen mykje for busetnaden. Det er storfe og småfe som er viktige for å halda landskapet i hevd. Frittgåande høner har også hatt stor vekst. Struktur på fruktnæringa Det er ca produsentar som i gjennomsnitt har i underkant av 30 dekar med eple. Over 90 % av omsetnaden skjer via kooperativ/pakkeri. Totalt blir det produsert om lag 2 mill tonn eple i Italia. 40 % eller omtrent tonn av dette blir produsert i Sør Tyrol. Det har blitt satsa spesielt på å kunne langtidslagre eple. Det er utvikla kjølelager der nokre sortar eple kan lagrast opp til 1 år. Tidlegare var det fleire mindre kooperativ, men nå har dei slått seg saman slik at det berre er to hovudsamanslutningar som sel eple. Det er VOG og VI.P. Dei tidlegare kooperativa Side 2

3 eksisterer framleis som pakkeri i sitt område. Det er vanleg at dei representerer frå medlemmer med ca tonn frukt. Samspel mellom forsøksgard, rådgjeving og pakkeri. I området ligg forsøksgarden Laimburg som har vore heilt sentral i utvikling av den epleproduksjonen som er bygt opp i området. Det synes for oss som om dei i dette området er flinke til å kunne langtidslagre eple på lager. Det gjer dei ved å styre haustetid, innlagring og kjøling. I dag er det eit samspel mellom forsøksgarden, rådgjevingsapparatet og pakkeriet for å oppnå styring av dei faktorane som er med å bestemme lagringsevna til epla. Rådgjevingstenesta kan på mange vis samanliknast med vårt forsøksringopplegg. Det vart sagt at produsenten si oppgåve var å produsere fin frukt så skulle kooperativa ta seg av epla etter hausting. Haustetid, innlagring og lagring. a. Haustetid Det er utvikla eit opplegg for å kunne styre haustetida ute i frukthagane slik at epla har den beste kvalitet for lagring. Metodikken er på mange vis den same som ein har begynt å bruke i Norge, men ein legg mest vekt på stivetesten for å bestemme haustetida. Ut ifrå målingane som blir gjort rundt omkring i hagane, vert det fastsett ei tid for hausting av dei enkelte sortane i dei forskjellige områda. Det er det ein kallar eit haustetidsvindauga. For sortar som skal lagrast lenge, er perioden for hasting kortare enn for sortar som skal ut på marknaden direkte. Det er Kooperativa som fastsett haustetida. Dersom produsentane haustar utanom haustevindauga, får dei trekk i prisen. Side 3

4 b. Plastkassar kontra trekassar: I Syrd Tyrol blir det berre brukt plastkassar for lagring av eple. Ytre mål er 112 x 112 cm Kapasitet om lag 320 kg eple Sterkare konstruksjon og lenger levetid enn trekassar, opptil år Stablar høgare, opptil 13 kassar i høgda på lager Enklare å reingjera, betre hygiene Dei trekkjer ikkje vatn frå frukta, reduserer såleis vektsvinn medan frukta er på lager. Maksimalt vasstap av eple på lager er Kostnad vert oppgitt til 65 Euro pr kasse. Ved kurs på kr 8,50 tilsvarar det 552 kr pr kasse. c. Lagring av eple Lagringa av epla skjer på kjøleceller der ein kan lagre tonn eple. Epla blir vurderte ved mottak og deretter sett inn på kjøleceller der alle eple på denne cella skal takast ut igjen til same tid. Når ei celle har blitt opna for uttak, er maksimal tid for uttak 2 veker. Når dei har blitt lagra lenge, må dei ut fortare. Dei forskjellige eplesortane reagerer forskjellig på lagring. For å få kunnskap om eplesortar og lagring, har det blitt drive omfattande forsøk med dette på Laimburg KA- lagring Det vert nytta kontrollert atmosfære(ka lagring) på kjølecellene. Det betyr høg konsentrasjon av karbondioksid(co2) og låg konsentrasjon av oksygen(o2). For å få til dette må cellene vera gasstette. KA lagring blir også brukt når eple berre skal lagrast 2 månader. Mellom anna får ein mindre feitting av epla på eit KA-lager. Med den kjennskap Karl Nardin har til norske fruktlager, vil han tilrå bruk av KA lagring med celler som kan ta tonn eple, vil vera høvelege for vårt formål. Då vil ein mellom anna normalt kunna ta ut og sortere kvantumet på ei celle i løpet av eit par veker. ULO(ultra låg oksygen) er ei nyare form for KA-lagring som er utvikla i området. Oksygeninnhaldet ligg på 0,9 1,5 %. Ved denne teknikken måler ein alkohol i epla for å styre luftsamansetnaden på lageret. Utskilling av alkohol, er eit teikn på stress i epla. Denne metoden blir mest brukt ved kortidslagring av eple. DCA(Dynamisk kontrollert atmosfære) er ein ny metode som nå blir prøvt ut. Oksygeninnhaldet er då heilt nede i 0,5 %. Det er så lågt oksygeninnhald at det er på grensa til at ein får anaerob anding og dermed danning av alkohol i epla. Ved hjelp av spesielt måleutstyr, måler ein fluorescensen i epla på lageret for å styre oksygeninnhaldet på lageret. Fluorescens er eit mål for stress i epla når oksygeninnhaldet blir for lågt. Denne metoden er mest aktuell for langtidslagring. Smart Fresh har blitt brukt, men dei ynskjer å gå bort frå denne metoden. Mellom anna fordi dei ynskjer å profilere seg på minst mogleg bruk av kjemiske tilsettingsstoff. d. Kjølinga. Kjølinga skjer ved hjelp av nedkjølt vatn som blir transportert i røyr inne på cellene. Det vert kalla indirekte kjøling. Ved denne metoden blir det relativt liten skilnad i temperatur mellom varmevekslaren og temperaturen i rommet. Dermed reduserer ein fordampinga frå Side 4

5 epla og dei meiner at denne metoden gjer det lettare å halda ein høg nok luftråme på kjølecellene. Det vert brukt ammonium til å kjøle ei blanding av vatn og glykol til -5 grader C. Frå ein stor tank blir denne blandinga transportert i røyr til kjølecellene. Økonomisk støtte til dyrking og omsetnad. På spørsmål var det opplyst at dyrkarane ikkje får særleg stor støtte til produksjonen, men at støtteordningane er innretta mot kooperative for å fremja sal av eple. Utan at eg fekk med meg nok detaljer omkring dette, fekk eg forståing av at EU sitt driftsfond til godkjente produsentorganisasjonar betyr ein del. I tillegg var det nasjonale ordningar i Süd Tyrol. Dag 1, tysdag den 20 oktober vitja me Laimburg Forsøks gard, 1 produsent og eit fruktlager 1. Besøk ved Laimburg forsøksgard. 1.a Orientering ved forskar Walter Guerra. Generelt for området: 12 % er sysselsett i jordbruket. Elles er turisme både sommar og vinter ein viktig næringsveg. Side 5

6 Det vert dyrka tonn økologiske eple tilsvarande halve produksjonen i EU. Dyrkinga av eple føregår i område som ligg frå 200 opp mot moh. Årsnedbøren ligg på 1800 mm, 500 mm i sesongen. Blomstring ca midten av april. Det er vanleg å vatne mot frost i bløminga. Vekstsesongen er ca 240 dagar og dei kan dyrke Pink Lady. I 1000 moh er vekstsesongen 215 dagar. Hagl er eit aukande problem i juni og juli, og det er ganske vanleg å dekke mot hagl. Skurv er eit mindre problem enn i mange andre EU land. Avlingsnivå: o I 1954 var middelavlinga 1,5 tonn pr da o I 2009 reknar er middelavlinga 5,5 tonn pr dekar. Prisane har gått stadig nedover, men ein har klart å kompensere prisfallet ved å auke avlinga. Vanleg planteavstand er i dag 3,1 3,5 m x 0,7 1,0 m og med trehøgde på 3 3,5 m. Dei største eplesortane i området: o Golden Delicious 43 % o Gala 15 % o Red Delicious 11 % o Braeburn 9% o Granny Smith 6% o Fuji 5% o Crisp Pink 3% Det kan nemnast at sortane Gravenstein og Summerred blir rekna som tidleg sortar og desse blir lite dyrka i dette området. Gala vert til dømes hausta i august. Jonagold, Idared og Elstar er også sortar som er på veg ut. Sorten Crisp Pink(=handelsnamn Pink Lady) har vore ein suksess på verdsmarknaden og ein ventar at det vil komme nye mutantar av denne sorten. Det er til dels problematisk at fleire nye sortar er klubbsortar. I dette området utgjer klubbsortar ca 5 % av produksjonen Det vert testa 300 nye sortar Rubinstep vart vurdert til å ha fin aroma og smak. Den mest lovande sorten er Sweet Tango Collina blir ikkje planta lenger pga sterk vekst og dåreleg dårleg treform med spisse greinvinklar Side 6

7 Av spesielle sjukdommar i området vart pærebrann og phytoplasma(?) nemnt. Pærebrann var mest problematisk i dei høgareliggjande områda. I dei nedre områda skjedde i hovudsak bløminga før pærebrannsmitten tok til å spreie seg tre var destruert pga av pærebrannsmitte og heile tre pga av phytoplasma (?). 1.b Orientering ved Phillip Brunner. Phillip Brunner viste oss ein del forsøk på forsøksgarden om beskjæring og tynning. Kjemiske middel som har blitt brukt til tynning, vil bli fasa ut, og dei prøver difor ut nye middel. Generelt vil dei prøve å gå bort frå kjemisk tynning dersom dei kan utvikle maskinar som kan utøre tynninga mekanisk. Me fekk sjå ein maskin som har blitt prøvt ut. Førebels er resultatet at maskinen tynnar mest yttarst på treet og minst inne i treet. Det blir også ein del mekanisk skade på epla som heng igjen på treet. Det er spesielt innan økologisk dyrking at ein satse på denne maskinen. Philliph Brunner orienterte om forsøk med skjering og tynning som vart utført på forsøksgarden. Maskin for mekanisk tynning til høgre. Side 7

8 2. Gardsbesøk og orientering ved rådgjevar Robert Wiedmar frå Der Südtiroler Beratungsring für Obst- und Weinbau. Der Südtiroler Beratungsring er eit privat selskap med offentleg støtte, og kan på mange vis samanliknast med Norsk Landbruksrådgjeving. Dei er ca 40 tilsette 20 stk arbeider med frukt, 17 med vin og 3 med økologisk dyrking. Dei tilbyr medlemmene ein årleg Guide for dyrking, arrangerer medlemsmøte og markdagar, gir ut flygeskriv om aktuelle spørsmål + enkeltbesøk. Også test av sprøyteutstyr. Medlemskapen kostar 125 Euro pr hektar. Over 10 hektar er prisen 23 Euro pr 10 ha. Me fekk ikkje møta bonden på denne garden, så me fekk ei generell orientering av Robert Widmar. Vanleg gjødseltilråding er 5 7 kg N pr dekar Dei tek ikkje bladanalysar fast om hausten, men gjer det omkring bløming. Det blir tilført ein del kalsium og magnesium som bladgjødsel Bløminga skjer normalt i tida frå april. Ofte må dei brusevatne mot frost i bløminga Vanleg pris for epla er frå cent pr kg. Produksjonskostnaden er frå cent. Haustevogn Side 8

9 Besøk på pakkeri Frutmac Dette pakkeriet pakka tonn eple pr år. Mesteparten vart sett på kjølelager med ei form for CA-lager. Pakkekapasiteten er kassar eller 20 tonn pr time Dei har opp til 30 forskjellige merke som dei leverer til. For klasse 1 og 2, får produsenten betalt For klasse 3, blir produsenten trekt i oppgjer. Dersom produsentane leverer etter haustetidsvindauga er slutt, blir dei også trekte i pris. Prisane har det siste året vore låge, og den låge prisen gjer at kooperativa vel å setja mest mogleg eple på lager framfor å selje nå. Trygve Samdal (til venstre) frå Hardanger Fjordfrukt og Steinar Langeseter utanfor pakkeriet. Dei merka seg at arealet vart godt utnytta og det var planta eple heilt inntil pakkeriet. Med lys jakke: Oddvin Tokheim Dag 2 onsdag den 21. oktober vitja me eit fruktlager og 1 produsent i den øvre delen av området. Med oss som guide på bussturen denne dagen var Karl Nardin som også har blitt leigd inn som ekspert i epleprosjektet som me gjennomfører i Norge. Konsulent Bernhard Botzner frå rådgjevingstenesta var også med. Karl Nardin på bilete til venstre forklarar om lagring av eple. Jostein Ølmheim og Hilde Klevar høyrer godt etter. Til venstre er det synfaring på emballasjelageret. Side 9

10 Vinschaug pakkeri nokre fakta: Det er 5 kooperativ(pakkeri )i denne dalen som produserer tonn eple, ca 30 % av produksjonen i Syd Tyrol 370 produsentar leverer til det pakkeriet som me besøkte. Dei leverer om lag tonn eple med ei gjennomsnittsavling på 6,5 tonn pr dekar. Det er 150 lagringsceller og dei kan lagre tonn. Når ei kjølecelle blir opna for uttak, må epla pakkast innan 2 veker. Pakkeriet kan sortere i ulike sorteringar Transport av eple på sorteringsmaskinene, skjer i vatn. Dei skifter vatn 1 gong for veka. Vatn er ein minimumsfaktor i området. Det blir berre nytta plastkassar til lagring. Dei kostar 65 Euro Kassane blir normalt berre brukt 1 gong for året og kan brukast i år. Plastkassar er lette å handtere og kan lagrast i høgda. Samanleggbare kassar blir ikkje nytta. Dei har dårlegare stabilitet og fordi kassane berre blir brukt 1 gong for året, har ein ikkje spesielle behov for lagringsplass av tomme kassar. Lunch for nordmenn: Side 10

11 Fruktprodusent: Martin På produsentbesøk. Fruktprodusent Martin i midten. Karl Nardin til venstre. Rådgjevar Bernard Botzner til høgre. Denne produsenten driv saman med far sin og dei har ca 90 dekar med eple. Arealet ligg stort sett rundt tunet, og det er uvanleg for mange andre i området då teigblanding er svært vanleg. Hovudsorten er Golden Delicious, men dyrkar også Starknes, Braburn, Gala og Jonagold Planteavstand er om lag 3 x 0,9 m, tilsvarande vel 350 tre pr dekar. Avlinga er høgast for Golden opp til 7 tonn pr dekar. Det er lite nedbør i området, og vatning er nødvendig. Har ein del problem med virus og sprøytar mellom anna mot epleviklar. Av og til også ein del bladlus Pga det tørre klimaet, brukar dei generelt lite plantevernmiddel Kjemisk tynning er til dels problematisk. Tynning for å unngå vekselbering må skje innan 1 månad etter bløming. Det er utsett for frost i bløminga, så det er lagt opp til å kunne vatne. Det vart sagt at vatning hjelpte mot frost ned til minus 7 8 grader C. Til hjelp i arbeidet har dei opp til 18 personar frå Tjekkia/Slovakia. Dei får 12 Euro pr time i lønn. Ved hausting nyttar dei haustevogner(sjå bilete side 8) Side 11

12 Deltakarliste: Nr Etternamn Vangdal Eidhammer Ølmheim Hesthamar Langeseter Lyngholm Klevar Klevar Velure Jåstad Surlien Swift Tønsberg Johansen Tokheim Skaaden Vereide Fornamn Eivind Bjørn Jostein Tomas Steinar John Eivind Hilde Magnar Torgils H Knut Amund Ragnar Maria Gry Oddvin Atle Rune Firma Bioforsk GPS Fruktprodusent, Sogn Fruktprodusent, Fjordfrukt Fruktprodusent, Fjordfrukt Hardanger fjordfrukt Fruktprodusent, Gvarv Fruktprodusent, Gvarv Fruktprodusent, Hardanger Hardanger Nordgrønt e-post Fruktprodusent Svelvik Fruktprodusent, Lier Ifco Ifco Tokheim Vekst Innvik Fruktlager LR Reiseprogram for tur til Italia Måndag 19. oktober. kl Avreise frå Torp flyplass Sandefjord med Ryanair kl Framkost til Bergamo flyplass ved Milano Felles avreise til Bolzano (2 3 timars kjøring) for overnatting. Tysdag 20. oktober: : In the morning Research Center Laimburg. Normally the Laimburg is closed for groups during harvest time. But I have spoken with Walter Guerra (Pomologist) and Phillip Brunner (Plant Physiology) and they are available for you as guides for this morning. With them the farmers can speak about cultivars, parameters for the harvest, rootstocks (Guerra) and chemical thinning and pruning (Brunner). Lunch : In the afternoon Paul or I can show you first some orchards and later on in the afternoon a cooperative near the Laimburg (would mean in the lower area- the Etschvalley). Middag om kvelden Onsdag 21. oktober From Vinschgau valley: In this time you can visit one or two farms and maybe a cooperative with my colleagues from the Beratungsring in the Vinschgau valley. In this way the farmers can see also how the fruit growing is managed in a higher area. Lunch innlagt Etter programmet avreise til hotell i Bergamo for middag og overnatting Torsdag 22. oktober Side 12

13 Frukost på hotellet Kl Avreise til flyplassen Kl Flyavgang frå Bergamo Kl Framkomst til Sandefjord Stavanger des 2009 GPS Avsetningstiltak Bjørn Eidhammer Adm. Leiar/Fruktlagerinspektør Side 13

1 BAKGRUNN 2 GJENNOMFØRING 3 FORSØKSOPPLEGG

1 BAKGRUNN 2 GJENNOMFØRING 3 FORSØKSOPPLEGG Avlingsregistrering økologiske eplefelt Norsk Landbruksrådgiving Sogn og Fjordane, Marianne Bøthun Norsk Landbruksrådgiving Hordaland, Liv Lyngstad Norsk Landbruksrådgiving Viken, Gaute Myren 1 BAKGRUNN

Detaljer

Årsmelding 2014 for Sognefrukt SA

Årsmelding 2014 for Sognefrukt SA Årsmelding 2014 for Sognefrukt SA Innkalling til årsmøte. Sognefrukt SA kallar inn til årsmøte på Sognefjord Hotell onsdag 20. Mai 2015 kl 17:00 Sakliste: 1. Godkjenning av innkalling. 2. Val av skrivar

Detaljer

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE SLUTTRAPPORT FOR PROSJEKT: KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE Prosjektet starta opp i 2012 som eit samarbeidsprosjekt mellom Hjeltnes vgs, Sogn jord og hagebruksskule, Norsk fruktrådgiving Hardanger

Detaljer

Å lykkast med økologisk fruktproduksjon

Å lykkast med økologisk fruktproduksjon Å lykkast med økologisk fruktproduksjon Kva skal til for å lykkast med økologisk fruktproduksjon? Registreringar av avling, omsetting og arbeidstid gjev noko informasjon, men like viktig er økodyrkarar

Detaljer

Norsk økologisk frukt til forbrukar og andre økofruktprosjekt

Norsk økologisk frukt til forbrukar og andre økofruktprosjekt Norsk økologisk frukt til forbrukar og andre økofruktprosjekt Eivind Vangdal Bioforsk Ullensvang Presentasjon og litt resultat frå prosjektet m/ delprosjekta: Utfordringar i økologisk fruktdyrking Informasjon

Detaljer

Utfordringer i eplemarkedet

Utfordringer i eplemarkedet Utfordringer i eplemarkedet Nina Heiberg, Gartnerhallen Utfordringer i eplemarkedet Strategisk plan Gartnerhallen 2008 Importen tar stadig større andel av markedet (13% norsk) Importen øker også i norsk

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Rapport prosjekt «høy til hest»

Rapport prosjekt «høy til hest» 2009-2011 Rapport prosjekt «høy til hest» Forfattarar: Ragnvald Gramstad, Norsk Landbruksrådgiving Rogaland, Postvegen 211, 4353 Klepp st. Tlf: 51 78 91 80 Fax: 51 78 91 81 Web: http://rogaland.lr.no/

Detaljer

Årsmelding 2011 for Sognefrukt BA

Årsmelding 2011 for Sognefrukt BA Årsmelding 2011 for Sognefrukt BA Innkalling til årsmøte. Sognefrukt BA kallar inn til årsmøte på Sognefjord Hotell onsdag 23. Mai 2012 kl 17:00 Sakliste: 1. Godkjenning av innkalling. 2. Val av skrivar

Detaljer

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014 Pressekonferanse Utne Hotel 25. Juni 2014 Prosjekt DyrkSmart Hovudmål: Sikra framtida til fruktnæringa i Hardanger gjennom aktivitetar som skal auka produksjonen av kvalitetsfrukt, hindra at gode fruktareal

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184 Svineøkonomi Per Herikstad Hå Gardsrekneskapslag Peder Skåre Sparebank 1 SR-Bank Det siste året har vore prega av stort fokus på ubalanse i svinemarkedet. Overproduksjon gir lågare prisar for svineprodusentane

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 Årsmøtet konstituerte seg med Steinar Røyrvik som møteleiar og Rigmor Øygarden som skrivar. Glenn Arne Vie og Sigurd Hatlenes vart valde til å

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

Økologi-satsing i Norge

Økologi-satsing i Norge Økologi-satsing i Norge Foregangsfylke økologisk frukt og bær Frøydis Linden, 21. april 2015 Fylkesmannen i Hordaland og Sogn og Fjordane 1 Foregangsfylke økologisk frukt og bær Prosjektet startet 2010

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Framtidas bustadbehov blir i hovudsak påverka av størrelsen på folketalet og alderssamansettinga i befolkninga. Aldersforskyvingar i befolkninga forårsakar

Detaljer

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Fagdag bringebær, Vik 27. 11. 2009 Torbjørn Takle Føregangsfylke økologisk landbruk - bakgrunn Nasjonal handlingsplan 15 % økologisk produksjon og forbruk i 2015

Detaljer

FANGST OG SKJELPRØVAR I SULDALSLÅGEN

FANGST OG SKJELPRØVAR I SULDALSLÅGEN FANGST OG SKJELPRØVAR I SULDALSLÅGEN Gjennomsnittleg årsfangst av laks i perioden 1969-2012 var 481 (snittvekt 5,1 kg). I 2012 vart det fanga 1075 laks (snittvekt 6,5 kg), eit av dei aller beste resultata

Detaljer

SAMLET SAKSFRAMSTILLING

SAMLET SAKSFRAMSTILLING SURNADAL KOMMUNE SAMLET SAKSFRAMSTILLING LOKAL FORSKRIFT OM SPREIING AV GJØDSELVARER M.V. AV ORGANISK OPPHAV I SURNADAL Saksbehandler: Mona Rosvold Arkivsaksnr.: 05/02177 Arkiv: V33 &00 Saksnr.: Utvalg

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/2106 Løpenr.: 18241/2015 Arkivkode: 150 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret Sakshandsamar: Gry Åsne Aksvik Forvalting av særavtalekraft

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

Beitepussing av setervollar i Oppdal Samandrag

Beitepussing av setervollar i Oppdal Samandrag Beitepussing av setervollar i Oppdal Samandrag Samandrag og oppsummering av heile prosjektet Målet med prosjektet var å få meir kunnskap om beitepussing på setervollar. Kunne pussing av vollane hjelpe

Detaljer

Stadbasert entreprenørskap og læring

Stadbasert entreprenørskap og læring Stadbasert entreprenørskap og læring Studietur/fagtur 19. - 22. oktober 2011 Cotswold i England: Ruskin Mill Educational Trust Nailsworth Stroud Cotswold landskapet, jan. 2007 Påmelding til Ressurssenteret

Detaljer

Klima i plasttunnelar ved økologisk dyrking av bringebær

Klima i plasttunnelar ved økologisk dyrking av bringebær Klima i plasttunnelar ved økologisk dyrking av bringebær Prosjekt: New methods for organic raspberry production in polyethylene tunnels Aksel Døving Bioforsk Økologisk 6630 Tingvoll Fagdag bringebær Vik

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge. Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.no 09viktige resultat Design og layout: Creuna Foto: Bjørn Jørgensen/Samfoto

Detaljer

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB)

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Barnevern 2012 Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Fleire barn under omsorg I 2012 mottok 53 200 barn og unge i alderen 0-22 år tiltak frå barnevernet, dette er ein svak vekst på 2 prosent frå 2011,

Detaljer

Lønnsame næringar. Presentasjon av Folgefonni Breførarlag AS ved daglegleiar Åsmund Bakke

Lønnsame næringar. Presentasjon av Folgefonni Breførarlag AS ved daglegleiar Åsmund Bakke Lønnsame næringar Presentasjon av Folgefonni Breførarlag AS ved daglegleiar Åsmund Bakke Litt historikk, og om verksemda. Våre produkt i dag. Kven er våre kundar? Nokre av våre utfordingar? Korleis ser

Detaljer

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Vedlegg V. Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Østein Skaala, Havforskningsinstituttet Det føreligg svært mykje data om produksjon, forkvotar, antal lokalitetar og konsesjonar i

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving i landbruket - 2. utlysing 2015

Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving i landbruket - 2. utlysing 2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 30.09.2015 62957/2015 Eivind Vartdal Ryste Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 20.10.2015 Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving

Detaljer

Samtalestatistikk 1. halvår 2014. Hjelpelinja for speleavhengige

Samtalestatistikk 1. halvår 2014. Hjelpelinja for speleavhengige Samtalestatistikk Hjelpelinja for speleavhengige Lotteritilsynet august 2014 Side 1 av 9 Oppsummering Denne halvårsstatistikken viser at talet på samtaler i første halvår 2014 er redusert samanlikna med

Detaljer

Rapport. Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010

Rapport. Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010 Rapport Rydding av gammalt søppel i stiane til Fannaråken og ved Skautehaugane. August månad 2010 Sak: Jotunheimen nasjonalpark. Rydding av gamalt søppel i Fannaråken-området. Rapport. Frå oppsynsmann:

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Nye sortar gjev ny giv i pæredyrkinga. Stein Harald Hjeltnes Graminor avd Njøs

Nye sortar gjev ny giv i pæredyrkinga. Stein Harald Hjeltnes Graminor avd Njøs Nye sortar gjev ny giv i pæredyrkinga Stein Harald Hjeltnes Graminor avd Njøs 1 Celina fakta Utvikla av Graminor, kryssa på Balsgård i 1986, alt frå frø til sort er utført på Njøs Poda opp til forsøk på

Detaljer

Prøving av nye jordbærsortar for konsum og industri

Prøving av nye jordbærsortar for konsum og industri 600 A. Nes og B. Hageberg / Grønn kunnskap 9 (2) Prøving av nye jordbærsortar for konsum og industri Arnfinn Nes, Bjørn Hageberg / arnfinn.nes@planteforsk.no Planteforsk Apelsvoll forskingssenter avd.

Detaljer

Fagmelding nr 16-2013 mandag 15.april opplag: 700

Fagmelding nr 16-2013 mandag 15.april opplag: 700 Fagmelding nr 16-2013 mandag 15.april opplag: 700 «FASTFROSSEN» RUNBALLEBLAST ER KLAR FOR INNSAMLING. Det har vært mye fastfrossen runballeplast i vinter. Nå tiner det opp og plasten bør samles sammen.

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 3, 4, 7 og 8 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Lotteri- og stiftingstilsynet

Lotteri- og stiftingstilsynet www.isobar.no Isobar Norge Org.nr. 990 566 445mva Pilestredet 8 / N- 0180 Oslo. hello@isobar.no Lotteri- og stiftingstilsynet - Vurdering av publiseringsløysingar basert på open kjeldekode Utarbeida for:

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

Til godkjente omsetningsledd for ordningen med Distrikts- og kvalitetstillegg for frukt og grønt.

Til godkjente omsetningsledd for ordningen med Distrikts- og kvalitetstillegg for frukt og grønt. Rundskriv 4/12 Kontaktperson: Finn Walland Vår dato: 09.01.2012 Vår referanse: 201200001-4/001 Rundskrivet erstatter: 4/11 Vedlegg: Kopi til: Til godkjente omsetningsledd for ordningen med Distrikts- og

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

Gartnerhallen. Modningsgrad ved hausting av Edda. Bilete 1: Umogen plomme med synleg grønleg grunnfarge. Skal ikkje haustast.

Gartnerhallen. Modningsgrad ved hausting av Edda. Bilete 1: Umogen plomme med synleg grønleg grunnfarge. Skal ikkje haustast. Modningsgrad ved hausting av Edda Umogen plomme med synleg grønleg grunnfarge. Skal ikkje haustast. Lite mogen plomme med raudfiolett dekkfarge over 2/3-deler av overflata. Fastleiken er 70-80 målt med

Detaljer

Forfall meldt frå følgjande medl.: Parti Følgjande varamedl. møtte Parti Gunnbjørg Ågotnes Chris. Aksnes Birger Kaland. H Frp

Forfall meldt frå følgjande medl.: Parti Følgjande varamedl. møtte Parti Gunnbjørg Ågotnes Chris. Aksnes Birger Kaland. H Frp KVAM HERAD KVAM ELDRERÅD MØTEPROTOKOLL Dato: 25.04.03 Kl.: 10.00-13.00 Stad: Jondal nye aldersheim Saknr.: 004/03-007/03 Forfall meldt frå følgjande medl.: Parti Følgjande varamedl. møtte Parti Gunnbjørg

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

Internevaluering Destinasjon Voss/ Voss Reiselivsråd. Framlegg frå arbeidsgruppa 30.11.2011

Internevaluering Destinasjon Voss/ Voss Reiselivsråd. Framlegg frå arbeidsgruppa 30.11.2011 Internevaluering Destinasjon Voss/ Voss Reiselivsråd Framlegg frå arbeidsgruppa 30.11.2011 Bakgrunn Styret i Destinasjon Voss, i fellesmøte med Voss Reiselivsråd 28.09.2011, gjorde slik vedtak om å gjennomføre

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme 04.januar Møtet denne kvelden starta med songen Du ska få ein dag i mårå av Alf Prøysen, 1971. Bernhard H. ønskte vel møtt og informerte

Detaljer

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-21 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 26.09.2012-27.09.2012 16.10.2012-17.10.2012 FINANSRAPPORT 2.

Detaljer

NR SJEKKPUNKT NIVÅ JA NEI I/A GUNNGJEVING CB

NR SJEKKPUNKT NIVÅ JA NEI I/A GUNNGJEVING CB CB CB 1 PLANTEPRODUKSJON SPORBARHEIT CB 1 1 1 Er det EurepGap registrerte produkt sporbart tilbake til, og spor-bart frå garden (eller anna registrert areal) det er produsert på? CB 2 FRØ OG PLANTEMATERIALE

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Til stades: Halvar Espeseth Eva Høydal Lars Nesse Mirjam Friberg Lene Engvik Rasch Ragnhild Sæle (kasserar) Sak 16/11 Referat

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

Utbytte av ei raigras/kvitkløvereng eller engrapp/kvitkløvereng jamført med ei timotei/raudkløvereng

Utbytte av ei raigras/kvitkløvereng eller engrapp/kvitkløvereng jamført med ei timotei/raudkløvereng 16 Utbytte av ei raigras/kvitkløvereng eller engrapp/kvitkløvereng jamført med ei timotei/raudkløvereng Tor Lunnan 1, Mats Höglind 2, Anne Kjersti Bakken 3. 1. Bioforsk Aust Løken, 2. Bioforsk Vest Særheim,

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

nynorsk fakta om hepatitt A, B og C

nynorsk fakta om hepatitt A, B og C nynorsk fakta om hepatitt A, B og C Kva er hepatitt? Hepatitt betyr betennelse i levra. Mange virus kan gi leverbetennelse, og dei viktigaste er hepatitt A-viruset, hepatitt B-viruset og hepatitt C-viruset.

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Ribes. Mette Feten Graneng- rådgiver i hagebruk

Ribes. Mette Feten Graneng- rådgiver i hagebruk Ribes Mette Feten Graneng- rådgiver i hagebruk Norsk Landbruksrådgiving Sør-Trøndelag Kva er Ribes? Ribes nigrum Solbær Ribes rubrum Rips Ribes uva-crispa Stikkelsbær Ribes produksjon i Norge Totalt 43

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Lønnsomhetsvurderinger ved investering i skogplanteforedling! Harald Kvaalen, Skog og landskap

Lønnsomhetsvurderinger ved investering i skogplanteforedling! Harald Kvaalen, Skog og landskap Lønnsomhetsvurderinger ved investering i skogplanteforedling! Harald Kvaalen, Skog og landskap Lønsamt for kven? Skogeigar Skogbasert industri Samfunn Herunder CO2 binding Føresettnader for analyser Auka

Detaljer

Kulturhistoriske registreringar

Kulturhistoriske registreringar Kulturhistoriske registreringar Kultur og idrettsavdelinga, seksjon for kulturminnevern og museum Kulturminneregistreringar på Vetlebotn Gnr 272 og 275 Myrkdalen Voss kommune Rapport 7 2004 Rapport om

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

Notat om historie og kulturlandskap

Notat om historie og kulturlandskap Notat om historie og kulturlandskap på del av g.nr. 40, br.nr. 1 og 13 Hauge i Kvinnherad planlagt regulert til bustadføremål. Tunet 2012 Hatlestrand november 2012 Karin Rabben Vangdal og Svein-Åge Vangdal

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Farleg avfall i Nordhordland

Farleg avfall i Nordhordland Farleg avfall i Nordhordland Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder i Nordhordland. April, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking om korleis 15 ulike

Detaljer

Gras og halm til biobrensel Lars Nesheim, Bioforsk Midt-Norge Kvithamar og Senter for bioenergi Ås

Gras og halm til biobrensel Lars Nesheim, Bioforsk Midt-Norge Kvithamar og Senter for bioenergi Ås Gras og halm til biobrensel Lars Nesheim, Bioforsk Midt-Norge Kvithamar og Senter for bioenergi Ås Halm til biobrensel Omfang og potensial (nasjonalt/regionalt) Utfordringar Kornavrens, korn med redusert

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Tokke kommune. Kontrollutvalet. Medlemmar og varamedlemmar Dato 07.05.2015. Tokke kommune - kontrollutvalet. Det vert med dette kalla inn til møte:

Tokke kommune. Kontrollutvalet. Medlemmar og varamedlemmar Dato 07.05.2015. Tokke kommune - kontrollutvalet. Det vert med dette kalla inn til møte: Vår ref. 15/537-2 033 /KASB Medlemmar og varamedlemmar Dato 07.05.2015 Tokke kommune - kontrollutvalet Det vert med dette kalla inn til møte: Dato: 11.05.2015 Tid: kl 10.00 12.00 Sted: Møterom Kultur,

Detaljer

Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus?

Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus? Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus? Synnøve Valle 27.01.2014 Ja? Vanskeleg å svare bastant ja eller bastant nei Honnør til Bondelaget og Landbrukets HMS-teneste som tek tak i denne problemstillinga

Detaljer

Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet

Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet Sogndal 19-20. juni 2014 Fosshaugane Campus Bilde frå Kvålslid september 2012. Eplesorten Discovery er klar til hausting. Styremøtet

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS.

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Stryn 06.11.14 1 Det eg vil snakka om er: Sone inndeling av vassnettet på Bømlo for å få lekkasjekontroll Stryn 06.11.14 2 Påstandar

Detaljer