reint sagt Infoblad frå SIMAS Avfall vs ressursar Et opp maten din! Ingen kan gjera alt, men alle kan gjera litt - vårt felles samfunnsansvar

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "reint sagt Infoblad frå SIMAS Avfall vs ressursar Et opp maten din! Ingen kan gjera alt, men alle kan gjera litt - vårt felles samfunnsansvar"

Transkript

1 OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt Infoblad frå SIMAS - nr Desember Avfall vs ressursar Et opp maten din! Ingen kan gjera alt, men alle kan gjera litt - vårt felles samfunnsansvar Infoblad frå SIMAS

2 Reint sagt Miljøvenlege julegåver SIMAS har hatt eit utfordrande år! Innføring av nytt fagdatasystem medførde utfordringar med utsending av faktura. Dette var noko som alle abonnentane merka. Når me no tek i bruk nytt fagdatasystem er det for at me skal ha betre oversikt og kontroll med abonnentgrunnlaget i lag med eigarkommunane. Dette er heilt avgjerande for fellesskapsløysingar som renovasjon er. Me har stor tru på at det nye datasystemet skal gje oss eit betre grunnlag for god kundehandsaming i framtida. Når det gjeld kundetilfredsheit og evaluering av drifta til SIMAS so har me i 2012 gjennomført ei kartlegging i lag med andre renovasjonsselskap i Norge. Dette for å få ei uavhengig vurdering av verksemda vår. Mykje var bra og noko må me rette på. Når det gjeld kundetilfredsheit so har eigarkommunane satt krav til at me innan 2014 skal oppnå ei kundetilfredsheit på 80 %. Me fekk no ei score på 77 % - ikkje langt unna, men me er på veg! På miljøstandard scora me over snittet i bransjen og drifta var på gjennomsnittet. På miljøstandard scora me over snittet i bransjen og drifta var på gjennomsnittet. Unngå å belasta miljøet med ei gåve som ingen har nytte av, og som likevel vert liggande innerst i skåpet. Tips til miljøvenlege julegåver. Skriv og be om ynskjeliste frå andre Dersom du svarar «veit ikkje» eller «ingenting» på spørsmål om kva du ynskjer deg, kan du enda opp med å få unyttinge ting i gåve. Dette kan vera ting som fort blir avfall, skriv ynskjeliste! Spleis på gåver Pris og kvalitet heng ofte saman. Kjøp ei dyr gåve saman i staden for fleire billige gåver kvar for seg Gje av tida di Middagslaging, barnevakt, husvask m.m Gje opplevingar Hotellopphald, billettar til kino, teater eller konsert, show, idrettsarrangement, heiskort på skiheisane. Kurs Folkeuniversitetet tilbyr kurs og føredrag i det meste; hekling, rosemaling, gitarkurs, data, båtførarprøven, jegerprøven, språkkurs, vin- og matkurs osb. Mat og drikke Mat, drikke og restaurantopplevingar er fine julegåver. Kortreist og økologiske produkt er mindre miljøbelastande Gåvekort Gje gåvekort, så kan mottakarane velje sjølv kva dei vil kjøpa REDAKSJON Ansvarleg redaktør: Hallvard Thomassen Informasjonsmedarbeidar: Tone Myklebust Opplag: Redaksjonen avslutta: 23. november 2012 Foto: Simas, arkiv, istockphoto.com Design: Gasta design & kommunikasjon Trykk: Natvik Prenteverk Papir: 100% resirkulert papir Me har i dag innsamlingsordning med tre dunkar og ein sekk til plastavfallet. Dette betyr at me totalt sett har fire einingar som kan nyttast for å kaste avfallet. Brukar ein desse slik det er tenkt er kapasiteten god nok. Me ser at mange slit med for mykje avfall i restavfallsdunken. Analyser som me har gjort viser at i underkant av 50 % av avfallet i denne dunken er restavfall. Dette betyr at om ein nyttar dei andre dunkane til det dei skal, so er det, for dei fleste av oss, ikkje problem med kapasiteten i systemet. Me vil difor no bringe ut plastsekkene til kvar abonnent, og håpar at alle blir flinkare til å sortere ut plasten - for det er denne som tek plass i restavfallsdunken. I tillegg ser me at det vert kasta mykje feil i matavfalldunken og det er vel denne dunken dei fleste har god plass i? Ved å sortere betre hjelper du både miljøet og din eigen kostnad med renovasjon. Skal SIMAS rydde og sortere for alle vil renovasjonsgebyret auka kraftig! Me i SIMAS ønskjer alle ei god jul og eit godt nytt år! Hallvard Thomassen direktør Julesekken! Alle kan setje ut ein ekstra sekk med gåvepapir i samband med julefeiringa. Denne vert henta ved første restavfallshenting etter julehelga, og er utan ekstra kostnad for husstanden. Bruk den sekken som du ellers nyttar til plast, og legg sekken oppå restavfallsdunken. 2 3

3 Vårt felles samfunnsansvar Har du tenkt over at SIMAS er ein viktig aktør i kampen mot klimaendringa som kloden vår er trua av? Og som mange meiner er i gang? Korleis kan eg og du, som sogningar, påverka dei store spørsmåla som verserer i media om klimaendringar, stigning av havnivået og auke i intensitet i stormar og naturkatastrofar? andre fraksjonar som høyrde til i ein anna dunk eller sekk. Gjennom manglande kjeldesortering vert restavfallsdunken til husstanden unødvendig full, og i tillegg vert ressursane i avfallet tapt. Eit godt eksempel å illustrere gevinsten av ein liten innsats frå den enkelte av oss gir gode og synlege resultat, både lokalt og globalt, er plastsorteringa. Når du sorterer plasten og leverer den til SIMAS i Plastsekken som er laga til formålet, har du lagt grunnlaget for at den kan brukast som råvare til produksjon av ny plastproduksjon. I 2011 vart tonn innsamla plast i Norge brukt som råvare i ny plastproduksjon, og det gav ein gevinst på utslepp av klimagassar tilsvarande norske bilar i eitt år. Dette er om du samanliknar plastproduksjon med jomfruelege råvarer, som er olje. I tillegg sparte plastindustrien 670 GWh, noko som tilsvarar det årlege straumforbruket for norske husstandar. Tilsvarande informasjon og spennande kunnskap er det mykje av på internett. SIMAS abonnerer på slike nyhende, og ved å gå inn på så finn du mykje spennande lesnad som også motiverer til kjeldesortering og ein miljøvenleg kvardag. Kjeldesorterte ressursar som skal brukast som råstoff i ny produksjon krev også ein arbeidsinnsats og ei verdiskaping. Og kvifor ikkje få til denne verdiskapinga i Sogn? Kan vi få til arbeidsplassar med utgangspunkt i ressurs- og miljøvennleg avfallshandtering i kommunar i Sogn? Dette er spennande spørsmål som SIMAS er i gang med å utgreie og vurdere. Og i løpet av 2013 har vi som mål å kome ut av vurderingsfasen og inn i ein eventuell handlingsfase dersom det viser seg bærekraftig både økonomisk og miljøwwmessig. Men å vere miljøvenleg er ikkje berre å kjeldesortere. Det er like mykje å tenkje reduksjon av avfallsmengdene. Kan vi kjøpe mindre, eller meir haldbare varer? Kan vi gjenbruke tinga, gi dei vekk til andre som kan bruke dei før vi legg dei i dunken? Ingen kan gjere alt, men alle kan gjere litt! Bli med på laget! Vi i SIMAS skal halde fram med å gjere alt vi kan for at alle kan bli med! Som styreleiar i selskapet er eg stolt og glad for viljen dei tilsette har- og innsatsen dei gjer for at vi kan få dette til. Eg ynskjer alle abonnentane og kundane våre ei god og fredeleg jul, og eit godt og miljøvenleg nytt år! Jøril Hovland styreleiar Vi kan vel berre vere medfølande tilskuarar til stormen Sandy, som vi i skrivande stund ser det sørgjelege resultatet av i karibiske øyar og ikkje minst i mediefokuserte formidling av øydeleggingane i New York? Det beste og einaste vi kan gjere er vel å støtte med pengegåver til dei gode hjelparane i desse områda? Ja, det er sant. Stormar og øydeleggingar som var i går, kan ikkje reverserast i dag - berre reparerast. Men vi har fått enno ei påminning om at endringar er naudsynt om vi skal redusere auken i desse naturkatastrofane. Og då er det ikkje berre Amerikanarane, Cubanarane eller dei frå Haiti som må gjere noko. Ureining som t.d. CO2 utslepp kjenner ingen landegrenser. Lufta vi pustar inn er vår felles globale ressurs og vi lever under den same atmosfæren. Det betyr at vi som bur i fredlege og beskytta Sogn også bidreg til desse utsleppa i godt monn, i alle fall i høve Cubanarar og Haitarar! Og kva har so dette med SIMAS og avfall å gjere? Tenkjer du kanskje, og då er vi ved kjernen. Avfallshåndtering er ressursforvaltning, og avfall er ressursar på avvege, er ein påstand som er retningsgjevande for SIMAS. Men for at vi skal få tak i ressursane som er i avfallet i Sogn, er vi avhengig av kvar enkelt innbyggjar og husstand ved at avfallet blir kjeldesortert, lagt i rett dunk og sekk. SIMAS hentar om lag avfallsdunkar pr. månad. Dette utgjer omlag 400 kg pr. innbyggjar i Sogn. Dette er store haugar med materialar som enno har ein verdi men då i utsortert tilstand. Plast, papir, mat metall osv., som er blanda saman i restavfallet har tapt denne verdien. SIMAS legg difor til rette for kjeldesortering av våtorganisk avfall, papp- og papir, plast, metall, glas, klede og ikkje minst farleg avfall. I tillegg er det etablerte ordningar med gratis levering av elektrisk avfall der butikkane også er mottakarar av utrangerte maskiner og utstyr. Ein liten innsats frå mange vil gi synlege og positive resultat. Og vi har dokumentert at vi har eit potensiale for å bli betre nettopp på dette område. Ei tilfeldig plukkanalyse vi har gjennomført, viste at over halvparten av innhaldet i restavfallet var papp, papir, og Visste du at bruskorkar kan bli til ein elevstol? 8 PET flasker = ei fotballdrakt? ved å gjenvinne 1 kilo plast sparar me 2 kg olje druebeger og smoothie flasker kan bli til sykkelhjelmar? mengda drikkekartongar som vert gjenvunne kvart år tilsvara tre (GPN og Skogselskapet) mengda drikkekartongar som vert gjenvunne kvart år tilsvara ein skog på storleik med 230 fotballbanar (GPN og Skogselskapet) ved å gjenvinne 100 grandiosa-øskjer sparar me like mykje energi som ein tørketrommel som står på i 12 timar av 10 aviser kan me laga 7 nye notatblokker (BIR) når me lagar ein kilo avispapir frå gjenvunne materiale samanlikna med nytt materiale, sparar ein nok energi til å lada ein mobiltelefon så han held til å snakka samanhengande i 4 ½ månad. (Stena Recycling) mengda papir som vert gjenvunne i Noreg kvart år, sparar like mykje CO2 utslepp som frå bilar til medaljane i OL i Vancouver vart det nytta metall frå gjenvunne elektronisk avfall? (guardian.no) 4 5

4 Et opp maten din! Benchmarking 2012 Kvart år kastar me over tonn nyttbar mat i Noreg, det tilsvarar ca. 51 kg per innbyggjar og 25 % av all maten me kjøper! Dette utgjer titals milliardar kroner per år. SIMAS har i år fått evaluert verksemda si opp mot 24 andre leiande renovasjonsselskap i landet. I denne eksterne vurderinga av verksemda har SIMAS sine prestasjonar og praksis, samt kundetilfredsheit vorte målt. Resultat frå benchmarkinga viser at SIMAS har best resultat på miljøstandard. SIMAS var svakare på tenestestandard, kundetilfredsheit og arbeidsmiljø, og gjennomsnittleg på gebyrnivå, systemeffektivitet og driftseffektivitet. Det kom fram at dei viktigaste områda for kundane/abonnentane er informasjon, hentinga av det daglege avfallet og oppsamlingssystemet. Kundetilfredsheit Nedanfor syner detaljert oversikt over kundetilfredsheit. Den grå søyla viser det beste renovasjonsselskapet, raudt viser snittet og grønt er SIMAS. Kva gjere me no? På bakgrunn av kartlegginga so vil SIMAS gjera nokre endringar i Utvida opningstider på miljøstasjonen delar av året. Simas vil i 2013 ha ei prøveordning med utvida opningstider på miljøstasjonane i regionen. I fyrste omgang vert dette laurdagsope nokre laurdagar i året. Meir informasjon. Auka sorteringsgrad for å gje betre utnytting av behaldarkapasitet. Ein plukkanalyse av kva som faktisk er i restavfallet vart utført i august 2011, her kom det fram at kun 46,2% av restavfallet faktisk er restavfall, og resterande kunne vore sortert i andre fraksjonar, størsteparten matavfall. SIMAS vil delta på marknader i regionen for å fortelja om sortering av avfall. Få betre utsortering av plast i restavfallet/matavfallet ved å betre distribusjon av plastsekker. Dette inneber at frå 2013 vil plastsekker til plastemballasje verta levert ut på renovasjonsruta ein gong i året. Prøveordning for dunk for glas/metall. Dette er ei ordning der ein kan få eigen dunk til glas- og metallemballasje, som vert tømt på renovasjonsruta. Kva kommune me vil prøva denne ut i, er ikkje klart enno. Unge kastar mest Sjølv om industrien og daglegvarehandelen kastar mat, er det oss forbrukarar som står for det største volumet. Unge vaksne i alderen år og småbarnsforeldre er dei som kastar mest, mens dei eldre kastar langt mindre. Det er også større hyppigheit på kasting av mat for større hushaldningar enn for små, og for dei med høg inntekt og høg utdanning. Kva vert kasta mest? Frisk frukt, grønnsaker og ferske bakevarer er det me kastar mest av. Dette gjeld både produsent, butikk og hushald/ konsument. Ferskt kjøt, friske grønnsaker, ferske deigar og farsar, frukt og ferdigmat utgjer dei største verdiane i eit økonomisk perspektiv. Kva er årsaka til at me kastar så mykje mat? Me oppgjer at årsakene til at me kastar så mykje mat er at produktet er utgått på dato, at det er for dårleg kvalitet på produktet ved kjøp, at det er for mykje produkt i emballasjen eller at emballasjen er for dårleg. Undersøkingar viser at mange misforstår datomerkinga på varene, slik at dei ikkje forstår forskjellen på «best før» og «siste forbruksdag», og det tyder på at mykje mat kunne vore ete i plassen for å bli kasta. Yngre forbrukarar er meir opphengt i om produktet har gått ut på dato enn eldre, som ofte luktar og smakar på maten før dei evt. kastar den. Kva kan me gjera for å redusera matavfallet? Planleggje innkjøp, og handle etter behov Sikra kvaliteten på maten ved heimtransport, og under lagring heime Forsyn deg to gonger i staden for ein stor porsjon, så unngår du å kasta resten Ta vare på restematen i gryter og fat, og lag gode restemåltid av den Tøm emballasjen heilt Sjekk kvaliteten før maten vert kasta. Bruk sansane: Sjå, lukt og smak! Står det «best før» eller «siste forbruksdag»? Denne forskjellen er viktig. (Kjelde: ForMat) Kundetilfredsheit Beste Middel SIMAS ureflektert tilfredstilheit tilfredstilheit med pris tilfredstilheit med faktura tilfredstilheit med informasjon tilfredstilheit med kontakt tilfredstilheit med betaling tilfredstilheit med gjenv. stasjoner tilfredstilheit med innsamling tilfredstilheit med oppsamling reflektert tilfredstilheit middelscore 40% 45% 50% 55% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% andel fornøyde 6 7

5 Foto: Cipax Avfall vs ressursar Avfall = ressursar = verdi Har du tenkt på at alt avfallet du kastar eigentleg er ressursar? Kvar innbyggjar i SIMAS-regionen kastar kvart år om lag 400 kg avfall. Kvar vert det av desse ressursane? Om lag 98 % av dei totale avfallsmengdene som SIMAS handterte i 2011 gjekk til material- og energigjenvinning. Kor mykje av dette som gjekk til hhv energi- og materialgjenvinning framgår av figuren under. 38% 14% 48% Energigjenvinning 48% Materialgjenvinning 38% Materialgj./energigj. 14% Simas har som mål å få ein materialgjenvinningsprosent på 60 %. Ved materialgjenvinning kan ein nytta avfallet som råstoffressurs inn i nye produkt. Ein sparar dermed ressursar i forhold til å ta ut nye. Når avfallet går til energigjenvinning nyttar ein energien i avfallet (råstoffet). Begge desse gjenvinningane er viktige, men i ein global samanheng blir det no viktigare og viktigare å sjå på om me kan auka materialgjenvinninga. Ressursforbruket vårt er aukande.. I EU brukar kvar person 16 tonn materialar kvart år (frå produsent til konsument), av dette endar 6 tonn som avfall. Av dei 6 tonna vert 3 tonn lagt på deponi. I løpet av det 20. århundre vart forbruket av brensel 12-dobbla, og utvinninga av materialressursane auke 34 gonger. Dersom me fortset med å bruka ressursar i dette tempoet vil me i 2050 ha behov for meir enn 2 planetar Forbrenning av avfall var smart tidlegare med tanke på klimautfordringa. Men samtidig som ein brenn avfall, brenn ein også ressursar som kunne blitt til nytt råstoff. Med om lag 7 milliardar menneske på jorda, og eit ressursforbruk på 16 tonn materialar i året per person, seier det seg sjølv at etterspørselen etter råvarer vil gå opp, dvs. at prisen også går opp når det er ein knappheit på ressursar. Det finst begrensa mengder råstoff på jorda vår, så løysinga vert å nytta dei ressursane me allereie har på nytt gjennom materialgjenvinning. No får du plastsekken på døra SIMAS vil i 2013 distribuera plastsekken til plastemballasje ut til abonnentane på renovasjonsruta. Sekken vil verta utlevert i veke 10 og 11. Det er stort potensial for å få sortert ut meir plast, plast utgjer ca 10 % av samla vekt på restavfall frå hushald, og i volum mykje meir. Slik får du også betre plass i restavfallsdunken. Sekkane er merka «SIMAS Plastemballasje» og skal innehalda plastemballasje som t.d. plastflasker og kanner, plastøskjer og boksar, plastbeger, folie, bæreposar, chipsposar og kaffiposar. Plastsekken vert henta av renovasjonsbilen saman med papir og papp. Gratis kurs i heimekompostering SIMAS vil i samarbeid med Sogn Jord og hagebrukssule og Økoringen Vest halda gratis kurs i heimekompostering våren Det vert arrangert 3 kurs, i Aurland, Sogndal og Balestrand. Kurset er for deg som heimekomposterer eller som har interesse for å begynna med dette. Heimekompostering er ein god alternativ måte å behandla det våtorganiske avfallet på. Kurset har ein teoretisk og ein praktisk del, og vil verta gjennomført på ein ettermiddag/kveld (ca. 3 timar). SIMAS kjem attende med meir informasjon rundt kurset i lokalavisa. Visste du at... ei gjenvunne banankasse sparar like mykje CO2 som 3 km i bil? dersom du kjøper eit brukt klesplagg i staden for eit nytt kvar månad, er du med på å kutte nesten 500 kilo CO2 utslepp i løpet av eit år (Fretex) til ei kunstgrasbane går det med ca. 100 tonn gummigranulat, det er om lag 140 tonn kasserte dekk (Dekkretur) Nei takk til reklame Du kan sei nei takk til uadressert reklame. Kvart år mottek eit hushald rundt 45 kg uadressert reklame i posten. Det betyr at meir enn tonn uadressert reklame vert sendt ut årleg i Noreg. Klistremerke til postkassa di kan du få på SIMAS sine miljøstasjonar eller ved å kontakte SIMAS. Dei kan også bestillast på Adressert reklame og telefonsalg: Reserver deg i Brønnøysundregisteret Du kan også reservere deg mot adressert reklame og telefonsalg gjennom Brønnøysundregisteret, 8 9

6 SIMAS har blitt Miljøfyrtårnsertifisert Kjeldesortering Kan du finna ut kva avfallet skal sorterast som? Utvida opningstider på miljøstasjonane Etter tilbakemelding og ynskje frå kundane, vil SIMAS i 2013 ha ei prøveordning med utvida opningstider på miljøstasjonane. SIMAS sine miljøstasjonar vil ha laurdagsope nokre helgar om våren og hausten. Sjå etter meir info om dette i påskenummeret av Reint Sagt og følg med i lokalavisa. SIMAS sitt hovudanlegg i Festingdalen er vorte sertifisert som Miljøfyrtårn, som det tredje avfallsselskapet i landet. I tillegg er miljøstasjonen i Lærdal sertifisert. SIMAS jobbar systematisk for å ta hand om avfallet frå husstandar og næringsliv i regionen på best mogeleg måte, både for miljøet og på ein kostnadseffektiv måte. Som ledd i dette arbeidet har verksemda valt å følgje retningslinjene til Miljøfyrtårnet. Bananskal Fargeblyant Egg Våtorganisk Restavfall Teposar Gåvepapir Grandiosa-emballasje Visste du at. I eitt tonn gullmalm finst det ca. 5 gram gull, medan det i eitt tonn med kretskort kan vera opptil 250 gram gull (Elretur) I eit KFK-kjøleskap produsert før 1993 er det så mykje klimagass at det svarar til km med bilkøyring (Elretur) Glas frå gamle TV-apparat inneheld bly, difor kan dei brukast i veggane på røntgenrom på sjukehus (Elretur) Visste du at det vert gjenvunne over vaskemaskiner årleg i Noreg? (Stena metall, Revac og Weee recycling) Visste du at stålet i vaskemaskiner kan bli til tannhjul på syklar? Visste du at glaset i gamle PC-skjermar kan bli til sykkellykter? Me kan laga syklar av metallemballasjen som vert gjenvunne i Noreg kvart år Ein gjenvunnen makrell i tomatboks sparar så mykje energi det tek å ha på tv-en i 3 timar Ein gjenvunnen makrell i tomatboks sparar CO2 utslepp på linje med 1,5 km i bil Av 670 resirkulerte aluminiumsboksaer kan me laga ein sykkel (Repak) Metallemballasjen som vert gjenvunnen i Noreg kvart år tilsvarar vekta av eit middels stort hurtigruteskip Mellom 40 og 50 % av metallproduksjonen i Europa kjem frå resirkulert metall (Norsk Returmetallforening) Miljøfyrtårnet er eit norsk offentleg sertifikat som har lønsemd, konkret, relevant og enkel som sine verdiar. SIMAS er sertifisert etter bransjekrava for gjenvinningsbedrifter. Dette medfører at HMS er sett i system og integrert i den dagleg drifta Fokus på arbeidsmiljø Energisparande tiltak På sikt vil dette gje gevinst for miljøet og reduserte kostnader i drifta. SIMAS er det tredje interkommunale renovasjonsselskapet som vert sertifisert etter retningslinjene til Stiftinga Miljøfyrtårn. Dei fyrste var Haugaland Gjenvinning AS og FjellVAR. Batteri Lyspære Avis Papir/Papp Plastemballasje Farleg avfall Finn namn til SIMAS sin maskott og vinn ein sykkel Maskotten vår kom til SIMAS på ein traktorhengar ein ettermiddag i sommar. Han har no funne seg godt til rette i Festingdalen, men han manglar namn. SIMAS inviterer difor til namnekonkurranse for barna i Sogn. Registrer ditt forslag på Svarfrist Aldersgrense for konkurransen er 10 år. Juryen består av Gasta og SIMAS. Vinnaren blir kontakta. Yoghurt-emballasje Plastemballasje 10 11

7 RETURADRESSE: SIMAS IKS Amla 6854 Kaupanger Informasjon Avtalegiro Avtalegiro er tilpassa dei som ynskjer automatisk betaling av rekningane sine. Med denne løysinga syter banken for at dei faste rekningane vert betalt direkte frå konto på forfallsdato. Du får god oversikt ved at du får varsel minst 7 dagar før forfall, og kvittering med forklarande tekst på kontoutskifta. Du kan oppretta avtalegiro i nettbanken eller ved å kontakta banken. Har du for mykje avfall? Du kan tinga større papir- og/eller restavfallsdunk mot ein auke i gebyret Raude restavfallssekker kan kjøpast på miljøstasjonen eller ved å kontakta SIMAS. Denne kostar kr. 75,- +mva. Prisen dekker innsamling og transport av fylt sekk, samt behandling av avfallet. Sekken kan setjast ut ilag med restavfallsdunken ved neste ordinære tømming. Simas leiger ut container for større avfallsmengder. Kontakt oss for å få eit tilbod. Sjå etter ny avfallskalender for 2013 i posten i veke 51. Utleving av sekker til plastemballasjen i veke 10 og 11. Bioposar kjem i veke 16 og 17. Opningstider for miljøstasjonane i jule- og nyttårshelga Aurland Torsdag Balestrand Torsdag Høyanger Torsdag Leikanger Torsdag Vik Torsdag Lærdal Tysdag Stengt Luster Onsdag Stengt Sogndal Måndag Stengt Torsdag Måndag Kontortid for SIMAS i jule- og nyttårshelga: Julaftan: Stengt : Kl Nyttårsaftan: Kl Me ynskjer alle våre kundar og samarbeidspartnarar ei riktig god jul og godt nyttår! Kontakt oss på telefon , eller gasta.no

La meg få ein sjanse til...

La meg få ein sjanse til... La meg få ein sjanse til... Frå 10. oktober Vi vil ha plastemballasjen din! Du gjer ein viktig miljøinnsats når du sorterer ut plasten du har brukt. La oss gjenvinne meir. Kvifor skal eg sortere ut plastemballasjen?...og

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

STRATEGISK PLAN SØRE SUNNMØRE REINHALDSVERK IKS (SSR) (2011-2014)

STRATEGISK PLAN SØRE SUNNMØRE REINHALDSVERK IKS (SSR) (2011-2014) STRATEGISK PLAN SØRE SUNNMØRE REINHALDSVERK IKS (SSR) (2011-2014) Vedtatt av styret 7. juli 2011. Vedtatt av representantskapet 31. august 2011 2 Innholdsfortegnelse: 1. Strategisk utgangspunkt innleiing

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Farleg avfall i Nordhordland

Farleg avfall i Nordhordland Farleg avfall i Nordhordland Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder i Nordhordland. April, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking om korleis 15 ulike

Detaljer

FULL RULLE MED ALEX side 4. Har du kome i gang med plastinnsamlinga? side 2-3. Vinn ein sykkel side 5. La oss gjenvinne meir

FULL RULLE MED ALEX side 4. Har du kome i gang med plastinnsamlinga? side 2-3. Vinn ein sykkel side 5. La oss gjenvinne meir Eit miljøblad frå ÅRIM - Mai 2012 FULL RULLE MED ALEX side 4 Har du kome i gang med plastinnsamlinga? side 2-3 Vinn ein sykkel side 5 La oss gjenvinne meir Har du kome i gang med plastinnsamlinga? Før

Detaljer

NYE FRAMTIDSUTSIKTER FOR MATAVFALLET DITT

NYE FRAMTIDSUTSIKTER FOR MATAVFALLET DITT OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt Infoblad frå SIMAS - nr. 2. 2014 - desember NYE FRAMTIDSUTSIKTER FOR MATAVFALLET DITT Smart kjeldesortering Ny direktør Plukkanalyse - kva er i avfallet vårt? Nye køyreruter

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Straume gjenvinningsstasjon INFORMASJONSGUIDE LONAVEGEN 20

Straume gjenvinningsstasjon INFORMASJONSGUIDE LONAVEGEN 20 Hard eller mjuk plast? Glas eller porselen? Impregnert trevirke? Klorparafin eller PCB? Farleg avfall? Kuldemøblar eller kvitevarer? Kvifor...og kva blir det til? INFORMASJONSGUIDE Straume gjenvinningsstasjon

Detaljer

reint sagt NYTTIG GJENBRUK Infoblad frå SIMAS Sorteringsguide for avfall Miljønytte Avfall 2020 OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt infoblad frå SIMAS

reint sagt NYTTIG GJENBRUK Infoblad frå SIMAS Sorteringsguide for avfall Miljønytte Avfall 2020 OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt infoblad frå SIMAS OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt Infoblad frå SIMAS - nr. 2. 2013 - Desember NYTTIG GJENBRUK Sorteringsguide for avfall Miljønytte Avfall 2020 Infoblad frå SIMAS Reint sagt Miljøvenleg jul Nok eit år der

Detaljer

3. Har kommunen trygge parkeringsplassar ved buss-stopp og bussstasjonar/knutepunkt

3. Har kommunen trygge parkeringsplassar ved buss-stopp og bussstasjonar/knutepunkt Rapport for spørreundersøkelse: Rapporteringssystem/sjekkliste for kommunane i høve Fylkesdelplan for klima og miljø Generert: 2010-02-01 10:31:01 1. Kva kommune høyrer du til? Askvoll 1 5,9 % Aurland

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Farleg avfall på Voss og i Hardanger Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder på Voss og i Hardanger.

Farleg avfall på Voss og i Hardanger Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder på Voss og i Hardanger. Farleg avfall på Voss og i Hardanger Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder på Voss og i Hardanger. Juni, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking hjå

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

Avfallshandtering - korleis bidra til eit betre miljø?

Avfallshandtering - korleis bidra til eit betre miljø? Avfallshandtering - korleis bidra til eit betre miljø? Annegrete Bruvoll forskar Vista Analyse As www.vista-analyse.no Kva miljøproblem er knytte til avfall og kor store er disse? Kva ressursproblem kan

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Miljøsertifisering av offentlige og private verksemder i Gol kommune Bruk av Miljøfyrtårn som sertifiseringsordning

Miljøsertifisering av offentlige og private verksemder i Gol kommune Bruk av Miljøfyrtårn som sertifiseringsordning Miljøsertifisering av offentlige og private verksemder i Gol kommune Bruk av Miljøfyrtårn som sertifiseringsordning Plan for 2010 2012 Næringsavdelinga hausten 2009 Bakgrunn: Formannskapet i Gol vedtok

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Miljøsertifisering av skular Grønt flagg. Koordinator for miljøsertifisering Per Svae Oppstart samlingar januar 2011

Miljøsertifisering av skular Grønt flagg. Koordinator for miljøsertifisering Per Svae Oppstart samlingar januar 2011 Miljøsertifisering av skular Grønt flagg Koordinator for miljøsertifisering Per Svae Oppstart samlingar januar 2011 Miljøsertifisering og Miljøarbeid Kvifor? Det tredje sjokket : Ikke flat Ikke sentrum

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

ENERGIPLAN for Midt-Telemark

ENERGIPLAN for Midt-Telemark KLIMAog ENERGIPLAN for Midt-Telemark Kva kan vi bidra med? Folkeutgåve INNLEIING Klima og energispørsmål har blitt sett høgt på den globale dagsorden dei siste åra. Våre utslepp av klimagassar er i ferd

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Forbruk og avfall. 1 3 år Aktiviteter. 3 5 år Tema og aktiviteter

Forbruk og avfall. 1 3 år Aktiviteter. 3 5 år Tema og aktiviteter Foto bleie: LOOP Forbruk og avfall Kildesortering: Det er lurt å sortere! Hvis vi er flinke til å sortere avfallet vårt kan det brukes på nytt. På den måten slipper vi å lage nye materialer hver gang.

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

Spørjeundersøking om sentrumsområde

Spørjeundersøking om sentrumsområde Spørjeundersøking om sentrumsområde Befolkningsundersøking i Hordaland 2013 AUD-rapport nr. 1 2013 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå, og i samarbeid med Planseksjonen i Hordaland

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Rapport om marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Rapport om marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto Rapport om marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto - ei evaluering frå januar til og med juni 2006 Førde, 16. oktober 2006 Innhald 1. Innleiing 3 2. Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Detaljer

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS.

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Stryn 06.11.14 1 Det eg vil snakka om er: Sone inndeling av vassnettet på Bømlo for å få lekkasjekontroll Stryn 06.11.14 2 Påstandar

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Avfallspolitikk og miljøeffekter

Avfallspolitikk og miljøeffekter Avfallspolitikk og miljøeffekter Annegrete Bruvoll forskar Vista Analyse As www. Kva miljøproblem er knytte til avfall og kor store er disse? Kva ressursproblem kan gjenvinning bidra til å løyse og kva

Detaljer

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS.

Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Odd Petter Habbestad Prosjektleder i Bømlo Vatn og Avløpsselskap AS. Lindås 19.11.14 1 Det eg vil snakka om er: Sone inndeling av vassnettet på Bømlo for å få lekkasjekontroll Lindås 19.11.14 2 Her finn

Detaljer

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE

Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Informasjonsbrosjyre SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE SOGNDAL STUDENTBARNEHAGE Sogndal Studentbarnehage er ein privat barnehage, som vert driven av Studentsamskipnaden i Sogn og Fjordane (SISOF), velferdsorganisasjonen

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Avfall som grunnlag for lokal verdiskaping i Sogn og Fjordane

Avfall som grunnlag for lokal verdiskaping i Sogn og Fjordane Avfall som grunnlag for lokal verdiskaping i Sogn og Fjordane Grøn vekst basert på avfall som ressurs. Bakgrunn SIMAS IKS utarbeide strategisk utviklingsplan i 2013 Har arbeida med fire ulike prosjekt

Detaljer

Lærarrettleiing 1. Kornartane

Lærarrettleiing 1. Kornartane Lærarrettleiing 1. Kornartane Om modulen Modulen skal gje elevane oversikt over kva slags kornartar vi dyrkar i Noreg, kva dei blir brukt til, og kva rolle korn har i kosthaldet vårt. Kornartane ris og

Detaljer

Miljørapport for 2010 skal være levert til stiftinga Miljøfyrtårn innan 1. april 2011.

Miljørapport for 2010 skal være levert til stiftinga Miljøfyrtårn innan 1. april 2011. Til alle einingar som er under sertifisering eller er sertifisert som Miljøfyrtårn Miljørapport for 2010 skal være levert til stiftinga Miljøfyrtårn innan 1. april 2011. Rekneark med sentralt innsamla

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

For utfyllande informasjon om nedbetalingsvilkår, sjå www.husbanken.no. INNHOLD Fleksible nedbetalingsvilkår 3. Låneavtale 3

For utfyllande informasjon om nedbetalingsvilkår, sjå www.husbanken.no. INNHOLD Fleksible nedbetalingsvilkår 3. Låneavtale 3 Renter og avdrag RENTER OG AVDRAG Brosjyren gjev eit oversyn over hovudtrekka i renteog avdragsvilkåra i Husbanken. Dei nedbetalingsvilkåra du vel, vil få betydning for den framtidige økonomiske situasjonen

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Avfall er. Kundeblad Nr. 3 2013. Julefri flytter. tømmetid. Vi gir deg tipsene for å unngå overfylte dunker. Informasjon til husstandene i Trondheim

Avfall er. Kundeblad Nr. 3 2013. Julefri flytter. tømmetid. Vi gir deg tipsene for å unngå overfylte dunker. Informasjon til husstandene i Trondheim Avfall er Kundeblad Nr. 3 2013 Julefri flytter tømmetid Vi gir deg tipsene for å unngå overfylte dunker Informasjon til husstandene i Trondheim Glade jul, hellige jul I år faller romjulens helligdager

Detaljer

Miljøregnskap ÅRSRAPPORT 2015 RENOVASJONSSELSKAPET FOR DRAMMENSREGIONEN IKS

Miljøregnskap ÅRSRAPPORT 2015 RENOVASJONSSELSKAPET FOR DRAMMENSREGIONEN IKS Miljøregnskap ÅRSRAPPORT 2015 RENOVASJONSSELSKAPET FOR DRAMMENSREGIONEN IKS MILJØREGNSKAP RfDs miljøregnskap for innsamling og behandling av avfall fra Drammens regionen baserer seg på en modell for konsekvensorientert

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

RfDs avfallshåndtering i 2012 bidro totalt sett til en utslippsbesparelse tilsvarende 96 145 tonn CO 2

RfDs avfallshåndtering i 2012 bidro totalt sett til en utslippsbesparelse tilsvarende 96 145 tonn CO 2 MIlJørEGnsKap RfDs miljøregnskap for innsamling og behandling av avfall fra Drammens regionen baserer seg på en modell for konsekvensorientert livsløpsanalyse (LCA). En livsløpsanalyse ser på utslippene

Detaljer

reint sagt Avfall er ein ressurs -til material og energi Infoblad frå SIMAS

reint sagt Avfall er ein ressurs -til material og energi Infoblad frå SIMAS OFFENTLEG INFORMASJON reint sagt Infoblad frå SIMAS - nr. 1. 2012 - Mars/April Avfall er ein ressurs -til material og energi Farlege stoff i forbrukarprodukt Kom i gang med vårryddinga Kast i rett dunk!

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 Årsmøtet konstituerte seg med Steinar Røyrvik som møteleiar og Rigmor Øygarden som skrivar. Glenn Arne Vie og Sigurd Hatlenes vart valde til å

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

MØTEINNKALLING SAKLISTE. Utval: ARBEIDSMILJØUTVALET Møtestad: Rådhuset Møtedato: 21.03.2013 Tid: 09.00

MØTEINNKALLING SAKLISTE. Utval: ARBEIDSMILJØUTVALET Møtestad: Rådhuset Møtedato: 21.03.2013 Tid: 09.00 MØTEINNKALLING Utval: ARBEIDSMILJØUTVALET Møtestad: Rådhuset : 21.03.2013 Tid: 09.00 Varamedlemmer møter berre etter nærare innkalling SAKLISTE Sak nr. Arkivsak nr. Tittel 1/13 13/241 OPPFØLGING AV TIDLEGARE

Detaljer

Røldal. Informasjon. Leilegheit 101 & 103. Ve og Vel V/Turid Tveit 53 49 68 18/97 53 02 55 turid.tveit@stord.kommune.no

Røldal. Informasjon. Leilegheit 101 & 103. Ve og Vel V/Turid Tveit 53 49 68 18/97 53 02 55 turid.tveit@stord.kommune.no Røldal Leilegheit 101 & 103 2011 Informasjon Ve og Vel V/Turid Tveit 53 49 68 18/97 53 02 55 turid.tveit@stord.kommune.no Innhaldsliste Prisar:... 3 Litt om leilegheitane... 4 Røldalsterrassen... 4 Utstyr...

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Sørigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei og hå! I månaden som er gått har vi leika oss ute i snøen, så nær som kvar dag. Vi sila i bakkane og mala på snøen

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE.

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. 1. GENERELT 1.1 Føremål Møre og Romsdal fylke har som mål å yte god service og vere tilgjengeleg for innbyggarane i fylke og for

Detaljer

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule

SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO 2015/16 - Hafslo barne- og ungdomsskule SFO HAFSLO - INFORMASJON SFO er eit friviljug omsorgs- og fritidstilbod før og etter skuletid for borna på 1. 4. steg. Sentralt i tilbodet er omsorg, tryggleik,

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Innovativ ungdomsbedrift utvikla festekrok til plastsekken din

Innovativ ungdomsbedrift utvikla festekrok til plastsekken din MILJØBLADET Desember 2014 Innovativ ungdomsbedrift utvikla festekrok til plastsekken din Side 4 Smart eske til lyspærene dine. Side 2 La oss gjenvinne meir ÅRIM tek over ti miljøstasjonar. Side 6 Vinn

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

Alt må sorterast 2/2015. Informasjon frå Sunnhordland Interkommunale Miljøverk IKS

Alt må sorterast 2/2015. Informasjon frå Sunnhordland Interkommunale Miljøverk IKS Informasjon frå Sunnhordland Interkommunale Miljøverk IKS 2/2015 NOVEMBER ÅRGANG 23 Alt må sorterast SIM har stort fokus på at avfallet me sender til attvinning er så reint som mogeleg. Difor må alt avfall

Detaljer

Fremtiden er fornybar. Strategidokument for Vesar 2012-2016

Fremtiden er fornybar. Strategidokument for Vesar 2012-2016 Fremtiden er fornybar Strategidokument for Vesar 2012-2016 1 2 5 4 6 8 12 11 3 7 9 10 1. Hof 2. Holmestrand 3. Horten 4. Re 5. Lardal 6. Andebu 7. Tønsberg 8. Stokke 9. Nøtterøy 10. Tjøme 11. Sandefjord

Detaljer

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor Eit undervisningsopplegg om BARNERETTANE MÅL frå læreplanen DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING Artikkel 2: Alle barn har rett til vern mot diskriminering PRIVATLIV Artikkel 16: Alle barn har rett til

Detaljer

Miljørapport - Volda vidaregåande skule

Miljørapport - Volda vidaregåande skule - Volda vidaregåande skule Innrapporterte miljøprestasjoner og miljøtiltak for Handlingsplan for 2015. Rapportstatus: Levert Generelt År Omsetning årsverk 2012 51,37 Millioner kr. 75 2013 54,00 Millioner

Detaljer

AUSTRHEIM KOMMUNE KOMMUNALE BETALINGSSATSAR, AVGIFTER OG GEBYR REGULATIV FOR 2016. Satsane gjeld frå 01.01.2016

AUSTRHEIM KOMMUNE KOMMUNALE BETALINGSSATSAR, AVGIFTER OG GEBYR REGULATIV FOR 2016. Satsane gjeld frå 01.01.2016 AUSTRHEIM KOMMUNE KOMMUNALE BETALINGSSATSAR, AVGIFTER OG GEBYR REGULATIV FOR 2016 Satsane gjeld frå 01.01.2016 Vedtatt i Austrheim kommunestyre 17.12. desember 2015 Alle satsar er inklusiv meirverdiavgift

Detaljer

S sosalisering og samspill. F Fritid og felleskap. O Omsorg

S sosalisering og samspill. F Fritid og felleskap. O Omsorg Brattholmen skulefritidsordning Nygårdsvegen 1 5350 Brattholmen Tlf: 55097504/98088134 E-post: liss.schumann@fjell.kommune.no S sosalisering og samspill F Fritid og felleskap O Omsorg SFO: SFO er eit fritidstilbod

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Oversiktskalender for hushaldningsrenovasjon i Lom og Skjåk 2009

Oversiktskalender for hushaldningsrenovasjon i Lom og Skjåk 2009 i Lom og Skjåk 2009 Det henta dagar det Januar Februar Mars April Mai Juni Veke: 1 2 3 4 5 Veke: 5 6 7 8 9 Veke: 9 10 11 12 13 14 Veke: 14 15 16 17 18 Veke: 18 19 20 21 22 Veke: 23 24 25 26 27 Måndag 2

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

IKT-kompetanse for øvingsskular

IKT-kompetanse for øvingsskular Notat / Svein Arnesen IKT-kompetanse for øvingsskular Spørjeundersøking ved Vartdal skule VOLDA Forfattar Ansvarleg utgjevar ISSN Sats Distribusjon Svein Arnesen Høgskulen i Volda -7 Svein Arnesen http://www.hivolda.no/fou

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad.

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad. FIBER TIL HEIMEN Utbygging av fiber Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga til din bustad. Fiber til heimen F Ø L G J A N D E V I L S K J E F R A M O V E R Entreprenøren legg ned fiberkabel

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 9. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 9. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Lokalt arbeids- og næringsliv Næringsliv, bransje, offentleg og privat sektor. Kva betyr omgrepa? Lokale arbeidsplassar Kvifor treng lokalsamfunnet eit variert

Detaljer