Norske eksportørar speglar Noreg som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Norske eksportørar speglar Noreg som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard."

Transkript

1 Årsrapport 2014

2 Norske eksportørar speglar Noreg som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantiar gir konkurransedyktig finansiering til utanlandske importørar og tryggleik til de norske eksportørane. 28,5 milliardar kroner i eksport vart utløyst i Vi er opptekne av å auke konkurransekrafta til små og store eksportørar gjennom gode dialogar, spisskompetanse i internasjonal finans og innsiktsfulle analysar av viktige norske eksportnæringar. 2 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

3 Innhald Denne versjonen av Årsrapporten 2014 er eit utdrag frå den formelle årsrapporten i samsvar til rapporteringskrava frå Nærings- og fiskeridepartementet. Årsregnskapet er gjengitt i sin helhet. Komplett årsrapport kan leses på giek.no. Introduksjon til verksemda 5 Høg aktivitet, høg oljepris og store refinansieringar vart frå hausten av avløyst av fallande oljepris, svekt krone og auka utryggleik. GIEK står med sin nye organisasjon klar til å oppfylle mandatet også når marknadene endrar seg. Styreleier: GIEK oppfyller samfunnsoppdraget 6 Administrerande direktør: Behova til eksportørane veg tungt 7 Organisasjonen 8 GIEK og samfunnet 10 GIEKs historie 12 Styret og leiinga 14 Garantiar og ordningar 19 GIEK fremjar norsk eksport og investeringar i utlandet gjennom utferding av garantiar på vegner av staten. Mynde, ansvarsområde og overordna mål 19 Garantiar og ordningar 20 Effekten av GIEK 21 Aktivitetar og resultat i året 23 28,5 milliardar kroner i norsk eksport vart utløyst av nye garantiar i GIEK forvalta 458 løpande garantiar på totalt 89,3 milliardar kroner. Rapportering om måloppnåing 24 Strategiske utfordringar og satsingsområde 26 Årsrekneskap GIEK nådde alle vesentlige mål og resultatkrav i Årsmelding frå styret 30 Årsrekneskap for garantiordningane 40 Ordforklaringar 58 Biletkreditering 62 Garantiprosessen 63 GIEK ÅRSRAPPORT

4 28,5 mrd. kroner i norske eksportkontrakter vart finansiert med nye garantiar frå GIEK i 2014 GIEK utferda 163 nye garantiar for 21,4 mrd. kroner i 2014 GIEK hadde 84 tilsette ved utgangen av 2014 GIEK fekk inn 205 søknadar på til saman 39,9 mrd. kroner i 2014 Stortinget vedtok ei samla garantiramme på 173 mrd. kroner for 2014 Hovudtal 2014 Samla uteståande ansvar ved utgangen av 2014 var 89,3 mrd. kroner I porteføljen var det 458 løpande garantiar ved utgangen av 2014 GIEK bidrog med garantiar til 48 fartøy i 2014 Samla overskot på 734 millionar kroner i GIEK ÅRSRAPPORT 2014

5 Garantiinstituttet for eksportkreditt (GIEK) er ei forvaltingsbedrift under Nærings- og fiskeridepartementet (NFD). GIEK har som oppgåve å fremje norsk eksport, sikre lokal verdiskaping og vere ein god finansiell partnar og rådgivar for norske eksportørar, gjennom å utferde garantiar på vegner av staten. GIEK skal vere eit supplement til den private bankmarknaden og skal med omsyn til resultat gå i balanse over tid. Garantiane er tilpassa behova til norske eksportbedrifter og utanlandske kjøparar, og dekkjer både politisk og kommersiell risiko for heile eller delar av lån som er gitt av private bankar eller Eksportkreditt Norge. Garantiane kan stillast der det blir levert norske varer eller ytt tenester til utlandet, eller der ein eksporttransaksjon på anna vis fremjar norsk verdiskaping. GIEK garanterer for eksport til land verda over. Norske garantiar tyder høg grad av tryggleik for både eksportørar og bankar. Garantiane er med på å gi norske varer og tenester auka konkurransekraft i den internasjonale marknaden. GIEK ÅRSRAPPORT

6 GIEK oppfyller samfunnsoppdraget Karin Bing Orgland Styreleiar Det viktigaste samfunnsoppdraget til GIEK er å fremje eksport. Den tryggjer vår velferd, sikrar arbeidsplassar og bidreg til innovasjon over heile landet. Garantiporteføljen på 89,3 milliardar kroner speglar tydeleg kva norsk bedrifter er gode på, og kva vi som samfunn lever av. Prognoser ved inngangen til 2015 viser at aktiviteten innan olje- og gassnæringa er fallande. Vi er opptekne av å vere ein stabil og føreseieleg medspelar for næringa, også i krevjande periodar, og har auka vår bransjekunnskap og analysekapasitet. Med vår nye organisasjon skal GIEK sikre at vi er ein langsiktig og profesjonell forvaltar av ei vesentleg garantiportefølje, samstundes som dialogen med eksportnæringane har høg prioritet. Vi har i 2014 sett av midlar til aukande tap, men har likevel levert gode resultat. Vi har stilt garantiar for eksportkontraktar tilsvarande 28,5 milliardar kroner. Mykje av verdiskapinga skjer hos underleverandørane. Samla sett har GIEK oppnådd måla som er sett for verksemda og oppfylt sitt samfunnsoppdrag. 6 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

7 Behova til eksportørane veg tungt Wenche Nistad Administrerande direktør Ein ny eksportkontrakt kan opne opp nye marknader og skape vekst i eit hjørnesteinsføretak. Tapte kontraktar kan vere alvorlege for lokalsamfunnet, og for Noreg. Eksportørens behov veg difor tungt hos GIEK. Nye garantisøknadar på 40 milliardar kroner seier sitt om etterspurnaden i Etter ønske frå kundane har GIEK og Eksportkreditt Norge forenkla søknadsprosessen når begge våre institusjonar deltek i den same finansieringa. I 2015 skal vi informere små og mellomstore bedrifter i heile landet om vårt nye fellesprodukt. Våre fagfolk på finans, industri, jus, samfunnsansvar og antikorrupsjon er vår viktigaste ressurs. Saman innførte vi ein ny organisasjon i desember som aukar effektiviteten og tilgjenget overfor kundane. GIEK er til for eksportørane bruk oss! GIEK ÅRSRAPPORT

8 Organisasjonen Auka kundefokus GIEK gjennomførte eit omfattande organisasjonsprosjekt i 2014, og gjekk over til ny struktur 1. desember. Den tidlegare garantiavdelinga er delt i tre: to avdelingar jobbar med offshore og maritim, den tredje jobbar med annen industri, fornybar energi og andre fastlandsnæringar. Den nye leiargruppa har fem kvinner og to menn, av desse vil fire ha direkte kundekontakt. Dediserte avdelingar for shipping, offshore saman med industri og energi, gjer GIEK godt rusta til å hjelpe bedrifter i omstilling og handtere eit større press i porteføljen i Den nye avdelinga «Juridisk, kreditt og analyse» har spisskompetanse innanfor jus, analyse og risikovurdering. Avdelinga hjelper med vurdering av nye søknadar og i forvaltinga av eksisterande garantiar. Kredittsjef er ei ny og sjølvstendig stilling som rapporterer direkte til administrerande direktør. Strategisk stab er ei ny avdeling under administrerande direktør, og som tek hand om verksemdstyring, HR, internasjonale relasjonar, kommunikasjon og kontakt med departement. Administrasjonsavdelinga held fram og har ansvar for mellom anna rekneskap, IT, drift og dokumentforvalting. Meir effektivt GIEK, enklare for kundane Sidan 2008 har porteføljen og talet på tilsette dobla seg. Samstundes har GIEK auka kvaliteten på sakshandsaminga og oppfølginga av garantiporteføljen på fleire felt. Ved utgangen av 2014 hadde GIEK 84 tilsette, ein vekst på 71,4 prosent jamført med Det er god kjønnsbalanse i organisasjonen. Tilsette i tal 48% Kvinner 84 Ta let på tilsette 52% Menn Administrasjon Strategisk stab Kundeansvarlege Juridisk, kreditt, analyse 8 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

9 Organisasjonen Ny organisasjon frå 1. desember 2014 Administrerande direktør Kredittsjef Økonomi og service IKT Dokumentforvaltning Administrasjon Offshore Juridisk, kreditt og analyse Juridisk avdeling Kredittavdelinga Analyseavdelinga Kommunikasjon og departementskontakt HR Strategi og internasjonale relasjonar Strategisk stab Shipping, verft og offshoreprosjekt Verksemdsstyring og compliance Energi og industri Industri Fornybar energi GIEK ÅRSRAPPORT

10 Samfunn GIEK og samfunnet GIEKs garantiar var ein avgjerande føresetnad for 22,5 milliardar kroner i norsk eksport i 2012, tilsvarande om lag arbeidsplassar. Utrekninga vart utført av Menon Business Economics i Underleverandørar til olje og gass stod for brorparten av norsk kapitalvare-eksport i 2014, som i føregåande år. GIEKs brukarar stod for heile 60 prosent av denne, hovudsakleg frå 27 store produsentar og verft. Her bidreg samstundes svært mange underleverandørar. Små og mellomstore eksportbedrifter er noko underrepresentert i GIEKs garantiportefølje. Difor lanserte GIEK i 2014 ei forenkla finansiering for SMBar (små og mellomstore bedrifter) saman med Eksportkreditt Norge. Nord-Trøndelag 22 Kjelder: Menon-publikasjon og Møre og Romsdal ,65 Sør-Trøndelag 3 545,23 Sogn og Fjordane 2 974,97 Hordaland 3 840,28 Oppland 83,66 Hedmark 2,47 Rogaland 4 898,57 Aust-Agder 806,48 Telemark 1 306,37 Buskerud 2 308,05 Oslo 9 865,36 Vestfold 1 090,68 Akershus 4 117,06 Østfold 52,51 Vest-Agder ,37 10 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

11 Samfunn Nordland 2,17 Frå til Frå til Frå til Frå til Garantiansvar per fylke GIEKs garantiansvar per 31. desember 2014 (i millionar kroner) plassert i høve til adressa til den norske eksportøren. GIEK nyttar adressene til hovudkontora, figuren viser difor ikkje eksport frå regionale kontor, dotterføretak eller underleverandørar i Noreg. 1,95 milliardar kroner i garantiansvar er ikkje geografisk fordelt på eitt fylke og derfor utelate. Frå 200 til Frå 0 til GIEK ÅRSRAPPORT

12 GIEKs historie Statens Eksportkreditt-kommisjon utvidar til alle land I 1934 vart namnet endra til Statens Eksportkreditt-kommisjon, og ordninga vart utvida til å gjelde alle land. Bortsett frå Sovjetunionen var det meste av forsikringsvolumet knytt til eksport til Tyskland, Italia, Hellas, Spania og Brasil. Modernisering av vilkår og retningsliner I 1951 vart det fart i det nordiske samarbeidet og medlemskap i Berne Unionen gav grunnlag for modernisering av vilkår og retningsliner Russlandkommisjonen blir etablert I åra vedtok Stortinget på årleg basis å støtte eksporten av salt fisk, sild og aluminium til Sovjetunionen, som var ein stor og viktig marknad. Det første vedtaket hadde ei ramme på 19,3 millionar kroner vart Russlandskommisjonen etablert og underlagt Handelsdepartementet, og garantitilbodet vart dermed meir permanent. Eksportgarantifond blir oppretta Det er usikkert kor store beløp det vart garantert for under krigen, men etter krigen vart det meir aktuelt med opne kredittforsikringar for lengre kredittar til produksjonsmiddel og forsikring mot insolvens og overføringsrisiko. Samstundes vart det bestemt at driftsoverskotet skulle setjast i eit eksportgarantifond, og på mange måtar vart dette starten på det som i dag er GIEK. Namnet GIEK blir til I 1960 vart namnet endra til Garanti-Instituttet for Eksportkreditt (GIEK). I 1963 vart handelskomiteen i OECD oppretta og garantiordninga for eksport til utviklingsland vart etablert. I 1968 var garantiramma på 1,5 milliardar kroner. 12 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

13 Oljekrise og utvida rammer Tiåret var prega av oljekrise, omstruktureringar i verftsindustrien, krise for skipsfartsnæringa og ein aktiv motkonjunkturpolitikk. Kursgarantiordninga vart etablert i 1975, og rentestøtteordninga vart etablert i Ramma var no på 3 milliardar kroner. GIEK blir forvaltingsbedrift I 1994 vart GIEK etablert som ei eiga forvaltingsbedrift. Berlin-murens fall auka behovet for garantiar. Ei eiga garantiordning for tidlegere Sovjet-statar vart etablert, særleg for å halde oppe tradisjonell eksport av papir og cellulose til Russland, men også for å sikre kontraktar på sal av skip. Garantiar etter ordninga vart gitt til og med Sterk vekst i organisasjonen I 2014 gjekk GIEK gjennom ei større omorganisering for å gjere organisasjonen meir kunderetta og tilpasse seg ein sterk vekst i talet på tilsette, som var 84 ved utgangen av året. GIEK hadde ei total garantiramme på 173 milliardar kroner. Med verknad frå 1. januar 2015 vart eigarskapsoppfølginga av GIEK Kredittforsikring overført frå GIEK til Nærings- og fiskeridepartementet GIEK gjennomgår store endringar GIEK gjennomførte store organisatoriske og administrative endringar i 1980 og fekk utvida mynde av departementet. Same år flytta dei 31 tilsette i GIEK til dagens lokale i Dronning Mauds gate 15. Anbodsgarantiordninga vart i 1982 overført til GIEK. I 1987 vart kursgarantiordninga lagt ned og rådet for GIEK vart avvikla. Ei særordning for eksportgarantiar til investeringar i utviklingsland vart innført i GIEK Kredittforsikring blir etablert Nye EU-reglar førte til press frå særleg ESA om å gjere om den marknadsutsette delen av drifta i GIEK til eige eit selskap. Dotterselskapet GIEK kredittforsikring vart som ein følgje av dette etablert i år Biletkreditering (frå venstre): Scanpix Denmark, NTB Scanpix, John E Jacobsen/Scanpix Denmark, Øystein Søbye/Samfoto GIEK ÅRSRAPPORT

14 Styret og leinga Karin Bing Orgland Styreleiar Styret Fødd i Styreleiar i GIEK sidan august Siviløkonom frå Noregs handelshøgskule (NHH) i Bergen. Arbeider som uavhengig styremedlem og sit i styret i mellom andre Norske Skog, Grieg Seafood, Norwegian Finans Holding, HAV Eiendom AS, Røisheim Hotell og Eiendom og INI AS. Har lang og brei røynsle i bank gjennom ulike leiarroller i DNB. Torfinn Kildal Styrets nestleiar Christine Rødsæther Styremedlem Arve Bakke Styremedlem Fødd i Styreleiar i GIEK sidan februar Siviløkonom frå NHH i Bergen. Jobbar som uavhengig styremedlem og sit i styret i mellom andre Aibel, OSWO, Glamox, Lønne Service og Pres-Vac Engineer. Han er også styreleiar i Interwell, Servi Hydranor og OSWO. Tidligare administrerande direktør i Kongsberg Maritime, der han slutta i Han har brei operativ røynsle og styrerøynsle innan offshore og maritim leverandørverksemd i Noreg og internasjonalt. Fødd Styremedlem i GIEK frå september 2007 til 1. august Jurist frå Universitetet i Bergen med master i internasjonale transaksjonar frå McGeorge School of Law, California. Jobbar som advokat og partnar i Advokatfirmaet Simonsen Vogt Wiig AS og sit i styret i mellom andre Odfjell SE, Tide ASA og i NFD s strategiske råd. Ho har lang røynsle med shipping- og offshorerelaterte transaksjonar og restruktureringar. Født i Styremedlem i GIEK sidan august Leiar av Fellesforbundet sidan Tilsett i Fellesforbundet og tidligare Norsk Jern- og Metallarbeiderforbund sidan 1984, før det ved verftet Ulstein-Hatlø i ti år. Leiar av Møre og Romsdal Arbeidarparti i 12 år. Statssekretær i Administrasjons- og planleggingsdepartementet GIEK ÅRSRAPPORT 2014

15 Styret og leinga Maria Borch Helsengreen Styremedlem John G. Bernander Styremedlem Elisabeth Gisvold Styremedlem Fødd i Styremedlem i GIEK sidan august Siviløkonom og statsautorisert revisor frå NHH i Bergen. Jobbar som CFO i TV2, og har brei røynsle frå styrearbeid, Argentum Fondsinvesteringer, som CFO i DnBNor Asset Management og partnar i Arthur Andersen. Fødd i Styremedlem i GIEK sidan august Jurist frå Universitetet i Oslo. Arbeider som uavhengig styremedlem og sit i styret i mellom andre Styremedlem og rådgivar i Viking Heat Engines. Tidlegare administrerande direktør i Næringslivets Hovedorganisasjon (NHO) , kringkastingssjef i NRK og administrerande direktør i sjøforsikringsselskapet Gard Fødd i Styremedlem i GIEK sidan august Bachelor frå BI supplert med sosialøkonomi ved Universitetet i Trondheim og fordjupingsstudia Renteanalytikar og Corporate Finance i regi av NHH. Jobbar som senior porteføljeforvaltar i FORTE Fondsforvaltning. Har lang og brei røynsle frå finansmarknadene som forvaltar, investor, rådgivar og analytikar. Ho har mellom anna jobba i Gjensidige NOR, Sparebanken Midt Norge og i Danske Bank. Marit E. Kirkhusmo Styremedlem Vibeke Stray Tilsetterepresentant i styret Rolf Tjugum Observatør i styret Fødd i Styremedlem i GIEK sidan august Jurist frå Universitetet i Oslo. Jobbar som advokat og partnar i Advokatfirma Ræder, der ho arbeider med shipping/offshore og finansiering som hovudområde. Ho har lang og brei røynsle som advokat for ulike aktørar innanfor desse bransjane. Ho var i mange år juridisk direktør i den tidlegare Eitzen-Gruppa og sat i konsernleiinga i morselskapet i gruppa. Fødd i Tilsetterepresentant i styret sidan desember Siviløkonom frå Handelshøgskulen BI i Oslo. Teamleiar i Offshore-avdelinga i GIEK, der ho har vore tilsett sidan Jobba før det som analytikar i Ernst & Young og revisor i PwC. Fødd i Observatør i styret sidan desember Jurist frå Universitetet i Oslo. Jobbar som kontorsjef i juridisk avdeling i GIEK, der han har vore tilsett sidan GIEK ÅRSRAPPORT

16 Styret og leinga Wenche Nistad Administrerende direktør Leiinga Født Siviløkonom fra Norges Handelshøyskole (NHH) i Bergen. Leder i GIEK siden Før det var hun administrerende direktør i Hadeland Glassverk, konserndirektør i Luxo, og assisterende banksjef i Bergen Bank/DNB. Styreleder i GIEK Kredittforsikring siden F.o.m. 1. desember 2014 Øyvind Ajer Avdelingsdirektør Energi og industri Fødd Jurist frå Universitetet i Oslo. Byrja i juridisk avdeling i GIEK i 1988 og jobba med å rydde opp etter «skipseksportkampanjen». Seinare vart han utnemnt til kontorsjef og fungerande direktør for juridisk avdeling. Frå 2001 til omorganiseringa i 2014 var han direktør for garantiavdelinga. Cay Bakkehaug Avdelingsdirektør, Administrasjon Fødd MBA frå Noregs handelshøgskule (NHH) i Bergen og cand. mag. i økonomi og IKT frå Høgskulen i Buskerud (SLHK). Avdelingsdirektør i GIEK sidan Tidligare assisterande direktør i Norsk Hydro. Frå viseadministrerande direktør i Helse Sør RHF, og etter det finans- og investeringsdirektør i Entra Eiendom og CFO i Komplett. 16 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

17 Styret og leinga Solveig Frøland Avdelingsdirektør Shipping-, verft og offshoreprosjekt Fødd Siviløkonom og autorisert finansanalytikar med MBA i finans frå Noregs handelshøgskule (NHH) i Bergen. Har vore tilsett i GIEK sidan Før det jobba ho 20 år i Nordea som senior relasjonsansvarleg innanfor shipping, offshore og oljeservice. Solveig har spesialkompetanse i internasjonal prosjektfinansiering og restrukturering av utsette engasjement. Elizabeth Lee Marinelli Avdelingsdirektør Juridisk, kreditt og analyse Fødd MBA frå Columbia University i New York med BA i økonomi og finans frå Vanderbilt University i Tennessee, USA. Tilsett i GIEK sidan 2010 som direktør for kreditt og risikostyring før omorganiseringa i Før dette var ho leiar for avdelinga for Financial Institutions and Funds i Norfund. I jobba ho som vice president i Citibank. Britt Skåtun Avdelingsdirektør, Offshore Fødd Siviløkonom frå Noregs handelshøgskule (NHH) i Bergen. Tilsett i GIEK sidan 1998, der ho først jobba med det tidligare Sovjetunionen, Baltikum og Latin-Amerika, og seinare med shipping og offshore. Før omorganiseringa i 2014 var ho kontorsjef i garantiavdelinga. Ulla Wangestad Avdelingsdirektør, Strategisk stab Fødd Jurist frå Universitetet i Oslo med ein mastergrad i leiing frå Handelshøgskulen BI. Tilsett i GIEK sidan 2011 og var direktør for juridisk avdeling fram til omorganiseringa i fjor. Tidligare har ho jobba som advokat i Lindorff og leiar for forsikringsjuridisk avdeling i Gjensidige. GIEK ÅRSRAPPORT

18 Tittel Konstruksjons- Fornybar og energi seismikkskip frå garantiene Myklebust Verft bidrar til vekst I oktober utferda GIEK ein garanti på inntil 492,5 millionar kroner til Sparebanken Møre for bygging av eit konstruksjonsskip og eit seismikkskip ved Myklebust Verft i Gursken på Sunnmøre. Det snart 100 år gamle verftet er ein del av Kleven Maritime. Byggelånsordninga er eit viktig verktøy for byggelånsbankane, særleg dei små lokale, og for at verfta skal få finansiering. Men endå viktigare er det at GIEK bidreg til å gjere finansiering tilgjengeleg for våre kundar, reiarlaga, seier Ståle Rasmussen, administrerande i Kleven Maritime. Konstruksjonsskipet Grand Canyon II blir bygd for Volstad Maritime, medan seismikkskipet Polar Empess blir bygd for G.C.Rieber Shipping. Det går ikkje an å overvurdere kor viktig GIEK er for marknaden og utviklinga av den maritime industrien. Adm. dir. Ståle Rasmussen Kleven Maritime 18 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

19 Garantier og ordningar GIEK skal fremje norsk eksport av varer, tenester og investeringar i utlandet, og vere eit supplement til den private bankmarknaden. GIEK skal gi eit konkurransedyktig tilbod samanlikna med utanlandske garantiinstitutt. Dei fleste land som har kapitalvareeksport av noko omfang tilbyr offentlege garantiar som avdekkjer risikoen for eksportørar og finansinstitusjonar ved langsiktige eksportkredittar. GIEK garanterer for eksport til land verda over. Mynde, ansvarsområde og overordna mål Hovudformålet med GIEK er å fremje norsk eksport gjennom å utferde garantiar på vegner av staten. I praksis garanterer GIEK primært overfor Eksportkreditt Norge AS og kommersielle bankar. Garantiane kan stillast der det blir levert norske varer eller ytt tenester til utlandet, eller der ein eksporttransaksjon på anna vis fremjar norsk verdiskaping. GIEK kan dekkje både kommersiell og politisk risiko. Med kommersiell risiko meiner ein risiko i samband med at privat kjøpar kan gå konkurs eller av andre grunnar ikkje betaler. Med politisk risiko meiner ein risiko i samband med at offentleg kjøpar ikkje vil betale, eller at krig, ekspropriasjon og andre tiltak frå offentleg styresmakter hindrar betaling. Investeringsgarantiar dekkjer berre politisk risiko. GIEK har teieplikt om søknadar, tilbod om garanti og utviklinga i utferda garantiar. Utferda garantiar blir publiserte på GIEKs mål i 2014 var: GIEK skal bidra til eksportkontraktar ved å gi eit konkurransedyktig eksportgarantitilbod og vere eit supplement til marknaden GIEK skal medverke til at byggelån blir oppnådd på forretningsmessige vilkår GIEK skal medverke til at langsiktige kraftavtalar kan inngåast på forretningsmessige vilkår GIEK skal vere ein fagleg rådgivar med god kompetanse GIEK skal oppfylle kravet om at kvar einskild ordning skal gå i balanse på lang sikt inkludert eventuelle tapsfond GIEK ÅRSRAPPORT

20 Garantiar og ordningar GIEK tilbyr fleire typar garantier som møter behova i ulike typar transaksjonar. Garantiar blir utferda under ei bestemt ordning og bind dermed opp ein del av ramma som Stortinget har fastsett for den aktuelle ordninga. Garantiane Garantien 1 inneber at staten, ved GIEK, overtek risikoen i eit lån eller annan finansiell transaksjon. GIEKs hovudformål er å utferde garantiar som fremjar eksport. Garantiane blir rekna i norske kroner. GIEK tilbyr følgjande typar av garantiar: Långivargaranti sikrar kjøparen lån i samband med ein eksportkontrakt. Garantien blir stilt for 2-10 år. For skip maksimalt 12 år, og for prosjekt innanfor fornybar energi samt drikkevass- og avløpsprosjekt 18 år. Leverandørkredittgaranti sikrar at eksportøren får betaling ved kredittsal til ein utanlandsk kjøpar.. Kontraktsgaranti sikrar at eksportøren ikkje lir eit tap i produksjonsperioden som følgje av at utanlandsk kjøpar ikkje oppfyller kontrakten. Investeringsgaranti sikrar investor mot tap i land med høg politisk risiko. Bondgaranti sikrar den utanlandske kjøparen mot tap dersom den norske eksportøren ikkje overheld sitt tilbod, forskotsbetalinga er tapt eller eksportøren ikkje gjennomfører leveransen. Remburs sikrar pengeoverføringa mellom kjøpars og eksportørs bank. Byggelånsgaranti ssikrar lån til norsk verft ved bygging av nye skip. Kraftgaranti garanterer betaling i samband med større kontraktar for kjøp eller sal av kraft. Anbodsgaranti dekkjer tap dersom eit føretak taper eit anbod på eit bistandsfinansiert prosjekt. Garantiordningane GIEK har fire hovudordningar for Nærings- og fiskeridepartementet: alminneleg garantiordning, u-landsordninga, byggelånsordninga og kraftgarantiordninga (figur 1). Kvar ordning har eit klart definert formål med eigne kriterium og ei øvre ramme for totalsummen av alle garantiane under ordninga. Ordningane skal fremje norsk eksport (med unnatak av kraft- og byggelånsordningane) og er underlagde norske lover og reglar og internasjonale avtalar. GIEK forvaltar i tillegg ei anbodsgarantiordning på vegner av Norfund. Ordningane skal gå i balanse på lang sikt. Alminneleg garantiordning er GIEKs største og mest brukte ordning med ei ramme på 145 milliardar kroner i Ordninga hadde òg den høgste rammeutnyttinga. Långivargaranti er den viktigaste typen garanti som blir utferda under ordninga, men dei fleste andre typar garanti finst også her. Formålet med ordninga er å fremje norsk eksport innan alle bransjar. Leverandørindustrien til olje og gass var største brukar av ordninga, med 86 prosent av garantiansvaret. U-landsordninga kan nyttast dersom eksporten er utviklingsfremjande for eit fattig land, og transaksjonen inneheld for høg risiko for den alminnelege garantiordninga. Ordninga har ei ramme på 3,15 milliardar kroner, men skil seg ut frå de andre ordningane ved at ramma til ei kvar tid svarar til sju gonger grunnfondet. Det er GIEK sjølv som avgjer om ein garanti skal utferdast under den alminnelege eller under u-landsordninga. Det har vore noko aukande behov for ordninga i Dei fleste typar garantiar kan utferdast under denne ordninga. Byggelånsordninga bidreg til å sikre banklån til skipsbygging ved norske verft. Det er ikkje eit krav om at skipet skal eksporterast. Berre byggelånsgaranti kan utferdast under ordninga. Ramma var fem milliardar kroner i GIEK har endra ordbruken frå tilsegn til tilbod om garanti, frå polise til garanti, og dessutan bytta ut omgrepet erstatningsutbetaling med utbetaling under garantien. 20 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

21 Garantiar og ordningar Kraftgarantiordninga skal bidra til å gi norsk industri langsiktige kraftkjøpsavtalar. Berre kraftgaranti kan utferdast under ordninga. Ingen slike garantiar er utferda sidan ordningane vart oppretta, men det at ho eksisterer bidreg også indirekte til at industrien oppnår gunstige kraftavtalar i marknaden. Fleire langsiktige kraftavtalar vil måtte fornyast mot slutten av dette tiåret, og vil kunne gi etterspurnad for garantiar under ordninga. Anbodsgarantiordninga gir ein norsk leverandør refusjon for utlegg i samband med anbod på bistandsprosjekt i utviklingsland. Ordninga blir forvalta på vegner av Norfund. Evaluering av effekten av GIEK Analysebyrået Menon Business Economics viser i ein rapport frå juni 2014 at GIEK gjennomførte sitt samfunnsoppdrag i tråd med føringane frå Regjeringa. Det vart rekna at eksportkontraktar verd minst 22,5 milliardar kroner ikkje ville vorte inngått i 2012 utan garantiane frå GIEK. Brukarane av tenestene frå GIEK og underleverandørane deira sysselsette til saman arbeidstakarar. Om lag norske arbeidsplassar ville ifølgje rapporten ha falle bort i 2012 utan garantiane frå GIEK (figur 1). I tillegg administrerer GIEK nokre eldre garantiordningar som er under avvikling. GIEK er sekretariat for Beredskapsordninga for Statleg Varekrigsforsikring (BSV). Det blir utarbeidd eigne rapporter om anbodsgarantiordninga og BSV til høvesvis Norfund og NFD. Vest-Agder Møre og Romsdal Rogaland Akershus 827 Hordaland Oslo 262 Buskerud 530 Østfold 357 Sør-Trøndelag 253 Telemark 162 Sogn og Fjordane 166 Vestfold 157 Nordland 76 Aust-Agder 52 Nord-Trøndelag 34 Finnmark 32 Oppland 5 Troms 9 Hedmark 2 Figur 1: Arbeidsplassar som ville ha falle bort utan garantiane frå GIEK i Kjelde: Menon GIEK ÅRSRAPPORT

22 Tittel Fornybar energi garantiene garantiane bidrar bidreg til til vekst GIEK utferda i 2014 ein garanti på euro knytt til ingeniørtenester frå det norske selskapet Seatower til bygginga av ein meteorologistasjon utanfor Normandie i Frankrike. Kjøparane er eit konsortium av dei tre energiselskapa DONG Energy, EDF EN og WPD Offshore. Dei tre aktørane skal bygge ein gigantisk vindpark utanfor Normandie, og meteorologistasjonen er eit første steg i form av vindmålingar i området. Kontrakten er med på å kvalifisere Seatowers teknologi til vidare bruk i prosjektet, når vindmøllene skal byggast. I prosjektet vil Seatower få ei fullskalauttesting av sin eigenutvikla teknologi for fundamentering av vindmøller på havbotnen. Teknologien er utvikla sidan 2008, då selskapet vart etablert, med støtte frå Noregs Forskingsråd. Investeringa i meteorologistasjonen vil vere i underkant av 10 millionar euro, av dette utgjer fundamentet om lag 85 prosent. Garantien frå GIEK skal dekkje eventuelle kostnadsoverskridingar knytt til leveransen frå Seatower. Det er veldig kapitalkrevjande å vinne kontraktar i utlandet, så det at GIEK stiller opp er eit løft for bransjen. Kapital er den største bremsen for at fornybar sektor i Noreg skal vekse dei neste åra. GIEK bidreg til utvikling av bransjen ved at kapital ikkje blir bunden opp i banken som garanti, men heller kan brukast som arbeidskapital, seier Peter Karal, adm. dir. i Seatower. Utan garanti frå GIEK ville Seatower vore nøydd til å setje inn garantisummen som kontantinnskot i banken, noko som ville vore ei stor belasting for selskapet, ifølgje Karal. Sakshandsaminga i GIEK var ei god oppleving. Sakshandsamarane var kunnskapsrike og ubyråkratiske. Adm. dir. Peter Karal Seatower 22 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

23 Aktivitetar og resultat i året Summen av uteståande ansvar og tilbod om garanti for alle ordningar for 2014 var 130 milliardar kroner 2. For alminneleg garantiordning var rammeutnyttinga på 87 prosent ved årsskiftet. Dette er høgste prosentvise rammeutnyttinga på over tre år. GIEK følgjer rammeutnyttinga løpande for å hindre at garantiar må nektast på grunn av manglande kapasitet under ramma. I tredje tertial var summen av forpliktande tilbod om garanti det høgste på over tre år (40,2 milliardar kroner). Leverandørindustrien til olje og gass er det dominerande segmentet i GIEK med 86 prosent av uteståande ansvar ved slutten av Talet på garantiar er jamnare fordelt mellom dei ulike industriane, men olje og gass er framleis størst med 50 prosent av garantiane (229 av 458). Rammer, garantiar og tilbod, samla per Nye søknadar MRD NOK MRD. KRONER TAL 0 T1-12 T2-12 T3-12 T1-13 T2-13 T3-13 T1-14 T2-14 T T1-12 T2-12 T3-12 T1-13 T2-13 T3-13 T1-14 T2-14 T Garantiporteføljen Tilbod om garanti Ramme Mrd. kroner Talet på saker Figur 2: Samla garantiar, tilbod og rammer for hovudordningane i , tertialvis. Veksten i tredje tertial 2014 kjem i hovudsak av utviklinga i dollarkursen. Figur 3: Talet på mottekne søknadar har heldt seg stabilt gjennom 2014 (linja) medan samla sum i kroner har gått ned (stolpane). Figuren viser utviklinga mellom tertiala. Næringsfordelinga i porteføljen etter OECD-kategoriane(tal i mrd. kroner) 88,4 mrd. kroner. Uteståande ansvar per fordelt på næring og produktkode 85,8 % 75,89 Olje og gass 5,4 % 4,74 Energi 5,1 % 4,47 Skipsfart 2,3 % 2,02 Industri 0,5 % 0,43 Vatn, avløp og renovasjon 0,3 % 0,28 Fiske 0,2 % 0,21 Anna 0,2 % 0,20 N/A 0,1 % 0,11 Finansielle tenester 0,1 % 0,05 Gruve 458 Talet på garantiar per fordelt på næringsog produktkode 229 Olje og gass 111 Energi 47 Skipsfart 22 Finansielle tenester 14 Vatn, avløp og renovasjon 13 Fiske 10 Anna 7 N/A 4 Industri 1 Gruve Figur 4: Einskilde store garantiar innan olje og gass gjer at garantiansvaret målt i kroner blir dominert av denne sektoren. Tel ein sakene utan omsyn til storleik, er bransjefordelinga noko meir spreidd. (Re-forsikring av GIEK Kredittforsikring AS kjem i tillegg). 2 Inkludert re-forsikring av GIEK Kredittforsikring AS på 0,9 milliardar kroner og unytta rammeavtal for bonds GIEK ÅRSRAPPORT

24 Aktivitetar og resultat i året Mål 1: Bidra til eksportkontraktar gjennom å gi eit konkurransedyktig eksportgarantitilbod og vere eit supplement til marknaden I løpet av 2014 bidrog GIEK til eksportkontraktar til ein verdi av 28,5 milliardar kroner 3. Styret vurderer det slik at garantitilboda frå GIEK både er konkurransedyktige og eit supplement til den private finansieringsmarknaden Uteståande ansvar under alminneleg garantiordning Anna industri Både GIEK sine brukarar innan annan fastlandsindustri og dei utanlandske kundane deira kjem frå eit stort mangfald av bransjar. Desse garantiane er for det meste for mindre beløp enn innan offshore og shipping, og denne kundegruppa etterspør særleg mange rembursar (garanti som gjev trygg betalingsformidling mellom kjøparar og seljarar). Talet på søknadar auka i 2014 samanlikna med Små verksemder med små eksportkontraktar tenderer til å nytte GIEK i relativ liten grad. Derfor har GIEK og Eksportkreditt Norge utvikla ei forenkla finansieringsløysing for slike eksportørar. MILL NOK des Nye garantiar Valuta Nedtrapping og førtidsinnfriingar des Når det gjeld marknader, observerte GIEK ei aukande interesse for Sør-Aust-Asia generelt og Myanmar spesielt. GIEK arbeidde med fleire konkrete saker i 2014 og utferda fleire garantitilbod retta mot dette området. Fornybar energi Fornybar energi er eit område i vekst og eit prioritert område for GIEK. Eit eige team jobbar særskilt med å fremje prosjekt innan fornybar energi. GIEK sikrar eit godt og tilpassa eksportfinansieringstilbod i tråd med internasjonalt regelverk. Figur 5: Uteståande ansvar ved årsskiftet, saman med endring gjennom året i form av nytt garantiansvar, ein negativ valutaeffekt, og sum av nedtrapping og førtidige innfriingar. Summen er uteståande ansvar ved slutten av (Utan re-forsikring av GIEK Kredittforsikring AS). Shipping og offshore Hovuddelen av uteståande ansvar ligg i olje og gass, samt maritim sektor med 76 milliardar kroner tilsvarande 86 prosent av porteføljen. Figur 6 viser eksponeringa innanfor olje og gass fordelt på typar fartøy, riggar mv. Eksponeringa innanfor olje og gass fordelt på typar fartøy 21,1 % Drill ship 16,2 % Oljeselskap med meir 15,7 % Construction vessel 12,3 % Platform supply vessel 12,0 % Anchor handling tug/supply 9,7 % Semisubmersible 5,6 % Seismographic research vessel 3,1 % Floating production/ storage vessel 3,1 % Jackup 0,6 % Well intervention vessel 0,3 % Accomodation unit 0,2 % Floating storage vessel gas 0,1 % Chemical tanker 0,0 % Drill units Marknaden er venta å vekse monaleg dei neste åra. Innan solenergi har prisfall på utstyret vore med på å redusere kostnadsnivået kraftig. Solenergi er no konkurransedyktig samanlikna med energi produsert av fossile kjelder i fleire delar av verda. Bidraget frå den norske maritime klynga til prosjekter innan offshore vind er venta å auke framover i lys av fallande aktivitet innan olje og gass. Dei norske utstyrsleverandørane innan vasskraft som har ein relativt liten del av den globale marknaden, opplever framleis hard konkurranse med store internasjonale aktørar. Nokre av de norske aktørane har difor inngått strategiske alliansar med utanlandske partnarar. Det internasjonale eksportfinansieringsregelverket opnar for å gi prosjekt innan fornybar industri noko gunstigare finansieringsvilkår enn anna industri. Det kan vere lengre nedbetalingstider på låna, etter ei konkret vurdering av det einskilde prosjektet. GIEK er generelt villig til å strekkje seg lenger i prosjekt innan fornybar energi, under føresetnad av at risikoen blir sett som forsvarleg. GIEK deltek i fleire fora som er relevante for å marknadsføre garantitilboda frå GIEK, og har eit tett samarbeid med bransjeorganisasjonen Intpow. Figur 6: Fordelinga på type fartøy/rigg mv. i prosent av det uteståande ansvaret på 76 milliardar kroner innan olje og gass per 31. desember Summen av dei totale eksportkontraktane som GIEK har finansiert delar av. 24 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

25 Aktivitetar og resultat i året GIEK utferda i 2014 garantiar i samband med finansiering av to mannskapsbåtar bygde ved verftet Fjellstrand AS tinga av danske WMO Shipping Company AS. Fartøya blir brukte som transport- og servicebåtar for vindmøller til havs. Vidare støtta GIEK med garantiar for leveransar frå Seaproof Solutions AS av kabelvern til Dong Energy Wind Power AS sitt prosjekt Borkum Riffgrund 1 og Seatower AS sin leveranse i samband med bygging av ein meteorologistasjon i den engelske kanalen. Fundamenteringskonseptet er tenkt å bli nytta i ein vindpark som Electricité de France planlegg å byggje same stad. GIEK stilte bondgarantiar under rammeavtalar på vegner av norske kabelprodusentar og utstyrsleverandørar innan vasskraft. For 2015 er det venta fleire utferda garantiar for fartøysfinansieringar til offshore vind, og nokre stor- og småskala solkraftprosjekt i framveksande marknader. Garantiordninga for investeringar i og eksport til utviklingsland (u-landsordninga) U-landsordninga kan nyttast dersom eksporten er utviklingsfremjande for eit fattig land, og transaksjonen inneheld for høg risiko for den alminnelege garantiordninga. Det vart gitt nye tilbod om garanti på til saman 1,05 milliardar kroner under u-landsordninga i 2014, hovudsakleg innan energi. Ordninga er også nytta til å halde oppe løpande leveransar av fisk til kjøparar i Ukraina. Uteståande ansvar var ved slutten av året 477 millionar kroner. Det har vore auke i søknadar og førespurnader som svært sannsynleg vil falle inn under ordninga. Somme av desse søknadane er for større garantisummar. Norsk interesse GIEK skal fremje norsk eksport og norske investeringar i utlandet. Til vanleg garanterer GIEK for kontraktar der det som blir eksportert er norskprodusert. I høve til GIEKs vedtekter 3.1. har GIEK eit utvida høve til å utferde garantiar i saker som fell utanfor dei vanlege vilkåra for eksportgaranti, men der ein likevel må rekna at finansieringa av eksporttransaksjonen fremjar norsk interesse i vesentleg grad. Mål 2: Medverke til at byggelån blir oppnådd på forretningsmessige vilkår GIEK skal medverke til at norske skipsverft og offshoreverkstader oppnår byggelån. GIEK bidreg til å sikre auka aktivitet gjennom å gi eit tilbod av byggelånsgarantiar. Styret vurderer at målsettinga med ordninga er oppnådd. Garantiordninga for byggelån GIEK kan stille garantiar for byggelån frå bankar til verft i Noreg for inntil 50 prosent, på like vilkår med finansinstitusjon eller bank. På denne måten kan GIEK bidra til at norske verft får dei nødvendige byggelåna og dermed kontraktar om bygging av skip. Det kom inn fire søknadar og vart gitt tilbod om fem nye garantiar i Nytt garantiansvar i 2014 var på 719 millionar kroner og samla garantiansvar ved utgangen av 2014 utgjer 519 millionar kroner. Det har dei seinare årene vist seg å vere moderat etterspurnad etter byggelånsgarantiar. Mål 3: Medverke til at langsiktige kraftavtalar blir inngått på forretningsmessige vilkår GIEK skal medverke til at aktørane på kraftmarknaden kan inngå langsiktige kraftavtalar på forretningsmessige vilkår gjennom å gi eit tilbod av garantiar for kraftavtalar. GIEK har sidan oppstarten marknadsført ordninga til moglege brukarar i kraftmarknaden. GIEK vurderer det slik at fråværet av etterspurnad etter garantiar ikkje kjem av mangelfull kjennskap til ordninga, men at potensielle brukarar så langt ikkje har hatt behov for risikoavlasting frå GIEK for å oppnå avtalar på forretningsmessige vilkår. Styret vurderer at målsettinga med ordninga er oppnådd. Garantiordninga for kraftkjøp til kraftintensiv industri Garantiar kan stillast overfor kraftseljar eller overfor finansinstitusjonar som finansierer kraftkjøpet. Ordninga omfattar berre kraftintensiv industri innan visse næringar, som har eit årleg kraftforbruk på minst 10 GWh. Ein kraftavtale må vare minst sju og maksimum 25 år for å kunne bli omfatta av ordninga. Kraftkrevjande industri har lang planleggingshorisont og er i gang med å vurdere moglege forsyningsløysingar til sine industrianlegg etter at eksisterande kraftavtalar tek slutt rundt GIEK ÅRSRAPPORT

26 Aktivitetar og resultat i året Mål 4: Vere fagleg rådgivar med god kompetanse GIEK skal vere NFDs fagorgan i garanti- og andre relevante eksportpolitiske spørsmål. GIEK skal ha kompetanse og kapasitet til å gi råd og følgje opp forhandlingane om nye internasjonale reglar for offentleg støtta eksportkredittar (IWG). I tillegg skal GIEK hjelpe NFD i OECDs eksportkreditt-grupper og delta i Parisklubben med Utanriksdepartementet. Styret meiner at GIEK fyller si rolle som fagleg rådgivar med god kompetanse. Styret har lagt vekt på at GIEK held god kontakt med finansinstitusjonar, næringsliv, verkemiddelapparat og internasjonale organisasjonar. Dette er viktig for å ta vare på norske interesser og vere ein god medspelar for departementet. Mål 5: GIEK skal oppfylle kravet om at kvar einskild ordning skal gå i balanse på lang sikt inkludert eventuelle tapsfond Risikotoleransen for Nærings- og fiskeridepartementet knytt til GIEKs ordningar er i hovudsak skildra gjennom kravet om at garantiordningane skal gå i balanse på lang sikt (Vedtektene 1-7). Balanse er definert i vedtektene 2-1: med balanse for de ulike garantiordningene menes at det skal oppnås balanse mellom premier, gjenvinninger, finansinntekter og statlig tilskudd til tapsdekning på den ene siden og administrasjonskostnader, finanskostnader og erstatningsutbetalinger på den andre siden. Regnskap for den enkelte garantiordning benyttes til å måle oppfyllelsen av balansekravet. Overføringer av kapital fra GIEK til statskassen skal synliggjøres i regnskapene for de ulike garantiordningene. Styret vurderer at risikoen for at garantiordningane ikkje vil gå i balanse på lang sikt er akseptabel. Strategiske utfordringar og satsingsområde Oppfølging av risiko GIEK har prioritert arbeidet med risikooppfølging i God oppfølging og handtering av risiko er vesentleg for GIEKs forvalting av garantiordningane og vil framleis ha stor merksemd. Styret er nøgd med arbeidet administrasjonen har gjort for å sikre høg kvalitet i kredittvurderingsarbeidet og oppfølginga av risikoen i porteføljen. Styret omtalar dette under punkt VI.2.1 Årsmelding frå styret og i den separate risikorapporten. Styret er vidare nøgd med arbeidet for å nå GIEKs mål for 2014 og viser til den separate risikorapporten for omtale av risiko for ikkje å nå måla. Samarbeid med Eksportkreditt Norge AS Styret er nøgd med samarbeidet med Eksportkreditt Norge AS og viser til omtalen av nye felles løysingar for næringslivet som eit konkret døme på at arbeidet har gitt resultat. Felles eksportørerklæring og samarbeid innan samfunnsansvar og miljø (CSR) hos GIEK og Eksportkreditt Norge: GIEK og Eksportkreditt Norge har innført ei felles eksportørerklæring, samstundes som GIEK gjer vurderingar knytt til CSR og miljø på vegner av begge institusjonar. Dette sparar både kundane og finansieringsinstitusjonane for arbeid. Felles finansieringsordning for små og mellomstore kontraktar i GIEK og Eksportkreditt Norge Søkarar vil berre måtte forhalde seg til eitt felles søknadsskjema, eitt felles tilbod og forenkla dokumentasjon. Ordninga blir spesielt marknadsført overfor SMB. 26 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

27 Aktivitetar og resultat i året Kjennskap til garantitilbod Kva eksportørar bruker GIEK mest? Det meste av GIEKs garantiansvar er knytt til eksport av kapitalvarer (varer som yter tenester over eit lengre tidsrom), særleg fartøy og utstyr til fartøy og riggar. 120 Dei største eksportørane av kapitalvarer brukte GIEK mest 300 Ein ny rapport 4 har funne at to tredjedelar av kapitalvareeksporten i 2014 var frå 27 store bedrifter, og med kontraktar på over éin milliard kroner kvar. GIEK vart i stor grad nytta hos desse største eksportørane. Det er viktig for GIEK at dei største eksportørane i landet ser garantitilbodet som relevant for å auke si internasjonale konkurransekraft. Hos dei minste eksportørane er bildet motsett: to milliardar kroner i eksport i 2014 fordelte seg på små kontraktar mellom 0,5 30 millionar kroner, av desse nytta få eksportørar GIEK. Bruken av GIEK går dermed ned med storleiken på kontrakten og bedrifta. GIEK og Eksportkreditt Norge lanserte ei forenkla finansieringsløysing for nett små og mellomstore kontraktar. Ordninga blir marknadsført spesielt mot småbedrifter i heile landet i Mange små bedrifter er alt underleverandørar til dei store eksportørane, og nyt dermed indirekte godt av garantiane frå GIEK. Fleire av disse underleverandørane vil måtte omstille seg og søke nye marknader framover, også i utlandet, og vil bli aktuelle for den nye finansieringsløysinga. EKSPORT (MRD NOK) , Over 1000 KONTRAKTSTORLEIK (MRD NOK) Eksportørar som ikkje bruker GIEK Eksportørar som bruker GIEK Talet på eksportørar TALET PÅ EKSPORTØRAR 4 GIEKs andel av norsk kapitalvareeksport: Hvordan speiler GIEKs garantier den norske kapitalvareeksporten? MENON-publikasjon nummer 6/2015 av Lisbeth Iversen Flateland og Sveinung Fjose. Rapporten vart bestilt av GIEK. GIEK ÅRSRAPPORT

28 Tittel Nevion Fornybar gir britiske energi sjåarar Premier garantiene League bidrar til vekst Sandefjord-baserte Nevion Europe har brukt GIEKs garanti for å sikre eksportkontrakt for sal av kringkastingsutstyr til mediekonsernet ADI UK i Storbritannia. Kablane frå Nevion skal brukast til kringkasting av sportshendingar, inkludert Premier League, til britiske sjåarar. Vi prøver medvite å bruke finansieringsmodellen GIEK og Eksportkreditt tilbyr, som eit konkurransefortrinn. Heile eksportindustrien treng salsargument, og det kan snu avtalar å leggje ei god finansieringsløysing på bordet. Vi vann ADI som kunde på grunn av dette, seier Petter Kvaal Djupvik, chief operating officer i Nevion. I løpet av 2014 og 2013 har GIEK utferda tre garantiar på til saman 1,15 millionar britiske pund for tre transaksjonar mellom Nevion og ADI UK. Nevion har primært kundar innanfor kringkasting og telekommunikasjon, og tilbyr løysingar for både direkte overføring av levende bilete (point-to-point) og for transport av levende bilete i større nettverkssystem. Nevion vart etablert gjennom samanslåinga av Network Electronics og Video Products Group (VPG) i Selskapet har i dag lokale kontor i Los Angeles, UK, Dubai, Beijing og Singapore. Vi prøver medvite å bruke finansieringsmodellen GIEK og Eksportkreditt tilbyr, som eit konkurransefortrinn. COO Petter Kvaal Djupvik Nevion Europe 28 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

29 Årsrekneskap Garantiinstituttet for eksportkreditt (GIEK) leverer to rekneskapar. Administrasjonsrekneskapen viser økonomien driftsorganisasjonen til GIEK. Årsrekneskap for garantiordningane (fondsrekneskapen) viser inntekter og kostnader i dei ulike garantiordningane. Stortinget fastset ei ramme for administrasjonskostnadene til GIEK som blir løyvd over budsjettkapittel 2460 i statsbudsjettet, medan totalrammene for nye og gamle tilbod om garanti og garantiansvar i 2014 under garantiordningane blir gitt i verbalvedtak. GIEKs administrasjon Medarbeidarane i GIEK er tilsett i GIEKs administrasjon, som forvaltar og administrerer garantiordningane. Garantiordningane har ingen tilsette. Alle tenester blir leverte frå GIEKs administrasjon og belasta den einskilde garantiordninga etter ein førehandsdefinert fordelingsnøkkel. Administrasjonsutgiftene til GIEK blir nettobudsjettert. Administrasjonsrekneskapen blir ført etter kontantprinsippet og inngår i statsbudsjettet og statsrekneskapen. Garantiordningane Fondsrekneskapen omfattar alle garantiordningane under GIEK. Garantiordningane blir rekneskapsførte kvar for seg, men omtala samla. Garantiordningane blir førte etter prinsippa i rekneskapslova så langt det passar. Rekneskapen følgjer som hovudregel periodiseringsprinsippet med unnatak av nokre resultatposter som er bokført etter kontantprinsippet. Ved utrekning av individuelle og gruppevise avsetningar følgjer ein prinsippa i utlånsforskrifta (forskrift av nr. 1740). Det er utarbeidd eigne retningslinjer for avsetjing for tap på garantiar og erstatningsfordringar. Prinsippa for rekneskapsføring går fram av prinsippnoten i fondsrekneskapen. Stortinget Vedtek budsjettet Nærings- og fiskeridepartementet Resultatkrav Garantirammer GIEKs administrasjon Inntekter Adm. utgifter Garantiordningane Premie/gebyr Kunde GIEK ÅRSRAPPORT

30 Årsrekneskap Årsmelding frå styret Garantiinstituttet for eksportkreditt (GIEK) er ei forvaltingsbedrift under Nærings- og fiskeridepartementet (NFD) og lokalisert i Dronning Mauds gate 15 i Oslo. Hovudformålet med GIEK er å fremje norsk eksport gjennom å utferde garantiar på vegner av staten. GIEK garanterer primært overfor Eksportkreditt Norge AS og kommersielle bankar. Garantiane kan stillast der det blir levert norske varer eller ytt tenester til utlandet, eller der ein eksporttransaksjon på anna vis fremjar norsk verdiskaping. Oversikt over utviklinga I 2014 vart det utferda 163 nye garantiar på totalt 21,4 milliardar kroner. I første og andre tertial vart mange lån refinansierte i obligasjonsmarknaden, noko som førte til ekstraordinære innfriingar av garantiar på 16,5 milliardar kroner. I tredje tertial var det lite førtidsinnfriingar, og auken i storleiken på porteføljen kom i stor grad av svakare kronekurs. Totalt vart garantiar for 18,3 milliardar kroner innfridde i I løpet av året bidrog GIEK til eksportkontraktar til ein verdi av 28,5 milliardar kroner. Tre einskildgarantiar vart utferda på over 1 milliard kroner kvar, medan 136 garantiar vart utferda med eit ansvar under 200 millionar kroner. GIEK har i snitt garantert for 51 prosent av kontraktsummane. Åtte av dei ti største nye garantiane er knytt til olje- og gassverksemd. Bransjefordelinga i GIEKs garantiportefølje reflekterer den samla norske eksporten av kapitalvarer, som er dominert av offshore olje- og gassindustri. Oljeselskapa kutta i leiting og i produksjonsbudsjetta gjennom heile 2014 på grunn av eit høgt kostnadsnivå, ein trend som styrkte seg med fallande oljepris. Utryggleiken for næringa auka i tredje tertial. GIEK ventar difor færre søknadar i samband med nybygg innanfor olje og gass i Styret vurderer at GIEKs eksponering i offshoreporteføljen er forsvarleg sikra med pant på tidspunktet for garantiutferding. Styret påpeiker at det er stor utryggleik i marknaden og at tap har blitt mykje meir sannsynleg det siste året. Styret har hatt særleg merksemd på antikorrupsjonsarbeid i 2014, under dette gjennomgang av GIEKs rutinar og praktisering av desse. GIEKs antikorrupsjonsarbeid er basert på norsk lov (straffelova 276 a c) og OECDs Recommendation on Bribery and Officially Supported Export Credits frå GIEK hentar inn Eksporterklæring og Korrupsjonserklæring frå kundane og gjer når det er behov for det særskilte undersøkingar i einskildsaker. Styret er opptekne av at søknadsprosessen ved GIEK er så effektiv som mogleg for kundane. I mange saker er Eksportkreditt Norge AS den viktigaste långivaren samstundes som GIEK er den viktigaste garantisten. Dei to institusjonane lanserte difor i 2014 ein felles søknad (i staden for tidlegare to) om lån og garanti for kontraktar under 100 millionar kroner, og denne blir marknadsført spesielt mot små og mellomstore bedrifter. GIEKs organisasjon og portefølje har vakse i fleire år. I 2014 har GIEK heldt fram med å utvikle rutinar og system for å følgje opp utferda garantiar og porteføljen som heilskap. GIEK gjennomførte dessutan i 2014 eit organisasjonsprosjekt og innførte ein ny organisasjonsmodell 1. desember. Målet er ei større kontaktflate med eksisterande og nye kundar, og dedisert støttekapasitet til å handtere løpande garantisaker. Gjennom den nye organiseringa er det teke høgd for beredskap for auka misleghald i olje- og gassektoren. GIEK har no tre garantiavdelingar i ein matriseorganisasjon. 30 GIEK ÅRSRAPPORT 2014

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard.

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. Årsrapport 2014 Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantier gir konkurransedyktig finansiering til utenlandske importører

Detaljer

Finansiering av store prosjekter Elizabeth Lee Marinelli Director of Credit and Risk Management

Finansiering av store prosjekter Elizabeth Lee Marinelli Director of Credit and Risk Management Finansiering av store prosjekter Elizabeth Lee Marinelli Director of Credit and Risk Management Agenda: 1. Litt om min bakgrunn 2. Slik jobber GIEK 3. Store prosjekter 4. Produkter og søknadsprosessen

Detaljer

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard.

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. Årsrapport 2014 Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantier gir konkurransedyktig finansiering til utenlandske importører

Detaljer

Årsrapport 2014. Til Nærings- og fiskeridepartementet

Årsrapport 2014. Til Nærings- og fiskeridepartementet Årsrapport 2014 Til Nærings- og fiskeridepartementet Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantier gir konkurransedyktig

Detaljer

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard.

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. Årsrapport 2014 Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantier gir konkurransedyktig finansiering til utenlandske importører

Detaljer

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard.

Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. Årsrapport 2014 Norske eksportører speiler Norge som samfunn: innovative, produktive, endringsvillige. Men konkurransen er hard. GIEKs garantier gir konkurransedyktig finansiering til utenlandske importører

Detaljer

Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter

Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter Øyvind Ajer, GIEK Ivar Slengesol, Eksportkreditt Norge AS Bryne, 29. mai 2016 Sett inn video Eksportfinansiering: et salgsverktøy for norske

Detaljer

Finansiering av vindkraftprosjekter. Windcluster Mid-Norway, Verdal 18. april 2013 Cecilie Hjorth

Finansiering av vindkraftprosjekter. Windcluster Mid-Norway, Verdal 18. april 2013 Cecilie Hjorth Finansiering av vindkraftprosjekter Windcluster Mid-Norway, Verdal 18. april 2013 Cecilie Hjorth 2 GIEK fremmer norsk eksport GIEK skal fremme norsk eksport og investeringer i utlandet gjennom å stille

Detaljer

Eksportfinansiering som verktøy for å vinne din neste kontrakt i et krevende marked

Eksportfinansiering som verktøy for å vinne din neste kontrakt i et krevende marked Eksportfinansiering som verktøy for å vinne din neste kontrakt i et krevende marked Trondheim 28. august 2014 Hanne Beate Høiby, seksjonsleder industri og energi, GIEK Ivar Slengesol, utlånsdirektør, industri

Detaljer

Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter

Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter Eksportfinansiering som salgsargument for å sikre nye kontrakter Ivar Slengesol, Eksportkreditt Norge Ute Borghardt Fosså, GIEK Oslo, 23. september 2015 Eksportfinansiering: et salgsverktøy for norske

Detaljer

Innhold. Garantier for eksportkreditt: stabil utvikling på et høyt nivå 3 Fondsregnskap 6

Innhold. Garantier for eksportkreditt: stabil utvikling på et høyt nivå 3 Fondsregnskap 6 1. tertial 2014 Innhold Garantier for eksportkreditt: stabil utvikling på et høyt nivå 3 Fondsregnskap 6 2 Garantier for eksportkreditt: Stabil utvikling på et høyt nivå Summen av poliser og tilsagn 1

Detaljer

Kunnskapsbaserte næringsklyngjer

Kunnskapsbaserte næringsklyngjer Bergensregionen Kunnskapsbaserte næringsklyngjer Bergensregionen har sterke kunnskapsmiljø og utviklingsaktørar innan dei prioriterte næringane i regionen: ENERGI: Olje, gass og fornybar energi MARITIME

Detaljer

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge. Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.no 09viktige resultat Design og layout: Creuna Foto: Bjørn Jørgensen/Samfoto

Detaljer

Søknad om Anbodsgaranti

Søknad om Anbodsgaranti Søknad om Anbodsgaranti (For GIEK) Aktørnr. (Garantimottakar) Garantinummer I samsvar med EØS-avtala artikkel 61 (1) er den som mottek middel under anbodsgarantiordninga pålagd å gi opplysningar om all

Detaljer

Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter

Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter Enklere, raskere, billigere! Webinar med INTPOW 21. januar 2015 Eksportfinansiering: et salgsverktøy for norske eksportbedrifter NFDs oppdragsbrev:

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB)

Barnevern 2012. Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Barnevern 2012 Tall fra Statistisk Sentralbyrå (SSB) Fleire barn under omsorg I 2012 mottok 53 200 barn og unge i alderen 0-22 år tiltak frå barnevernet, dette er ein svak vekst på 2 prosent frå 2011,

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer

STIFTINGSPROTOKOLL FOR. Helse Vest Innkjøp HF

STIFTINGSPROTOKOLL FOR. Helse Vest Innkjøp HF 3. mars 2015 STIFTINGSPROTOKOLL FOR Helse Vest Innkjøp HF Styret i Helse Vest RHF vedtok i sak 26/2015 å stifte Helse Vest Innkjøp HF som eit helseføretak i medhald av lov om helseføretak av 15. juni 2001

Detaljer

INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSE VEST RHF

INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSE VEST RHF INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSE VEST RHF 1. Formål med instruksen Denne instruksen omhandlar rammene for administrerande direktør sitt arbeid og definerer ansvar, oppgåver, plikter og rettigheiter.

Detaljer

3. Regnskap for garantiordningene

3. Regnskap for garantiordningene 3. Regnskap for garantiordningene Andre tertial 2015 Innhold 1. Styrets vurdering av andre tertial 3 2. Rapportering på mål og prioriteringer 5 Mål for virksomheten 5 Prioriteringer i tildelingsbrevet

Detaljer

13. Sendetida på TV aukar

13. Sendetida på TV aukar Kulturstatistikk 2004 Radio og TV 3. Sendetida på TV aukar Dei siste fire åra ser det ut til at folk brukte mindre tid på radiolytting og fjernsynssjåing. Samstundes har sendetida i TV auka, medan sendetida

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

12. Færre besøk ved norske kinoar

12. Færre besøk ved norske kinoar Kulturstatistikk 004. Færre besøk ved norske kinoar I 004 rapporterte kinoane om millionar besøkjande. Dette er ein nedgang på litt over million eller om lag 8 prosent. Nedgangen kom sjølv om kinoane hadde

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE KAP. 1. FIRMA, KONTORKOMMUNE, FORMÅL 1-1 SpareBank 1 Søre Sunnmøre er skipa den 17. september 1853. Vedtektene vart godkjende første gongen ved høieste Resolution

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Deres ref Vår ref Dato 14/7196-7 23.12.2014

Deres ref Vår ref Dato 14/7196-7 23.12.2014 Garantiinstituttet for eksportkreditt Postboks 1763 Vika 0122 Oslo Deres ref Vår ref Dato 14/7196-7 23.12.2014 STATSBUDSJETTET 2015 TILDELINGSBREV 1. Innledning... 1 2. Regjeringens langsiktige mål og

Detaljer

Kven er vi, og kva gjer vi? Statleg økonomistyring

Kven er vi, og kva gjer vi? Statleg økonomistyring Bruk kreftene rett! Kven er vi, og kva gjer vi? Senter for statleg økonomistyring (SSØ) blei oppretta i 2004 for å ha eitt samla fagmiljø for statleg økonomistyring. SSØ har som oppgåve å styrkje den statlege

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Forenkla søknad om Eksportgaranti og -lån

Forenkla søknad om Eksportgaranti og -lån Forenkla søknad om Eksportgaranti og -lån Tøm skjema 1. Eksportør Føretaksnummer: Heimeside: Adresse: Postnr.: Stad: Ein kopi av siste årsrekneskap og -rapport er lagt ved. 2. Kjøpar/låntakar Firmanamn:

Detaljer

EKSTRAORDINÆRT ÅRSMØTE 2015

EKSTRAORDINÆRT ÅRSMØTE 2015 EKSTRAORDINÆRT ÅRSMØTE 2015 Det vert halde ekstraordinært årsmøte i Fitjar Kraftlag SA onsdag 16. desember kl. 19.00 i Fitjar Kultur- og Idrettsbygg, kultursalen. Registrering: Fitjar Kultur- og Idrettsbygg:

Detaljer

5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi

5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi Geir Martin Pilskog 5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi i næringslivet Informasjons- og kommunikasjonsteknologi (IKT) har dei siste 25 åra vorte teke i bruk av stendig fleire føretak. I mange land

Detaljer

Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020

Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020 VR-sak 4/13 Vedlegg Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020 Bakgrunn Interreg-programma er EU-finansierte samarbeidsprogram som gir midlar til prosjekt som fremjar sosial, økonomisk og

Detaljer

ORGANISERING AV NORSK PETROLEUMSVERKSEMD

ORGANISERING AV NORSK PETROLEUMSVERKSEMD 2 ORGANISERING AV NORSK PETROLEUMSVERKSEMD FAKTA 2010 17 Interessa for oljeleiting på den norske kontinentalsokkelen oppstod tidleg i 1960-åra. På den tida fanst det ingen norske oljeselskap, og svært

Detaljer

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Oktober 2014 Tittel: Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Dato: Oktober 2014 www.nokut.no Forord NOKUT har vore i kontinuerleg endring sidan

Detaljer

Vestlandet ein stor matprodusent

Vestlandet ein stor matprodusent Vestlandet ein stor matprodusent Halvparten av sjømatproduksjonen i Norge skjer på Vestlandet Hordaland Vestlandet 2001 Mill. kr % av landet Mill. kr % av landet Jordbruk 499 4,7 3 084 29,2 Fiske og fiskeoppdrett

Detaljer

Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter Enklere, raskere, billigere!

Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter Enklere, raskere, billigere! Eksportfinansiering som salgsverktøy for SMB bedrifter Enklere, raskere, billigere! Forum for teknologi og utviklingssamarbeid Tekna 7. mai 2015 Eksportfinansiering: et salgsverktøy for norske eksportbedrifter

Detaljer

REGLEMENT FOR FINANSFORVALTNING (REGLEMENT I H.T. FINANSFORSKRIFT GJELDANDE FRÅ 1. 7. 2010)

REGLEMENT FOR FINANSFORVALTNING (REGLEMENT I H.T. FINANSFORSKRIFT GJELDANDE FRÅ 1. 7. 2010) REGLEMENT FOR FINANSFORVALTNING (REGLEMENT I H.T. FINANSFORSKRIFT GJELDANDE FRÅ 1. 7. 2010) Første gang vedteke i kommunestyre 01.11.2010, PS80/10 Revidert versjon vedteke i kommunestyre 24.09.2012 Innhald:

Detaljer

FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL 2013

FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-27 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 24.05.2013 11.06.2013-12.06.2013 FINANSRAPPORT FOR 1. TERTIAL

Detaljer

Finansieringsløsninger for offshore vind og miljøteknologi. Florø, Måløy og Ålesund, 30. november og 1. desember 2010

Finansieringsløsninger for offshore vind og miljøteknologi. Florø, Måløy og Ålesund, 30. november og 1. desember 2010 Finansieringsløsninger for offshore vind og miljøteknologi Florø, Måløy og Ålesund, 30. november og 1. desember 2010 Eksportfinans Markedet Løsninger 2 EKSPORTFINANS LÅNEPORTEFØLJE INKLUDERER LÅN I 50

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2014 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank.

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank. MODALEN KOMMUNE Rådmannen Rådmannen er den øvste administrative leiaren i kommunen og skal førebu saker og sette i verk det som politikarane bestemmer. Alle saker og dokument som vert lagt fram til politisk

Detaljer

Søknad om Byggjelångaranti

Søknad om Byggjelångaranti Søknad om Byggjelångaranti (For GIEK) Aktørnr. seljar Gar.nr. 1. Garantisøkjar: Etableringsår: 2. Byggjeverft: Same som garantisøkjar: Telefon: Telefaks: Føretaksnr. (MÅ fyllast ut): Kopi av verftet sin

Detaljer

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning navn på profil/kortversjon NORSKE ARBEIDSTAKARAR MED BERRE GRUNNSKOLE BØR TA MEIR UTDANNING 1 Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning Årets Vox-barometer syner at tilsette med

Detaljer

FORSLAG TIL INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSEFØRETAK

FORSLAG TIL INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSEFØRETAK FORSLAG TIL INSTRUKS FOR ADMINISTRERANDE DIREKTØR I HELSEFØRETAK 1. Formål med instruksen Denne instruksen beskriv rammene for administrerande direktør sitt arbeid og omhandlar ansvar, oppgåver, plikter

Detaljer

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS S-200504339-4/135.3 RAMMEAVTALE og Som del av denne avtalen følgjer: Vedlegg l: Samarbeidavtale med spesifikasjon av tilskot. 1. Definisjonar Tenestar knytt til tilskot: Som nemnt i punkt 3.1 og vedlegg

Detaljer

14. Radio og TV. Liv Taule

14. Radio og TV. Liv Taule Kulturstatistikk Liv Taule 4. Det norske radio- og TV-landskapet har varierte programtilbod. Dei fleste kanalane sender no stort sett heile døgnet. Folk ser meir på TV og lyttar meir på radio. Radio- og

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/2106 Løpenr.: 18241/2015 Arkivkode: 150 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret Sakshandsamar: Gry Åsne Aksvik Forvalting av særavtalekraft

Detaljer

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE.

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. 1. GENERELT 1.1 Føremål Møre og Romsdal fylke har som mål å yte god service og vere tilgjengeleg for innbyggarane i fylke og for

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Krav ved godkjenning av lærebedrifter OPPLÆRINGSAVDELINGA Fagopplæringskontoret - OPPL AVD Notat Dato: 20.01.2015 Arkivsak: 2015/727-1 Saksbehandlar: aseloh Til: Yrkesopplæringsnemnda Frå: Fagopplæringssjefen Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Detaljer

10. Arkiv. Kulturstatistikk 2010 Statistiske analysar 127. Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke

10. Arkiv. Kulturstatistikk 2010 Statistiske analysar 127. Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke Kulturstatistikk 200 Statistiske analysar 27 0. Arkiv Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke Auke i lesesalbesøka ved dei statlege arkiva 0.. Nokre resultat Arkivverket består av Riskarkivet,

Detaljer

Med fleire bein å stå på.

Med fleire bein å stå på. Med fleire bein å stå på. Forventningar til den nye fylkesplanen Ulsteinvik 15.05.08 Magne Gurskevik Kleven Maritime Adm dir Ståle Rasmussen Avdeling Myklebust ca 130 tilsette Avdeling Kleven ca 215 tilsette

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2015 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

3. kvartal 2012 ÅR 12

3. kvartal 2012 ÅR 12 3. kvartal 2012 ÅR 12 Styrets sammenfatning, tredje kvartal 2012 I Regjeringens forslag til statsbudsjett for 2013, er det foreslått å øke rammen for GIEKs alminnelige garantiordning fra 120 til 135 mrd.

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

Universell utforming i anskaffingar. Innkjøpsrådgivar Torgeir Riksfjord

Universell utforming i anskaffingar. Innkjøpsrådgivar Torgeir Riksfjord Universell utforming i anskaffingar Innkjøpsrådgivar Torgeir Riksfjord Prosjektleiar Knutepunkt Møre og Romsdal 16.02.2011 Innkjøpsseksjonen Knutepunkt Møre og Romsdal kort informasjon Dei viktigaste utfordringane

Detaljer

Eksportgaranti. Søknad om. 1. Garantisøker: Etableringsår: Adresse: Postnr.: Stad: Kontaktperson: E-post: Telefon: 2.

Eksportgaranti. Søknad om. 1. Garantisøker: Etableringsår: Adresse: Postnr.: Stad: Kontaktperson: E-post: Telefon: 2. Søknad om Eksportgaranti 1. Garantisøker: Etableringsår: Føretaksnr.: 2. Eksportør: Land: Kopi av firmaattest, siste årsmelding og rekneskap frå eksportør Er lagt ved: Blir ettersendt: Er sendt GIEK tidlegare:

Detaljer

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon Utviklingsplan for næringsarbeid 2014 2015 Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015 Innhald 1. Innleiing om planen og arbeidet 1.1 Innleiing s. 3 1.2 Historikk s. 3 2. Verdigrunnlag

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi

5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi Geir Martin Pilskog 5. Informasjons- og kommunikasjonsteknologi i næringslivet Informasjons- og kommunikasjonsteknologi (IKT) vart i siste del av 1900-talet teke i bruk av stendig fleire føretak. I mange

Detaljer

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 1 PROTOKOLL Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 L01/09 Oppnemning av møteleiar, referent, tellekorps og to personar til å skriva under landsmøteprotokollen.

Detaljer

Finansiering av dei offentlege fagskolane

Finansiering av dei offentlege fagskolane Saksutredning: BREV FRÅ VESTLANDSRÅDET TIL KUNNSKAPSDEPARTEMENTET OM FAGSKOLEUTDANNINGA Trykte vedlegg: Ingen Utrykte vedlegg:... Sett inn saksutredningen under denne linja Finansiering av dei offentlege

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11 Konsekvensanalyse Vegomlegging Etnesjøen Juni 2011 AUD-rapport nr. 12-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) http://www.hordaland.no/aud Tittel: Konsekvensanalyse

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

Deres ref Vår ref Dato 14/1762-8 23.12.2014

Deres ref Vår ref Dato 14/1762-8 23.12.2014 Eksportkreditt Norge AS PO. Box 1315 Vika 0112 Oslo Deres ref Vår ref Dato 14/1762-8 23.12.2014 STATSBUDSJETTET 2015 - OPPDRAGSBREV 1. Innledning... 1 2. Regjeringens langsiktige mål og strategier... 2

Detaljer

Føretaket vil stille personell til å delta i arbeidet, og vil ta felles mål inn i lokale planar og rapporteringssystem for oppfølging.

Føretaket vil stille personell til å delta i arbeidet, og vil ta felles mål inn i lokale planar og rapporteringssystem for oppfølging. Handlingsplan for Pasientreiser, Helse Fonna Ved Margareth Sørensen, funksjonsleiar Pasientreiser, Svanaug Løkling, seksjonsleiar akuttmottak Haugesund og Anne Hilde Bjøntegård, klinikkdirektør. Oversikt

Detaljer

GLOPPEN KOMMUNE ADMINISTRASJONSUTVALET

GLOPPEN KOMMUNE ADMINISTRASJONSUTVALET ADMINISTRASJONSUTVALET MØTEINNKALLING Møtedato: 03.09.2015 Møtestad: Heradshuset Møtetid: Kl. 16:00 Merk deg møtetidspunktet! Den som har lovleg forfall, eller er ugild i nokon av sakene, må melde frå

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet

Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Mai 2010 AUD- rapport nr. 6-10 Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Dei fire vestlandsfylka Rogaland, Hordaland, Sogn

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-21 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 26.09.2012-27.09.2012 16.10.2012-17.10.2012 FINANSRAPPORT 2.

Detaljer

For eit tryggare Noreg. Ein del av Forsvarsbygg

For eit tryggare Noreg. Ein del av Forsvarsbygg For eit tryggare Noreg Kompetansesenter for sikring av bygg Ein del av Forsvarsbygg Trugsmålsbiletet i dag stiller nye krav til sikring av viktige funksjonar i samfunnet. Dette fører med seg strengare

Detaljer

STORD IDRETTSLAG. STORD IDETTSLAG LOVHEFTE LAGSNAMN 1 FØREMÅL 2 ORGANISATORISK TILKNYTING. Revisjon. 2009

STORD IDRETTSLAG. STORD IDETTSLAG LOVHEFTE LAGSNAMN 1 FØREMÅL 2 ORGANISATORISK TILKNYTING. Revisjon. 2009 Revisjon. 2009 LAGSNAMN Laget sitt fulle namn er Stord Idrettslag (Forkorta til S.I.L) 1 FØREMÅL LOVHEFTE FOR Laget er sjølveigande og firttståande med berre personlege medlemmer. Laget sitt føremål er

Detaljer

Brukarkvotar i Transportordninga for funksjonshemma

Brukarkvotar i Transportordninga for funksjonshemma SAMFERDSELSAVDELINGA Arkivnr: 2016/840-2 Saksbehandlar: Rolf Rosenlund Saksframlegg Saksgang Utval Saknr. Møtedato Utval for miljø og samferdsel 28.04.16 Fylkesutvalet 19.05.16 Brukarkvotar i Transportordninga

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

HSD ASA RESULTATREKNESKAP Konsernet 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 i 1000 kr 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03

HSD ASA RESULTATREKNESKAP Konsernet 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 i 1000 kr 30.9.04 30.9.03 3. kv.04 3. kv. 03 Svak resultatutvikling for HSD-konsernet i tredje kvartal. HSD sitt resultat før skatt var i tredje kvartal NOK 2,5 mill. mot NOK 41,2 mill.i tredje kvartal 2003. I dei første ni månadar av 2004 var HSD

Detaljer

Avdeling for regional planlegging

Avdeling for regional planlegging Møte med Avdeling for regional planlegging MD Presentasjon av utfordringar i fylket Fylkesrådmann Jan Øhlckers Tysdag 22.september 2009 DN: Størst variasjon er det i Sogn og Fjordane som har 22 vegetasjonsgeografiske

Detaljer

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto TILSYNSRAPPORT første halvår 2012 - ei evaluering av marknadsføring frå januar til og med juni månad 2012 Tilsynsrapport marknadsføring nr. 2012-12 Lotteritilsynet

Detaljer

Kjøp av sekretariatsfunksjon for kontrollutvalet

Kjøp av sekretariatsfunksjon for kontrollutvalet Luster kommune Avtale Mellom PricewaterhouseCoopers AS og Luster kommune Kjøp av sekretariatsfunksjon for kontrollutvalet INNHALD 1 Generell informasjon...3 2 Omfang og varigheit...3 3 Oppgåver og plikter

Detaljer

13. Er ikkje film lenger best på kino?

13. Er ikkje film lenger best på kino? Kulturstatistikk Hossein Moafi 13. Er ikkje film lenger best på kino? Nøkkeltal for kinoåret viser ein nedgang både når det gjeld besøk og kinobygg samanlikna med tidlegare år. Like fullt auka talet på

Detaljer

Rapportering i samband med årsoppgjeret 2011

Rapportering i samband med årsoppgjeret 2011 Rundskriv Rapportering i samband med årsoppgjeret 2011 RUNDSKRIV: 2/2012 DATO: 10.01.2012 RUNDSKRIVET GJELD FOR: Forretningsbankar Sparebankar Finansieringsføretak Filialar av utanlandske kredittinstitusjonar

Detaljer

VEDTEKT av februar 2007

VEDTEKT av februar 2007 IKS VEDTEKT av februar 2007 Vedteken i følgjande kommunar: Bokn Etne Haugesund Tysvær Vindafjord Vedtekt av februar 2007 Side 1 av 5 INNHALD Side 1. Heimel... 2 2. Deltakarar... 2 3. Føremål... 2 4. Hovudkontor...

Detaljer

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1 FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1. OMFANG Denne forskrifta gjeld for dei studieprogramma som institusjonen vedtek å opprette. 2. DEFINISJONAR 2.1.

Detaljer

Bustønad 2008. Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter

Bustønad 2008. Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter Bustønad 2008 Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter 2 Denne brosjyren gir eit oversyn over bustønadskontoret. Brosjyren byggjer på gjeldande reglar per 1. januar 2008. Vi gjer

Detaljer