Annonsebilag. Volda og Ørsta juni Illustrasjonar: Astrid Runde Saxegaard og Ulf Verner Carlsson. festspela.no.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Annonsebilag. Volda og Ørsta 25. 28. juni 2015. Illustrasjonar: Astrid Runde Saxegaard og Ulf Verner Carlsson. festspela.no."

Transkript

1 Annonsebilag Illustrasjonar: Astrid Runde Saxegaard og Ulf Verner Carlsson Volda og Ørsta juni 2015 festspela.no #festspela

2 2 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Velkomen til festspel Helsing frå Kva passar vel betre enn å invitere til festspel «når liene grønka som hagar, når det laver av blomar på strå, og når netter er ljose som dagar» slik Ivar Aasen skriv i diktet «Nordmannen»? Diktet er nok best kjent som songen «Mellom bakkar og berg», ein sikker vinnar som allsong. Allsong er uttrykk for tillit og fellesskap, og til årets festspel har vi fått laga ein flunkande ny allsong. Teksten er av sunnmøringen Hilde Myklebust og tonen av Lars Bremnes frå nord. Tillit er årets festspeltema, men å seie at tillit er ekstra viktig i år, er ikkje heilt rett. For tillit er alltid viktig, for alle, kvar dag. Festspeldagane ønskjer vi mellom anna å finne ut av kva den nynorske samtidslitteraturen kan seie oss om tillit. Til det får vi hjelp av festspeldiktaren Gunnhild Øyehaug og fleire andre forfattarar. Og vi har utfordra kunstnaren Astrid Runde Saxegaard til å skape ei utstilling der ho utforskar årets tema. Det talte og skrivne språket, litteraturen, musikken og kunsten er som utømelege kjelder til det levande livet og erfaringar om levd liv kjelder vi alle kan ause av. Til årets festspel har vi sett saman eit program der dette kjem til uttrykk gjennom samtalar, foredrag, opplesingar, utstillingar og konsertar. I det sommargrøne landskapet, som Ivar Aasen skreiv så kjært om, byd Festspela på store opplevingar kvar festspeldag, både innandørs og utandørs i Ivar Aasen-tunet og mange andre stader i Ørsta og Volda. Det er berre å ause! Velkomen skal du vere! ministeren Det er med glede eg helsar Dei nynorske festspela i dette 24. festivalåret. Også i år vil programmet gje publikum opplevingar frå fleire kunst- og kulturfelt. Eg vil takke Nynorsk kultursentrum for at dei gjev publikum eit kulturbad av dette slaget. Det tikkar òg mot eit kvart hundre år med nett denne feiringa av den nynorske skriftkulturen. Nynorsk er eit mål dei færraste er likesæle til. Det er både på godt og vondt, men syter for stendig merksemd rundt eit språk som gjer kulturen vår rikare. I år er tillit festivaltema. Heile historia til danninga og utviklinga av det nynorske språket er tufta på tillit til språklege røynsler i heile landet. Desse Festspela er bygd på tillit til at språket lagrar kunnskap om oss sjølve som vi kan lære av. Alle språk inneheld kontraktar mellom folk: Eit ord er eit ord, seier vi. Tillit og språk er lim i samfunnet. Det er store ord, men utan tillit og språk, bryt sivilisasjonen saman. Thorhild Widvey kulturminister (foto: Ilja C. Hendel) Mangfaldet av møteplassar for kunst og kultur er derimot eigna til å skape nye erfaringar og kontraktar mellom folk. Derfor er dei så viktige. Med dette ynskjer eg god feiring og hyggelege festivaldagar til alle! Frå ein Aasen til ein annan Programmagasin Dei nynorske festspela 2015 Utgivar: Nynorsk kultursentrum Indrehovdevegen 176, 6160 Hovdebygda Tlf Faks Ansvarleg redaktør: Ottar Grepstad Redaktør: Laila Walseth Lid I redaksjonen: Kjerstin Gjengedal, Åshild Widerøe, Laila Walseth Lid, Gaute Øvereng og Anders Aanes Produksjon: Aarflots Prenteverk AS ved Rune Hauge Aarflot Trykk: Sunnmørsposten/Polaris Trykk Ålesund Opplag , av dette som innstikk i Sunnmørsposten 11. juni. Miljømerka trykksak Polaris Trykk Ålesund Dei nynorske festspela blir i år arrangert for 24. gong, ein vital og vågal ung vaksen festival som har funne sin plass i det mangfaldige kulturlivet som Møre og Romsdal byr på. I løpet av fire dagar, midt i den ljosaste sommartida, samlast vi kring språket og ordet. Dei nynorske festspela set i år fokus på tillit, eit tema som passar ein ung vaksen festival. Som ungdommar flest er Dei nynorske festspela intense, og som besøkande til festivalen skal du ha god kulturell kondisjon for å ikkje gå glipp av noko. Variasjonen er stor, frå konsertar med mellom andre Kirsten Bråten Berg, Lars Bremnes og Stig Ulv, frukostmøter med festivaldiktar Gunnhild Øyehaug, prisutdelingar, platekåseri, fjelltur, friluftsgudsteneste og sykkelritt, film, festivalutstilling og forfattarsamtalar. Jon Aasen fylkesordførar Det er ikkje mykje teikn på kulturell husmannsånd i Volda og Ørsta, og avslutningsvis vil ein Aasen helse ein annan Aasen lykke til med festivalen.

3 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 3 Velkomne til Volda og Ørsta! Det er også i år ei stor glede for ordførarane i Volda og Ørsta å ynskje alle velkomne til kommunane våre i samband med Dei nynorske festspela. Vi er stolte av å vere vertskap for dei årlege Festspela. Tillit er tema dette året. Dette er eit spennande utgangspunkt for eit variert program som vi trur vekkjer mange si interesse. Ivar Aasen-tunet er eit nasjonalt senter for nynorsk formidling, ein attraktiv møteplass og ei vakker ramme for arrangementet også dette året. Vi ynskjer frivillige, arrangørar, artistar og publikum hjarteleg velkomne til Dei nynorske festspela i 2015! Arild Iversen ordførar i Volda Rune Hovde ordførar i Ørsta Der kveding og jazz møtest Samarbeidet mellom kvedaren Kirsten Bråten Berg og jazzbassisten Arild Andersen strekkjer seg 25 år tilbake i tid. Torsdag under Festspela held dei konsert i Uteamfiet. Kirsten Bråten Berg starta musikkarrieren som visesongar, og byrja ikkje å framføre folkemusikk før ho var vaksen. Heile vegen har ho blanda folkemusikken med andre sjangrar, og nyttar gjerne ornamenteringa frå folkemusikken også når ho syng viser eller moderne musikk. Då ho flytta til Setesdal tileigna ho seg folkemusikkarven derifrå. Det var stev og folketonar frå Setesdal som var grunnlaget for det første samarbeidsprosjektet med Arild Andersen, verket Sagn, som vart laga som tingingsverk til Vossajazz. Her fekk tradisjonsmusikken nykomponert tonefølgje framført av jazzmusikarar. Då vi seinare utvikla samarbeidet med prosjektet Arv, som byggjer på Grieg sine komposisjonar, måtte vi på ein måte jobbe motsett. Eg kan jo ikkje notar og har først og fremst lært frå lydopptak. Eg fekk innspelt noteteikningane som Grieg nytta, han hadde Kirsten Bråten Berg (foto: Marit Simonstad Kvaale) folk som reiste ikring og noterte ned folketonar for han, men det var ukjent materiale for meg, for han heldt seg mest i andre delar av landet. Så plukka eg ut 20 melodiar som eg tykte passa best til min stil, og deretter måtte eg gjere musikken om til kveding, fortel Bråten Berg. I Uteamfiet denne kvelden blir det smakebitar frå både Sagn og Arv, men også frå viseplatene. Plata Syng du mi røyst inneheld mykje nykomponert stoff. På ei seinare viseplate, Songen, byrja eg å arbeide med nynorske tradisjonstekstar. Vi kjem nok innom dette også på konserten, seier Berg. Kirsten Bråten Berg og Arild Andersen har med seg Hans Mathisen, Bendik Hofseth og Paolo Vinaccia på scena. Gjest på scena er Lars Bremnes. Han har samarbeidd med Bråten Berg ved fleire høve. I Uteamfiet får vi høyre songen «Slak line», meir kjend som «Stolpesko», der Bremnes har sett melodi til ein tekst av Kjartan Fløgstad. Bremnes har eigen konsert på Målbar seinare same kveld. Arild Andersen (pressefoto) Torsdag 25. juni Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Kirsten Bråten Berg og Arild Andersen Kr 375 i amfiet / 350 / student, ungdom og barn 200 / familie 950

4 4 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Tett på tankane Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug let seg fasinere av korleis vi menneske ofte forvekslar vår eiga tolking av verda med sanning. Det er noko av det ho prøver å utforske gjennom litteraturen. Eg har ein regel om å ikkje ete under intervju, seier Gunnhild Øyehaug medan ho deler ein scones i to og smører syltetøy på. Regelen skriv seg frå ein gong ho åt salat under eit intervju med ei svensk avis, og etterpå fekk gleda av å lese slikt som «seier Øyehaug medan ho forsyner seg glupsk av salaten». Men no er ho svolten, så regelen lyt vike. Det får heller vere greitt at du nemner det. «Seier Øyehaug medan ho et scones med syltetøy». Men sconesane her er verkeleg gode, altså. Skriv for å forstå Svolten kan ho saktens vere, for den siste tida har vore travel for festspeldiktaren. Ho kom med ny roman, Undis Brekke, i fjor haust og med film i vår. Den første romanen hennar, Vente, blinke frå 2008, vart til filmen Kvinner Festspeldiktarar Rønnaug Kleiva 2011 Bjørn Sortland 2012 Arne Moslåtten 2013 Lars Petter Sveen, Guri Sørumgård Botheim og Sigrid Sørumgård Botheim 2014 Agnes Ravatn i for store herreskjorter, og Øyehaug har jobba med manuset parallelt med romanskrivinga. Det har vore vanskeleg, men lærerikt. Mange har sagt at å lese Vente, blinke er som å lese ein film, og det er kanskje fordi romanen leikar med filmverkemiddel og filmklisjéar. Eg trur også eg skriv visuelt, i alle fall får eg ofte høyre at språket mitt framkallar bilete hos den som les. Men det er ikkje bilete som let seg direkte overføre til film. Difor har ho måtta jobbe seg gjennom stoffet heilt på nytt. Mellom anna har ho skrive inn ein ny rollefigur, Agnes, som jobbar på trelastlager, men eigentleg er forfattar med skrivesperre på førtiandre året. Personane til Øyehaug har gjerne ei eller anna sperre. Dei er forknytte, nervøse og manglar sjølvtillit. Som lesar kjenner ein seg att i dei og får samtidig lyst til å skrike at dei skal ta seg saman. Sjølv vart ho glad då ho høyrde at temaet for årets festspel er Tillit. Tekstane mine handlar ofte om det, spesielt mangel på tillit, til seg sjølv og til omverda. Eg tenkjer av og til på noko Amalie Skram sa, at med skrivinga si ønskte ho å hjelpe folk til å forstå kvarandre betre og døme kvarandre mildare. Det er ein ambisjon eg kan forstå. Forløysande teori Ho interesserer seg for kontrasten mellom det dei nervøse og overtenkjande karakterane hennar lengtar etter, og det dei opplever. Og korleis dei på same tid klamrar seg til det dei faktisk har. Eg trur dei fleste kan oppleve ein slik konflikt mellom det ein tenkjer ein skal vere, og det som hindrar ein i å bli det, både i ein sjølv og i omverda. Og i det feltet ligg både tragedie og komedie snublande nært! Tekstane hennar innheld dessutan lag på lag med litteratur. Ikkje berre er teksten litteratur i seg sjølv, men personane er ofte opptekne av litteratur, dei nyttar litteratur til å tenkje på verda, dei diskuterer litteraturteori, dei studerer litteratur eller underviser i det, slik hovudpersonen i Undis Brekke gjer. Er du aldri redd for at så mykje teoretisering om litteratur kan skape eit lukka univers kring det du skriv? Ikkje i det heile. Det tenkjer eg aldri på. Det eg tenkjer på er kva teksten skal bli. Ein dårleg tekst er lukka og ekskluderande, ein god tekst opnar seg. For min del er litterturvitskapen snarare ei hjelp til å skape, han gjer at det opnar seg så mange ting eg kan leike med i teksten. Ho nemner novella Blanchot sklir under ei bru i novellesamlinga Knutar frå I denne novella står den franske litteraturteoretikaren Maurice Blanchot i husværet sitt i trusa og oppdagar at det er haust. Teoretikarane blir ofte berre namn, store, litt skremmande namn. Barthes. Foucault. Blanchot. Det var noko av det eg ønskte å leike med i denne teksten, å konkretisere, og kroppsleggjere. Den handlar ikkje om litteraturteori, men om ei litt merkeleg oppleving «Blanchot» har heime i stova si. Eg er framleis veldig nøgd med den teksten. Språkleik Språket hennar blir karakterisert som leikande, morosamt, absurd og realistisk gjerne alt innanfor same milelange setning. Måten din å skrive nynorsk på, slår lik-

5 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 5 som beina under argumenta til dei av oss som framhevar det enkle, konkrete og aktive som nynorsken sin store styrke. Øyehaug ler. For min del er den store styrken til nynorsk at det gir meg sjansen til å skrive setningar. Så enkelt er det. Eg har alltid vore skeptisk til idéar om kva som er bra med nynorsk eller bokmål, og spesielt det med at nynorsk kling så vakkert, at det er eit så poetisk språk. Lite irriterer meg meir enn når bokmeldarar må påpeike at «boken er skrevet på vakkert nynorsk». Ho fortel at ho eingong las ei dansk melding av Vente, blinke, der meldaren påsto at det nynorske språket var eit politisk val, at Øyehaug dreiv ein språkpolitisk kampanje med boka. For meg er nynorsk berre det språket eg vaks opp med. Det er først når ein blir eldre at ein forstår at det er mogleg å velje majoritetsspråket og dermed sleppe billegare unna. Men sjølv greier eg ikkje å tenkje viss eg skriv på bokmål. Setningane mine fell frå kvarandre. Gunnhild Øyehaug er etter alt å døme ei av dei heldige som både har hatt ein draum om å bli forfattar frå ho var lita, og i tillegg har hatt evnene og arbeidsviljen til å drive draumen gjennom. Eller sagt på ein annan måte: Kritikkane har vore gode. Blir ho nokon gong redd for å ikkje greie å leve opp til seg sjølv? Nei. Ein må berre lage seg eit rom der ein kan gjere det ein vil. Eg skriv om det som interesserer meg og som eg ikkje kan relatere meg til på andre måtar enn ved å skrive. Altså, eg er jo ikkje upåverka. Eg blir glad av god kritikk og sur av dårleg. Men så må ein viske ut lydane frå bokhausten og setje seg ned og starte på nytt. Gunnhild Øyehaug: l Fødd 9. januar 1975 i Volda, oppvaksen i Ørsta og no busett i Bergen l Forfattar, kritikar, omsetjar og skrivelærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland l Debuterte i 1998 med diktsamlinga Slaven av blåbæret l Har skrive både dikt, essay, noveller, romanar og filmmanus l Har mellom anna fått Nynorsk litteraturpris, Sultprisen og Doblougprisen l Er festspeldiktar ved Dei nynorske festspela 2015 (begge foto: Kjerstin Gjengedal) Her møter du festspeldiktaren Torsdag 25. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Opningshøgtid Fredag 26. juni Kafeen, Ivar Aasen-tunet Frukost i tunet Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Litterær gullrekkje Laurdag 27. juni Søndag 28. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Meir enn ny språkdrakt Gamletunet, Ivar Aasen-tunet Blomar ved bauta: Ivar Aasen-bautaen Salen, Ivar Aasen-tunet Litteratur med Landro: festspeldiktar Gunnhild Øyehaug Rokken, Volda Ein får tru det ein vil Møre folkehøgskule Eg-et i romanen Ørsta kulturhus Kvinner i for store herreskjorter Når bok blir film Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Aasen-stemnet 2015

6 6 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Fredagskveld med litterær gullrekkje Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug får selskap av tre tidlegare festspeldiktarar og ein ung poet og romandebutant når ho entrar Uteamfiet i Ivar Aasen-tunet fredag 26. juni. Lars Amund Vaage, Brit Bildøen, Bjørn Sortland og Kristina Leganger Iversen har alle skrive litteratur der omgrepet tillit mellom menneske blir utforska. Tillit er alle avhengige av kvar dag i kontakt med andre menneske, men det er ikkje uvanleg at tilliten manglar eller blir broten. Kva kan den nynorske samtidslitteraturen seie oss om dette temaet, spør programansvarleg Åshild Widerøe. Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug utleverer dei inste tankane til dei litterære karakterane sine. Ho skriv i eit leikent språk om tema som elles blir oppfatta som tabu å snakke om. Øyehaug har ein allsidig litterær produksjon som femner om dikt, essay, noveller og romanar, i tillegg til at ho har gjendikta lyrikk frå andre språk. Ho fekk sitt store gjennombrot i 2008 med romanen Vente, blinke, som filmen Kvinner i for store herreskjorter er basert på. Gunnhild Øyehaug vaks opp i Ørsta og bur i Bergen. Lars Amund Vaage har skrive fleire romanar i tillegg til diktsamlingar, barnebøker og skodespel. Det er først og fremst som prosaforfattar for vaksne han har fått merksemd, med tekstar som søkjer innover mot det personlege og ekte. Lars Amund Vaage skildrar med stor presisjon, men også med humor. Vaage er tildelt ei rekkje prisar, og i 2012 fekk han mellom anna Brageprisen for romanen Syngja, ein djupt personleg roman om livet med ei autistisk dotter. Brit Bildøen fekk P2-lyttarane sin romanpris 2014 for romanen Sju dagar i august. Ho har ei ironisk og feministisk vinkling på emna ho tek opp, som oftast gjeld samliv og kjønnsroller. Som forfattar går ho gjerne inn på tidsaktuelle tema, som det er skrive lite om skjønnlitterært. I bøkene til Bjørn Sortland er kunst, kjærleik, tru og kriminaldidaktikk sentrale emne, og hovudpersonane i bøkene hans er ofte litt annleis enn andre kring dei. Sortland skriv med underfundig humor og er ein prislønt og produktiv forfattar av barne- og ungdomsbøker. Han skriv på både nynorsk og bokmål og har gitt ut meir enn 40 bøker sidan byrjinga av 1990-talet. Kristina Leganger Iversen gav ut sin første roman i vår, I ringane, der omgrepet tillit er sentralt. Ho debuterte i 2011, 22 år gammal, med diktsamlinga Hjartemekanikk. Kristina Leganger Iversen har gått på Litterär Gestaltning i Gøteborg. Samtaleleiar er Mariann Schjeide, til dagleg leiar i Norsk bibliotekforening. Brit Bildøen (foto: Linda Cartridge) Lars Amund Vaage (foto: Hans Jørgen Brun) Gunmhild Øyehaug (foto: Rolf M. Ågård) Kristina Leganger Iversen (foto: Tale Hendnes) Fredag 26. juni Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Litterær gullrekkje Kr 200 / student og ungdom 150 Mariann Schjeide (foto: Norsk bibliotekforening) Bjørn Sortland (foto: Janne Solgaard)

7 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 7 D.D.E. inviterer til festspelfest D.D.E. har ord på seg for å vere kongane av laurdagskvelden. Førehandssalet til konserten er ei god stadfesting av påstanden. D.D.E. (foto: Lasse Berre) Etter meir enn tjue år viser populariteten til bandet ingen teikn til å skrante, og turné-energien er like stor som alltid. Vi har akkurat plukka ut dei låtane vi skal spele under årets sommarturné. Det blir sjølvsagt kjende og kjære D.D.E.-låtar som publikum forventar at vi spelar og kjenner seg snytt om dei ikkje får høyre. Men vi trur vi har nokre overraskingar på lur også, seier trommis i bandet, Eskil Brøndbo. D.D.E. er bandet som har sett gråe hår i hovudet på musikalske betrevitarar over heile landet, utan at det har plaga dei. Dei er både utskjelde og hylla, men først og fremst viser oppmøtet på konsertane deira at dei treffer folk med musikken sin. Vi likar godt å spele på små stader og det har blitt mange gode minne frå slike konsertar opp gjennom åra, seier Brøndbo. Gruppa har etter kvart gitt ut 13 eigne album, det siste med tittelen Energi frå Dei er blitt representantar for ein folkeleg, trøndersk dialektrock med tekstar som mange kjenner seg att i. Det kjem mellom anna til uttrykk ved at songane deira er mykje nytta både i bryllaup og gravferder. Brøndbo fortel at dei er medvitne om korleis dei nyttar dialekten. Folk er nyfikne på det språklege, det kjem stadig folk og spør kva dei eine eller andre ordet tyder. Det hender vi brukar litt rare uttrykk med vilje, for å krydre språket, seier han. Gløym ikkje å få med deg samtalen med tekstforfattaren av «Vinsjan på kaia», Idar Lind, i Salen rett før konserten. Laurdag 27. juni Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet D.D.E. med Bjarne Brøndbo Kr 395 i amfiet / 375 / student, ungdom og barn 200 / familie 990 Frå visebølgje til sogespel Når D.D.E. framfører «Vinsjan på kaia», er det Idar Lind sine ord dei syng. Laurdag kveld kan du høyre Lind snakke om eit mangfaldig liv og karriere i songtekstbransjen. Idar Lind er kanskje mest kjend som forfattar av krim- og fantasyromanar, men gjennom heile karrieren har han også vore aktiv i musikklivet. Då Dagsavisen i høve nasjonaldagen i fjor kåra dei 20 beste låtane om Noreg, hamna «Vinsjan på kaia» heilt på toppen av lista. Det var knapt til å unngå at tittelen også måtte bli tittelen på boka frå i fjor der Lind oppsummerer meir enn førti år som songtekstsforfattar. Boka spenner over ulike tema eg har jobba med i musikklivet. Her prøver eg å formidle eigne erfaringar og synspunkt på ulike sider ved denne bransjen, fortel Lind om boka. Boka inneheld songtekstar frå heile karrieren hans, side om side med tekstar som fortel om samanhengen songane er skrivne innanfor. Lind fortel om den såkalla visebølgja på 70-talet, om revytradisjonen med utgangspunkt i erfaringar frå Studentsamfunnet i Trondheim, om populærmusikk og om teater. På vegen sveiper han innom arbeidsvilkår for musikkskaparar, og han trekk trådar frå radikale musikkteater i 70-åra og fram til notidas speltradisjon. Laurdag 27. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Vinsjan på kaia Kr 120 / student og ungdom 70 Idar Lind (foto: Samlaget)

8 8 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Opning med urframføringar Eit festpynta tun, nyskrivne tekstar og prisutdeling ventar dei som har vore heldige å skaffe seg billett til den tradisjonelle Opningshøgtida i Salen torsdag ettermiddag. Statssekretær Bjørgulv Vinje Borgundvaag i Kulturdepartementet held opningstalen for Dei nynorske festspela Når Festspela er høgtideleg opna, får vi møte festspeldiktar Gunnhild Øyehaug,som les ein heilt nyskriven tekst. Øyehaug vedgår at det blir spesielt å lese heime på Sunnmøre, der publikum deler hennar eigen kulturelle bakgrunn. Det er annleis å lese for «dei næraste». Det blir spesielt på mange måtar, seier ho. Torsdag 25. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Opningshøgtid Kr 150 / student, ungdom kr 100 Prisen Årets nynorskbrukar går til kunsthistorikar og forfattar Jorunn Veiteberg, som tek imot prisen på Opningshøgtida. Veiteberg er svært glad for at prisen anerkjenner verdien av nynorsk på kunstfeltet, eit fagområde som lett kan bli prega av ein innforstått og ekskluderande sjargong. Veiteberg er oppteken av å utvikle eit godt norsk fagspråk til å snakke om kunst. Det er 15. gongen Nynorsk kultursentrum kårar Årets nynorskbrukar, og første gong prisen går til ein aktør innanfor visuell kunst. Som ein forsmak på konserten i Uteamfiet seinare på kvelden, skal Kirsten Bråten Berg framføre eit stev. Vi får også høyre Lars Bremnes syngje den heilt nye festspelsongen, som han og lyrikar Hilde Myklebust har spesialskrive til Festspela i år. Programleiar er Lars Ivar Nordal, til dagleg reporter i Kulturnytt på NRK P2. Frå Salen går vi ut i Gamletunet. Der blir det allsong av «Dei gamle fjelli» etter at festspeldiktaren har lagt ned krans ved Ivar Aasen-bautaen. Statssekretær Bjørgulv Vinje Borgundvaag (foto: Kulturdepartementet, Ilja C. Hendel) Lars Bremnes (foto: Harriet M. Olsen) Kunsten å vere nynorskbrukar For Årets nynorskbrukar, kunsthistorikar og kurator Jorunn Veiteberg, har det alltid vore viktig å kritisere den ekskluderande kunstsjargongen. Under Festspela blir vi betre kjende med henne. No når eg er meir etablert som skribent og forskar, får eg ikkje lenger så mange reaksjonar på at eg er nynorskbrukar. Men tidlegare merka eg godt eit press i retning av å skifte til bokmål. Det lærte meg at eg aldri kunne trivast på ein arbeidsplass med eit så snevert syn på språkleg mangfald, seier Veiteberg. Gjennom karrieren har ho forska på og skrive om visuell kunst og kunsthandverk. Ho har undervist, sett saman og organisert utstillingar og vore tidsskriftredaktør, helst på nynorsk. Det har ho oftast vore åleine om på sitt fagomåde. Torsdag 25. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Årets nynorskbrukar 2015 Kr 120 / student og ungdom 70 Eg måtte innsjå at eg berre må ta den støyten det er å bli oppfatta som bakstreversk og bondsk og slikt som folk trur følgjer med å vere nynorskbrukar. Samstundes har det vore ei kolossal utvikling i min generasjon. Det ser ein på mediemangfaldet og ein generelt høgare toleranse for dialektbruk og ulike språkuttrykk, seier ho. På Festspela skal Veiteberg samtale med forfattar Bjørn Sortland, som har gitt ut fleire bøker der kunst og kunstformidling står sentralt. i 2011 fekk han Aschehoug-prisen for måten han koplar litteratur og biletkunst på. Så eg reknar med vi finn endå fleire kontaktpunkt enn berre nynorsken, seier Veiteberg. Årets nynorskbrukar Maria Parr 2011 Linda Sæbø 2012 Ingvild Bryn og Arill Riise 2013 Gunnar Skirbekk 2014 Aasmund og Odd Nordstoga Lars Ivar Nordal (foto: Nicolas du Pasquier) Årets nynorskbrukar 2015, Jorunn Veitberg. (foto: Peter Claesson)

9 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 9 Musikalsk Fosse-tolking på Aasen-stemnet Eg synest det er forferdeleg vanskeleg å forklare kvifor det er så fantastisk å jobbe med Jon Fosses tekstar. Men det er noko av det beste eg veit. Det kan eg seie. Desse orda kjem frå skodespelar Anne Marit Jacobsen, som saman med Helge Lien og Ruth Wilhelmine Meyer får æra av å avslutte Dei nynorske festspela 2015 med poesikonserten Stein til stein. Vi ville ikkje at musikken skulle vere eit bakteppe, men heller vevast i hop med teksten, jamstilt, fortalde pianist Helge Lien då Stein til stein vart gitt ut på plate i Saman med Jacobsen og Meyer har han laga framsyninga som er basert på Jon Fosse si diktsamling med same namn, frå Då var det ti år sidan sist Fosse gav Søndag 28. juni Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Aasen-stemnet 2015 Kr 200 / honnør 150 / student, ungdom og barn 100 Helge Lien, Anne Marit Jacobsen og Ruth Wilhelmine Meyer (foto: Ina Strøm) ut ei tradisjonell diktsamling. Først måtte dei tre arbeide seg fram til ei felles tolking av dikta, og deretter gjere det same med musikken, til dei stod att med ein heilskap av meining, klang og rytme, det sagde og det usagde. Stundom er det pianoet som er i sentrum, stundom vokalen og stundom tekstane slik dei blir lesne av skodespelar Anne Marit Jacobsen. Framsyninga hadde urpremiere under Oslo poesifestival i 2013 og har vore innom Nationaltheatret og Jon Fossedagane, før ho no kjem til Dei nynorske festspela. Kan ein tenkje seg vakrare ramme enn Aasentunet for dikt med titlar som «Lata regnet pusta», «Fjellet held anden» eller «Ein stille vind»? Kvar gong eg les Jon Fosse får eg små glimt av innsikt. Men dei små glimta løftar oss opp på eit høgare plan og let oss sjå livet i ein litt annan farge. Det er som om Arne Vinje (foto: Vinje kommune) Fosse peikar ut det rare og store for oss, så vi kan få auge på det poetiske ved liva våre, seier songar Ruth Wilhelmine Meyer. Før konserten vil Arne Vinje, ordførar i Vinje i Telemark, halde stemnetalen. Vinje kommune og Nynorsk kultursentrum arbeider saman for eit nytt senter for dikting, journalistikk og språkleg mangfald i Vinje, heimstaden til forfattararen, journalisten og språkmannen Aasmund Olavsson Vinje. Den store samtalen om språk Fredag ettermiddag inviterer vi til debatt i Salen. Stikkorda er språk og det offentlege ordskiftet. Ragnhild Bjørge (foto: Anne Liv Ekroll) «Tal dialekt skriv nynorsk» byrja Noregs Mållag å oppmode i åra. Medan det før var vanleg å leggje vekt på dialekten når ein flytta til byen, og heller prøve å knote seg fram på noko som likna eit normert talemål, er det få som skjemst over å snakke dialekt i dag. I dag er det også blitt meir vanleg å bruke dialekt i skrift. Men kva gjer dialektbruken med den normerte, skriftlege nynorsken? Mellom dei som skal diskutere dette er Ola E. Bø, dramaturg ved Det norske teatret, og Ragnhild Bjørge, språksjef i NRK. Det andre av dagens tema er språkpolitikk i NRK. I desse tider kjem stortingsmeldinga om NRK, der regjeringa skal leggje fram sitt syn på kva NRK sitt samfunnsoppdrag skal vere. I den samanhengen er NRK-plakaten, som mellom anna seier at NRK skal styrkje norsk språk, identitet og kultur, oppe til debatt. Bør plakaten fjernast, eller snarare gjerast Ola E. Bø (foto: Eigil Aasen) meir omfattande enn i dag? Den som skal halde styr på debattantane er Håkon Haugsbø, tidlegare programleiar i Brennpunkt og no kommunikasjonssjef i Kirkens Nødhjelp. Håkon Haugsbø (pressefoto) Fredag 26. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Køyr debatt! Kr 120 / student og ungdom 70

10 10 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Åleine eller einsam? Å vere utanfor fellesskapen kan vere både smertefullt og frigjerande. Marit Kaldhol har skrive om begge delar i forfattarskapen sin. Eg er interessert i skilnaden mellom å vere einsam og å vere åleine. Mykje av det eg har skrive, handlar også om å ikkje bli sett, eller å bere på ein lengt eller ei sorg, seier Kaldhol. Kjensla av utanforskap kjem til uttrykk på ulike måtar i dei to romanane Zweet og Søkeord: Ayotzintli, som er utgangspunktet for samtalen søndag. Kaldhol trur litteraturen har ei viktig rolle i å trengje inn i denne kjensla og halde henne fram for oss, nettopp fordi dette er eksistensielle spørsmål som vi alle vil kome borti i ei eller anna form. Eg likar ikkje å seie at litteratur har ei oppgåve, men gjennom litteraturen kan ein gjere emosjonelle erfaringar og få innsikt, utan at ein nødvendigvis treng å bli dratt gjennom alt saman sjølv. I alle fall er det slik eg les, eg vil bli utfordra. Og eg skriv om desse tinga fordi eg meiner eg har noko å seie om det, fortel ho. Søndag 28. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Z utanfor Kr 120 / student og ungdom 70 Marit Kaldhol (foto: Øyvind Eide) Nynorsk som fagspråk i minneforedraget Er nynorsk eit godt verktøy til å skrive fagtekstar? Pernille Fiskerstrand er stipendiat ved Nynorsksenteret og vil snakke om forskinga si på nynorsk som fagspråk i årets Ivar Aasen-minneforedrag. Fiskerstrand studerer fagtekstar i samfunnsfag, skrivne av yrkeselevar med nynorsk som hovudmål. Ho fortel at nynorskelevar møter andre utfordringar enn bokmålselevar, fordi det knapt finst fagkjelder på nynorsk. Nynorskelevane er dermed nøydde til å bruke bokmålskjelder som grunnlag for fagtekstane sine. Når eg analyserer desse elevtekstane, ser eg at dei skriv konkret og personorientert. Dei veit ikkje heilt korleis ein fagtekst skal vere. Mitt utgangspunkt er at elevar får lite konkret hjelp til å Fredag 26. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Ivar Aasen-minneforedraget Kr 120 / student og ungdom 70 lære kva for ord og omgrep som skaper ein fagtekst, til skilnad frå ei forteljing, seier Fiskerstrand. Ho valde å arbeide med yrkeselevar fordi tekst ofte ikkje er deira sterkaste side. Medan praktisk kunnskap tidlegare kunne vege opp for det, krev det moderne samfunnet at ein meistrar tekst i mange fleire samanhengar enn før. Ho ser på korleis elevane overfører uttrykk frå kjeldene til sine eigne tekstar, noko som kan vere vanskeleg fordi dei manglar språklege førebilete. Det blir gjerne sett på som eit hinder, men eg vil hevde at det ikkje treng å vere det. Når ein jobbar med kjelder på eit anna språk, må ein tenkje over språket i tillegg til innhaldet i det ein skriv, og det er vist at ein då kan lære innhaldet betre. Bokmålselevar treng ikkje arbeide språkleg, dei kan berre reprodusere dei same termane dei les i kjeldene, seier ho. Ho vil også nyansere det kjende rådet om at ein skal unngå passivformer på nynorsk. Det er noko mange legg vekt på. Men i fagspråk kan passivformer vere eit verktøy som gjer det mogleg å snakke om fenomen, og ikkje om aktørar, hevdar Fiskerstrand. Pernille Fiskerstrand (foto: Kib & Morits)

11 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 11 Frå tekst til bilete I vår kom filmen Kvinner i for store herreskjorter, basert på romanen Vente, blinke av festspeldiktar Gunnhild Øyehaug. Laurdag kan du sjå filmen på Ørsta kulturhus, etterfølgt av ein samtale om kva som skjer i overgangen frå bok til film. Dei som har lese boka, veit at den litt kryptiske tittelen Kvinner i for store herreskjorter viser til karakteren Sigrid sin låge toleranse for klisjéar. Spesielt mislikar ho alle kvinnene på film som tassar berrføtte omkring på rustikke tregolv iført ei for stor herreskjorte, for å oppfylle ei mannleg forventing om femininitet, nusselegheit og sårbarheit. Ein treng ikkje ha kome lenger enn til grunnkurset i historieforteljing, og knapt nok det, for å skjøne at Sigrid sjølv kjem til Laurdag 27. juni Ørsta kulturhus Kvinner i for store herreskjorter Kr 150 for film og samtale / student og ungdom 100 å ende opp heime hos ein mann, ikledd ei for stor herreskjorte. Øyehaug skreiv sjølv manuset til filmen saman med regissør Yngvild Sve Flikke. Men det var ikkje berre å overføre historia, scene for scene, til lerretet, trass i at romanen er svært visuelt fortald, nesten som om vi følgjer karakterane med eit kamera. Eg vil tru at omlag 20 prosent av romanen er blitt med i filmen. Mellom anna har eg skrive inn ein heilt ny karakter, Agnes, som ikkje er med i boka, fortel Øyehaug. Det som er spennande med film, er at ein har tilgang til verkemiddel og forteljargrep, som til dømes musikk, som ein ikkje kan bruke i romanforma. Etter filmvisinga samtalar Yngvild Sve Flikke og Gunnhild Øyehaug med kulturjournalist i Klassekampen, Guri Kulås. Filmplakaten Kven er «eg»? Kva er det som skjer i litteraturen når forfattarar skriv inn eit «eg» i romanane sine? Lars Amund Vaage og Gunnhild Øyehaug prøver å gi svar på Møre folkehøgskule laurdag. Lars Amund Vaage brukte sitt eige liv til å skape litteratur då han skreiv romanen Syngja, om livet med ei autistisk dotter. I eit intervju med Aftenbladet i 2013 seier Vaage at han «ville skrive litterært, noe som innebærer å gjenskape følelser. Jeg ønsket å vise hvordan det kan være inne i et autistisk sinn». Då festspeldiktar Gunnhild Øyehaug skreiv den siste romanen sin, Undis Brekke, gjekk mykje av arbeidet ut på å prøve å skrive i egform. Det tykkjer ho er vanskeleg. Tekstane mine startar ofte i eg-form, men så buttar det imot etter nokre få sider, og då går eg over til tredje person. Eg vil jo gjerne sjå personane mine utanfrå også, vil gjerne tillate meg å gå inn Gunnhild Øyehaug (foto: Aasen-tunet) og ut av forteljinga. No ville eg sjå om eg klarte å skrive ein heil roman med dei grensene som egforma set, fortel ho. Men eg-et i romanen handlar også om den sterke tendensen til at forfattarar brukar sitt eige liv i romanane sine. Det morosame er at Øyehaug Lars Amund Vaage (foto: Hans Jørgen Brun) har skrive ein roman om eit «eg» som kjem tilbake til Ørsta og Volda, og no kjem ho sjølv tilbake som festspeldiktar. Ho leikar og fabulerer rundt dette eg-et, og leikar dermed også med lesaren, seier litteraturkritikar Tom Egil Hverven, som skal leie samtalen. Tom Egil Hverven (foto: Linda Engelberth) Laurdag 27. juni Møre folkehøgskule Eg-et i romanen Kr 120 / student og ungdom 70

12 12 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Josteins Fets store verk og nye bok Folk flest på 1700-talet kan takke Jostein Fet for at dei ikkje lenger blir omtalte som dei ukunnige analfabetane ein lenge trudde dei var. Det blir boklansering, bokutstilling og samtale om historisk kultur- og åndsliv laurdag. Kulturhistorikaren og litteraturvitaren Jostein Fet har i 40 år dokumentert lese-, skrive- og spelekunna hos folk flest på Sunnmøre og andre stader frå 1600-talet. I den nye boka Den gløymde litteraturen tek han for seg 609 gamle bøker som har vore i privat eige på Sunnmøre. Det tek til med ei lærebok i skriving frå Zürich i 1549 og endar med Daniel Defoes spennande Laurdag 27. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Jostein Fet forteljar og grøftegravar Kr 120 / student og ungdom 70 historie om Robinson Crusoe. Folk kunne lese, og aller mest las dei religiøs litteratur og salmar. Boka gir eit oversyn og ein analyse av den litteraturen som lenge var den einaste folk på bygdene las, men som i dag er gløymd og stuva bort. I litteraturhistoriene er denne litteraturen nesten ikkje nemnd i det heile, endå han fylte tankelivet til allmugen gjennom fleire hundre år, seier Jostein Fet. Han har også arbeidd mykje med folkemusikk og samla mange tradisjonstonar. I boka står difor religiøse folketonar side om side med folkelesnaden. Sverre Tusvik frå Samlaget presenterer Den gløymde litteraturen. Ottar Grepstad har skrive eit forord i boka og samtalar med Jostein Fet om dette einmannseventyret i norsk kulturforsking. Vi kjem til å svinge oss mellom bøkene på kistebotnar og dei verdsbileta folk kunne hente frå bøkene dei las. Der er nokre spørsmål eg lenge har tenkt at nokon må stille Jostein Fet. No skal eg nytte høvet, seier Grepstad. Sverre Tusvik (foto: Tove K. Breistein) Ottar Grepstad (foto: Lars O. Flydal) Jostein Fet (foto: Aasen-tunet) Skrift og nasjonalisme i Europa Då Noreg fekk sine to skriftspråk på 1800-talet, var det slett ikkje ei unik hending, men ein del av ei større europeisk Laurdag 27. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Nya skriftspråk i Europa under 1800-talet Kr 120 / student og ungdom 70 utvikling. Høyr meir om Europas nye skriftspråk i Aasentunet laurdag ettermiddag. Det var mange land i Europa som ikkje hadde skriftspråk på talet, men som hadde fått det ved overgangen til 1900-talet, seier Tore Janson, professor emeritus i lingvistikk ved Stockholms universitet. Ein treng ikkje gå lenger enn til Finland. Då Finland gjekk frå å vere ein del av Sverige til å bli eit storfyrstedøme under Russland på byrjinga av 1800-talet, vart det finske skriftspråket utvikla og teke i bruk. Utviklinga av nye skriftspråk hang i hop med den nasjonalistiske bølgja som vaska over Europa på 1800-talet. Nye statar vart danna, og nasjonalismen som ideologi kravde at desse nye statane skulle vere basert på ein nasjon som delte kultur og språk. Dette var nye tankar den gongen. Tore Janson (foto: Allan Seppa SNS)

13 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 13 Gjenbruk på nye måtar Kunstnar Astrid Runde Saxegaard kjem frå Volda, men har ikkje hatt utstilling i heimtraktene før. Det blir det endeleg ei ordning på når ho no står for årets festspelutstilling. Eg har reflektert rundt temaet Tillit og prøvd å forstå kva det er og kva eg kan gjere med det. Eg har skaffa meg ein del gamle og kasserte tekstilar som golvteppe frå IKEA, gamle åkle og slikt, som eg eksperimenterer med og flyttar rundt på, syr i hop og tek frå kvarandre, seier Saxegaard litt heseblesande på telefon frå atelieret i Oslo, der ho er i fullt arbeid med utstillinga. Saxegaard er utdanna i tekstilkunst ved Statens håndverks- og kunstindustriskole, og har ei rekkje utstillingar bak seg, både soloog gruppeutstillingar. Med sin måte å kombinere ulike materiale på har ho funne eit kunstuttrykk som fornyar tekstilkunsten og utnyttar mediet på nye måtar. Eg prøver på eit vis å skape nytt liv av desse gamle, kasserte tinga. Dei må få rom til å leve og puste, seier ho. Framleis veit ho Astrid Runde Saxegaard (foto: Arnfinn Tønnesen) ikkje heilt kva form utstillinga i Aasen-tunet vil få. Eg kjem nok til å flytte rundt på delane fram til siste augneblink. Runde Saxegaard har, saman med grafikar Ulf Verner Carlsson, laga motivet til festspelplakaten i år og ei serie tilhøyrande motiv. Torsdag 25. juni Galleriet, Ivar Aasen-tunet Opning av festspelutstillinga 2015 Gratis under Festspela Omsetjing eller gjendikting Når ein tekst skal omsetjast, er det ofte fleire typar meiningar å ta omsyn til. Kva skal vere viktigast? Blir vi nokon gong blir ferdige med å diskutere skilnaden på omsetjing og gjendikting? Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug har omsett lyrikk frå fransk, svensk og engelsk og prøver etter eige utsegn å unngå å gjendikte. Men ein vil alltid støyte på ord eller uttrykk som ikkje får same tyding om ein omset det ordrett til norsk, seier ho. Odd Goksøyr har nyleg gitt ut det første av to band med gjendiktingar av Robert Bly sin lyrikk, til svært gode kritikkar. Han fortel at han oftast går fleire rundar Gunhild Øyehaug (foto: Rolf M. Aagaard) med dikta, først ei grovomsetjing der han må bli viss på at han har forstått diktet rett, og om teksten opnar for meir enn éi tyding. Deretter gjendiktar han for å passe det Tom Egil Hverven (foto: Linda Engelberth) inn i den forma det skal ha. Bly nyttar ei før-arabisk verseform med strenge reglar for stavingar og linjer i versa, men han berre hintar til desse reglane og Odd Goksøyr (pressefoto) held seg fritt til dei, så det har eg også kunna gjere, fortel han. Øyehaug og Goksøyr møtest til samtale med litteraturkritikar Tom Egil Hverven. Søndag 28. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Meir enn ny språkdrakt Kr 120 / student og ungdom 70 Ny norsk verdsborgar? handlenett.no

14 14 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Spelar med lånte fjør Ei musikalsk hylling til den grasiøse svana, den utdøydde dronten og den runde vesle dompapen. Når folkemusikkgruppa Majorstuen går på scena i Salen fredag kveld, står fuglane i sentrum. Majorstuen har i femten år vore ein fornyar av folkemusikken med sine komposisjonar basert på tradisjonell slåttemusikk. Dagens fem medlemmar er alle felespelarar, men trakterer også andre instrument etter som musikken krev det. Verket Kvitre er det første tingingsverket deira, og vart laga til Førde internasjonale folkemusikkfestival i I vår kom det ut på plate, og no får publikum sjansen til å høyre det under Festspela. Men kvifor akkurat fuglar? Det var noko fleire av oss var interesserte i. I tillegg har det vore eit skikkeleg oppsving i fugleinteressa der ute. Ei bok om fuglesong med lydprøver gjekk rett inn på bestseljarlista for eit par år sidan. Mange tykkjer det er artig å kjenne dei att og vite forskjell på dei, seier felespelar Jorun Marie Kvernberg. Fuglar er dessutan eit vanleg tema i folkemusikken. Ikkje berre lagar fuglane musikk, men songen ligg godt til rette for imitasjon og inspirasjon i eit lyst instrument som fela. I Kvitre har medlemmane fordelt komponeringa seg i mellom, men det er ikkje berre fuglesongen som har vore inspirasjonskjelde. Majorstuen (foto: Marius Beck Dahle) Vi har prøvd å karakterisere fuglane på ulikt vis, gjennom song, mytestoff og veremåte. Korpen har ord på seg for å vere klok, men også rampete. Eller han kan assosierast med Hugin og Munin, Odin sine auge ute i verda. Om svana heiter det at ho syng ein siste vakker song rett før ho døyr. Lunden ser rar og klønete ut og verkar som han berre krasjar tilfeldig inn i fuglefjellet, men han treff alltid sitt eige reir, seier Kvernberg. Fuglane blir presenterte med animasjonsfilmar undervegs i konserten. Fredag 26. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Majorstuen. Kvitre Kr 250 / honnør, student og ungdom 200 / barn 150 Gjensyn med jubileumsframsyning Laurdag ettermiddag inviterer Ørsta kyrkje til ei musikalsk reise gjennom 150 år med kyrkjehistorie. Ørsta kyrkje feira 150-årsjubileum i fjor, og no blir det eit nytt høve til å få med seg den spesialskrivne jubileumsframsyninga Høyr kor kyrkjeklokka lokkar. Framsyninga er eit syngjespel som tek deg med gjennom kyrkjas liv og historie. På reisa møter vi mellom andre diktarpresten Anders Hovden og bonden og salmediktaren Berte Kanutte Aarflot. Vi følgjer også tvillingparet Sara og Magdalena gjennom livet med sine store gleder og djupe sorger, som alle er ramma inn av kyrkjelege ritual og fellesskap. Vi nyttar éin salme av Berte Kanutte Aarflot og éin av Anders Hovden, men elles er alt nyskrive, seier kantor Marie Austrheim Riise. Ho har komponert musikken til tekstane som er skrivne av Jan Ove Ulstein. Riise dirigerer også alle kora, solistane og musikarane, om lag 100 i alt, som er med å framføre spelet. Gjennom syngjespelet ønskjer vi å gjere levande den andelege og kulturelle arven som Ørsta kyrkje er bærar av, og gi denne arven vidare til nye generasjonar. Denne framsyninga høver for både små og store. Vi er svært glade for å få lov til å vise framsyninga ein gong til under Festspela og vi ønskjer alle hjarteleg velkomne, seier Riise. Laurdag 27. juni Ørsta kyrkje Høyr kor kyrkjeklokka lokkar Kr 250 / barn 100 (foto: Møre-Nytt)

15 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 15 Volda Elektriske Mylne AS Tlf Fax Hamnegt. 16 Pb Volda Førsteklasses produkt til dine bakverk Produksjonsmåten er unik og tufta på gamle tradisjonar, dette skaper eit miljøvennleg og økologisk produkt. Når du opnar ein pakke mjøl frå oss vil du få ei annleis kjensle. Dufta av ekstra grovt mjøl gir lovnad om ei smaksoppleving utanom det vanlege. Besøk vår nettside for bestilling, meir informasjon, oppskrifter og mykje meir. Platetørka havregryn Ertemjøl Valsa bygg Havremjøl Valsa rug Vi ønskjer festspeldiktar Gunnhild Øyehaug, Vi ønskjer utøvarar og publikum velkomne til festspeldiktaren Arne Moslåtten Dei nynorske festspela 2015til utøvarar og publikum velkomne DEI NYNORSKE FESTSPELA 2012 Bokstavsommaren Erna Osland og Inger Lise Belsvik har på oppdrag frå Nynorsksenteret og Lesesenteret laga ei gjennomillustrert samling med tekstar for alle bokstavane i alfabetet. I Bokstavsommaren møter borna mellom anna ærfugl, eremittkreps, ålekvabbe og o-skjel og bokstavane deira. På ligg alle tekstane gratis tilgjengeleg til utskrift eller lesing på skjerm. Ørsta kommune Volda kommune NyNorskseNteret Foto: Per Eide / Racer FRÅ TINDAR TIL DEG STRAUM, TELEFONI, INTERNETT OG DIGITAL-TV. ALT FRÅ SAME KJELDE. Gjennom fleire tiår har Tussa forvalta noko av det vakraste som finst rundt oss, vatnet frå tindane våre. Nettopp dette har gitt oss kraft til å skape det du treng for å bruke dei forskjellige produkta i kvardagen din. Vi haustar vatnet, og tek det frå tindar til deg.

16 16 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Dei nynorske f Torsdag 25. juni Ivar Aasen-statuen, Ørsta Blomar ved bauta: Ivar Aasen-statuen Gaute Øvereng, dagleg leiar Ivar Aasentunet Salen, Ivar Aasen-tunet Opningshøgtid Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug Opningstale: statssekretær Bjørgulv Vinje Borgundvaag Utdeling av prisen Årets nynorskbrukar Kirsten Bråten Berg, Lars Bremnes Programleiar: Lars Ivar Nordal Kr 150 / student og ungdom Gamletunet, Ivar Aasen-tunet Blomar ved bauta: Ivar Aasen-bautaen Festspeldiktaren les og kransar Ivar Aasen-bautaen Allsong: «Dei gamle fjelli» Galleriet, Ivar Aasen-tunet Festspelutstillinga 2015: Tillit? Tekstilkunstnar Astrid Runde Saxegaard Opning ved kunsthistorikar Jorunn Veiteberg Gratis festspeldagane Utstillinga står utover sommaren Salen, Ivar Aasen-tunet Årets nynorskbrukar 2015 Jorunn Veiteberg i samtale med Bjørn Sortland Kr 120 / student og ungdom Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Kirsten Bråten Berg og Arild Andersen Hans Mathisen, Bendik Hofseth og Paolo Vinaccia Gjest: Lars Bremnes Kr 375 i amfiet / 350 / student, ungdom og barn 200 / familie Møre folkehøgskule, Ørsta Målbar Lars Bremnes Kr 150 Fredag 26. juni Kafeen, Ivar Aasen-tunet Frukost i tunet Festspeldiktaren les I samarbeid med Kontaktpunktet Kr 100 for frukost Salen, Ivar Aasen-tunet Tillit i matbransjen Siri Helle om boka Handle rett Kr 70 / student og ungdom Salen, Ivar Aasen-tunet Ivar Aasen-minneforedraget: Godt språk i nynorske fagtekstar Stipendiat Pernille Fiskerstrand Kr 120 / student og ungdom Volda omsorgssenter Med røter på Sunnmøre Skodespelar Kjersti Botn Sandal John Inge Leira Bjøringsøy, piano I samarbeid med Volda kommune Gratis Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Zara og dei Forfattar Bjørn Sortland les frå boka Zara og dei. Gorillahjerne til middag Utandørsaktivitetar Høver best for born 3 7 år Kr Fru Svendsen kunst- og kulturkafé, Ørsta Kaffi, bokstaveleg talt Forfattar Anna Kleiva Kr 50 / ungdom Kantina på Furene AS, Volda Kaffi, bokstaveleg talt Forfattar Øystein Orten Gratis Salen, Ivar Aasen-tunet Medietimen Utdeling av Kulturdepartementets nynorskpris for journalistar ved juryleiar Håkon Haugsbø Knut Aastad Bråten Arrangør: NRK Nynorsk mediesenter Gratis Salen, Ivar Aasen-tunet Litteratur med Landro: festspeldiktar Gunnhild Øyehaug Samtale med Jan H. Landro Skodespelar Kjersti Botn Sandal les Kr 120 / student og ungdom Salen, Ivar Aasen-tunet Køyr debatt! Kvar vart det av skriftspråket nynorsk? Kva bør NRK-plakaten seie om språkpolitikk? Debattleiar Håkon Haugsbø Kr 120 / student og ungdom Basisutstillinga, Ivar Aasen-tunet Lyntreff Om Ivar Aasen Formidlar Liv Astrid Skåre Langnes Om reklamespråk Dokumentasjonsleiar Anders Aanes Forfattar på utstilling Dagleg leiar Gaute Øvereng Gratis Rokken, Volda Ein får tru det ein vil Kåring av vinnaren av skrivekonkurransen i samarbeid med Sunnmørsposten Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug Bendik Hustadnes, Jon Olav Sandal Kr Salen, Ivar Aasen-tunet Majorstuen. Kvitre Jorun Marie Kvernberg, Anders Löfberg, Tove Hagen, Synnøve S. Bjørset og Bjørn Kåre Odde Tingingsverk til Førde internasjonale folkemusikkfestival 2013 Kr 250 / honnør, student og ungdom 200 / barn Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Litterær gullrekkje Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug, Lars Amund Vaage, Brit Bildøen, Bjørn Sortland og Kristina Leganger Iversen Programleiar Mariann Schjeide Kr 200 / student og ungdom Møre folkehøgskule, Ørsta Målbar B.R.U.S. Platekåseri med Olav Hove og samlaren Arild Torvund Olsen Kr 100 Opningstider i Ivar Aasen-tunet Torsdag 25. juni Fredag 26. juni Laurdag 27. juni Søndag 28. juni

17 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 17 estspela 2015 Laurdag 27. juni Ørsta folkebibliotek Festspelbøker for born Aktivitetar og og aktuelle bøker Ingunn Røyset med boka Dei et ikkje sjokoladepålegg i krigen Høver for born 8 12 år I samarbeid med Ørsta folkebibliotek, Nynorsksenteret, Mangschou, Samlaget og Skald forlag Gratis Møre folkehøgskule Eg-et i romanen Festspeldiktar Gunnhild Øyehaug og Lars Amund Vaage Samtaleleiar: Tom Egil Hverven Kr 120 / student og ungdom Ørsta sentrum Festspel i sentrum Forfattar Arne Henning Årskaug Samarbeid med Ørsta næringskontor, Handelsstanden i Gågata og Amfi Uppheimsparken og Volda sentrum Festspel i sentrum Forfattar Arne Henning Årskaug Samarbeid med Volda næringsforum, Volda handelsforening, Spinneriet og Frivilligsentralen i Volda Salen, Ivar Aasen-tunet Jostein Fet forteljar og grøftegravar Sverre Tusvik presenterer Jostein Fets siste bok Den gløymde litteraturen Jostein Fet samtalar med Ottar Grepstad I samarbeid med Det Norske Samlaget Kr 120 / student og ungdom Ørsta kulturhus Kvinner i for store herreskjorter Film basert på boka Vente, blinke av Gunnhild Øyehaug Når bok blir film Gunnhild Øyehaug og Yngvild Sve Flikke samtalar med Guri Kulås Kr 150 for film og samtale / student og ungdom Salen, Ivar Aasen-tunet Nya skriftspråk i Europa under 1800-talet Foredrag ved Tore Janson, Institutionen för lingvistik, Stockholms universitet Kr 120 / student og ungdom Ørsta kyrkje Høyr kor kyrkjeklokka lokkar Syngjespel laga til Ørsta kyrkje sitt 150-jubileum i 2014 Kr 250 / barn 100 Arrangør: Ørsta sokneråd Salen, Ivar Aasen-tunet Vinsjan på kaia Samtale med tekstforfattar og dramatikar Idar Lind Kr 120 / student og ungdom Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet D.D.E. med Bjarne Brøndbo Bjarne Brøndbo, Eskil Brøndbo, Daniel Viken, Bård Jørgen Iversen, Eivind Berre og Arnt Egil Rånes Kr 395 i amfiet / 375 / student, ungdom og barn 200 / familie Møre folkehøgskule, Ørsta Målbar Stig Ulv Kr 100 Søndag 28. juni Anders Hovden-bautaen i Hovdebygda Til fots over Åsen Per Halse fortel om Anders Hovden før vi går til Ivar Aasen-tunet Turleiar: Einar Flø NB! Ulendt terreng, hugs gode sko! Arrangør: Hovdebygda soge- og velferdslag Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Festspelgudsteneste i det fri Preike: Irmelin Grimstad Bonden Liturg: Arne Moltubak Kantor: Marie Austrheim Riise Forfattar Marit Kaldhol tek del Arrangør: Ørsta sokneråd i samarbeid med Volda sokneråd Kafeen og Jostein Nerbøvik-plassen, Ivar Aasen-tunet Kyrkjekaffi og søndagskafé og Ved Hovden møbel Hovderittet Sjå informasjon Arrangør: Ørsta sykkelklubb Salen, Ivar Aasen-tunet Z utanfor Samtale med forfattar Marit Kaldhol Kr 120 / student og ungdom Salen, Ivar Aasen-tunet Meir enn ny språkdrakt Gunnhild Øyehaug og Odd Goksøyr om gjendikting Samtaleleiar: Tom Egil Hverven Kr 120 / student og ungdom Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Aasen-stemnet 2015 Stemnetale: Arne Vinje, ordførar i Vinje i Telemark Stein til stein. Ein poesikonsert Bygd på diktsamlinga Stein til Stein av Jon Fosse Anne Marit Jacobsen, Ruth Wilhelmine Meyer og Helge Lien Kr 200 / honnør 150 / student, ungdom og barn 100 Billettar Rabattar Ev. honnør, studentbillettar eller Kultur-rabatt for ungdom er oppført spesielt. Festspelpass kr 1450 Gir tilgjenge til alle festspelarrangement. NB: Også publikum med festspelpass må tinge plass på førehand til arrangement i lokale med avgrensa plass, t.d. Salen i Ivar Aasen-tunet. Ungdomsprisane er støtta av ordninga Kulturrabatt for ungdom Med atterhald om endringar

18 18 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Jan Zahl får nynorskpris for journalistar Journalist i Stavanger Aftenblad, Jan Zahl, får Kulturdepartementets nynorskpris for journalistar for Jan Zahl skriv stilsikkert og godt, med brodd og vidd, i tvisyntradisjonen etter Aasmund Olavsson Vinje. Zahl held nynorsken i hevd i eit område av landet der engelsk og bokmål vinn terreng, heiter det i grunngjevinga til juryen. Det er enormt stas å få denne prisen. Eg vart ekstra glad for å høyra at juryen meiner eg står i tvisyn-tradisjonen etter Vinje. Der kjenner eg meg heime. Elles trur eg ikkje eg er så lett å plassera. Eg har blitt skulda både for å vere venstrevridd og høgrevridd i kommentarane mine. Men sånn er det altså å leva i tvisynet, seier Zahl. Jan Zahl er kulturjournalist og kommentator i Stavanger Aftenblad. Det har han vore sidan Før det var han journalist i Dagbladet, Dagsavisen, TV 2 og redaktør i Forskarforum. Han har skrive fleire bøker, mellom anna Kontroll på kontinentet. Historia om Kaizers Orchestra. Zahl har hovudfag i samanliknande politikk og mellomfag i spansk. Jan Zahl (foto: Kristian Jacobsen) gjorde det i ulike media i Oslo. Det er framleis dei som vil seie opp Stavanger Aftenblad fordi det vert skrive nynorsk i avisa. Forholdet mitt til nynorsk er kvardagsleg og udramatisk. Det er språket mitt. Eg snakkar som eg gjer (frå Bryne på Jæren), og då blir det eit logisk og naturleg val å skriva nynorsk, seier Jan Zahl. Nynorsk er språket mitt Han reknar seg ikkje som målaktivist og kjenner seg ikkje i noka offerrolle. Men han tykte det var rart å koma heim att til Rogaland og få meir reaksjonar på at han skreiv nynorsk i Stavanger Aftenblad enn han fekk då han Fredag 26. juni Salen, Ivar Aasen-tunet Medietimen Gratis Vestlandskritisk ståstad Sjølv meiner Zahl at han har eit kritisk og rasjonelt utgangspunkt når han skriv, heller enn ein ideologisk-politisk ståstad. Kanskje er det rett å seie at eg skriv frå ein vestlandskritisk ståstad? Heile 88 prosent av oss bur utanfor Oslo, men det verkar ikkje slik når vi ser, høyrer og les nasjonale media. Då er det både logisk og viktig at me som bur utanfor ser kritisk på makt, politikk, pengar og dagsorden. Det kan koma mykje god journalistikk ut av det, seier Zahl. Kulturdepartementets nynorskpris for journalistar Astrid Brekken, NRK P Njord V. Svendsen, Bergens Tidende 2012 Katrine Sele, Firda, og Hilde Sandvik, Bergens Tidende 2013 Christian Wiik Gjerde, NRK Super 2014 Ingunn Solheim, NRK Håkon Haugsbø (pressefoto) Prisutdeling i Ørsta Føremålet med Kulturdepartementets nynorskpris for journalistar er å fremje bruk av nynorsk i media, og å ære ein dyktig journalist som brukar språket, og som er eit føredøme for andre. Prisen er på kroner og eit kunstverk. Leiaren for juryen, Håkon Haugsbø, deler ut prisen i Aasentunet 26. juni under Dei nynorske festspela. Haugsbø er kommunikasjonssjef i Kirkens Nødhjelp og har bakgrunn som journalist i NRK. Med seg i juryen har han forfattar og journalist i Dag og Tid, Agnes Ravatn, og redaktør Knut Aastad Bråten (pressefoto) Svend Arne Vee i Firdaposten. Redaktøren i Syn og Segn, Knut Aastad Bråten, underheld med langeleik og kåseri, med rot i kronikken hans i Aftenposten : «Eg er ikkje dialekta mi, men fyrst og fremst alt anna». Nynorsk mediesenter

19 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta 19 Gunnhild Øyehaug Gunnhild Øyehaug, forfattar, litteraturkritikar, lærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland og aktør i det offentlege rom. Øyehaug er festspeldiktar under Dei nynorske festspela i D.D.E ELLE melle Kultur for alle Kultur for alle Kultur for alle Eit aktivt kulturliv gir oss eit rikare Eit miljø. aktivt Til dette kulturliv treng gir vi oss ildsjeler eit rikare som miljø. skaper Til engasjement. dette treng vi ildsjeler Sparebanken som skaper Møre Eit aktivt er engasjement. ein kulturliv del av gir dette oss Sparebanken og eit støttar rikare Møre difor miljø. kulturelle er Til ein dette del aktivitetar treng av dette vi ildsjeler i heile og støttar fylket. som difor skaper kulturelle engasjement. aktivitetar Sparebanken i heile fylket. Kultur for alle Kultur for alle Kultur for alle Møre er ein del av dette og støttar difor kulturelle aktivitetar i heile fylket. Treng du overnatting/ festlokale i Ørsta? Skal du arrangere slektsstemne, bryllaup, konfirmasjon eller liknande? Vi har gode lokaler! Møre Folkehøgskule er sommarhotell frå 15. mai til 15. aug. Nyt jacuzzien på terrassa Serveringsbevilling For meir info: Kontakttlf: Les meir på Ivar Aasen Jorunn Veiteberg Jorunn Veiteberg, kunsthistorikar, dr.philos. og forfattar av ei rekkje bøker og artiklar om kunst og kunstnarar. Veiteberg er kåra til Årets nynorskbrukar Les meir på Sparing No kan du spare litt kvar gong du brukar kortet Slit du med å få til sparing?- Då kan mikrosparing kanskje gjere det lettare. Med mikrosparing sparar du kvar gong du brukar kortet ditt. Det er så enkelt at du knapt merkar det! Du vel sjølv kor mykje du vil spare kvar gong du brukar kortet. Du vel sjølv kva konto sparebeløpet skal settast inn på. Mikrospar setter du enkelt opp i mobilbanken eller nettbanken.

20 20 Dei nynorske festspela Ivar Aasen-tunet juni 2015 Volda og Ørsta Lesestund med lukkeleg slutt Kva veit vi eigentleg om Zara og dei? Ikkje så mykje, men kjem du til Uteamfiet fredag formiddag, kan du få vite meir. Zara og dei: Gorillahjerne til middag er første boka i ein planlagt serie biletbøker for barn i barnehagealder. Det er forfattar Bjørn Sortland som står bak idé og tekst, og teikningane er laga av Elisabeth Moseng. Boka handlar om Zara og dei, ein familie som alle veit at det er eitt eller anna rart med men kva, eigentleg? Dei har veldig lett for å blø naseblod og dei bur i ei campingvogn. Det går ei mengd rykte om dei, som at dei stel ungar og et gorillahjerne til middag, men desse rykta viser seg etter kvart å ikkje å stemme heilt, fortel Sortland. Fredag 26. juni Uteamfiet, Ivar Aasen-tunet Zara og dei Utandørsaktivitetar Høver best for born 3 7 år Kr 50 Bjørn Sortland (foto: Kjerstin Gjengedal) I ein større samanheng kan ein seie at boka handlar om kva vi ser når vi ser folk som er litt annleis. Veit vi eigentleg kven tiggarane frå Romania er, når vi skreller vekk rykta og historiene om dei? Boka er nesten basert på ei sann historie, frå den gongen Sortland greidde å lure nokon til å tru at blomkålen han laga suppe av, eigentleg var apehjerne. Det med naseblodet har også rot i røyndomen. Det er veldig upraktisk om ein byrjar blø naseblod kvar gong ein blir litt nervøs eller oppspilt. Folk blir redde. Omslaget på boka Zara og dei Målet med serien er å skrive gode «lese-om-att»-bøker. Sortland meiner mange biletbøker, gjerne kritikarroste og fine, har for mykje tekst og for lite historie. Eg har ein del slike på samvitet sjølv. No ville eg skrive noko som barn tykkjer er spennande, og som er kort nok til at foreldra ikkje kvier seg for å lese boka om att, seier han. Og eg lovar at det går superbra til slutt! Med Hovden på kyrkjeveg Søndag kan du førebu deg til festspelgudstenesta med å gå i fotspora til Anders Hovden frå Hovden-bautaen til Aasen-tunet. Diktarpresten Anders Hovden er i dag mest kjend for salmane sine. Kva er vel 17. mai utan «Fagert er landet»? Hovden vart fødd i Hovdebygda i Ørsta og var sterkt engasjert i målsaka både i studietida i Oslo og i arbeidet sitt som prest ulike stader i landet. Han var nært knytt til heimbygda, reiste gjerne dit og skreiv mange barndoms- og naturskildringar med utgangspunkt i heimstaden, seier teolog og rektor ved Høgskulen i Volda, Per Halse. Han vil gi ei kort innføring i Anders Hovden sitt liv og virke før vi legg ut på turen over Åsen. På Hovdens tid var det klyngjetun der bautaen no står. Eg har høyrd at då dei gravde ut fundament for bauten, trefte dei gruva i stova der han var fødd, seier Halse. Hovden skreiv mange bøker i alle slags sjangrar, både lyrikk, forteljingar for born, romanar og skodespel. Den viktigaste utgivinga hans er nok likevel Nynorsk salmebok, der han var medredaktør og dessutan sjølv sto for kring 200 originale og gjendikta salmar. Turleiar Einar Flø viser veg frå Anders Hovden-bautaen i Ytrehovden, over Hovdeåsen, til Ivar Aasen-tunet i Indrehovden. Vel framme i Aasen-tunet kan dei som ønskjer ta del i gudstenesta og kyrkjekaffien. Søndag 28. juni Anders Hovden-bautaen i Hovdebygda Til fots over Åsen Ulendt terreng, hugs gode sko! Gratis

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Vi jubilerer med Kristofer Uppdal: «NARREN SYNG» Med John Pål Inderberg og Ragnhild Vannebo, musikk og dikt Ellrun Ystad med tonesette dikt

Vi jubilerer med Kristofer Uppdal: «NARREN SYNG» Med John Pål Inderberg og Ragnhild Vannebo, musikk og dikt Ellrun Ystad med tonesette dikt NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 NOREGS MÅLLAG 100 ÅR 1906 2006 Vi jubilerer med

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Nynorskprisen for journalistar

Nynorskprisen for journalistar Nynorskprisen for journalistar Årsrapport 2008 Prisvinnar Odd Reidar Solem : - Kjekt å få denne prisen Den røynde mediemannen og nyhendeanker i TV 2, Odd Reidar Solem, fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

8 tema for godt samspel

8 tema for godt samspel PROGRAM FOR FORELDRERETTLEIING BUF00032 8 tema for godt samspel Samtalehefte for foreldre og andre vaksne PROGRAM FOR foreldrerettleiing Dette heftet inngår i ein serie av materiell knytta til foreldrerettleiings

Detaljer

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg.

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg. Når eg blir større kan eg lese mykje om sånne ting som verdensrommet, om kva vi kan forstå og kva vi ikkje kan forstå, seier pappa. Det vil eg ikkje, seier eg. Då treng du ikkje gjere det heller, seier

Detaljer

KULTURDEPARTEMENTET SIN

KULTURDEPARTEMENTET SIN KULTURDEPARTEMENTET SIN NYNORSKPRIS FOR JOURNALISTAR Årsrapport 2014 NRK-journalist Ingunn Solheim fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar i 2014. Ho er ein svært stødig språkbrukar,

Detaljer

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T

AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T AKTUELL NYNORSK LITTERATUR FOR SKULEN S K A L D E N N Y N O R S K E B A R N E L I T T E R A T U R E N O V E R L E V E M Å H A N V E R E B E S T EI GOD BOK FOR DEN DET GJELD Men da den egentlige bruker

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Bokbad på BERGSLAGEN. Litteraturseminar på Sunde Kyst- og Litteratursenter

Bokbad på BERGSLAGEN. Litteraturseminar på Sunde Kyst- og Litteratursenter Bokbad på BERGSLAGEN Litteraturseminar på Sunde Kyst- og Litteratursenter Laurdag 16.02.2013 Kvinnherad kulturfestival i samarbeid med kulturnemda på SØRAL, Norsk kulturråd, Folkeakademiet i Hordaland,

Detaljer

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal

Velkomen. til kulturbygda. Lærdal Velkomen til kulturbygda Lærdal Ein tur i Hans Gjesme sine motiv Den lokale kunstnaren Hans Gjesme gav ved sin død i 1994 Lærdal kommune ei kunstgåve på vel 1500 kunstverk som omfattar måleri, grafikk,

Detaljer

Å skape og presentere ei framsyning

Å skape og presentere ei framsyning Å skape og presentere ei framsyning Ei spennande utfordring i norskfaget i Vg3 er kombinasjonen av det å møte tekstar andre har skrive, og å skape noko sjølv. Ifølgje læreplanen skal de «setje saman og

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn?

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Gode tips og idear, til alle oss som er saman med barn. Korleis stimulera til eit godt talespråk? Bruk språket Snakk med barnet. Snakk tydeleg Bruk

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar Ole Røsholdt Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar ei fagbok om Gulatinget Nynorsk Mangschou Bergen 2009 INNLEIING Dette heftet er laga for å gi læraren nokre praktiske tips om korleis boka om Gulatinget

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage Seljord kommune Adresse: Flatdalsvegen 1139, 3841 Flatdal Telefon: 350 51365 E-post: heddeli.barnehage@seljord.kommune.no Styrar: Kristin Gaarder Opningstid: Måndag

Detaljer

Med glede og respekt. Meir merksemd til nynorskelevane

Med glede og respekt. Meir merksemd til nynorskelevane Med glede og respekt Meir merksemd til nynorskelevane n av anne liv steinsvik nordal Mange elevar som har hatt nynorsk som hovudmål i skulen, skriv mest bokmål når dei er ferdige med opplæringa. Kvifor

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Frå dikt til teikneserie

Frå dikt til teikneserie Frå dikt til teikneserie Av Helga Slettebak, Marit Moen og Arne Skadal, Halbrend skule Prosjektet «Frå dikt til teikneserie» vart gjennomført på 6. trinn. Kombinasjonen av dei to sjangrane synest vi er

Detaljer

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no

9.-10. august 2013 NESETDAGANE. www.neset-telemark.no 9.-10. august 2013 NESETDAGANE www.neset-telemark.no PROGRAM 2013 FREDAG 9. AUGUST 14.00 Naturstig opp til Tehytta 17.00 Omvisning på tunet 19.00 Norskamerikaneren - Hillborg Romtveit og Trygve K.Vågen,

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Treeiningssøndag. Ståle Aklestad. Preike Molde Domkirke 31.05.2015

Treeiningssøndag. Ståle Aklestad. Preike Molde Domkirke 31.05.2015 Ståle Aklestad Preike Molde Domkirke 31.05.2015 Treeiningssøndag Det er treeinigssøndag. Og vi skal langt bort. Og djupt ned i jorda. For i Roma, nede i ei av katakombane, som er tidlege, kristne gravplassar,

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015

Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015 Årsplan i norsk, 4. klasse, 2014-2015 TID KOMPETANSEMÅL Elevane skal kunne INNHALD/LÆRESTOFF Elevane skal arbeide med ARBEIDSMÅTAR Aktuelle arbeidsmåtar i faget VURDERING Veke 34-52 Munnleg kommunikasjon

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult

Eksamen 21.05.2015. NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne. Sult Eksamen 21.05.2015 NOR0214 norsk hovudmål/hovedmål Sentralt gitt eksamen etter 10. trinn elevar/elever og vaksne/voksne Sult Nynorsk/bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Tema Hjelpemiddel Bruk

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

Under vegbrua fann vi denne målaren som skal vise korleis bl.a. temperaturen påverkar dei solide konstruksjonane.

Under vegbrua fann vi denne målaren som skal vise korleis bl.a. temperaturen påverkar dei solide konstruksjonane. Vårturen 2015 14.04.2015 Søndag 12.april stilte Hallstein opp med blå Nettbuss og opna dørene for oss knapt tretti som hadde valt å bli med - om ikkje nett på blåtur, så i alle fall ut i det blågrå! Klar

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Sentralt gitt eksamen NOR0214, NOR0215 og NOR1415, 10. årstrinn Våren 2015 Åndalsnes 29.06.15 Anne Mette Korneliussen

Detaljer

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no tidebøn Efrem Forlag 2009 Rune Richardsen Boka er laga i samarbeid med Svein Arne Myhren (omsetjing) etter mønster av Peter Halldorfs og Per Åkerlunds Tidegärd, Artos 2007. Med løyve. Bibeltekstane er

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving.

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving. Engelsk Kompetansemål: Når du er ferdig med denne perioden, skal du kunna: forstå hovedinnhold og detaljer i ulike typer muntlige tekster om forskjellige emner uttrykke seg med flyt og sammenheng tilpasset

Detaljer

Kulturminnedagen på BERGSLAGEN. Søndag 15. september kl 15:00-18:00 Sunde Kyst- og Litteratursenter

Kulturminnedagen på BERGSLAGEN. Søndag 15. september kl 15:00-18:00 Sunde Kyst- og Litteratursenter Kulturminnedagen på BERGSLAGEN Søndag 15. september kl 15:00-18:00 Sunde Kyst- og Litteratursenter Stiftinga Sunde Kyst- og Litteratursenter i samarbeid med Kulturminnedagen, Norsk kulturråd, Norsk forfattersentrum

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Samansette tekstar. Aina, Linn og Silje

Samansette tekstar. Aina, Linn og Silje Samansette tekstar Aina, Linn og Silje Innleiing Vi vil i denne oppgåva først presentere kva ein samansett tekst er og kvifor dei samansette tekstane er eit av hovudområda i norskfaget. Deretter vil vi

Detaljer

Melankoliens historie. Melankoli er gleda ved å vere trist. Victor Hugo. Konsert for 8. - 10. årstrinn

Melankoliens historie. Melankoli er gleda ved å vere trist. Victor Hugo. Konsert for 8. - 10. årstrinn 2012 2013 Melankoliens historie Melankoli er gleda ved å vere trist. Victor Hugo Konsert for 8. - 10. årstrinn : Melankoliens historie Om programmet Det blir ofte sagt at ein melankolikar er eit unntaksmenneske

Detaljer

Halvårsrapport raud gruppe haust 2015

Halvårsrapport raud gruppe haust 2015 Halvårsrapport raud gruppe haust 2015 Det har vore eit flott halvår på raud gruppe. I gruppa har me 13 born, 10 jenter og 3 gutar, ein pedagog og ein assistent. Me har hatt tre studentar denne hausten.

Detaljer

No sprett knuppane og sevja stig

No sprett knuppane og sevja stig No sprett knuppane og sevja stig Sein vår i år, men du verda for eit drivande ver når det no fyrst losna; med mildver og regn og ei rekkje kulturhendingar både i vårt lag og leikarringen og i nærskylde

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn Framleis rom for lesing heime Leseutviklinga held fram Dei første skuleåra lærte barnet ditt å lese. Men lesedugleik er ikkje noko som blir utvikla

Detaljer

Er Jesus den einaste vegen til frelse?

Er Jesus den einaste vegen til frelse? 1 Er Jesus den einaste vegen til frelse? Innleiing på opningsseminaret på Misjonsveka, MF, 5. Februar 2008 Munntleg form, Anne Anita Lillebø Takk for invitasjonen! Er Jesus den einaste vegen til frelse?

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

ÅRSPLAN i Norsk Skuleåret: 2011/2012 Klasse: 9 Faglærar: Alexander Fosse Andersen Læreverk/forlag: Neon 9 studiebok og tekstsamling/ Samlaget

ÅRSPLAN i Norsk Skuleåret: 2011/2012 Klasse: 9 Faglærar: Alexander Fosse Andersen Læreverk/forlag: Neon 9 studiebok og tekstsamling/ Samlaget ÅRSPLAN i Norsk Skuleåret: 2011/2012 Klasse: 9 Faglærar: Alexander Fosse Andersen Læreverk/forlag: Neon 9 studiebok og tekstsamling/ Samlaget Kompetansemål LK06 Læringsmål for perioden Periode Innhald

Detaljer

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon Uansett om elevane skal svare på den individuelle oppgåva skriftleg eller munnleg, kan læraren og elevane avtale når og korleis det kan vere formålstenleg med tilbakemeldingar. Læraren kan bruke undervegsvurderinga

Detaljer

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015

Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015 Hei alle på 4. årstrinn og foreldre/føresette! Veke 19 2015 Velkommen til aktivitetsdag med fredsmarsj kl. 18.00- kl. 19.30 på torsdag 7.mai. Det vert program med korsong og dans. Etterpå er det fredsmarsj.

Detaljer

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Lesing er grunnlaget for suksess i neste alle skulefag. Lesesvake elevar får ofte problem med å fullføre vidaregåande skule. Lesesvake vil møte mange stengte dører

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Kjære foreldre, føresette, søsken og vener! I 8 månader har de fått rapport etter rapport frå Nordfjordeleven dykkar. Om flotte fjelltoppar. Store bølgjer. Hav

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer