Strategisk Utviklingsanalyse

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Strategisk Utviklingsanalyse"

Transkript

1 Vik kommune Strategisk Utviklingsanalyse Vedlegg til Strategisk Næringsplan, kortsiktig del (handlingsplan)

2 Innhald 5 VEDLEGG TIL STRATEGISK NÆRINGSPLAN: STRATEGISK UTVIKLINGSANALYSE FØREMÅL OG GJENNOMFØRING VIK KOMMUNE I EIT REGIONALT PERSPEKTIV KOMPARATIVE FORTRINN FOR NÆRINGSUTVIKLING NÆRINGSMILJØ MED UTVIKLINGSMOGLEGHEITER KOMMUNEN SI ROLLE SOM OFFENSIV TILRETTELEGGAR STRATEGISKE VAL OG SATSINGSOMRÅDE

3 5 Vedlegg til Strategisk næringsplan: Strategisk Utviklingsanalyse PwC fikk i april 2013 oppdraget frå Vik kommune med å utarbeide ein strategisk utviklingsanalyse etter mal frå Innovasjon Norge. Oppdraget vart gjennomført i nært samarbeid med kommunen og næringslivet i perioden mai-august Frå PwC deltok partnar Jan Flølo og senior manager Hilde Langtangen. Sluttrapporten frå prosjektet ligg føre i sin heilskap i kapitla nedanfor. Hovudkonklusjonane i analysedelen er teke inn som kort bakgrunnsinformasjon i strategisk næringsplan. I tillegg er forslaga til målsettingar, utviklingsprogram og strategiar vidareført i næringsplanen. 5.1 Føremål og gjennomføring Føremål Den strategiske utviklingsanalysen skal gje ein brei oversikt over arbeidsplassbehov, næringsmessige konkurransefortrinn og utviklingspotensiale i Vik kommune. Basert på denne analysen vert det avslutningsvis utforma visjon, målsettingar og satsingsområde for næringsutviklingsarbeidet i kommunen. Ved utforminga av den strategiske utviklingsanalysen har det vore tett dialog mellom kommunen og næringslivet i form av bedriftsintervju og høyringsprosess. Vi håpar at arbeidet med denne rapporten såleis har ført til at kommunen og næringslivet kan samarbeide tett om gjennomføringa av næringsutviklingsarbeidet framover. Den strategiske utviklingsanalysen avgrensar seg til å utarbeide overordna strategiar for det framtidige næringsutviklingsarbeidet, med bakgrunn i dei analysar som er gjennomført. Den er knytt opp mot kommunen sitt planverk og er meint å skulle komplettere og fylle ut arbeidet som er gjort der. Den strategiske utviklingsanalysen fungerer som utgangspunktet for Vik kommune sin strategiske næringsplan. I tillegg til dei analyser, mål og strategiar som ligg føre i strategisk utviklingsanalyse, inneheld næringsplanen også konkrete handlingsprogram og tiltak knytt til satsingsområda Kjelder og forankring I samband med utarbeiding av denne strategiske utviklingsanalysen har ein brukt ei rekkje skriftlege kjelder, mellom anna desse: Vik kommune sin kommuneplan, samfunnsdelen kortsiktig og langsiktig del Vik kommune sitt førebelse utkast til strategisk næringsplan Vik kommune sine nettsider Statistisk Sentralbyrå Telemarskforsking: Nærings-NM og Attraktivitetsbarometeret Det har og vore gjennomført intervju med 17 private verksemder. Tema var deira framtidsplanar og behov, i tillegg til synspunkt på kommunen sine utviklingsmoglegheiter med tanke på næringsutvikling. 2

4 Utvalet av verksemdene vart gjort av styringsgruppa for prosjektet, og skulle legge vekt på å få med representasjon frå alle viktige næringar i kommunen. Desse verksemdene vart intervjua: Arkitektfirma Jon Vikøren AS Barn-Nett AS Bondelaget og Brekke Samdrift (fellesintervju) Bystøl AS Coop Mega Vik Fosse Maskin og Transport AS Fresvik Produkt AS Highsoft Solutions AS Linn-Bad AS Statkraft Sognabær AS Sognekraft AS TINE Meieriet Vik Vik Elektro Vik Sparebank Vik Ørsta AS Økonor Sogn I tillegg vart Jorunn Åsfrid Røyrvik intervjua i kraft av si sentrale rolle i organisasjonslivet i kommunen, og tilknyting til arbeid med hotell og reiseliv. Offentlege verksemder vart og intervjua. Feios-prosjektet Vik Fengsel Vik Kommune (fellesintervju med leiarane for pleie og omsorg, oppvekst, plan og forvaltning, kommunalteknikk, og lønn og personal) Med unnatak av Barn-Nett AS som vart intervjua per telefon, vart alle intervjua gjennomført i løpet av tre dagar på kommunehuset i Vik. Innspel frå intervjua er innarbeidd i rapporten. 3

5 5.1.3 Organisering Figuren nedanfor viser korleis arbeidet med den strategiske utviklingsanalysen har vore organisert. Styringsgruppa har hatt tre møter gjennom prosjektet, medan prosjektgruppa har hatt kontinuerleg kontakt gjennom videomøte, telefon og e-post. Prosjekteigar Vik kommunestyre (v/ordførar Marta Finden Halset) Prosjektansvarleg Rådmann Vik kommune Oddbjørn Ese Prosjektleiar Næringssjef Vik kommune Odd Rune Turvoll Styringsgruppe Marta Finden Halset, Oddbjørn Ese, Olav Turvoll, Marit Andersen, Arve Hønsi, Mina Målsnes, Bjørn Moheim, Roger Ulvestad Prosjektgruppe Odd Rune Turvoll, Oddbjørn Ese Frå PwC: Prosjektleiar Jan Flølo og medarbeidar Hilde Langtangen 4

6 5.2 Vik kommune i eit regionalt perspektiv Vik kommune er ein del av Sogn-regionen saman med kommunane Aurland, Balestrand, Høyanger, Leikanger, Lærdal, Årdal og Sogndal. I tillegg er Voss ein viktig nabokommune for Vik. I dei neste kapitla vert Vik samanlikna med andre kommunar i regionen når det gjeld ulike utviklingstrekk som mellom anna demografi og næringsstruktur. Statistikkane i dette kapitlet er henta frå Statistisk Sentralbyrå Folketalsutvikling og -struktur Som det går fram av figurane nedanfor, har Vik kommune hatt ei jamt negativ folketalsutvikling dei siste 20 åra. I 1993 var folketalet 3.094, medan det i 2013 var Dette er ein nedgang på 363 innbyggarar, eller nesten 12 prosent. Ser ein på dei siste tretten åra har nedgangen vore nærare 8 prosent, eller 234 færre innbyggarar i 2013 enn i år Dette representerer ein gjennomsnittleg reduksjon på 18 innbyggarar per år. Figuren nedanfor viser denne utviklinga Folketalsutvikling Vik kommune Samanlikna med andre kommunar i regionen ligg Vik blant dei med den største prosentvise nedgangen i folketal i perioden, med 12 prosent. Likevel ser ein at det berre er Sogndal kommune som har ein god vekst i folketalet i perioden, med 23 prosent. Folketalsutvikling i prosent vs Sogndal Voss Leikanger Lærdal Aurland Vik Høyanger Balestrand -9% -12% -13% -29% -3% 1% 0% 23% -30% -20% -10% 0% 10% 20% 30% 5

7 Tabellen nedanfor viser at kommunen har hatt eit negativt fødselsoverskot nesten kvart år dei siste ti åra. Til saman har fødselsunderskotet vore på 90 personar. Når det gjeld inn- og utflytting så har utflyttinga vore større enn innflyttinga. Til saman har ein difor ei negativ nettoinnflytting på 81 personar. Innflytting bidreg difor ikkje til å veie opp for utflytting og fødselsunderskot, som gjer at kommunen har ein negativ folketilvekst. Tilflytting frå utlandet (innvandring) har bidrege noko i positiv forstand dei siste åra, men ikkje nok til å snu den negative trenden. I snitt har Vik hatt ei innalandsk årlig utflytting på 30 personar dei siste ti åra. Samstundes har gjennomsnittlig netto innvandring vore på nesten 22 personar i året. Innvandringa frå utlandet har ikkje vore stor nok til å demme opp for utflyttinga, og når ein i tillegg reknar med det negative fødselsoverskotet på rundt 9 personar i snitt per år, får ein til saman ei negativ folketilvekst på kring 17 personar per år Totalt Innvandring Utvandring Innflytting (innalandsk) Utflytting (innalandsk) Folkemengde Fødselsoverskot Nettoinnflytting Folketilvekst Ser ein nærare på alderssamansettinga i befolkninga i Vik, vert det og tydeleg at ein har utfordringar. Frå 2004 til 2013 vaks talet på personer i aldersgruppa år med 28 prosent, medan talet på personar i gruppa år sank med 21 prosent. Likeeins var det ein nedgang i aldersgruppene år, år og år. 6

8 Menn totalt Kvinner totalt Totalt Prosentvis endring i folketal per aldersgruppe og totalt, 2004 vs % -21% -14% -5% -6% -7% -5% -6% -6% -1% -1% 2% -30% -20% -10% 0% 10% 20% 30% 40% 28% Aldersgruppene år og år er gjerne omtala som dei "mest attraktive" å ha som innbyggarar. Personar i desse aldersgruppene tilfører gjerne mykje til samfunnet gjennom at dei er to vaksne i arbeid og at dei bidreg til folketalsutvikling gjennom å få ungar. For Vik sin del så har utviklinga i desse aldersgruppene vore relativt stabil, både for kvinner og menn. For kvinner har ein faktisk hatt ei auke på 13 prosent i aldersgruppa år når ein samanliknar 2004 med For menn er det samstundes ein nedgang i denne gruppa på 11 prosent. Regionalt sett, har ein i både Balestrand og Høyanger hatt den motsette utviklinga, med vekst blant talet på menn og nedgang i talet på kvinner mellom 20 og 29 år. I aldersgruppa år er det ingen kommunar i regionen som har hatt ei auke frå 2004 til 2013, med unntak av Sogndal som har nokre fleire menn. I dette perspektiv ligg Vik som den beste kommunen, med tanke på at ein har hatt den minste prosentvise nedgangen av innbyggarar i denne aldersgruppa, samanlikna med dei andre. Medan Vik har hatt ein nedgang på fem prosent blant menn og 7 prosent blant kvinner, ligg mange av dei andre kommunane på negative prosenttal på 20-, 30- og 40-talet. Desse utviklingstrekka er framstilt i grafane nedanfor. Folketalsutvikling i aldersgruppa år Menn Kvinner 7

9 Folketalsutvikling i aldersgruppa år Menn Kvinner Endring i folketal, år, 2004 vs Endring i folketal, år, 2004 vs Voss 3% 12% -8% -12% Voss Høyanger -17% 4% -49% -34% Høyanger Vik -12% 13% -7% -5% Vik Balestrand -11% 26% Kvinner -47% -33% Balestrand Leikanger 2% 27% Menn -9% -16% Leikanger Sogndal 18% 36% -5% 6% Sogndal Aurland 20% 25% -43% -36% Aurland Lærdal -5% 8% -21% -23% Lærdal Ei anna utfordring i samband med alderssamansettinga, er talet på personar som vil gå av med pensjon i løpet av dei neste åra, og som i stor grad ikkje vil vere tilgjengelige for arbeidslivet lenger. Figuren nedanfor viser kor mange personar i Vik kommune som når pensjonsalder på 67 år dei kommande ti åra. Totalt sett er det snakk om 421 personar. Dette biletet viser ikkje kor mange av desse som er aktive arbeidstakarar per i dag, men utfordringa vert likevel svært tydeleg. Undersøkingar i kommunal regi har vist at om lag 75 prosent av innbyggarane i "pensjonsnær" alder er yrkesaktive. Det vil igjen seie at ein sannsynleg vil få i overkant av 30 pensjonistar kvart år, som i dag gjer ein viktig jobb i næringsliv eller offentleg sektor, og som må erstattast med yngre krefter. 8

10 Antall personar som når pensjonsalder 67 år i perioden Utdanningsnivå Som ein kan sjå av grafane nedanfor, har Vik kommune si befolkning over 16 år ein litt lågare prosentdel av høgt utdanna enn landet totalt. I Vik kommune var det i 2011 fire prosent av innbyggarane som hadde lang universitets- eller høgskuleutdanning, medan landet totalt hadde sju prosent. For kort universitets- eller høgskuleutdanning ligg Vik på 16 prosent, medan landet totalt har 22 prosent. Andelen av befolkninga som har berre grunnskule som høgaste utdanningsnivå er omtrent lik for Vik kommune (28 prosent) og landet for øvrig (29 prosent). Utdanningsnivå i Vik kommune, andel av befolkninga frå 16 år (2011) 16 % 4 % 28 % Grunnskulenivå Vidaregåande skule Universitets- og høgskule kort Universitets- og høgskule lang 52 % Utdanningsnivå i heile landet, andel av befolkninga frå 16 år (2011) 7 % 22 % 29 % Grunnskulenivå Vidaregåande skule Universitets- og høgskule kort Universitets- og høgskule lang 42 % 9

11 Samanliknar ein Vik med nabokommunane når det gjeld del av befolkninga med lang høgare utdanning, ser ein at Vik ligg omtrent på same nivå som Voss (4,6 prosent) og Aurland (3,7 prosent), medan Høyanger ligg noko lågare (2,6 prosent). Balestrand (5,3 prosent) og Lærdal (4,9 prosent) ligg noko høgare, medan det berre er Leikanger (12,1 prosent) og Sogndal (7,7 prosent) som ligg over landsgjennomsnittet på 7 prosent. Når ein ser på kortare høg utdanning, ligg Vik og Høyanger lågast i prosentdel mellom nabokommunane i regionen Utdanningsnivå Vik og nabokommunar, prosent (2011) Grunnskulenivå Vidaregåande skule Universitets- og høgskule kort Universitets- og høgskule lang Om ein ser på utviklinga over tid ( ) når det gjeld tal personar med høgare utdanning, så har Vik hatt ein vekst på 60 personar for kort høgare utdanning og 36 personar for lang høgare utdanning. Dette svarar til ein vekst på høvesvis 21 og 69 prosent i perioden. Samanlikna med landet totalt er dette ein vekst som ligg 11 prosentpoeng lågare for kort høgare utdanning, medan det for lang høgare utdanning ligg 10 prosentpoeng over landssnittet Utviklinga i tal personar med høgare utdanning i Vik kommune ( ) Kort høgare utdanning Lang høgare utdannning

12 5.2.3 Næringsstruktur Største næringar og sysselsetting Dei fire største næringane i Vik kommune, målt etter sysselsetting, er: Helse- og sosialtenester Industri Primærnæring (jordbruk, skogbruk, fiske) Bygge- og anleggsverksemd. Vik har såleis ei anna samansetting av næringslivet enn snittet i landet, der finansierings- og forsikringsverksemd er størst, følgt av offentleg administrasjon (inkl. forsvar og sosialforsikring), primærnæring, overnattings- og serveringsverksemd og varehandel. Helse- og sosialtenester er og den største næringssektoren i Vik sine nabokommunar, med unnatak av Leikanger som er størst på offentleg administrasjon (fylkeskommunen er lokalisert her). Elles er det stort sett dei same næringane som er viktigast, sjølv om også varehandel og undervisning ligg høgare på lista hos nokre av nabokommunane. Vik, prosentdel sysselsatte per næring, etter bosted (2011) Uoppgitt Bergverksdrift/utvinning Informasjon/kommunikasjon Finans/forsikring Overnatting/servering Personleg tenesteyting Elektrisitet/vann/renovasjon 1% 20% Tekn. tenesteyting/eigedom Transport/lagring Forretn.messig tenesteyting Off. adm. Undervisning Primærnæring Industri Varehandel Bygg og anlegg Helse/sosial 6% 8% 8% 9% 10% 14% 20% 0% 5% 10% 15% 20% 25% Vik Norge totalt Om ein deler inn næringane i dei fire overordna kategoriane offentleg sektor, primærnæring, sekundærnæring og tertiærnæring, ser ein at offentleg sektor er størst i Vik (som i fleirtalet av norske distriktskommunar), med 35 prosent av sysselsettinga. Figuren nedanfor viser vidare at sekundærnæringane, altså industrien, er nest største, med 418 sysselsette (30 prosent). Tertiærnæringane (handel og tenesteytande) har 347 tilsette (25 prosent). 11

13 I ein slik samanheng vert primærnæring den minste sektoren, med berre 149 tilsette og 11 prosent av sysselsettinga. Dette er likevel ein relativt høg prosentdel samanlikna med mange andre mindre kommunar. Tal sysselsette per hovudnæring, Vik kommune, Offentleg sektor Primærnæring Sekundærnæring Tertiærnæring Sysselsettinga i Vik har totalt sett gått ned med 66 personar i perioden , frå til personar (sjå graf nedanfor). Denne nedgangen motsvarer fem prosent. I den same perioden var nedgangen i folketalet på 51 personar. Samanlikna med nabokommunar, er Vik blant dei med størst nedgang i sysselsetting. Det totale talet på bortfall av personar er 109. Samstundes har enkelte næringar hatt ein auke, som totalt utgjer 43 personar Utvikling i sysselsetting totalt, Vik kommune, Industrinæringa er den næringa med høgast nedgang i sysselsetting, med 43 stykk (sjå graf nedanfor). Dette motsvarer ein nedgang på 18 prosent i næringa. Varehandel og helse/sosial har også hatt ein markant nedgang, med 21 færre sysselsette personar i 2011 enn i Dei næringane som har hatt nedgang er i samsvar med trendane for utviklinga i resten av landet. På den positive sida, er det bygg- og anleggsbransjen og offentleg administrasjon som har hatt ein auke, med 11 fleire personar. Dette motsvarer 8 prosent for bygg- og anlegg, og 11 prosent for offentleg administrasjon. 12

14 Den største prosentmessige veksten har næringar innan personleg tenesteyting stått for, med heile 33 prosent. I tal personar er dette likevel ikkje meir enn sju stykk. Industri Transport/lagring Varehandel Informasjon/kommunikasjon Finans/forsikring Overnatting/servering Helse/sosial Tekn.tenesteyting/eigedom Landbruk Uoppgitt Undervisning Forretn.messig tenesteyting Bygg og anlegg Bergverksdrift/utvinning Off.adm. Elektrisitet/vann/renovasjon Personleg tenesteyting Prosentvis endring i tal tilsette per næring, 2008 vs % -16% -15% -11% -10% -9% -7% -5% -3% 0% 1% 5% 8% 9% 11% 23% 33% -30% -20% -10% 0% 10% 20% 30% 40% 13

15 Nærings-NM Nærings-NM er ei årleg kommune-undersøking hos NHO, som måler og samanliknar næringsutviklinga i fylker, regionar og kommunar. Nærings-NM er basert på verksemdenes vekst og lønsemd, nyetableringar og storleiken på næringslivet. Rangeringa gir uttrykk for kva for stader næringslivet gjer det best, målt på næringslivet sine eigne premissar. Det er Telemarksforsking som utarbeider Nærings-NM for NHO. Vik kommune kom på 9. plass av dei 26 kommunane i Sogn & Fjordane i Nærings- NM totalt for Heile landet sett under eitt, kom Vik på ein 136. plass. Nærings-NM inneheld, i tillegg til den totalt vurderinga, ei kåring av dei beste kommunane innafor dei fire kategoriane nyetablering, lønsemd, storleik og vekst. Vik kommune si plassering visast i bileta nedanfor. Når ein ser på resultata av kåringa, må ein ha i bakhovudet at enkelthendingar hos ei eller få verksemder kan gi store utslag for ein så liten kommune som Vik. Om ein ser på historikken i Nærings-NM vil ein difor sjå at resultata kan svinge ein god del frå år til år, avhengig av slike hendingar. 14

16 I kategorien nyetablering kom Vik kommune i 2012 på 6. plass blant kommunane i fylket. Av kommunane i regionen var det berre Høyanger, Sogndal og Leikanger som kom framfor Vik på lista, og i landssamanhang kom Vik på ein 106. plass. Dette er den beste plasseringa for Vik over tid, med unnatak for 2002 då kommunen kom på 84. plass på landsbasis. Sidan 2008 har kommunen kome høgare og høgare på rangeringa i denne kategorien, som baserer seg på etableringsfrekvens og vekst i tal verksemder i kommunen. I kategorien lønsemd kom Vik på 10. plass i fylket og på 181. plass i landet. Berre Sogndal av kommunane i regionen kom føre Vik. I denne kategorien har Vik gjort eit stort sprang frå 2010, då kommunen låg blant dei dårlegaste kommunane i landet. God lønsemd er ein føresetnad for verksemdene si eksistens og vekst, og for sunn næringsutvikling. For å overleve må ei verksemd ha overskot på lang sikt. Mange overskotsverksemder gir færre nedleggingar og større vekstkraft. Kategorien lønsemd målast ved tal for lønsemd og eigenkapital i verksemdene. 15

17 Storleiken på det private næringslivet i ein kommune er viktig for å oppretthalde og vidareutvikle eit attraktivt lokalsamfunn. Privat verdiskaping skaffar nødvendige ressursar til forbruk og velferd for både kommunen og innbyggarane. Vik kommunen kom på ein 12. plass i fylket og ein 157. plass i landet i kategorien storleik, som byggjer på prosentdelen private arbeidsplassar i kommunen. Samanlikna med nabokommunane i regionen, ligg Vik betre plassert enn alle med unnatak av Sogndal og Aurland. Plasseringa representerer ein svak nedgang frå føregåande år, men utviklinga i kommunen si rangering på denne kategorien er likevel relativ stabil. Vik har eit allsidig og høgst oppegåande næringsliv som har eit godt omdømme regionalt og i sine marknadsområder. Dette til tross for særs krevjande utfordingar innan samferdsle. Det er ein kultur for næringsutvikling og ein stor del lukkast. Det er ein kultur for at det er lov å prøva seg, og lov til både å lukkast og til å mislukkast. På den måten trur ein at fleire torer å prøva. Den siste kategorien i Nærings-NM er vekst. Resultata her bygger på tal for vekst i omsetnad og i verdiskaping hos verksemdene, og Vik kom i 2012 på ein 18. plass i fylket og ein 269. plass nasjonalt. Vekstdimensjonen er difor den kategorien som Vik har dårlegast resultat på i Nærings-NM. Tradisjonelt har Vik lege høgt på denne dimensjonen i 2010 faktisk på ein 17. plass i landet. Samanlikna med kommunane i Sogn-regionen som ein har samanlikna Vik med på anna statistikk, er det likevel berre Sogndal og Aurland som får høgare rangering i Summert opp, viser rangeringane i Nærings-NM at Vik kommune er ein relativt sett sterk næringskommune Arbeidsløyse Utvikling i arbeidsløyse, prosent, april mars M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M01 Hele landet Sogn og Fjordane Vik kommune Arbeidsløysa i Vik er og har over lang tid vore svært lav. Kommunen ligg under både fylket og landet som heilheit i perioden som visast ovanfor (april 2004-mars 2013). Det er heller ingen markant skilnad mellom kvinner og menn, som grafen nedanfor viser Utvikling i tal arbeidsløyse, kvinner og menn, Vik kommune, april mars M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M12 Menn Kvinner 16

18 Samanlikna med nabokommunane, ligg Vik og blant dei med lågast arbeidsløyse over tid (sjå graf nedanfor) Utvikling i arbeidsløyse, prosent, januar mars M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M03 Voss Høyanger Vik Balestrand Leikanger Sogndal Aurland Pendlingsstraumar Med pendling meinast personar som anten ved reise eller via heimekontor utfører arbeid for ein arbeidsgivar i ein annan kommune. Pendlinga inn og ut av Vik kommune er relativt stabil. Netto utpendling er i storleiken , som utgjer skilnaden mellom den røde og den blå streken i grafen under. Her visast utviklinga i pendling i Vik kommune i perioden i form av tal sysselsette personer i Vik totalt og tal sysselsette i Vik som har Vik som arbeidsstad. Grafen viser at per utgangen av 2011 var det personar som budde i Vik som var i arbeid, medan berre av desse hadde Vik som arbeidsstad Tal sysselsette personar i Vik etter bustad og arbeidsstad, utvikling Sysselsatte i Vik som bur i Vik Sysselsatte i Vik med Vik som arbeidsstad Kvar utpendlarane arbeider hen, og kvar innpendlarane kjem i frå, visast i grafen nedanfor. Dei viktigaste arbeidsmarknadane for utpendlarane er Sogndal, Leikanger, Bergen, Oslo og Nordsjøen. Dei som pendlar inn til Vik kjem til største del frå Leikanger, Balestrand, Sogndal og Bergen. 17

19 Pendlingsstraum til og frå Vik kommune, 2011 Innpendling Utpendling Om ein samanliknar Vik med nabokommunar, ser ein at pendlinga relativt sett ikkje er spesielt høg sett opp mot total sysselsetting i kommunen. Grafen nedanfor viser kva for del dei personane som pendlar inn eller ut av kommunane utgjer av kommunane si totale sysselsetting. I eit slikt bilde ser ein at Vik har den lågaste delen innpendling med sju prosent. Til samanlikning er talet 63 prosent for Leikanger og 30 prosent for Sogndal, som i kraft av sine senterfunksjonar ikkje uventa ligg øvst på lista med tanke på del innpendling. Når det gjeld utpendling har Vik, saman med Voss, den lågaste delen sett i forhold til sysselsettinga med 17 prosent. Leikanger har høgast del utpendling med 31 prosent, medan Lærdal har 30 prosent og Høyanger 29 prosent. Del personar som pendlar inn eller ut av kommunen, sett opp mot total sysselsetting i kommunen (Prosent, 2011) 63% 17% 10% 29% 13% 17% 7% 28% 14% 31% 27% 30% 30% 20% 17% 20% Voss Høyanger Vik Balestrand Leikanger Sogndal Aurland Lærdal Utpendling Innpendling Senterstruktur og kommunikasjonar Vik kommune ligg på sørsida av Sognefjorden, ein av dei lengste fjordane i verda. Kommunen omfattar bygdene Fresvik, Feios, Vangsnes, Arnafjord og strendene, i tillegg til Vik sentrum. For å kome til Vik kan ein køyre over Vikafjellet frå Voss, eller ein kan kome via ferjesambandet Vangsnes-Hella-Dragsvik over Sognefjorden. Det går og eit hurtigbåtsamband mellom Vik og Bergen, som utvidast med ei turistrute om sommaren. 18

20 Bildet nedanfor viser Vik kommune si geografiske posisjon i eit kart som viser dei viktigaste vegsambanda i regionen (Kjelde: vegvesen.no). Sogndal Ferjer For å kome frå Vik til nordsida av Sognefjorden må ein ta ferje frå Vangsnes og over til Hella. Herfrå kan ein køyre austover mot Leikanger og Sogndal. Ein kan også ta ferje vidare vestover til Dragsvik for å kome til Balestrand og vidare til Høyanger, eller over Gaularfjellet til Sande, Jølster og Førde. For å gjere det meir attraktivt å pendle inn til og ut av kommunen samt redusere logistikk-kostnadane for næringane er det eit mål for Vik å få auka ferjefrekvensane og utvide tidene ferjene går. Med faste og jamne avgangstider vil det være enklare og meir interessant å pendle mot Leikanger og Sogndal. Reisetida vil bli meir føreseieleg og mindre styrt av ferjetidene. Faste og jamne avgangstider som ikkje endrar seg gjennom året vil bidra til å auke attraktiviteten til Vik som bu- og arbeidsområde. Rasfare og stengde vegar Ei stor utfordring for Vik er at kommunen om vinteren til tider vert heilt isolert frå omverda. Dette skjer når veret er slik at vegen over Vikafjellet må stengje, og det heller ikkje er mogleg å ferdast via fjorden. Dette er ei kontinuerlig utfordring for innbyggarar og næringsliv i kommunen, som har kjempa for å få løyvd midlar til utbygging av tunnel gjennom Vikafjellet i over femti år. Med regjeringa si offentleggjering av Nasjonal Transportplan i april 2013, kom det første teiknet på at denne draumen kan verte verkelegheit. Vikafjellstunnelen ligg her inne med midlar for oppstart i andre halvdel av NTP-perioden, det vil seie frå Eit heilårsopent samband gjennom Vikafjellet vil gjere til at ein ytterligare utvidar den felles arbeids- og bumarknaden til også å omfatte områda sør for Vik. Sambandet vil forbetre rammevilkåra for næringslivet ved å gi eit føreseieleg samband som sikrar leveransar til avtalte tider, og bortfall av meirkostnader knytt til transport. Eit påliteleg heilårssamband er og naudsynt for at næringane skal kunne drive meir omfattande og effektivt marknads- og salsarbeid. Dagens manglande heilårssamband hemmar i sterk grad slikt arbeid. 19

21 Mange vegstrekningar i Vik er rasfarlege. Dette gjeld mellom anna riksveg 13 frå Vik til Vangsnes, fylkesveg 182 frå Feios til Fresvik, og fylkesveg 92 frå Vik til Arnafjord. Å vere pendlar med utgangspunkt i desse bygdene er ei utfordring. I den nye Nasjonal Transportplan er det løyvd midlar til strekninga Vik-Vangsnes med oppstart i første del av planperioden. Dette vil vere eit godt utgangspunkt for næringsutvikling i Vik. Majoriteten av arbeidsplassane ligg i Vik sentrum og Vik treng innpendling for å bemanne stillingane i næringslivet. Ved å fjerne rasfaren på strekninga frå Vik til Vangsnes samt få ein tenleg ferjefrekvens vil ein gjere det meir attraktivt å pendle til Vik frå nordsida av fjorden, samt å nytte vegen gjennom Vik på veg til eksempelvis Bergen og flyplassen der. Internett Majoriteten av næringane i Vik sentrum har tilgang til og brukar høg kapasitetsbreiband (fiberkabel). Likevel har ein del næringar ikkje tilgang til fiberkabel, og berre tilgang til internett via ADSL eller radiolink. Som ein dela av å gjere Vik til ein meir attraktiv bu- og arbeidsmarknad vil det være naudsynt å ha tilgang til høg kapasitets internett. Det vil være viktig at dette blir gjort for alle soknene i kommunen då tilgang til internett er eit viktig element i vurderinga for kvar ein vil drive næring og / eller bu Oppsummering av utviklingstrekk Mange distriktskommunar har store utfordringar med både folketalsnedgang, skeiv alderssamansetting med fleirtal av eldre innbyggarar, og nedgang i sysselsetting. For Vik kommune er det ikkje annleis. Folketalsutviklinga har vore jamt negativ dei siste tjue åra. Vik er og blant dei kommunane med den største prosentvise nedgangen over tid. Når det gjeld den viktige aldersgruppa år, er likevel Vik ein av dei kommunane som har ei relativt stabil utvikling, trass i at ein ofte ser ein nedgang i denne aldersgruppa i distriktskommunane. Folk i denne alderen får born og er arbeidsføre, og vert ei viktig gruppe å fokusere på å halde på eit stabilt nivå. Utdanningsnivået i Vik er, som i andre distriktskommunar, noko lågare enn i landet totalt sett. Utviklinga har likevel gått i retning av høgare del innbyggarar med høgare utdanning, som og er ei landsdekkande trend. Det som er spesielt med Vik, er likevel at ein har nokre svært gode og tydelege næringsmiljø med høgt utdanna personell innan tenesteytande næringar. Vik kommune har ein svært variert næringsstruktur til å vere ein såpass liten kommune i tal innbyggarar. Ein har ei relativt god fordeling mellom dei ulike næringane, men likevel med ei hovudvekt på industri og landbruk. Dette er næringar som er under høgt press, både i Vik og på landsbasis. Arbeidsløysa i Vik er svært låg samanlikna med andre kommunar og snittet i både Sogn og Fjordane fylket og landet totalt sett. Dette er likevel ikkje ein fordel for Vik, då det bidreg til ein lite fleksible lokal arbeidsmarknad. Pendlinga inn og ut av Vik er merkbar, men ikkje stor samanlikna med nabokommunar verken når det gjeld inn- eller utpendling. Det er ei overvekt av utpendling, fortrinnsvis til Sogndal, Leikanger og Bergen. Vik si geografiske plassering gir ei rekkje utfordringar både for næringslivet og for innbyggarane generelt med tanke på at ein mange dagar i året er isolert frå omverda om både fjellet stengjer og ferjene ikkje går. Dette kan samstundes sjåast som ein av dei viktigaste grunnane til at ein har klart å skape eit så variert næringsliv i kommunen. Likevel, arbeid med utbetring av samferdsle og 20

22 kommunikasjonar over fjell og fjord, er svært viktig for kommunen og for kva potensial ein kan klare å ta ut i framtidig verdiskaping. 5.3 Komparative fortrinn for næringsutvikling I dette kapittelet vil ein sjå nærare på kva for fortrinn Vik kommune har for næringsutvikling i høve til andre kommunar. Når ein skal vurdere slike komparative fortrinn tek ein utgangspunkt i viktige ressursar for næringsutvikling, såkalla produksjonsfaktortilgang. Ein deler produksjonsfaktorane inn i følgjande kategoriar: Råstoff / naturressursar Arbeidskraft Næringskompetanse / teknologi Lokal kapitaltilgang Nærleik til marknad I analysen av produksjonsfaktortilgangen vil ein legge hovudvekt på å vurdere tilgangen i høve til nabokommunar og nær-regionar slik at ein kan vurdere om kommunen har konkurransefortrinn i høve til desse. I tillegg vert produksjonsfaktorane vurdert i perspektiv frå dei viktigaste næringssektorane i kommunen, som er definert slik: Industri Denne gruppa har sterkt fotfeste i Vik og utgjer mange arbeidsplassar. Gruppa inneheld ei god blanding av vel etablerte bedrifter og relativt yngre bedrifter. Industrien har dels eit innovativt tilsnitt. Energi Vik er ein kraftkommune og har ein del arbeidsplassar knytt opp mot både kraftproduksjon og forsyning. Småkraftutbygging er og eit viktig element. Handel Vik har framleis ei innhaldsrik handelsnæring med dei fleste tilbod som ein treng i eit lokalsamfunn. Tenesteytande næring Denne gruppa inneheld tradisjonelle bedrifter innan tenesteyting, inkludert selskap innan bygg/anlegg/entreprenør, arkitektur, IT og teknologiutvikling, rekneskap, og ulike typar rådgjeving. Landbruk Denne gruppa er mest basert på jordbruk, i tillegg til skogbruk. Landbruket er ei grunnleggjande næring i Vik. Reiseliv / opplevingar / arrangement Dette er ei næring som er i vekst både på landsbasis og på Vestlandet spesielt. Vik har naturgjevne fortrinn som gjev store moglegheiter, sjølv om det ikkje er ei utbreidd næring i kommunen per i dag i form av tal arbeidsplassar. 21

23 Offentleg verksemd Vik kommune er den største arbeidsplassen i kommunen. I tillegg har ein den statlege verksemda Vik Fengsel, som er ein relativt stor arbeidsplass Råstoff / Naturressursar Tilgangen på råstoff / naturressursar vurderast på generell basis til å vere god, i kraft av rik tilgang på energi i form av vasskraft, klima, fjordområde, og naturskjønne om givnader. For nokre næringar kan ein difor seie at tilgongen på råstoff eller naturressursar utgjer klare fortrinn: Energinæringa Tilgongen på vasskraft eit fortrinn for, og ein grunnleggjande føresetnad for, verksemdene i energinæringa i kommunen. I tillegg får kommunen inntekter til eit kraftfond som skal nyttast til å fremje etablering av ny næringsverksemd og vidareutvikling av eksisterande verksemder. Landbruket Tilgang på reint vatn er og av stor betyding for jordbruket. I tillegg er klimaet særs godt eigna til jordbruk generelt og frukt- og bærproduksjon spesielt. Bringebær bør nemnast særskilt. Godt jordsmonn, dyktige dyrkarar og rik tilgang på sol i sommarhalvåret er viktige elementa her. Ein har og stort tilfang av skogressursar i Feios. Slike mengder skog samla på ein stad er det få som har, og om ein nyttar dei rett kan det vere potensial for næringsutvikling knytt til både skogsvegbygging og tilverking av skogen. Vidare har ein fortrinn med tilgang på fjordområde som kan nyttast til havbruksnæring. Reiseliv / opplevingar Vik har naturskjønne omgivnader og tilgong på kulturelle og historiske attraksjonar som til dømes middelalderkyrkjene Hopperstad stavkyrkje og Hove steinkyrkje, Vik sentrum som er eit verna og intakt strandsitjarmiljø, museet Kristianhus med sine båt- og motorsamlingar, Borgstova frå 1864, og ikkje minst den 26 meter ruvande statuen Fridtjov den Frøkne på Vangsnes som vart reist av keiser Wilhelm II i Spesielle naturopplevingar kan ein få til dømes i landskapsvernområdet Stølsheimen, verdsarvområdet Nærøyfjorden, Arnafjorden, Finnafjorden, Fresvikbreen og på Vikafjellsvegen. Desse faktorane gjev potensial for næringsutvikling innan reiseliv, oppleving og arrangement. Det er allereie slik at fjellet gir moglegheiter for vintersport om sommaren. Olympiske meistrar og landslag frå både Noreg og andre land kjem til Vik for å trene og ha samlingar, noko som det er potensial for å legge enda betre til rette for å gjere meir ut av. Med tanke på industri, handel, tenesteytande næringar og offentlege verksemder er vurderinga at kommunen ikkje har tilgang på spesielle råstoff eller naturressursar som gjev spesielle fortrinn. Samanlikna med mange av nabokommunane er fortrinna nemnt ovanfor ikkje heilt unike fortrinn som Vik er åleine om å ha. Mange av nabokommunane har dei same faktorane knytt til seg. Den totale vurderinga er difor at tilgangen på råstoff eller naturressursar ikkje er eit soleklart fortrinn for næringsutvikling i Vik, men meir ein nøytral faktor. Hovudutfordringa vert å nytte dei fortrinna som enkelte næringar har på ein målbevisst måte i framtida Arbeidskraft Tilgangen på arbeidskraft i Vik er generelt sett ei utfordring snarare enn eit komparativt fortrinn. Dette gjeld mange av næringane. Årsakene til utfordringane er fleire. 22

24 Låg arbeidsløyse I førre avsnitt viste analysen at kommunen over tid har kjenneteiknast av å ha hatt svært låg arbeidsløyse samanlikna med fylket og landet totalt. Samstundes har tal sysselsette hatt ein nedgang som prosentvis er større enn mange av nabokommunane. Låg arbeidsløyse er for så vidt eit positivt teikn, men om den er for låg, gir det utfordringar med tanke på at ein ikkje har nok arbeidstakarar i spel. Mange av verksemdene i kommunen har utfordringar i høve rekruttering, spesielt om det kjem til behov for arbeidstakarar med høgare utdanning og spisskompetanse innan teknologi, økonomi og ingeniørfag. For kommunen sjølv som arbeidsgivar, er utfordringane spesielt store når det gjeld å få tak i kompetanse innan områda oppvekst, og pleie og omsorg. Teknisk avdeling har og utfordringar. Til dømes er det slik at ein får få søknadar frå folk utanfor Vik til stillingar som tekniske fagarbeidarar. Det betyr at søkjarane gjerne kjem frå lokale verksemder, som slik mister si arbeidskraft medan kommunen får tilført arbeidskraft. På same vis kan situasjonen gå andre vegen. Denne utfordringa gjeld og andre fagområde. Det kan vere lettare å tiltrekkje seg høgt utdanna arbeidskraft om ein klarer å etablere større fagmiljø i dei ulike næringane. Dette fordrar samarbeid blant verksemdene. Alderssamansetting Eit anna element er biletet av alderssamansettinga i befolkninga, der ein ser at den eldre generasjonen aukar i omfang medan den yngre generasjon går ned. Det vil vere positivt for kommunen om ein klarer å hindre fråflytting i aldersgruppa år og år. For både kommunen som arbeidsgivar og fleire private verksemder ser ein at det i eit 10-års perspektiv kjem ei utfordring i høve bortfall av kompetanse og arbeidstakarar grunna pensjonering. Spesielt for kommunen er denne situasjonen alvorleg og svært utfordrande. I det private næringsliv er ikkje utfordringa like stor, men det er likevel nokre verksemder som ser behovet for å legge ein langsiktig plan for korleis ein skal erstatte og rekruttere kompetente medarbeidarar som sluttar på grunn av nådd pensjonsalder dei neste ti åra. Dei verksemdene som i størst grad har utfordringar her, er dei tenesteytande næringane med høgt utdanna personell som krev diverse former for spesialkompetanse. Noko spesifikke tal på tilsette som ein ser føre seg å rekruttere, er det likevel dei færraste som har gitt uttrykk for at dei har satt noko mål på. Pendling Mange arbeidstakarar som bur i Vik, pendlar til nabokommunar for å jobbe. Totalt sett hadde kommunen i 2011 ei netto utpendling på 134 sysselsette det var 241 stykk som pendla ut, medan berre 104 stykk pendla inn til kommunen. Det at ein har ein slik pendlarstraum gjer det også utfordrande å takle svingingar i tal arbeidsplassar i kommunen. Samstundes er det såpass mange som og pendlar inn til Vik, at ein kan sjå moglegheiter for å auke denne delen. Det må i so fall skje gjennom målretta arbeid med utvikling av samferdsel og kommunikasjonar til Sogndal og Leikanger der den største utvekslinga av arbeidstakarar skjer. Likevel vil det å rekruttere arbeidstakarar som også bur i Vik gje eit betre bidrag til utviklinga av Vik kommune totalt sett, med tanke på mellom anna auka skatteinntekter. Dei næringane som har størst utfordringar med å få tak i arbeidskraft når dei treng det, er dei tenesteytande næringane og offentlege verksemder med kommunen i spissen. I tillegg er tilgangen på arbeidskraft ei utfordring for reiselivsnæringa i kommunen. Den er per i dag ikkje representert med 23

25 nokre større private verksemder i Vik. Dessutan skjer mykje av reiselivsarbeidet i dag i form av dugnadsarbeid, gjennom kultur- og idrettsorganisasjonar. Ein får til mykje aktivitet som gir næring til bygda i form av tilreisande til arrangement som meisterskap og cup i skiskyting og Gamalostfestivalen. Denne dugnadskulturen er det viktig for kommunen å støtte opp om og ta vare på. Samstundes har ein ei stor utfordring i at reiselivsnæringa, som dugnadskulturen bidreg mykje til, ikkje har reell arbeidskraft av nokon særleg storleik innafor det private næringsliv. Sjølv om det å få tak i arbeidskraft er ei utfordring for mange næringar, seier representantar frå både industri-, energi-, handels- og landbruksnæringa at ein ikkje har vesentlege problem med å skaffe nok arbeidskraft. Det er likevel ikkje slik at tilgangen på arbeidskraft er god på nokon måte, men ein får det til å gå rundt i dei tilfella ein ikkje har behov for folk med høgare utdanning. Fleire verksemder i Vik har og gode erfaringar med å bruke utanlandsk arbeidskraft. Spesielt gjeld dette i samband med sesongarbeid knytt til bærproduksjon. Svært mange av desse, i hovudsak frå Polen, kjem att år etter år. Fleire familiar har også busett seg i Vik. Totalt sett, så vurderast tilgangen på arbeidskraft for Vik kommune til ikkje å vere noko fortrinn. Snarare tvert i mot så er det ein bakdel at det er så vanskeleg å få tak i personar med høgare utdanning, spesielt med tanke på framtidig næringsutvikling og aukande kunnskapsintensivitet i arbeidslivet generelt. Om ein samanliknar Vik med nabokommunar, har ein heller ikkje spesielle fortrinn med tanke på tilgang på arbeidskraft, mykje på grunn av den geografiske plasseringa Næringskompetanse / Teknologi Eit kjenneteikn ved Vik er at ein har eit variert næringsliv til tross for storleiken på kommunen. Ein har sterke verksemder innan dei fleste næringar. Alle verksemdene som har bidrege med innspel til denne analysen gir og uttrykk for at dei har mange dyktige medarbeidarar med høg realkompetanse. Når det gjeld dei ulike næringsgruppene og om dei har kompetanse som gjev Vik spesielle fortrinn, er det først og fremst dei tenesteytande næringane, industrien, energinæringa og landbruket som peikar seg ut. Tenesteytande næringar Dei tenesteytande næringane innan arkitektur, bygg- og anleggsteknikk og IT stikk seg spesielt fram når det gjeld spesiell næringskompetanse. Sjølv om ein lågare del av innbyggarane i Vik har høgskule- eller universitetsutdanning enn gjennomsnittet for landet sett under eitt, har kommunen eit svært høgt tal arkitektar, ingeniørar og IT-utviklarar sett opp mot folketalet. Fleire verksemder i desse næringane er leiande på landsbasis innanfor sin bransje, og ein har eit fortrinn i at det allereie er etablert ei lita næringsklynge som er vekst- og utviklingsdyktig. Industri Fleire industribedrifter i Vik er leiande i landet på dei produkta dei lagar. Dei har djuptgåande kompetanse som ein ikkje har andre stader i landet, og hevdar seg i sterk konkurranse på tross av distribusjonsmessige hindringar som fjord og fjell. Energi Hovudårsaka til at Vik har eit fortrinn i høve energinæringskompetanse, er at hovudkontoret til Sognekraft ligg i Vik, og ikkje i ein av nabokommunane. Meir generelt så bidreg det også til at kraftselskapa gjev uttrykk for at dei har kompetent og faglært arbeidskraft i tråd med dei behova verksemdene har. 24

26 Landbruk Vik har høg kompetanse knytt til primærnæringa, og spesialkompetanse innan frukt, bringebær og (gamal)ost. Handelsnæringa og offentleg sektor vurderast meir i retning av nøytralt når det gjeld tilgang på spesialkompetanse som gjev fortrinn for Vik når det gjeld næringsutvikling i framtida. Når det gjeld handel, så er det ein god del ufaglærte medarbeidarar som vert brukt, sjølv om det og finst spesialistar innafor ulike fagområde. I høve offentleg sektor, så har ein sjølvsagt høgt kompetente medarbeidarar innan fagområder som opplæring, pleie og omsorg, og kommunalteknikk. Samstundes er det og her eit stort tilfang av ufaglært arbeidskraft. Samanlikna med kommunar i regionen, er det heller ikkje spesielle områder ein har høgare kompetanse på i Vik, enn i andre kommunar. Når det gjeld reiselivsnæringa, så vurderast den negativt i høve fortrinnsanalysen på kompetansetilgang. Som sagt i avsnittet om tilgang på arbeidskraft, har ein ingen større reiselivsverksemder i bygda. Kompetansenivået kan difor ikkje vurderast til å vere verken eit fortrinn eller til å vere ein nøytral faktor, med tanke på den utbreidde reiselivsverksemda som finst i mange andre kommunar. Summert opp vurderast tilgangen på næringskompetanse som eit fortrinn for Vik kommune. Ein har mange spesialverksemder i kommunen som når ut til ein stor marknad både på nasjonalt og for nokon eit internasjonalt nivå. Samanlikna med kommunane i regionen rundt har ein og enkelte typar næringskompetanse og utvikling av teknologi som er unikt for Vik. Spesielt gjeld dette enkelte typar tenesteytande næringar, som finst tilgjengelig i ei klynge som ein sjeldan ser i kommunar med same storleik som Vik Lokal kapitaltilgang Det er fleire kjelder til kapital for næringslivet. Ei naturleg inndeling kan vere denne: Bedriftene går med overskot Bedriftene får tilført eigenkapital gjennom innskot frå investorar Bedriftene får tilført midlar gjennom kommunen sitt næringsfond og andre tilskotskjelder Bedriftene får tilført framandkapital frå finansinstitusjonar Mange verksemder i Vik går godt. Dei har overskot, god lønsemd og god soliditet. Vik kom på 10. plass i fylket på faktoren "lønsemd" i Nærings-NM omtalt tidlegare i rapporten, og berre Sogndal kom føre Vik av kommunane i Sogn-regionen. Samstundes er det ein del bedrifter som slit med lønsemda. Vik kommune har fleire verkemiddel i høve finansiering av næringsutviklingsprosjekt (verkemidla vert presentert i større detalj i kapittel 5.5.2) kraftfond, kommunalt næringstilskot, og regionalt næringsfond i samarbeid med Aurland og Voss. Kapitaltilgangen frå kommunen må såleis vurderast til å vere god, også samanlikna med andre kommunar. Likevel er det slik at Vik er inne i ein vanskeleg periode på grunn av Terra-skandalen. Dette er ein situasjon som ein vil vere ute av om eit par år, slik at ein igjen vil verte en relativt rik kommune med tilgang på ressursar som gir unike moglegheiter for lokalsamfunnet. Gjennom Innovasjon Norge har næringslivet også tilgang på offentleg finansiering til ulike prosjekt. Når det gjeld framandkapital har finansnæringa, etter ein periode med vanskelege tider og tap på utlån, vore generelt strengare med kapitaltilgangen i heile landet. Bankane set generelt strengare krav til lønsemd og tryggleik i dei prosjekta som dei involverer seg i. Det er såleis viktig med godt gjennomarbeidde forretningsplanar og budsjett når ein skal søke om finansiering. 25

27 Vik har eit fortrinn i at ein har ein lokal bank Vik Sparebank, som er ein del av Eika Alliansen. Ein lokal bank har gjerne større føresetnader for å kjenne det lokale næringslivet og bedriftene sine konkrete behov for støtte til utvikling. Eit døme på at banken er engasjert i næringsutvikling, er at den er medeigar i selskapet Vik Utvikling, som mellom anna har investert i utvikling av ny småbåthavn i Vik. Mange bedrifter har og gitt positive tilbakemeldingar på banken si støtte til deira utvikling. Gjennom arbeidet med denne analysen er det likevel fleire bedrifter som har gitt tilbakemelding om at dei gjerne hadde sett at banken var noko meir aktiv og risikovillig enn det dei har inntrykk av at den er. Slike enkelttilbakemeldingar må samstundes sjåast opp mot at banken er underlagt eit omfattande regelverk for kva den har moglegheit for å gjere og ikkje gjere. Vik Sparebank er den banken som har desidert størst lokalt engasjement i næringane. I tillegg nyttar nokre verksemder andre regionale bankar. Utover dette er det få private personar som står tydeleg fram med ein investorprofil i lokalsamfunnet. Summert opp vurderast den lokale kapitaltilgongen i Vik som ein nøytral faktor samanlikna med andre kommunar. Dette gjeld i stort alle næringar. Offentleg sektor er ikkje vurdert i denne samanheng Nærleik til marknaden Samferdsel er viktig for utviklinga av eit berekraftig næringsliv. Næringslivet i Vik har bevist at det går an å lukkast sjølv om desse rammevilkåra ikkje er heilt optimale. Omfanget av suksessrike verksemder i Vik er stort når ein ser på kommunestorleiken og dei utfordrande samferdslestilhøva. Med bakgrunn i Vik kommune si plassering reint geografisk, og dei kommunikasjonsmessige utfordringane ein har med tanke på veg- og ferjesamband, er det likevel på sin plass å vurdere denne faktoren som ein bakdel totalt sett. Dei fleste verksemder har behov for transport og logistikk i større eller mindre grad. Det vert både kostbart og tungvint når fjellet stengjer og ein må køyre lange omvegar for å kome seg ut i marknaden med varer, eller til møte med kundar andre stader. Ferjefrekvensen over Sognefjorden bidreg heller ikkje til at Vik har openberre fortrinn i høve marknadsnærleik. Samla sett må ein vurdere nærleik til marknaden som ein negativ faktor. Det gjeld i stort sett alle næringssektorar med unnatak av landbruk, offentleg sektor og tenesteytande næringar. Desse har ikkje i like stort omfang behov for transport og logistikk, sjølv om marknaden og kundane for mange likevel ligg utanfor Vik. Når det gjeld offentleg sektor så tenkjer ein i ein slik samanheng på til dømes interkommunale samarbeid. Handel er og ei næring som vurderast nøytralt, med tanke på at marknaden og kundane er plassert i Vik, og at dei geografiske hindringane er med på å demme opp for handelslekkasje. Samtidig har handelsnæringa og utfordringar med tanke på vareleveransar. 26

28 5.3.6 Vurdering av fortrinn Det største fortrinnet til Vik kommune med tanke på næringsutvikling er at ein allereie har eit svært allsidig næringsliv. Samanlikna med nabokommunen Balestrand som i hovudsak har reiselivsnæring, eller Leikanger som har offentleg sektor, så har ein mange moglegheiter for utvikling i Vik med basis i det at ein har eit variert eksisterande næringsliv som utgangspunkt. Nedanfor er ei grafisk framstilling av vurderingar kring Vik sine fortrinn for næringsutvikling knytt til dei definerte produksjonsfaktorane. Vurderingane er gjort både for kvar næringssektor, og totalt sett. Markering med grønt betyr at ein vurderer produksjonsfaktoren som eit klart fortrinn, medan gul farge indikerer ei nøytral vurdering. Rød markering betyr at faktoren vurderast meir som ein bakdel enn som eit fortrinn. Produksjonsfaktorar: Næring: Naturressursar Arbeidskraft Kompetanse Tilgang kapital Nærleik til marknad Industri Energi Handel Tenesteytande Landbruk Reiseliv / opplevingar Offentlege verksemder TOTALT Kort summert opp vurderast Vik til å ha følgjande viktige fortrinn: Tilgang på attraktiv næringskompetanse innan industri, energi, tenesteytande næring og landbruk Tilgang på naturressursar som gjev fortrinn for mange former for landbruk, energinæringa, og reiselivsnæringa Når ein skal arbeide vidare med strategiar og handlingsplanar for næringsutvikling, vil det vere viktig å ha fokus på dei områda der ein har klare fortrinn. Det er alltid lettare å skape vidareutvikling eller ny næring innafor eit område er ein allereie har gode føresetnader. Samstundes er det slik at ein har nokre større utfordringar som det og må jobbast målretta med. Dei viktigaste er: Tilgang på arbeidskraft generelt, og høgt utdanna arbeidskraft spesielt Tilgang på gode samferdsleløysingar 27

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Framtidas bustadbehov blir i hovudsak påverka av størrelsen på folketalet og alderssamansettinga i befolkninga. Aldersforskyvingar i befolkninga forårsakar

Detaljer

Vestlandet ein stor matprodusent

Vestlandet ein stor matprodusent Vestlandet ein stor matprodusent Halvparten av sjømatproduksjonen i Norge skjer på Vestlandet Hordaland Vestlandet 2001 Mill. kr % av landet Mill. kr % av landet Jordbruk 499 4,7 3 084 29,2 Fiske og fiskeoppdrett

Detaljer

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning navn på profil/kortversjon NORSKE ARBEIDSTAKARAR MED BERRE GRUNNSKOLE BØR TA MEIR UTDANNING 1 Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning Årets Vox-barometer syner at tilsette med

Detaljer

SOGN driftig raus ekte

SOGN driftig raus ekte SOGN driftig raus ekte Regionalplan for splan 2013-2014 Næringsutvikling Fylkesgrenser grenser hinder eller utvikling? Sogn skal styrka seg som region og bli interessant for nye etableringar. må bli meir

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Reduksjonar i verksemda ved Bjølvefossen i 2001 Agnes Mowinckelsgt. 5, Postboks 7900 5020 Bergen Bergen, JUNI 2001 Rapport Rapporten er utgjeven av Avdeling for regional utvikling,

Detaljer

Bustadmarknaden i Sogn. Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger

Bustadmarknaden i Sogn. Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger Bustadmarknaden i Sogn Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger Bakgrunn Mangel på adekvate bustader for sal eller leige er i stigande grad dei siste åra trekt fram som ein viktig

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon Utviklingsplan for næringsarbeid 2014 2015 Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015 Innhald 1. Innleiing om planen og arbeidet 1.1 Innleiing s. 3 1.2 Historikk s. 3 2. Verdigrunnlag

Detaljer

Avdeling for regional planlegging

Avdeling for regional planlegging Møte med Avdeling for regional planlegging MD Presentasjon av utfordringar i fylket Fylkesrådmann Jan Øhlckers Tysdag 22.september 2009 DN: Størst variasjon er det i Sogn og Fjordane som har 22 vegetasjonsgeografiske

Detaljer

Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes

Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes Anne og Thomas på flyttefot Flyttemønster blant ungdom/unge vaksne i Møre og Romsdal, 1980

Detaljer

Lærdal kommune. Strategisk næringsplan for. Lærdal kommune. Versjon 01 - Mars 2010

Lærdal kommune. Strategisk næringsplan for. Lærdal kommune. Versjon 01 - Mars 2010 Lærdal kommune Strategisk næringsplan for Lærdal kommune Versjon 01 - Mars 2010 Samandrag Denne rapporten er todelt. I første del (kap 2 til 5) av rapporten vert arbeidsplassbehov, næringsmessige konkurransefortrinn

Detaljer

Strategisk Næringsplan

Strategisk Næringsplan Vik kommune Strategisk Næringsplan Langsiktig del (visjonar, mål, utviklingsprogram og strategiar) 2013-2024 Kortsiktig del (handlingsplan) 2013-2016 Vedtak i Vik kommunestyre 27.02.2014 Innhald 1 INNLEIING...

Detaljer

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11 Konsekvensanalyse Vegomlegging Etnesjøen Juni 2011 AUD-rapport nr. 12-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) http://www.hordaland.no/aud Tittel: Konsekvensanalyse

Detaljer

Fylkesmannen har løyvd kr 1 040 000 av skjønsmidlar til utgreiinga. Felles utgreiing skal vera eit supplement til kommunane sine prosessar.

Fylkesmannen har løyvd kr 1 040 000 av skjønsmidlar til utgreiinga. Felles utgreiing skal vera eit supplement til kommunane sine prosessar. Sogn regionråd FELLES UTGREIING OM KOMMUNEREFORMA - STATUS Kommunane i Sogn regionråd gjennomfører ei felles utgreiing som skal gje kommunane eit grunnlag for å ta stilling til ev. kommunesamanslåing med

Detaljer

Kommunen sin rolle i bygde- og næringsutvikling

Kommunen sin rolle i bygde- og næringsutvikling Kommunen sin rolle i bygde- og næringsutvikling Bygdeforum Stongfjorden 11.6.13 Luster kommune Rådhuset, 6868 Gaupne Telefon: 57 68 55 00 Faks: 57 68 55 01 E-post: postmottak@luster.kommune.no Org.nr.:

Detaljer

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Av: Jorunn Furuberg Samandrag Dersom framtidige generasjonar vel utdanning og tilpassing på arbeidsmarknaden slik tilsvarande personar gjorde

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Innbyggarundersøking i Nordhordland kommunestruktur

Innbyggarundersøking i Nordhordland kommunestruktur Regionrådet Austrheim, Fedje, Gulen, Lindås, Masfjorden, Meland, Modalen, Osterøy, Radøy Innbyggarundersøking i Nordhordland kommunestruktur Gjennomført i 2011 og februar 2015 Nordhordland ein kommune

Detaljer

KOMMUNAL PLANSTRATEGI FLORA KOMMUNE 2016-2020

KOMMUNAL PLANSTRATEGI FLORA KOMMUNE 2016-2020 KOMMUNAL PLANSTRATEGI FLORA KOMMUNE 2016-2020 Versjon for høyring 3.-26.mai 2016 INNHALD 1.0 Kvifor planstrategi... 3 2.0 Visjon og overordna målsettingar.... 3 3.0 Evaluering av eksisterande planstrategi...

Detaljer

Sentrale utviklingstrekk i Luster kommune. Næringsarbeidet i Luster kommune 1.11.2011

Sentrale utviklingstrekk i Luster kommune. Næringsarbeidet i Luster kommune 1.11.2011 Sentrale utviklingstrekk i Luster kommune Næringsarbeidet i Luster kommune 1.11.2011 Luster kommune -folketalsutvikling 01.01.70 5126 01.01.90 5172 01.01.08 4870 01.01.11 5023 I 2010 er det 184 personar

Detaljer

ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING 24. driftsår

ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING 24. driftsår ÅRSMELDING 2009 for ÅRDAL UTVIKLING Org.nr: 841843932 24. driftsår - 2 - ÅRDAL UTVIKLING Selskapet si verksemd Hovudoppgåva til stiftinga Årdal Utvikling er tiltaksarbeid og næringsutvikling i Årdal kommune.

Detaljer

Regional Næringsstrategi for Hardanger. Hardangerkonferansen, torsdag 13. november 2014

Regional Næringsstrategi for Hardanger. Hardangerkonferansen, torsdag 13. november 2014 Regional Næringsstrategi for Hardanger Hardangerkonferansen, torsdag 13. november 2014 Bakgrunn Initiativ frå Hardanger Næringsråd Vedtak i Hardangerrådet Prosjektleiing frå Næringshagen i Odda Styringsgruppe

Detaljer

Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet

Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Mai 2010 AUD- rapport nr. 6-10 Folketal, verdiskaping og kunnskapsproduksjon på Vestlandet Dei fire vestlandsfylka Rogaland, Hordaland, Sogn

Detaljer

Ny kommune i Sogn Sogn kommune. Balestrand, Leikanger, Vik og Sogndal

Ny kommune i Sogn Sogn kommune. Balestrand, Leikanger, Vik og Sogndal Ny kommune i Sogn Sogn kommune Balestrand, Leikanger, Vik og Sogndal Vedteke i Balestand (dato), Leikanger (dato), Sogndal (dato) og Vik (dato) kommunestyrer. Innhald Innleiing... 3 1. Visjon og mål...

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Spørjeundersøking om sentrumsområde

Spørjeundersøking om sentrumsområde Spørjeundersøking om sentrumsområde Befolkningsundersøking i Hordaland 2013 AUD-rapport nr. 1 2013 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå, og i samarbeid med Planseksjonen i Hordaland

Detaljer

SOGN driftig raus ekte

SOGN driftig raus ekte SOGN driftig raus ekte Regionalplan for splan 2015 Næringsutvikling Fylkesgrenser kommunegrenser hinder eller utvikling? Sogn skal styrka seg som region og bli interessant for nye etableringar. må bli

Detaljer

13.3.2008. Knut Arne Gurigard Dagleg leiar. Vedlegg: Drøftingsnotat; Tilflytting til Hallingdal, rekruttering av arbeidskraft.

13.3.2008. Knut Arne Gurigard Dagleg leiar. Vedlegg: Drøftingsnotat; Tilflytting til Hallingdal, rekruttering av arbeidskraft. SAK 04-08 REKRUTTERING Saksopplysning Tilflytting til Hallingdal og rekruttering er prioriterte tiltak i Strategisk plan for Hallingdal. I sak 53/07 var busetjing, tilflytting og rekruttering av arbeidskraft

Detaljer

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN SAK 57/12 HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN Saksopplysning I sak 41/12 gjorde Regionrådet for Hallingdal slikt vedtak: 1. Regionrådet for Hallingdal vedtek å setja i gang eit 3-årig prosjekt; Hallingdal 2020,

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 - perla ved Sognefjorden - Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 Arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rådmannen Oversyn over økonomiplanperioden Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rekneskap Budsj(end) Budsjett

Detaljer

FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011

FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Regionalavdelinga Næringsseksjonen Arkivsak 201101622-5 Arkivnr. 146 Saksh. Imset, Øystein Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 19.05.2011 FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011 SAMANDRAG

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Rapport om bruk av vikarar i barnehage, grunnskule og vidaregåande skule

Rapport om bruk av vikarar i barnehage, grunnskule og vidaregåande skule Rapport om bruk av vikarar i barnehage, grunnskule og vidaregåande skule Utdanningsforbundet Sogn og Fjordane, 1 2010 Innhald Innleiing s. 3 I barnehagane s. 4 I grunnskulane s. 9 I dei vidaregåande skulane

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Læringsarena 14. juni 2013

Læringsarena 14. juni 2013 Kva særpregar ungdommar og unge vaksne som har lyst til å bu og arbeide i Sogn og Fjordane? Jon Gunnar Nesse og Torbjørn Årethun Læringsarena 14. juni 2013 Tema 1. Utval: Kven har vi spurt? 2. Ønskjer

Detaljer

ANALYSE AV TAL PERSONAR SOM BUR INNAFOR EIN AVSTAND PÅ 45 MINUTT MED BIL FRÅ UTVALDE REGIONSENTER I SOGN OG FJORDANE.

ANALYSE AV TAL PERSONAR SOM BUR INNAFOR EIN AVSTAND PÅ 45 MINUTT MED BIL FRÅ UTVALDE REGIONSENTER I SOGN OG FJORDANE. ANALYSE AV TAL PERSONAR SOM BUR INNAFOR EIN AVSTAND PÅ 45 MINUTT MED BIL FRÅ UTVALDE REGIONSENTER I SOGN OG FJORDANE. Målsetting for analysen Målsettinga for analysen er og vise kor mange personar som

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Hallingtinget 26.10.2012. Knut Arne Gurigard

Hallingtinget 26.10.2012. Knut Arne Gurigard Hallingtinget 26.10.2012 Hallingdal sentralt i Sør-Norge Fv50 Rv52 Rv7 Flå Transportkorridor 5 Konsetptvalutgreiing (KVU) for Ringeriksbanen er skrinnlagt. Ei vidareføring av KVU-arbeidet for Ringeriksbanen

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

FLYTTING TIL OG FRÅ BYKLE

FLYTTING TIL OG FRÅ BYKLE Samandrag av prosjektrapport FLYTTING TIL OG FRÅ BYKLE Ei kvantitativ kartlegging av flyttegrunnar blant folk som har flytta til og frå kommunen dei siste fem åra Spørjeskjema er utforma av Bykle og Hovden

Detaljer

Talet på bedrifter innan eigedom har auka særleg sterkt i nokre av regionane rundt Bergen.

Talet på bedrifter innan eigedom har auka særleg sterkt i nokre av regionane rundt Bergen. Endringar i talet på bedrifter i Hordaland Fleire bedrifter med tilsette Talet på bedrifter i Hordaland auka 2002-2005 med 7 %. I same periode har talet på bedrifter med tilsette auka med 4,5 %. Auken

Detaljer

Finnmarks fremtidige arbeidsmarked. Av Sveinung Eikeland og Ivar Lie, Norut NIBR Finnmark as

Finnmarks fremtidige arbeidsmarked. Av Sveinung Eikeland og Ivar Lie, Norut NIBR Finnmark as Finnmarks fremtidige arbeidsmarked Av Sveinung Eikeland og Ivar Lie, Norut NIBR Finnmark as 1 Finnmarks fremtidige arbeidsmarked handla 1.1.26 om 37762 personar (35614 sysselsette og 2148 ledige), som

Detaljer

Plankonferansen i Hordaland 2011. Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland. Solveig Svardal. Forståingsramme

Plankonferansen i Hordaland 2011. Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland. Solveig Svardal. Forståingsramme Plankonferansen i Hordaland 2011 Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland Solveig Svardal Forståingsramme summen av ein stad sin attraktivitet for bedrifter, besøk og busetting kan forklare ein stad,

Detaljer

Framtidige behov for hjelpemiddel

Framtidige behov for hjelpemiddel Framtidige behov for hjelpemiddel AV SIGURD GJERDE SAMANDRAG Hjelpemiddelformidling er ein stor og viktig del av hjelpetilbodet for alle med funksjonsvanskar. Samfunnet satsar store ressursar på formidling

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

Utfordringsdokument. Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013.

Utfordringsdokument. Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013. Utfordringsdokument Basert på Folkehelsekartlegging for Hjelmeland kommune, pr. 01.10.13. (FSK-sak 116/13) Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013. DEMOGRAFI Ca. 16 % av befolkninga i Hjelmeland

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

VAL AV PILOTPROSJEKT FOR SAMARBEID MELLOM VIDAREGÅANDE SKULAR OG LOKALT NÆRINGSLIV

VAL AV PILOTPROSJEKT FOR SAMARBEID MELLOM VIDAREGÅANDE SKULAR OG LOKALT NÆRINGSLIV HORDALAND FYLKESKOMMUNE Strategi- og næringsavdelinga Arkivsak 200600700-17 Arkivnr. 135 Saksh. Gilberg, Einar Saksgang Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Møtedato 20.06.2006 22.06.2006 VAL AV PILOTPROSJEKT

Detaljer

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS S-200504339-4/135.3 RAMMEAVTALE og Som del av denne avtalen følgjer: Vedlegg l: Samarbeidavtale med spesifikasjon av tilskot. 1. Definisjonar Tenestar knytt til tilskot: Som nemnt i punkt 3.1 og vedlegg

Detaljer

Ny strategiplan for Høgskulen

Ny strategiplan for Høgskulen Ny strategiplan for Høgskulen Nokre innspel til det vidare arbeidet Petter Øgar Mi forståing av strategisk plan Ein overordna og langsiktig plan for å oppnå bestemte overordna mål for organisasjonen Måla

Detaljer

Kommunevalprogram. Vik Senterparti

Kommunevalprogram. Vik Senterparti Kommunevalprogram 2011 Vik Senterparti GRUNNSYN Senterpartiet vil at Noreg skal byggja si framtid på dei kristne og humanistiske verdiar, den nasjonale arven og eit levande folkestyre. Målet for Senterpartiet

Detaljer

Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta

Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta Bygdeforskingdagen, Trondheim 5. november 2013 Finn Ove Båtevik Ein studie av bedrifter og tilsette

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Vurdering av allianse og alternativ

Vurdering av allianse og alternativ Leiinga Høgskulen i Volda Kunnskapsdepartementet Postboks 8119 Dep 0032 OSLO Postboks 500 6101 Volda Telefon: 70 07 50 00 Besøksadresse: Joplassvegen 11 6103 Volda postmottak@hivolda.no www.hivolda.no

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Innleiing. 1. Mål for samanslåinga. 2. Betre tenester

Innleiing. 1. Mål for samanslåinga. 2. Betre tenester Intensjonsavtale kommunesamanslåing mellom Masfjorden, Gulen, og Solund kommunar. Vedteke i Masfjorden (xx.xx.2016), Gulen (xx.xx.2016) og Solund (xx.xx.2016) kommunestyrer. Innleiing Gulen, Solund og

Detaljer

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE

SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE SKODJE KOMMUNE SENIORPOLITISK PLAN FOR SKODJE KOMMUNE Til behandling i Kommunestyret 14.12.2010 Sak PS /10 Saksnr.: 06/521-9 Side 1 2 1. MÅLSETJING I Skodje kommune ønskjer alle tilsette å halde fram i

Detaljer

Møteprotokoll. Sogn regionråd. Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Kiwi-bygget (gamle 1881) 2. etg. Lærdal Møtedato: 21.06.2013 Tid: kl 0930-1230

Møteprotokoll. Sogn regionråd. Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Kiwi-bygget (gamle 1881) 2. etg. Lærdal Møtedato: 21.06.2013 Tid: kl 0930-1230 Sogn regionråd Postboks 153-6851 SOGNDAL Møteprotokoll Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Kiwi-bygget (gamle 1881) 2. etg. Lærdal Møtedato: 21.06.2013 Tid: kl 0930-1230 A. Desse møtte Faste medlemmar Noralv

Detaljer

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID SAK 04/12 SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID Saksopplysning Kommunane i Hallingdal søkjer i brev dat. 2.9.2011 om tilskot til regionalt plansamarbeid. Målet er å styrke lokal plankompetanse gjennom

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1 Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing TILRÅDING: Saka blir lagt fram utan tilråding frå administrasjonen.

Detaljer

19.11.2014 Dialogkonferanse Nye ferjeanbod

19.11.2014 Dialogkonferanse Nye ferjeanbod Dialogkonferanse strategiske vegval nye ferjeanbod 7. november 2014 Målsetting med dagen Skyss ønskjer ein god og open dialog med næringen for å kunne utarbeide best moglege konkurransegrunnlag og kontraktar

Detaljer

Møteprotokoll. Sakliste

Møteprotokoll. Sakliste Sogn regionråd Møteprotokoll Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Eikum Hotell, Luster Møtedato: 17.06.2016 Tid: 09:30 12:10 Sakliste Saksnr. Arkivsaksnr. Tittel 13/16 16/1581 Nasjonal transportplan 2018-2029

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Postboks 153-6851 SOGNDAL - Tlf: 57 62 96 14 www.sogn.regionraad.no MØTEPROTOKOLL

Postboks 153-6851 SOGNDAL - Tlf: 57 62 96 14 www.sogn.regionraad.no MØTEPROTOKOLL Sogn regionråd Postboks 153-6851 SOGNDAL - Tlf: 57 62 96 14 www.sogn.regionraad.no MØTEPROTOKOLL Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Gaupne, Rådhuset Møtedato: 28.03.2008 Tid: 09:30-11:40 Faste medlemmar:

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 HORDALAND FYLKESKOMMUNE SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 Hordaland fylkeskommune, Arbeidslaget Analyse, utgreiing og dokumentasjon, juli 2004. www.hordaland.no/ru/aud/ Innleiing Ved hjelp av automatiske

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet.

Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet. Arbeidsgruppa for prosjektet Oppvekstplan for Fyresdal kommune ynskjer innspel til arbeidet. Dette notatet skisserer innhald og kan brukast som eit utgangspunkt for drøftingar og innspel. Me ynskjer særleg

Detaljer

PLAN FOR KVALITETSUTVIKLING 2016-2019

PLAN FOR KVALITETSUTVIKLING 2016-2019 PLAN FOR KVALITETSUTVIKLING 2016-2019 BARNEHAGANE OG BARNEHAGESEKTOREN i KLEPP KOMMUNE 1 Klepp kommune Del 1: Grunnlaget Del 2: Område for kvalitetsarbeid Del 3: Satsingsområda Del 4: Implementering Del

Detaljer

ARBEIDSNOTAT ref. Nordmørskonferansen 2008

ARBEIDSNOTAT ref. Nordmørskonferansen 2008 Postadresse: Fylkeshuset, 6404 Molde Besøksadresse: Julsundveien 9 Telefon 71 25 80 00 Telefaks: 71 25 87 21 e-post: post@mrfylke.no www.mrfylke.no ARBEIDSNOTAT ref. Nordmørskonferansen 2008 Av Heidi-Iren

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006 Nedlegging av Elkem Bjølvefossen, ringverknader for sysselsetting og folketal Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Arbeidslaget Analyse, utgreiing

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 Kraftfondet - alternativ plassering TILRÅDING: Kommunestyret vedtek å la kapitalen til kraftfondet stå i ro inntil vidare

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer

Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland

Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland Plankonferansen i Hordaland 211 Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland Solveig Svardal Basert på analysar av Knut Vareide og Hanna N. Storm 1 Forståingsramme summen av ein stad sin attraktivitet for

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Ørskog kommune - Sunnmørsperla ved Storfjorden -

Ørskog kommune - Sunnmørsperla ved Storfjorden - Ørskog kommune - Sunnmørsperla ved Storfjorden - Arkiv: 030 Saksmappe: 14/780 Saksbehandlar: Rådmannen Dato: 27.11.2014 Synnøve Vasstrand Synnes KOMMUNEREFORM - LOKAL PROSESS SAKSGANG Utvalssaksnr. Utval

Detaljer

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg.

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. SØKNAD OM MIDLAR TIL PROSJEKT FRÅ PROGRAM OPPLEVINGSNÆRINGAR 2009 Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. A: Her skal du fylle inn nøkkeldata for søknad og søkjar. Nøkkeldata for søknad

Detaljer

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016

Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Søknad Søknadsnr. 2015-0196 Søknadsår 2015 Arkivsak Støtteordning Prosjektnavn Tilskot til nærings- og samfunnsutvikling 2015 Framtidsfylket karrieremesser 2016 Kort b eskrivelse Framtidsfylket vil i 2016

Detaljer

Kva har desse tre med integrering å gjere? Paris 1919

Kva har desse tre med integrering å gjere? Paris 1919 Talet i dag er 5549 Kva har desse tre med integrering å gjere? Paris 1919 Vi fekk bl a desse? Noreg i krig Frå Balkan til Noreg Frå Somalia til Noreg Utfordringa Busettingsbehovet vert oppdatert jamnleg

Detaljer

Byen som motor i den regionale utviklinga. Bymøte, 12.01.12, fylkesrådmann Ottar Brage Guttelvik

Byen som motor i den regionale utviklinga. Bymøte, 12.01.12, fylkesrådmann Ottar Brage Guttelvik Byen som motor i den regionale utviklinga Bymøte, 12.01.12, fylkesrådmann Ottar Brage Guttelvik Trendar nasjonalt og internasjonalt Globaliseringa brer om seg, verda blir både meir fragmentert og meir

Detaljer

Opplæring gjennom Nav

Opplæring gjennom Nav 10 Opplæring gjennom Nav VOX-SPEGELEN 2014 OPPLÆRING GJENNOM NAV 1 kap 10 I 2013 deltok i gjennomsnitt nesten 73 000 personar per månad på arbeidsretta tiltak i regi av Nav. Omtrent 54 300 av desse hadde

Detaljer

Sogn regionråd sin tiltaksplanen for 2015 er vedteken og vert oversendt kommunane til orientering.

Sogn regionråd sin tiltaksplanen for 2015 er vedteken og vert oversendt kommunane til orientering. Postboks 153-6851 SOGNDAL Sakshandsamar: Karina Nerland Tlf: 57 62 96 14 Vår ref. 14/3752-3 Dykkar ref. Dato 03.02.2015 Til kommunane i splan for 2015 sin tiltaksplanen for 2015 er vedteken og vert oversendt

Detaljer

PLANLEGGING FOR KOMPETANSE- ARBEIDSPLASSAR

PLANLEGGING FOR KOMPETANSE- ARBEIDSPLASSAR PLANLEGGING FOR KOMPETANSE- ARBEIDSPLASSAR Hans-Erik Ringkjøb Ordførar, Voss kommune SLIDE 1 AGENDA Kva er kompetansearbeidsplassar? To framtidsbilder SAIL Port Northern Europe Attraktivitet gjennom kvalitetar

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

SENIORPOLITISK PLAN SAMNANGER KOMMUNE. Vedteken av kommunestyret 24.09.2014. Ajourført 04.02.2016.

SENIORPOLITISK PLAN SAMNANGER KOMMUNE. Vedteken av kommunestyret 24.09.2014. Ajourført 04.02.2016. SENIORPOLITISK PLAN SAMNANGER KOMMUNE Vedteken av kommunestyret 24.09.2014. Ajourført 04.02.2016. Innhald Del I - Innleiing, definisjonar og målsettingar... 4 1 Innleiing... 4 2 Omgrepet seniorpolitikk...

Detaljer

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Vedlegg V. Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Østein Skaala, Havforskningsinstituttet Det føreligg svært mykje data om produksjon, forkvotar, antal lokalitetar og konsesjonar i

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: DATO: 24.11. 2014 SAKSHANDSAMAR: Camilla Loddervik

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: DATO: 24.11. 2014 SAKSHANDSAMAR: Camilla Loddervik STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 24.11. 2014 SAKSHANDSAMAR: Camilla Loddervik SAKA GJELD: Omdømmemåling 2014 ARKIVSAK: 2014/816/ STYRESAK: 145/14 STYREMØTE: 08.12. 2014 FORSLAG

Detaljer

Referat frå folkemøta:

Referat frå folkemøta: Referat frå folkemøta: Liabygda 17.02.2016, kl. 19.30 21.30, om lag 40 personar Hellesylt 18.02.2016, kl. 19.30 21.30, om lag 30 personar Stranda 22.02.2016, kl.18.00 20.00, om lag 97 personar Geiranger

Detaljer

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank.

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank. MODALEN KOMMUNE Rådmannen Rådmannen er den øvste administrative leiaren i kommunen og skal førebu saker og sette i verk det som politikarane bestemmer. Alle saker og dokument som vert lagt fram til politisk

Detaljer