Nynorsk er eit bokmål Stemmer om nynorsk frå lærarutdanninga ved Høgskolen i Oslo

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Nynorsk er eit bokmål Stemmer om nynorsk frå lærarutdanninga ved Høgskolen i Oslo"

Transkript

1 Nynorsk er eit bokmål Stemmer om nynorsk frå lærarutdanninga ved Høgskolen i Oslo Eg sit overfor ei ung kvinne, eg kallar henne Anna, som nett har mottatt beskjeden om at ho ikkje har bestått i norsk det første året i lærarutdanninga ved Høgskulen i Oslo. Grunnen er at ho ikkje meistrar å skrive nynorsk godt nok. Ho får høve til å skrive to tekstar til hausten. Sjølv om karakteren F er godt grunngitt, gruar eg meg til å møte reaksjonen hennar. Eg høyrer for meg alle assosiasjonane; Nynorsk er det same som pugg, nynorsk tar skrivegleda frå meg, hadde eg berre sloppe å skrive nynorsk. Anna seier: Vett du, det e så kjekt med nynorsk. Først dei siste vekene av året skjøna eg korleis eg kunne bli betre, eg prøvde endeleg å nytte oppslagsverka og skriveråda. Eg har aldri forstått dette, nynorsk har vore helt fjernt! No skal eg få det til, dette er kjekt! Men eg må finne ut av det ved hjelp av bøkene. Nynorsk er eit bokspråk. Dette er ingen typisk situasjon eller reaksjon. Eg kunne lett framføre mange andre. Men den interessante beskjeden frå Anna er: Nynorsk er eit bokmål. Eg skal allereie no nemne noko som kan bli ein konklusjon frå undervisnings- og forskingsprosjektet kollega Synnøve Skjong og eg er i gong med ved lærarutdanninga i Oslo, der vi studerer nynorsktekstane til studentane første året og haldninga studentane har til nynorsk. Det er tidleg, for vi er berre undervegs med undersøkingane våre, og det eg her kan gjere greie for er tankegongen bak prosjektet og førebelse oppsummeringar om

2 haldningar. De får ikkje dei kvantifiserbare resultata av spørjeundersøkjingar, intervju og måling av kompetanse no, eller presentasjon av metodediskusjonen. Vi arbeider med vanskelege metodiske problem når vi forskar på eiga undervisning. Den utfordringa er ikkje heilt løyst ved at eg er lærar og deltakande observatør og Synnøve Skjong observerer undervisninga og opplegga. Vi arbeider med å klargjere og skilje tydeleg mellom dokumentasjon og vurdering, og det kjem til å bli tydeleg grunngitt korfor vi oppsummerer nett dei trekka vi gjer og ikkje nokre andre. Det er mange fårer for feilvurderingar ved vurderingar av eiga undervisning. Dokumentasjonen blir viktigare for konklusjonane. I vårt tilfelle blir m.a. ei tydeleg tematisering av den deltakande metoden sentral. Vi nyttar også resultata frå elektronisk evaluering vår og haust og systematiske djupintervju med seks studentar vår og haust samt intervju med alle lærarane på trinnet. Dette materialet er, i og med forsøket ved lærarutdanninga i Oslo der dei i norskfaget det 1. året berre skriv på nynorsk, eineståande og deltaking og observasjon er etter vårt syn den beste måten å studere materialet. Her høyrer de altså frå deltakarane; studentane og den forskande læraren. Og ein tendens er der, som vi kal slå fast allereie no; Når nokre av desse studentane medvite grip tak i nynorsk som ei anna skrift enn det dei tilsynelatande har automatisert, får dei betre til å skrive målet. Det at dei skriv alle tekstane på nynorsk, bidrar også -. Alle dei studentane som er blitt djupintervjua, seier det. Sjølv om dei seier det har vore eit slit, og at dei er glade for at dei berre skal skrive bokmål neste studieår

3 Men først litt om bakgrunnen som gjorde at vi tenkte, dette er ei interessant nynorskgransking. Bakgrunn Bakgrunnen for undersøkinga som kollega Synnøve Skjong og eg starta hausten 2005, var at norskundervisninga og dokumentasjonskrava for allmennlærarutdanninga ved Høgskolen i Oslo blei endra. Den 16. mars 2005 vedtok norskfageininga at alle mappearbeidene i 1. klasse skal få nynorsk som målform. Dette vedtaket blei med knapp margin stadfesta etter ein ny diskusjon på seksjonsmøte i norsk 18. mai Vedtaket innebar altså at i norskfaget 1. studieår skal lærarstudenten i Oslo skrive alle tekstane sine på nynorsk. Desse tekstane er samla i ei mappe. Skrivemappa i norsk det første studieåret er delt i to, arbeidsmappe og vurderingsmappe. Arbeidsmappa inneheld fem tekstar og vurderingsmappa fire tekstar. Vurderingsmappa inneheld tre tekstar frå arbeidsmappa og ein avsluttande tekst med refleksjon om dei andre tre tekstane og om skrivemappemetodikk i skolen. Denne vurderingsmappa blir innlevert som grunnlag for vurdering av gradert karakter og gir sju studiepoeng. Dette er det einaste graderte grunnlaget for vurdering i norsk det første studieåret. Såleis blir det understreka at nynorsk og bokmål er jamstelte former i utdanninga. Vi brukar ikkje orda sidemål og hovudmål, men nynorsk og bokmål. Det var innleveringa av denne mappa Anna nett var ferdig med. Då hadde ho først gjennom året levert fleire tekstar i arbeidsmappa si. Ho hadde skrive eit fagnotat om språk og læring, ei bokmelding og ein elevtekstanalyse. På desse tekstane hadde ho fått tilbakemelding frå faglærar som også hadde følgt opp at Anna reviderte tekstane i arbeidsmappa si. I tillegg skreiv Anna respons til ein artikkel om barne- og ungdomslitteratur forfatta av ein

4 medstudent. Då hadde ho sjølv også skrive ein slik artikkel som ein medstudent så gav henne kommentar på. Fram til hausten 2005 hadde det altså vore eit krav at nynorsk og bokmål skulle vere om lag likt representerte i arbeidsmappa og likt representerte i vurderingsmappa. No skulle alle tekstane vere på nynorsk. Dette var ei radikal endring av sedvanen for norskundervisninga i lærarutdanninga, spesielt nynorskens plass i denne. Nynorskundervisninga vart tett knytt til mappeskriving og mappemetodikk og tatt bort som eit obligatorisk eksamensspråk på halve norsk skriftleg eksamen 2. studieår. Bakgrunnen for dette var misnøye med ordninga der studenten skulle skrive halve skoleeksamen på bokmål og halve på nynorsk. Skifte av språk midt i ein skoleeksamen gav ikkje vilkår for gode tekstar. Anna var altså i det første kullet som fekk prøve nyordninga, ei ordning som var eit forsøk, men som kjem til å halde fram neste år. Endringa var grunngitt i ønsket om å gjere den skriftlege kompetansen i nynorsk betre og å utvikle ei fagdidaktisk forståing for undervisning i nynorsk som sidemål. Kollega Synnøve Skjong og eg er altså midt i ei undersøking der vi følgjer haldningane og kompetanseutviklinga hos desse studentane i høve til nynorsk. Førsteårseksamen er knapt avslutta, dei siste studentane, 2.klassar, mottar sin sensur i skrivande stund. Det er altså for tidleg å oppsummere kva forsøket har betydd for utviklinga av nynorsk skriftkompetanse hos desse studentane i høve til tidlegare opplegg. Det vi kan seie noko om er utviklinga i haldningane til nynorsk og norskfaget slik vi har notert og observert dei i tre klassar gjennom studieåret Derfor tittelen på dette innlegget Stemmer frå lærarutdanninga i Oslo. Når det gjeld lærarutdanninga og nynorsken kan vi få mykje kunnskap frå desse undersøkingane: Benthe Kolberg Jansson kartla i 2004 korleis allmennlærarutdanningane i Noreg underviste i nynorsk. Resultata ligg som de veit føre i ein arbeidsrapport frå

5 Høgskolen i Østfold og som ein del av forprosjektet Nynorsk som sidemål ved Høgskolen i Volda. Interessant i vår samanheng er det at Benthe Kolberg Jansson fann at 12 av 15 lærarutdanningsinstitusjonar som svarar henne når ho spør, fortel at dei gir noko undervisning i nynorsk. Berre 7 skolar tematiserte nynorsk i eit didaktisk perspektiv. Jansson antydar ein tendens om at nynorsk kan bli sett på som noko studentane skal kunne eller evt. skal lære ved sjølvstudium. Dette er ei haldning vi kjenner att frå Høgskolen i Oslo også. Eit tidlegare viktig arbeid frå Jansson er også hovudoppgåva hennar frå 1998 om korleis valfridomen i skriftnormalane blir tematiserte i den obligatoriske delen av lærarutdanninga. Ho fann at dei fleste lærarane i utdanninga meiner at studentane må gjere sine eigne val av former innafor normene, mange er positive til talemålsnære variantar. Då hadde Anders Kulbrandstad i 1996 gjort ein delstudie om dette mellom lærarar og lærarstudentar i Hedmark. Majoriteten av lærarane ved denne lærarutdanninga hevdar at studentane har store problem med valfridommen. I 2001 fullførte Tormod Stauri ei undersøking i skriftmålskompetansen i nynorsk ut frå 100 eksamenssvar frå avgangseksamenane i Norsk 1 ved ein høgskole på vestlandet. Materialet syner elementære manglar hos studentane i syntaks og morfologisk tilhøve. Stauri tar fram behovet for studentane å nytte nynorsk som bruksspråk i faglege samanhengar. Alt dette er konklusjonar som er kjende og drøfta før forsøket på Høgskolen i Oslo. Så vidt vi veit, er det ikkje gjort mange slike nyare undersøkingar om haldningar til nynorsk mellom komande lærarar, korkje ved høgskole eller universitet. Heldigvis har vi no fått hovudfagsavhandlinga til Johanne Nordhagen som blir levert i vår og som ho bør få presentere sjølv. Johanne Nordhagen har kalla avhandlinga si Nynorsk som sidemål i skolen en undersøkelse av allmennlærerstudenters personlige og yrkesprofesjonelle holdninger og har intervjua studentar frå vår høgskole i Oslo, studentar som ikkje har vore ein del av det nye forsøket. Med dette

6 har ho gitt m.a. oss mykje verdfullt materiale å bygge på og understrekar ut frå sitt spørjemateriale at fagdidaktisk relevans er vegen å gå for nynorskundervisninga ved lærarutdanninga ved Høgskolen i Oslo. Desse undersøkingane er kanskje også forsøk på å stikke fingeren i jorda for å få meir kunnskap om bakgrunnen for nynorskundervisninga hos dei komande pedagogane, slik at ikkje nynorskmetodikken snublar eller ruslar vidare i eit idealisert landskap. Vårt materiale er frå tre klassar med omlag 105 studentar til saman, der eg stort sett har undervist og vore faglærar i gjennomføringa av forsøksopplegget. I nokon grad drar vi inn materiale frå andre klassar på trinnet der andre kollegaer underviser. Synnøve Skjong har observert undervisninga. Kven er lærarstudenten i materialet? Mesteparten av dei studentane som tar allmennlærarutdanning ved høgskolen i Oslo, har bokmål som hovudmål frå vidaregåande skole. Av studentane som begynte hausten 2005, hadde 96,1% bokmål, medan 3, 9% hadde nynorsk som hovudmål. I 3 av dei 8 klassane er det einast studentar med bokmål som hovudmål. Det vil seie at om lag 269 av ca. 280 studentar einast har hatt nynorsk som sidemål i skolen. No skulle dei berre skrive på nynorsk i norskfaget. Dette er ei utfordring som skulle vere vanleg i norskfaget i lærarutdanninga. Ofte har utdanningane nok omgått dette ved å gjere kravet om å skrive på nynorsk i utdanninga minst mogleg. Derfor er det slik at formuleringane i planen for lærarutdanning, som vi følgjer i dag, og som opnar for andre evalueringsmåtar enn eksamensskriving, kan vere ein fordel for nynorskundervisninga. Kanskje mappeeksamen er ein betre måte å lære nynorsk på enn skrifta på eksamensdagen? Kanskje, resultata er som sagt ikkje klare enno. Men i alle fall gjer denne evalueringsforma nynorsk tydeleg.

7 Haldningar Ikkje rart at vi lærarane var spente på korleis studentane skulle ta imot denne meldinga om å skrive nynorsk. Framlegget er radikalt og vi gjekk kanskje litt stille i dørene slik at det ikkje skulle bli oppslag i media på førehand. Det hadde vore lett å få til, og med det også lett å hause opp ein slags tabloid motstand mot forsøket. Dermed kunne forsøket ha blitt gjort om til ei kampsak. Det var ikkje forsøket i utgangspunktet og vi ville ikkje framstille det slik heller. Polariserte forståingsmåtar var ikkje siktemålet. Og vi veit at vi er i Oslo kommune der kravet om meistring av nynorsk skriftspråk som obligatorisk del av norskfaget i grunnskolen er problematisert og utfordra på nytt, grunna vedtaket om fritak i nynorsk skriftleg ved ein del vidaregåande skolar. Vi undersøkte snart ved starten av skuleåret haldningane til nynorsk i mine tre klassar og ein klasse til. I mine klassar fekk dei oppgåva å skrive om haldningane sine til nynorsk på nynorsk. Dei skulle også kommentere nynorsk i skolen, eigen kompetanse og korleis dei såg på dette å skulle skrive alle mappetekstane på nynorsk. Studentane i ein annan klasse fekk den same oppgåva, men det vart ikkje eksplisitt sagt at dei skulle skrive på nynorsk. Studentane skreiv då på bokmål. Dei kunne velje om dei signerte med namn eller ikkje, men dei skulle markere for kjønn. Vi definerte altså i og med denne oppgåveformuleringa haldning som eit syn på noko, i dette tilfelle nynorsk. Vi skal ikkje her gå inn på ulike vitskaplege definisjonar og tradisjonar for å forstå omgrepet haldning t.d. i høve til handling, det kjem vi tilbake til i seinare framlegg. Her vil vi berre trekke fram nokre dominerande synspunkt frå studentane i den første studieveka og høyre kva dei framtidige lærarane sa:

8 I mine klassar: Haldningar til nynorsk: Dei fleste er negative. Her er nokre utvalde, men representative sitat, språket er korrekturlest. X - Eg likar ikkje nynorsk. Nynorsk er vanskeleg å skrive. - Eg brukar aldri nynorsk. - Gjennom heile ungdomsskolen og vidaregåande skule var det på Nøtterøy der eg har voks opp, generelt ei svært negativ holdning til nynorsken som fag. Og når holdningane rundt ein har vore så negative har ein lett for å få ein noe negativ innstilling sjølv også. - Eg likar det ikkje og eg brukar det ikkje andre stader enn på skulen. Y - Eg likar ikkje nynorsk Når eg blir vaksen skal eg bli nynorskmotkjempar. - Nynorsk er eit fag eg ikkje har så god erfaring med (.) Eit lyspunkt kan være den gongen eg skrev ei heil side utan feil. - Eg trur eg har ein ganske vanleg haldning til nynorsk. Eg kunne godt vært forutan, ser ikkje heilt poenget og er ganske dårleg. - Eg synast nynorsk er eit fag som har ein heilt gal stilling blant det norske folket. Dei fleste av oss, det vil seie dei som bur på Austlandet og på Sørlandet, har ikkje nokon dagleg omgang med dette språket. Z - Eg må dessverre innrømme at på mi nynorskordbok på ungdomsskulen sto det spynorsk. - Fra begynninga har nynorsk vore eit heilt greitt fag for meg. Etter kvart begynte eg å mislike faget fordi karakterane blei dårlegare, (inga undervisning i 2. klasse vg.).

9 - Eg synest nynorsk er noko tull. Grunnen til dette er at nynorsk har blitt utvatna og liknar mykje på bokmål. A ikkje min klasse: - Kunne fint klart meg uten nynorsk, har enda ikke fått bruk for det den dag i dag. - -Det er jo alltid spørsmål om hva vitsen var å lære nynorsk trenger det jo ikke. Derfor gikk innlæring av bøying osv. litt tregt, og det ble en del røde streker i stilene etter retting. Jeg likte det ikke særlig godt. Nynorsken altså. Heller ikke det røde. - Norskfaget har alltid vært blant mine sterkeste fag, helt til nynorsken gjorde sin entré. Grammatikk var aldri styrken min, og heller ikke dialekter, så da nynorsken kom, ble det den siste spikeren i det som engang var en veldig fin kiste Som vi ser inviterer emne til spissformuleringar og blomstrande, emotive metaforar. Nynorsk blir sett på som eit skulespråk, sjeldan i bruk elles og utan sokalla nytteverdi. Mange har nederlagsopplevingar knytt til faget. Nokre færre enn desse negative seier dei er ambivalente til nynorsk med utsegn som mine holdningar til nynorsk er veldig blanda, og eg har eit ganske avslappa forhold til nynorsk. Litt fleire enn dei ambivalente hevdar positive haldningar: - eg synes nynorsk er fint og eg har lyst til å behalde den gamle vanen min. Eg kjem frå Valdres og er oppvaksen med nynorsk som skriftspråk. Både på barneskulen og ungdomsskulen har eg skrive nynorsk. På grunn av media har eg vorte påverka av bokmål, dette synes eg er veldig synd. På vidaregåande byrja eg å skrive bokmål, eg skreiv bare nynorsk når eg måtte.

10 - Heilt frå eg var liten, har eg vore van til å skrive nynorsk. (Hovudmålet heile grunnskolen, skifta på vidaregåande fordi eg trudde bokmål ville vere enklare ) - Det at eg fekk god opplæring i nynorsk har vore med på å gje meg ei god haldning til nynorsken. - For meg er nynorsk det normale. - Eg synast det er fascinerande med nynorsk. At Norge har meir enn 1. skriftspråk er spanande, men også utfordrande. - Eg synast at nynorsk er vakkert. - Eg likar språket men eg må lære å skrive. - Jeg hadde nynorsk på ungdomsskolen og videregående. De fleste mislikte nynorsk som fag sterkt. Jeg syntes det var helt greit, og følte at jeg fikk det til. Østlandsdialekta har jo en del fellestrekk med nynorsk, som ikke gjør det vanskelig for oss å skrive det. - - Helt siden vi begynte med nynorsk på ungdomsskolen har jeg likt Norges sidemål. Som vi ser av desse utsegnene blir den positive haldninga grunngitt med bakgrunn, vane og god opplæring. I tillegg er nokre nysgjerrige og vil lære meir. Korleis vi skal tolke denne utsegna er derimot uvisst: Når eg høyrer ordet nynorsk, kjenner eg hjartet dunke i brystet på meg. Likegyldig er studenten i alle fall ikkje. Når det gjeld nynorsk i skolen, meiner dei fleste at det bør vere valfritt: Symptomatisk er fråsegn som: Min gamle norsklærar meinte nynorsk var ein del av vår kulturarv. Personleg skulle eg ønskje eg var arvelaus. Nynorsk er etter min mening uønsket både av elevene selv, det private næringslivet og en stor gruppe akademikere. Men der er nokre positive fråsegn også. Nynorsk i skolen har for meg på en måte bare vært der. Akkurat som alle andre fag og temaer. Eg trur at alle elevar treng å lære seg både bokmål og

11 nynorsk, dette for å få ein så heilskapleg oversikt i språkfaget som mogleg. Dei som skriv om sin eigen kompetanse i nynorsk, skriv stort sett at nynorsk er vanskeleg å skrive. Om å skrive alle tekstane på nynorsk dette skoleåret seier studentane m.a. dette: Eg håper dette året vil endre mine holdningar, og gjere at eg klarer å uttrykke meg betre på nynorsk i framtida. Eg ser fram til eit nynorsk år. Det blir som ein leik, med kjærleik, tryggleik. Sjølvsagt kan eg ikkje seie eg alltid er motivert for å lære nynorsk, men det står ikkje nynorsk aleine om. Motivasjonen kan være like liten i andre fag og ved andre tema. Eg er innstilt på å bli flinkare til å skrive nynorsk da eg tydeligvis ikkje ser ut til å sleppe unna. Eg håpar eg skal merke framgang kvar gong eg skriv. Det må bli meir merksemd og undervisning i nynorsk. Dette er ei løysing for å få vekk frykta for det framande språket. Det fleste kommentarane her er positive, studentane som skriv vil lære, seier dei. Men nokre andre røyster er der: Eg nå innrømme at eg blei litt overumpla då læraren sa me skulle levera inn 5 tekstar på nynorsk fyrste året her på høgskulen. Det kjem jo som ei negativ overasking at oppgåvene her skal skrivast på nynorsk. Det blir litt valdsamt. At eg fann ut at heile fyrste året på lærarutdanninga skal vere på nynorsk, det rippa opp i gamle sår. Eg håpar uansett eg slepp å skriva for mykje nynorsk i år. Så får jeg vel bruke litt tid fremover til å sette meg ned og knote litt med nynorsken. Kanskje jeg skal lese en bok på nynorsk. Kanskje jeg får lært litt da. Det skal visst ikke være så vanskelig, har jeg hørt.

12 Og til slutt denne studentrøysta framfor skriveopplegget i nynorsk: - Det er hugnad i sams undergang. Kva har skjedd gjennom året? Alle desse 4. klassane har nytt godt av stimuleringstiltak i undervisninga gjennom forfattarbesøk. Ved hjelp av økonomisk støtte frå Det Norske Samlaget har klassane hatt besøk av forfattarar som skriv på nynorsk. Ragnar Hovland var der ein dobbeltime og snakka om sitt eige forfattarskap, om å skrive, drøfta omgrepet ungdomslitteratur, han meinte vekta her skulle ligge på ordet litteratur. Han brukte god tid på den boka studentane har som pensum og som dei fleste synes svært godt om. Ein motorsykkel i natta (1992). Særleg fekk studentane med seg Hovlands intertekstualitet og referansar til musikk og film. Dei stilte mange spørsmål som var relevante og gode. Vi oppdaga også at vi hadde studentar som var spesialistar på denne forfattaren. Rønnaug Kleiva og Inger Lise Belsvik (forfattar og illustratør) fortalde om å lage biletbøker. For oss på høgskolen er dette svært relevant fordi studentane hadde som arbeidskrav å lage ei bildebok som gruppearbeid. Kleiva snakka om å skrive og å bruke sine eigne erfaringar som kjelder. Belsvik snakka om å tolke litteratur gjennom bilete. Dette forfattarbesøket var vellukka, det var stor aktivitet mellom studentane som studerte bøkene forfattar og illustratør hadde med. Mange av studentane valde også å skrive om Rønnaug Kleivas bøker seinare med utgangspunkt i temaet ikkje idylliserande barne- og ungdomslitteratur. Det siste forfattarbesøket var med Erna Osland som heldt eit heidundrande opplegg om å skrive i lag med barn, der ho delte sine erfaringar frå å vere lærar og forfattar på skulebesøk. Ho instruerte også i ulike måtar å skrive ei forteljing med plott på, noko som er sentralt i pensum.

13 Studentane i mine klassar las i løpet av året minst 4 barne- og ungdomsbøker på nynorsk. I alt skal dei minst lese sju barne- og ungdomsbøker. Skriftleg nynorsk Når studentane i desse klassane ser tilbake på dette første norskåret, er det likevel skrivinga på nynorsk dei er mest opptekne av. Dette kjem sjølvsagt av eksamen med mappeinnlevering, og at dei gjennom året har fått kommentarar frå faglærar på tre tekstar og frå medstudent på ein. Haustsemesteret gjekk stort sett med til innføring i mappeskriving. Det siste halvåret stod m.a. språkråd i sentrum, språkråd for å gjere nynorsktekstane betre. Det var studiar i bøyingssystem og syntaks, og ikkje minst i bruken av anna litteratur og oppslagsverk. Utgangspunktet for skriveråda var gjerne materiale frå studentane sine eigne skrifter. Heile året har studentane skrive, skrive og igjen skrive nynorsk. Hvordan skal jeg nå klare å skrive bokmål?, er eit utsegn eg høyrde på slutten av denne prosessen, nå tenker jeg automatisk nynorsk når jeg skriver. Ein av studentane som er grundig intervjua, fortel også at etter denne skrivinga er nynorsk blitt ein mogleg del av eigen identitet, ikkje noko fullstendig framand. Dette seier jo noko om at dei skriv lite, trur dei, eller at dei ikkje tenkjer på at sms og e-post er skriving. For skriv gjer jo dei fleste av desse studentane heile tida, kanskje meir enn alle tidlegare generasjonar har gjort. Og det seier noko om at det å skrive nynorsk har stilt ekstra krav. Når eg ber dei oppsummere norskfaget, er det eit ord som kjem, trass alle forfattarbesøk, framføringar av eventyr og produksjon av biletbok: Ordet er nynorsken og då betyr det å skrive nynorsk. Slik var det ikkje på det første studieåret

14 Studentane har gjennom året fått faglege kommentarar til nynorsktekstane sine. Norsklærarar og forlagsfolk veit jo at den kontakten ein får gjennom å samarbeide om ein tekst slik, kan bli intens. Området er som studentane sine kjensleladde ord om nynorsk i starten av året uttrykte, eit felt der ein kan gjere mykje skade. Rammene for tilbakemeldingar er ikkje dei beste når ein skal arbeide konstruktivt med 315 tekstar i året og sjå dei beste i dei. Jobben har ikkje blitt mindre for ein kommentator når teksten er på nynorsk, det må seiast, men det er vel heller ikkje hovudpoenget. For dette er eit interessant arbeid som gir mykje tilbake. Synnøve Skjong og eg kjem som sagt tilbake til andre resultat frå intervjuundersøkjingar med studentar, sensor og lærarar, observasjon og utføring av undervisning, kvantifiserbart materiale frå studieevalueringar og ei samanliknande evaluering av språket i mappetekstane, gammal og ny ordning. Eg vil oppsummere med endå ein smakebit om studenthaldningane og til slutt peike på nokre kanskje kontroversielle konklusjonar som kjem fram frå studiane våre. Til eksamen leverer studentane eit refleksjonsnotat der dei m.a. vurderer sine eigne tekstar og skriveutvikling. I år har nynorsk vore eit tema hos majoriteten i mine klassar. Og sjølv om dette er ein mappetekst skrive til ein nynorskvennleg sensor, er det kanskje eit poeng at fordelinga mellom positiv og negativ haldning til nynorsk i mappene er omlag omvendt proporsjonalt med forholdet mellom negativt og positiv forhold til nynorsk i friteksten frå den første veka. Dei fleste er no positive til si eiga nynorskskriving, og dei negative er unntaka om vi skal tru sjølvevalueringa. For ikkje å snakke om at dei no maktar å uttrykke dette på noko betre nynorsk stort sett. Eg tar med nokre refleksjonar frå studentar som i utgangspunktet var uttalte skeptikarar og sleit med det nynorske språket:

15 Felles krav for tekstane er at dei skal vere skrivne på nynorsk. Eg hadde i utgangspunktet ikkje eit godt forhold til nynorsk, så dette har vore ei utfordring. Om sant skal seias, så såg eg ikkje vitsen med nynorsk. Etter mye arbeid med rettskriving, må eg nok stikke fingeren i jorda, og innrømme at eg har fått litt sansen for det. Det er fordi eg har fått god vurdering, og sjansen til å rette opp og lære av mine feil. Eg synes eg har hatt ein god progresjon, både med nynorsk som språk, og det å skrive tekster. Dei fleste er opptekne av utviklinga si som nynorskskrivarar. Eg har granska nynorskfeila mine og meiner no eg har komme eit godt stykke vidare i arbeidet med både det faglege, og spesielt språket. Det å arbeide med nynorsk her på høgskulen har fått meg til å utvikle eit positivt forhold til nynorsk Når det gjeld personleg utvikling må eg seie at det har vore overaskande å sjå kor mykje meir trygg eg er blitt på nynorsk. Eg kjenner at eg verkeleg har utvikla meg når det gjeld nynorsken. Eg skriv betre, og eg er meir medviten om bruken av ordliste, framgangen har vore tydeleg, og det er motiverande i seg sjølv. Eg har aldri hatt noko problem med nynorsk, eg har klart meg fint gjennom det som blir kravd i den vidaregåande opplæringa, men tekstane kjem på eit heilt anna nivå her på høgskolen. Eg fann fort ut at det som heldt på vidaregåande ikkje heldt heilt mål her For meg som trudde eg var ferdig med nynorsk når eg forlot vidaregåande, var det eit sjokk å finne ut at alle tekstane skulle leverast på nynorsk. Men også dette har gått overaskande bra. Eg føler eg har vakse mye på nynorsk gjennom året, og eg er bevisst at eg er blitt flinkare. Eg bruker ordbok mye meir enn tidlegare, og slår opp ord eg er usikker på i staden for å gjette. Nynorsken min er enno langt frå prikkfri, men den er mye betre enn den var! Og det er jo ikkje verst berre det. Eg tykkjer dette har vore ein god prosess og har klart å sjå at eg betra resultat frå eg byrja å skrive nynorsk igjen. Nynorsk har vore noko eg alltid har slitt med og eg har verkeleg jobba med språket Det har vore ein god og utviklande prosess for meg. Eg har lært å

16 lika nynorsk og oppgåvene vi fekk var spennande. Då eg byrja på lærarskolen, hadde eg aldri trudd at nynorsk skulle bli eitt av dei områda eg skulle lika best. Og til slutt: Eg likte ikkje nynorsk då eg begynte på skulen i haust. Men undervegs i prosessen har eg blitt glad i nynorsk. Eg følte at eg fekk mykje betre oversikt undervegs, og det førte til at det blei morosamt å arbeide med tekstane. Eg følte endeleg at eg meistra noko av det som eg har slite med i mange år. Kjensla av å meistre språket gav meg ein motivasjon til å bruke enda meir tid på tekstane mine--- men språket mitt kan utviklast meir. Eg skriv ofte enkle og korte setningar. Eg bør prøve meg på litt meir avansert språk. No får det vere nok skryt og kanskje smisk. Dei beste refleksjonane er skrivne av studentar som inngåande drøftar vala dei gjer mellom valfrie former. Og nokre har ikkje klart å få noko ut av nynorsklæringa på høgskolen: Nynorsk er noe som ikkje ligg naturleg for meg, og dette gjer at gleda med å sitte å skrive ein tekst har blitt noe borte. Det er lenge sidan eg har kjent meg som ein nybegynnar språkleg sett, men prosessen med mappeteksten har gitt meg ei slik kjensle. Etter arbeidet med mappetekstene blir det enklare å setje seg inn i kjensler elevar kan ha i forhold til språk. Særleg kan eg forstå frustrasjonen blant frammanspråklige elevar eller elevar som er skriftspråklege svake i hovudmål, sidemål eller norsk generelt. Oppsummerande Eg har vore ein aktør i denne prosessen med å lære komande lærarar å skrive betre nynorsk. Eg har ikkje vore i landet nynorsk

17 om det finst. Eg har måtta reformulere tidlegare lettvinte koplingar mellom nynorsk og talemål, nynorsk og identitet. For dei fleste av studentane mine er nynorsk ei nokså framand skrift, om eg skal ta dei på ordet, dei har rett i det. Det er for dei eit skolespråk. Sjølv om eg seier at talemålet har dei i munnen, at det er deira, og at for dei fleste av dei er det nært nynorsk, hjelper det dei ikkje til å skrive nynorsk. Den metoden forstyrrar den skrifttonen dei har innarbeidd og som er knytt til bokmålet. Så kanskje skal vi gå ein annan veg? Nynorsk er eit bokmål, ei skriftleg tone om ein kan seie slikt, som ein finn i bøkene hos forfattarar som nyttar nynorsk og i dei rike ord- og språkbøkene. Dette er ein tone og ein skrivemåte som ein må arbeide fram gjennom eiga skriving, ved å skrive mykje. Alle desse bøkene er kjekke å bla i og å bruke. Ein får ny kunnskap, ein oppdagar noko att. Så skriv ein og kanskje får ein fram det ein vil, eg vart påminna om at eg eigentleg er ganske glad i å skrive som ei fortel. Slik blir nynorskopplæringa her også ei øving i respekten for og tileigninga av det framande, det er hardt arbeid. Og skal vi utvikle det frå å bli øving i fornuftig bruk av hjelpemiddel til automatisk kompetanse, må vi kanskje i utdanninga i tillegg lage prøver i morfologiske emne, der dei får vise kva dei kan t.d. av bøyingssystem utan hjelpemiddel. La dette bli eit arbeidskrav. Å lære å skrive er å lære å tenke, sa læraren min Georg Johannesen. Det er øving, øving, øving og det har vi gjort gjennom nynorsken. Dei fleste studentane uttrykker at dei aldri har skrive så mykje, matematikklærarane sukkar at det blir for mykje i høve til innsatsen i det faget. Vi har ikkje brukt fine metaforar som språkbading, fordi vi veit at sjølv om desse studentane har møtt meir nynorsk enn tidlegare, dei fleste av dei, badar dei ikkje nett i nynorsk. Men det er berre nynorsk dei skal skrive gjennom mappeøvingane, og studentane snakkar vel om konsentrasjonen det gir og om det å få framhaldande skriverettleiing, noko som jo er ein del av mappemetodikken. Dei ser lærargjerninga. Og dei kan i alle fall stadig, gjennom heile året, gjere tekstane sine betre. Eg

18 også. Nynorsk utviklar du gjennom bruk. Det er sjølvsagt. Men å gjere det, skrive nynorsk, er som vi veit ikkje sjølvsagt. Så kva med desse studentane vidare? Var dette eit blaff? Mange skriv at dei ønskjer å bli endå betre? Men når dei ikkje må? Neste år skal vi sette i gong eit grundig opplegg med dei i sidemålsdidaktikk, ja, ja så grundig som spinkle timerammer gir rom for. Og dei skal prøve å lære nynorsk vidare til ungdomsskoleelevar. Dette skal Synnøve Skjong og eg følgje, evaluere og fortelje om. Det vil vere ein skade om nynorsk blir tatt frå desse studentane som ikkje har det som hovudmål, og om utviklinga av språk og midlane til forsking blir regionalisert og så gjerne isolert dit det er majoritetens språk. No snakkar eg som lærar, og læraren vil byrje og slutte med eit sitat frå studenten, eg får kalle henne Caroline denne gong: Eg hatar nynorsk, skreiv eg. Og så skreiv eg noko om kjærligheiten, men eg hugsar ikkje kva. Det er ei tid sidan. Det var i august i fjor. Det har skjedd mykje sidan då. Eg har kome eit år nærare å verte lærar, eg har vorte forlova og eg har vorte bittelitt gladare i nynorsk. Men eg er framleis meg. Eg har berre vakse litt. Eg har lært meg at nynorsk er eit heilt anna språk. Og språk har eg alltid vore god på. Og om ikkje nynorsken min har vorte betre dette året, så har eg ei anna haldning til nynorsk no enn for åtte månader sidan. Og det er eit framsteg. Om mogleg har det noko med tekstene mine å gjere eg har fått velje sjølv kva eg skal skrive om---. For i bunn og grunn trur eg at mappearbeid er veldig effektivt. Ein lærer enormt mykje. Til dømes veit eg kva v1 betyr. Og v 2. Og sjølv om mange ord er like på bokmål og nynorsk, så likar eg å skrive den meir nynorskaktige varianten. Det klinger betre. Eller heiter det det kling betre? Jo. Det kling betre. Fordi det har betre klang. Og når eg vert lærar (og eg seier når, fordi eg

19 kjem til å verte lærar uansett kva for karakter eg får på mappa mi). då vil eg prøve å nytte denne kombinasjonen med arbeidsmapper og vurderingsmapper. Kanskje i kombinasjon med metoden Forlag. Og så skal eg lære borna så god nynorsk at dei aldri gløymer at det heiter kjærleik, ikkje kjærleigheit. Og eg skal lære dei at nynorsk er eit eige språk. Og at det er sånn ein må sjå det. Eller kan sjå det. Og at det er o.k. å tykkje det er vanskeleg. For det tykkjer eg og. Men dei skal få tid. Til å verte betre enn seg sjølve. Litteratur Jansson, Bente Kolberg 1998: Nynorskopplæring og didaktisk tilnærming til nynorsk som sidemål. Rapport frå ei undersking i allmennlærarutdanninga. Høgskolen i Østfold Jansson, Bente Kolberg 2004: Fri til å velje Ei undersøking av hossen valfridommen i skriftnormalane blir tematisert i den obligatoriske delen av norskfaget i allmennlærarutdanninga. Universitetet i Oslo Nordhagen, Johanne 2006: Nynorsk som sidemål i skolen en undersøkelse av allmennlærerstudenters personlige og yrkesprofesjonelle holdninger. Universitetet i Oslo Stauri Tormod 2001: Lærarutdanninga og sidemålet. Språknytt Synnøve Skjong og Inger Vederhus 2005: Fyrste delrapport frå Høgskulen i Oslo. Nynorsk i lærarutdanninga 1. og 2. studieår, vurdering av eit opplegg knytt til skrivemappe på nynorsk.

Gira på å skrive nynorsk i år. Mappeskriving og nynorsklæring. Modell med rom for skriving på nynorsk over lang tid

Gira på å skrive nynorsk i år. Mappeskriving og nynorsklæring. Modell med rom for skriving på nynorsk over lang tid Førstelektor Synnøve Skjong og høgskolelektor Inger Vederhus Gira på å skrive nynorsk i år Mappeskriving og nynorsklæring Det verkar som om alle er veldig gira på å skrive nynorsk i år, skriv ein ung lærarstudent

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng

Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng Høgskolen i Bergen Bachelorstudium: Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng Innleiing Barnehagelærarutdanning er ei treårig forskningsbasert, profesjonsretta og

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016 www.hivolda.no/glu 1 2 Innhald Tid til studiar og undervising... 4 Frammøte... 4 Arbeidskrav, eksamen og progresjon

Detaljer

Frå Ivar Aasen-musikalen Grammatikk og kjærleik

Frå Ivar Aasen-musikalen Grammatikk og kjærleik Frå Ivar Aasen-musikalen Grammatikk og kjærleik Mandat Nynorsksenteret er eit nasjonalt ressurssenter etablert for å styrkje nynorskopplæringa NORSK = BOKMÅL + NYNORSK Språk i hundre strategidokument frå

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen Denne eksamensrettleiinga gir informasjon om sentralt gitt eksamen, og korleis denne eksamen skal vurderast. Rettleiinga skal vere kjend for elever,

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Nynorsk i lærarutdanninga 1. og 2. studieår, vurdering av eit opplegg knytt til skrivemappe på nynorsk

Nynorsk i lærarutdanninga 1. og 2. studieår, vurdering av eit opplegg knytt til skrivemappe på nynorsk Nynorsk i lærarutdanninga 1. og 2. studieår, vurdering av eit opp knytt til skrivemappe på nynorsk Tredje delrapport januar 07 Utvikling av skriftleg kompetanse i nynorsk gjennom arbeid med skrivemappe

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Profesjonsskriving på nynorsk

Profesjonsskriving på nynorsk Profesjonsskriving på nynorsk Ei utprøving ved Høgskolen i Østfold NOLES 1. februar 2012 Benthe Kolberg Jansson Norsk, Pel og grunnleggande ferdigheiter St. meld. Nr. 11 (2008-2009): Læreren. Rollen og

Detaljer

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn Framleis rom for lesing heime Leseutviklinga held fram Dei første skuleåra lærte barnet ditt å lese. Men lesedugleik er ikkje noko som blir utvikla

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Profesjonsskriving på bokmål og nynorsk Sofie E. Holmen, Høgskulen i Volda Nettverk for nynorsk i lærarutdanninga, 20.10.15

Profesjonsskriving på bokmål og nynorsk Sofie E. Holmen, Høgskulen i Volda Nettverk for nynorsk i lærarutdanninga, 20.10.15 Profesjonsskriving på bokmål og nynorsk Sofie E. Holmen, Høgskulen i Volda Nettverk for nynorsk i lærarutdanninga, 20.10.15 Bakgrunn Forskrift om rammeplan for grunnskolelærarutdanningane: «Kandidaten

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Tilsynelatande nynorskundervisning eller reell opplæring?

Tilsynelatande nynorskundervisning eller reell opplæring? 19. OKTOBER 2015 Tilsynelatande nynorskundervisning eller reell opplæring? Stoda nasjonalt, og eitt lokalt døme frå grunnskolelærarutdanninga ved HiOA. Samfunnskonteksten: Norsk med to jamstilte språkformer

Detaljer

Digitale mapper i norskfaget i lærarutdanninga

Digitale mapper i norskfaget i lærarutdanninga Digitale mapper i norskfaget i lærarutdanninga Sluttevaluering og læringsreiskap Digital skrivemappe på nynorsk frå studieåret 05/06 Nynorsk og bokmål som jamstilte målformer i norskfaget i lærarutdanninga

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune

Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune Overordna leseplan for barnehagane og skulane i Luster kommune 23.07.2014 Side 1 av 8 Forord Dette er ein plan som skal vere forpliktande for alle barnehagane og grunnskulane i Luster kommune. Den skal

Detaljer

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor Eit undervisningsopplegg om BARNERETTANE MÅL frå læreplanen DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING Artikkel 2: Alle barn har rett til vern mot diskriminering PRIVATLIV Artikkel 16: Alle barn har rett til

Detaljer

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn

Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Foreldrekurs for foreldre på 3 og 4 trinn Lesing er grunnlaget for suksess i neste alle skulefag. Lesesvake elevar får ofte problem med å fullføre vidaregåande skule. Lesesvake vil møte mange stengte dører

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Fråsegn om norskfaget og nynorsken

Fråsegn om norskfaget og nynorsken Fråsegn om norskfaget og nynorsken På landsstyremøtet i helga vedtok SV ei rekkje innspel til korleis ein kan styrkje nynorsken både som hovud- og sidemål i arbeidet med ny læreplan i norsk. Denne gjennomgangen

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Vurderingsrettleiing 2011

Vurderingsrettleiing 2011 Vurderingsrettleiing 2011 NOR0214/NOR0215 Norsk hovudmål og norsk sidemål Sentralt gitt skriftleg eksamen Nynorsk Vurderingsrettleiing til sentralt gitt skriftleg eksamen 2011 Denne vurderingsrettleiinga

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

IKT-kompetanse for øvingsskular

IKT-kompetanse for øvingsskular Notat / Svein Arnesen IKT-kompetanse for øvingsskular Spørjeundersøking ved Vartdal skule VOLDA Forfattar Ansvarleg utgjevar ISSN Sats Distribusjon Svein Arnesen Høgskulen i Volda -7 Svein Arnesen http://www.hivolda.no/fou

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under :

Du kan skrive inn data på same måte som i figuren under : Excel som database av Kjell Skjeldestad Sidan ein database i realiteten berre er ei samling tabellar, kan me bruke eit rekneark til å framstille enkle databasar. I Excel er det lagt inn nokre funksjonar

Detaljer

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule Kroppsøvingsseksjonen og kunnskapsløftet Kroppsøving - Fysisk aktiv skulekvardag/fysisk

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Sjumilsstegkonferansen Loen 12. mars 2014 Ved Solrun Samnøy, prosjektleiar Psykisk helse på timeplanen Fire skular i Sogn, i tre kommunar Aurland Vik Årdal (to skular)

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Vurderingsrettleiing 2011

Vurderingsrettleiing 2011 Vurderingsrettleiing 2011 ENG0012 Engelsk 10.trinn Til sentralt gitt skriftleg eksamen Nynorsk Vurderingsrettleiing til sentralt gitt skriftleg eksamen 2011 Denne vurderingsrettleiinga gir informasjon

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet SPRÅKRÅDET Utdanningsdirektoratet Postboks 2924 Tøyen 0608 OSLO REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006 Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK

DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK For nokre år sidan var eg fast gjesteskribent i spalta "Dagens gjest" i Tønsbergs Blad. Det hende at eg fekk respons på tekstane mine, gjerne i form av vennlege og varsamt nedlatande

Detaljer

Høgskolen i Østfold. Studieplan for. Norsk 1. Studiet går over to semester 30 studiepoeng. Godkjent av Dato: Endret av Dato:

Høgskolen i Østfold. Studieplan for. Norsk 1. Studiet går over to semester 30 studiepoeng. Godkjent av Dato: Endret av Dato: Høgskolen i Østfold Studieplan for Norsk 1 Studiet går over to semester 30 studiepoeng Godkjent av Dato: Endret av Dato: Innholdsfortegnelse INNHOLDSFORTEGNELSE... 2 MÅLGRUPPE OG OPPTAKSKRAV... 3 STUDIETS

Detaljer

Metodiske verktøy ved kursleiing

Metodiske verktøy ved kursleiing Metodiske verktøy ved kursleiing Lærings- og Meistringssenter Helse Fonna 30.03.2015 Metodiske verktøy - LMS Helse Fonna 1 Runde Enkel måte å få alle til å delta: Gi ei enkel oppgåve som er mogeleg for

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje

NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje NORSKFAGET FOR STUDENTAR OG ELEVAR Norskfaget i grunnskolelærarutdanninga handlar om identitet, kultur, danning og tilhøvet vårt til samtid og fortid. Faget skal

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Frå dikt til teikneserie

Frå dikt til teikneserie Frå dikt til teikneserie Av Helga Slettebak, Marit Moen og Arne Skadal, Halbrend skule Prosjektet «Frå dikt til teikneserie» vart gjennomført på 6. trinn. Kombinasjonen av dei to sjangrane synest vi er

Detaljer

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar.

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Av Ane Landøy og Angela Repanovici Hausten 2007 gjorde Universitetsbiblioteket i Bergen og the Central Library of Transylvania University,

Detaljer

Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen

Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen Anette, Jarl Vegard, Ola Tobias i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste 1. Innleiing

Detaljer

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Sentralt gitt eksamen NOR0214, NOR0215 og NOR1415, 10. årstrinn Våren 2015 Åndalsnes 29.06.15 Anne Mette Korneliussen

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M Elevvurdering Opplæringslova Forskrift til Opplæringslova Kunnskapsløftet 06 læreplanen Desse dokumenta bestemmer korleis me skal drive skulen

Detaljer

Med nynorsk til betre skriving med skriving til betre læring

Med nynorsk til betre skriving med skriving til betre læring Rapport nr. 5 Randi Bergem og Finn Ove Båtevik Med nynorsk til betre skriving med skriving til betre læring Ei kartlegging ved Ulstein vidaregåande skule Randi Bergem og Finn Ove Båtevik Med nynorsk til

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Eksamensoppgåver V07/ Eksamensoppgaver V07

Eksamensoppgåver V07/ Eksamensoppgaver V07 Eksamensoppgåver V07/ Eksamensoppgaver V07 Norsk hovedmål fritak sidemål Fagkoder Fag VG400X/VG400Z Norsk h.mål fritak sidemål E+P VG400Y/VG400Æ Norsk h.mål fritak sidemål E+P (E=Elevar/Elever P=Privatistar/Privatister)

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder Det psykososiale skolemiljøet til elevane Til deg som er forelder Brosjyren gir ei oversikt over dei reglane som gjeld for det psykososiale skolemiljøet til elevane. Vi gir deg hjelp til korleis du bør

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013

Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013 Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013 Frå eg var så lita at eg mest ikkje kan hugse det, likte eg at mor eller far leste høgt for meg. Eg ville gjerne høyre forteljingar og dikt om att og om att, til

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer