HARALD GRYTTEN. Skaparglede i

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "HARALD GRYTTEN. Skaparglede i"

Transkript

1 HARALD GRYTTEN Skaparglede i

2 Ulsteinkonsernet sitt område på Osneset i Ulsteinvik ein travel junidag i Ei slik bok Til Ulsteinkonsernet sitt 75-årsjubileum i 1992 blei det gitt ut to bøker ei stor og ei lita. No til 90-årsjubileet kjem det ut berre ei lita. Det kunne nok ha blitt eit temmeleg omfattande verk av stoffet. For hendingane i bedrifta dei siste 15 åra har vore store nok til brei omtale. Men om 10 år er det 100-årsjubileum, og utviklinga som UMVH er inne i, vil i løpet av dei åra gå sin gang og historia klarne seg. Og så bør det skrivast så det merkast! Likevel blir det altså ei bok i år også. Med kortversjonen av 75-årssoga frå 1992, og med ein kortversjon av dei siste 15 åra, frå 1992 til UTGJEVAR: Ulsteinkonsernet, NO-6067 Ulsteinvik Tel: REDAKTØR: Lene Trude Solheim FotoS/Illustrasjonar: Ulstein-arkiv, medarbeidarar i Ulstein, Tony Hall, Rolls-Royce, Dag Thorenfeldt, Staale Wattø, Knut Enstad, Karl Otto Kristiansen, Sara Johannessen, Per Eide, Harald M. Valderhaug, Fuglefjellet, Frost Media og utlån frå Johan Ottesen. Layout: Promera AS Trykk: Viketrykk AS 3

3 Biletet ser ut til å vere frå 1927 og viser Ulstein mek. Verksted sett frå sjøsida. Kven skulle tru? Ein gong var det nok ingen som trudde det skulle kome til å gå polske arbeidarar og bygge båtar ute i fjøra på Naustneset i Ulsteinvik. Heller ikkje var det vel nokon som hadde venta at det skulle sitje ingeniørar frå Slovakia og designe fartøy saman med norske ingeniørar på Osneset. Nei, kven trudde at det her skulle etablere seg eit tyngdepunkt for bygging og utvikling av somme av verdas mest avanserte spesialfartøy? Men slik vart det. Og slik er det. Så det kan trygt seiast at det har gått bra med skipsbygginga, elektrosatsinga og designutviklinga i Ulsteinvik. Arven har blitt ført vidare i det nye Ulsteinkonsernet. Ulstein Verft er ein del av konsernet Ulstein Mekaniske Verksted Holding ASA. Konsernet omfattar også Ulstein Design, Ulstein Elektro, Ulstein Es-Cad, Ulstein Poland, Ulstein China, Ulstein Belga Marine, Ulstein Slovakia, Ulstein International og Ulstein Shipping. Ved årsskiftet 2006/2007 var det nøyaktig 609 tilsette i konsernet; 7 i holdingselskapet, 27 i Ulstein Design, 174 i Ulstein Elektro og 360 i Ulstein Verft. 41 arbeidde i selskapa utanfor Noreg. Dei tilsette i Ulsteinkonsernet er sterkt medvitne om at dei arbeider i ein internasjonal bransje. Dei har opparbeidd stor prestisje og nyt den største respekt over alt i verda der det er bruk for pålitelege, framtidsretta båtar. Men det heile begynte i all beskjedenheit ute i fjøra på Naustneset i Ulsteinvik. Mellom bergknattar og bleike blomar på seinsommaren for 90 år sidan. Og det er der denne framstillinga held fram. 4 Skaparglede i 90 år Skaparglede i 90 år 5

4 Starten I byrjinga av 1900-tallet fekk vi ei strukturomlegging av fiskeflåten frå segl- og robåtar til motoriserte fartøy. I denne tida vaks det fram ei rekkje mekaniske bedrifter som skulle ta vare på installasjonar og vedlikehald av motorar. Ut på våren 1917 var den 23 år gamle Martin Ulstein fast bestemt på at han ville gå i gang med ein mekanisk verkstad. Han hadde vist evner og lyst til slikt arbeid heilt frå barndommen av. Og no hadde han hatt nokre læreår i Ålesund. Han var frå Kolbeingarden ute på Ulstein, men der var det ikkje laglege plassar for ein verkstad der var for vêrhardt. Så Martin leita seg fram til ein plass på innsida av Osneset, rett vest for Ulsteinvik. ei einetasjes verkstadbygning på godt over 50 kvadratmeter golvflate og plass nok i fjøra nedanfor til eit par båtslippar. Eit lån i Ulstein Sparebank, med faren til Martin Ole H. Ulstein som kausjonist, med pant i gardsbruket på Ulstein, saman med eit par mindre private lån sørga for å få det finansielle i orden. Utstyr til verkstaden blei kjøpt brukt i Ålesund. Og dermed var det viktigaste på plass. Den 9. august 1917 kunne Martin Ulstein og kompanjongen Andreas Flø, Martin sin svoger, avertere i bladet Aarvak at frå dags dato er verkstaden klar til å utføre mekanisk arbeid. Ulstein mek. Verksted var sett i drift. Biletet er truleg teke i 1930, og originalen tilhøyrer Johan Ottesen. Vi ser i nordvestleg retning, og i følgje Ottesen er begge dei to båtane Fremad og Egil heimehøyrande i Ulstein kommune. På Osneset hadde Martin ein morbror, Martinus Osnes. Og Martinus sa seg villig til å selje om lag 800 kvadratmeter av Naustneset. Det var ikkje mykje, men i første rekke nok til 6 7

5 I 1927 stilte desse arbeidskarane i Ulstein mek. Verksted seg opp for fotografering. Sitjande frå venstre: Karl Johan Hauge, Martin Ulstein, Osvald Ulstein. Ståande frå venstre: Paulus Ulstein, Johan Garshol, John Røren, Ingvard Svoren, Ole Eksund, ein ukjend romsdaling og Lars Kleven. Den aller første tida Den nystarta verkstaden fekk nok å gjere. Og meir kunne det ha vore hadde dei hatt slipp der, og ikkje berre ei verkstadbygning. Så her gjaldt det å ikkje kaste vekk tida. Det var ingen grunn til nøling. Alt første hausten tok dei til med å anlegge slippar. Men dei måtte vente til ut på våren, til torskefisket var slutt, med fullføringa av arbeidet. Då var det nemleg råd å få tak i ekstra arbeidsfolk, det vil seie slike som var gått på land frå torskebåtane. Sommaren 1918 kunne så den første slippen takast i bruk. Året etter slipp nummer to. Ein arbeidar går mellom fiskebåtane ved Ulstein mek. Verksted i Verkstadsbygningen i bakgrunnen er forlenga i høve til oppstarten i At dei måtte vente til etter vårtorskefisket med å få tak i arbeidsfolk, er typisk for ei kystbygd som Ulsteinvik den gongen. Dei som dreiv sjøen var ledige til førefallande arbeid mellom sesongfiskeria. Det skulle gå mange år før ei anna og strengare spesialisering blei det vanlege. Med pågangsmot og optimisme var dei gått i gang med Ulstein mek. Verksted. Og optimismen blei ikkje mindre då verkstaden sommaren 1919 fekk eit oppdrag som var meir enn ein reparasjon. Det var snakk om ombygging. Fartøyet det gjaldt var M/S Havsulen, tilhøyrande reiarlaget Floor & Br. Voldnes i Fosnavåg. Kanskje er det rett å seie at oppdraget med Havsulen var eit gjennombrot for Ulstein mek. Verksted. No måtte dei til med utvidingar. Sjølv om det kunne vere travelt og vanskeleg nok, såg Martin Ulstein og medarbeidarane hans med ei viss stolt glede på at dei no var nøydde til å utvide verkstadbygninga både i høgda og lengda. Som vi skal sjå etter kvart, var det ikkje siste gongen dei måtte til med utvidingar! 8 Skaparglede i 90 år 9

6 Her er Swarup Basu, Ildefonso Nunes og Knut Rafteseth ved teiknebrettet på Ulstein Trading. Dei to indiske skipsingeniørane var på besøk til Ulstein ein månad i januar/ februar Dei kom frå verftet Mazagon Dock Ltd. som akkurat då hadde fire skip i UT 700-serien under bygging. Steg for steg Frå venstre Magnulf Ulstein, inspektør Einar Myklebust i Det Norske Veritas (DNV), sjef for DNV i Ålesund Alf Tveten, og Idar Ulstein i samband med ein skipsdåp ved Ulstein. No tar vi det steg for steg vidare. Frå den eine viktige hendinga til den andre. Vi kan kalle det milepelar i bedrifta si historie. Merkesteinar. Det vil seie sånt som har sett merke etter seg, og som bedrifta har vakse på. Store og små hendingar, kan det vere. Og dei er som steinane i grunnmuren til eit gammalt hus: Det kan vere stor skilnad på den største og den minste steinen, men ingen vil vel påstå at det berre er dei største steinane som tel? Ombygging av M/S Havsulen (M-10-HØ) 1919 Agentur for motoren Rapp 1924 Frå ca 1930 var Martin Ulstein eineeigar av Ulstein mek. Verksted Ombygging av M/S Frigg II (for Møre Fylkes Ruteselskap som det heitte den gongen) frå passasjerbåt til bilferje 1938 Byggenummer 1, M/B Elna 1944 Bilferja Torulf, byggnummer 11, det første fartøyet av stål bygd på Ulstein Byggnummer 1-10 var ombyggingar, så dette vart i tillegg det første eigentlege nybygget Samarbeid mellom UMV og Volvo Penta 1957 På slutten av 1950-talet og inn i 60-åra var det stor oppbygging av ferjeflåten, med ei kraftig omstrukturering frå sjø til landtransport Bygging av patentslipp 1962 Ombygging av M/S Romsdal til M/S Grand Bahama 1963 I midten av 60-åra blei ringnota introdusert I byrjinga av 1970-åra fann ein olje på norsk sokkel, og offshoreepoken starta Ulstein mek. Verksted tok i 1971 over 51% av aksjane i Hatlø Verkstad. Dei to bedriftene blei fusjonert til Ulstein Hatlø A/S 1974 Dei første to offshorefartøya av amerikansk design blei levert tidlig i 1970-åra samtidig som ein byrja å utvikle eige design UT 704, det første ankerhandteringsfartøyet med sjølvstendig Ulstein-design blir levert frå eit finsk verft i 1974, og det første frå Ulstein Verft i 1975 Det blei også utvikla eit fartøy for rørtransport og supply. Det første fartøyet med dette designet UT 705 vart levert i 1974 frå Ulstein Verft Bygging av hurtigruteskipet Midnatsol 1982 Bergens Mekaniske Verksteder blir ein del av Ulsteingruppa 1985 BMV Laksevåg skipsverft Norwinch Hydraulisk dekksmaskineri Bergen Diesel motorfabrikk Motorfabriken Dan i Danmark styremaskiner Bergen Jernstøperi 10 Skaparglede i 90 år 11

7 Ulstein kjøper andre bedrifter Molde Verft 1964 Nor Aluminium, Hareid 1970 Smedvik Mek. Verksted, Tjørvåg 1981 Peilo Teknikk, Longva 1983 Hjelset Motorfabrikk, Ålesund 1984 Skipskonsulent, Bergen 1985 selt i 1993 Dimmen Elektro, Ulsteinvik 1988 A. M. Liaaen, Ålesund 1989 Eikefjord Marine, Eikefjord, snøggbåtar Frydenbø Mjølner, Bergen, styremaskiner 1990 Tenfjord, Tennfjorden i Haram, styremaskiner 1991 Hydraulik Brattvaag, Brattvåg 1992 Ulstein Fama 1998 Bird-Johnson 1998 Nyetableringar Ulstein Propeller 1965 Ulstein Trading 1968, får namnet Ulstein International 1988 Ulstein Plast 1968, som blei til stålavdeling Ulstein Verft, Vanylven 1970 Castor vart etablert i 1973 Ulstein Holding, eigarselskap 1981 Ulstein Flextransport 1985 Ulstein Turbine, Asker 1988 Ulstein i utlandet Ulstein (UK) Ltd., Edinburgh, sals- og servicekontor 1975 Ulstein Singapore Pte. Ltd., sals- og servicekontor 1977 Ulstein Schiffstechnik, Hamburg, sals- og servicekontor (seinare Ulstein Deutschland) Ulstein Maritime Ltd., Vancouver, Canada 1978 Ulstein Inc., New Orleans, USA, salskontor 1980 Ulstein Deutschland, GmbH, Bremen, vidareføring av Liaaen Meerestechnik 1989 Frå vart ei rekkje sals- og servicekontor etablert utanfor Noreg Bilferja Torulf, byggnummer 11, vart bygd i Ferja markerer starten på den sjølvstendige skipsbygginga ved Ulstein, og er det første stålfartøyet bygd ved verkstaden. I 1981 vart kontrakten om bygging av hurtigruta Midnatsol, byggnummer 176, underteikna. Framme frå venstre står direktør William Pettersen i reiarlaget TFDS og administrerande direktør i Ulstein, Idar Ulstein. Bak frå venstre står prosjektleiar Sigmund Borgundvåg i Ulstein Trading og teknisk sjef Kjell Ravnbø i TFDS. Styret i Ulstein Holding i Frå venstre Ragnhild Ulstein Loen, Per Sperre, Henry Ulstein, styreformann Johan Weiberg Gulliksen, Idar Ulstein og Kolbein Ole Ulstein. 22. oktober 1977 blei fem fartøy døypte samtidig ved avdeling Ulstein. Tre lastefartøy var tinga av reiarlaget P.T. Pann, medan to slepebåtar var tinga av reiarlaget Direc. Of Sea Comm., begge frå Indonesia. Her er nokre av dei utanlandske gjestane, inkludert tre gudmødrer, framom byggnummer 149, Sibayak. 12 Skaparglede i 90 år 13

8 Noko som har med båt å gjere Byggeplanleggar Lidvar Lillerovde i djup konsentrasjon over detaljteikningane på eit nybyggingsprosjekt. I dag er han prosjektleiar. Etter 75 års virke, i 1992, kunne det konstaterast at godt og vel ein tredel av konsernet sine årsverk gjekk med til bygging og reparasjon av båtar. Dei andre årsverka gjekk med til produksjon av skipsutstyr. Det vil seie framdrifts- og manøvreringsutstyr, vridbare propellar både akterut, under og tvers på skipet, aggregat, reduksjonsgir, akselkoplingar, propelldyser, hekkrullar, slepepinnar, slepekrokar, haikjeftar, dekksluker, ventilar, utstyr til å dempe rulling av båtane i høg sjø, materiell til handsaming av bulklast, styremaskiner, styringsmekanismar. Eit eige område var utstyr til tunge løft og tungtransport på lekterar, mobile kraner og transportsystem. I tillegg kom marknadsføring, sal, konsulentverksemd og servicestasjonar i utlandet. Bildet er tatt i 1976, til venstre ser vi Active Prince og Active Ray av UT 704-design. Nærast ser vi Tender Commander, ein UT 705. Det vart bygd ei rekkje fartøy med desse designa utover på og 80-talet. Ved Ulstein Verft jobbar ein tverrfagleg for å forbetre prosessar. På dette arbeidsmøtet deltok mellom andre Egil Ulfstein, Stein Frode Haugen, Per Ivar Meinseth og Gaute Gaudestad, som arbeider i ulike fagområde. Så det var litt av kvart dei hadde fått å henge fingrane i, både i Ulsteinvik og der konsernet elles hadde avleggarar. Men om mangfaldet var stort, var det trass alt einskap over det. Og den einskapen var bestemt av den øvste leiinga i Ulsteinkonsernet og uttrykt på denne måten: Det maritime tilsnittet skal i hovudsak prege vår virksomhet både kva produksjonsfilosofi og markedsføring angår. Sagt på ein annan og meir folkeleg måte, så sysla folk i Ulsteinbedriftene stadig vekk med noko som hadde med båt å gjere i det store og heile. Med andre ord det som det starta med i 1917 i den berglendte fjøra innfor Naustneset ute på Osneset. 14 Skaparglede i 90 år 15

9 Folk og arbeid Dette biletet er frå 1999, og syner sveiseformann Bjørn Røren og sveisar Aud Reinås i diskusjon over ei arbeidsteikning. Dyktige, energiske og lojale medarbeidarar det er ein stadig tilbakevendande karakteristikk når folk i ulike posisjonar uttaler seg om tilhøva i Ulsteinkonsernet. Og då gjeld det medarbeidarar på alle plan. Mange av dei har gått heilt opp i arbeidsplassen. Det vil seie at dei har gjort han til noko heilt anna enn ein plass der ein oppheld seg meir eller mindre tvangsmessig for å tene pengar. Det er vel det som med eit etter kvart allment kjent uttrykk heiter å identifisere seg med arbeidsplassen sin. Heilt frå den første tida etablerte det seg ein fast stab på Martinslippen, ein seks-sju mann, som hadde arbeid der heile året rundt. Men i periodar når det var mykje å gjere på slippen og det ikkje var noko sesongfiskeri som gjekk føre seg, var det fleire av dei som elles var fiskarar og gardbrukarar, som fekk arbeid der. Så lenge som til eit stykke ut på 1950-talet var dette vanleg. Med mange leigearbeidarar i teneste må ein syte for sengeplassar. Dette gjer det også svært hektisk for reinhaldarane, men dei tek det med eit smil. Frå venstre Wenche Markussen, Vigdis Støylen, Liv Hilde Hansen og Lillian Røyset. Og så høyrer det med til utviklinga i bygder, der det har etablert seg industri av eit eller anna slag, at fleire og fleire går vekk frå dei tradisjonelle yrka på gardsbruk og i fiskebåt, og held seg til arbeidet i fabrikk og verkstad. Etter kvart ei lett synbar utvikling i Ulsteinvik. Spesialisering kallar ein det gjerne. Men arbeidsoppgåvene på verkstaden har også blitt meir og meir spesialiserte. Frå gammalt av var det nemleg slik at ein verkstadsarbeidar måtte meistre litt av fleire fag. Skulle han gjere skikkeleg arbeid når han blei send om bord i ein båt som låg på verkstaden, måtte han vere sjølvstendig og allsidig. Han måtte som oftast tenke ut korleis han skulle utføre eit arbeidsstykke på eiga hand. Frå 2005 vart det opna for at representantar frå dei tilsette kunne få faste observatørroller i styret i UMVH. Dei to første observatørane vart Hanne Notøy, som representerer operatørar og utearbeidande, og Torill Muren, som representerer funksjonærar. Styreleiar Idar Ulstein i midten. 16 Skaparglede i 90 år 17

10 No for tida er det først og fremst fagarbeidarar på kvart sitt felt vi har med å gjere: Industrirørleggarar, snikkarar, teiknarar, IT-folk, seljarar. Oppgåvene i dokk og i hallar er fastlagde i teikningar, og løysingar på praktiske problem blir mindre enn før overlatne til arbeidsfolka sin fantasi og improvisasjonsevne. Ein tydeleg skilnad på før og no er dessutan at det er mange fleire oppgåver som i dag blir utførte som lagarbeid. Dei første medarbeidarane til Martin Ulstein var helst frå det nærmaste grannelaget til verkstaden, bygdefolk frå Ulsteinvik, med andre ord. Men å søke kunnskap i skipsbyggarfaget utanfrå, det å invitere fagfolk langvegs frå, har også vore ein tradisjon frå starten av. Etter kvart kom også den faste staben på bedrifta til å ha stadig lenger veg å fare for å kome seg til og frå arbeidsplassen. Og det gjekk ikkje så lenge før den typiske Ulstein-medarbeidar ikkje naudsynleg var heimehøyrande i Ulstein kommune. Og her ei side til ved saka: I det som her i boka hittil har vore skreve om Ulsteinarbeidaren, har det berre blitt brukt hankjønn. Men vi må vere klar over at det ikkje er rett no lenger. Kvinnene gjorde sitt inntog i arbeidsstokken i verkstad og dokk i 1974, då tolv kvinner blei tilsette som sveisarar etter at bedrifta hadde gitt dei opplæring i faget. Og sjølv om det store fleirtalet framleis var menn, gjekk det ikkje lenge før det var kvinner tilsett i alle avdelingane. Det skulle forresten berre mangle at ei bedrift som i si tid mottok så sterk påverknad av ei kvinne som Inga Ulstein, ikkje skulle ha god representasjon av kvinner i flokken av medarbeidarar: Då Inga så vidt hadde passert 50 år, vart ho enkje etter Martin Ulstein. Husmora gjekk då inn som sjef og styreformann i verksemda. Eit muntert møte på maskin- og røravdelinga i Frå venstre tillitsvalt Karsten Djupvik, operatør Kristian Vidnes, organisasjonssjef Torild Bugge og arbeidsformann Bjørn Danielsen. Eitt av arbeidsskifta ved Ulstein Propeller AS tek ei pause i solsteiken nedanfor administrasjonsbygget ved avdeling Ulstein. Vi kjenner att somme av dei: Nummer ein frå venstre er ukjend, deretter kjem Arne Olav Gundersen, Jon Skinnes, Johannes Håndlykken og ein ukjend. Båtbygging ved Ulstein mek. Verksted i Skaparglede i 90 år 19

11 I 1954 ser vi båtar i ymse stadium av bygging og reparasjon på slippane, ei påminning om fiskebåtane si viktige rolle for verkstaden. Det e borga gods, guta! Det var Inga Ulstein som brukte å seie det ein gong iblant: Hugs at det e borga gods, guta! Ho sa det til sønene sine, men ho kunne godt ha sagt det til andre med. Og ho sa det oftast når det gjekk bra med verkstaden, som dei var så sterkt involvert i. Det betydde at vi har alt til låns her i livet. Og når ho sa det, så var det meininga å gi beskjed om at dei ikkje måtte gløyme at det var ikkje berre deira eigen innsats og det medarbeidarane i verkstaden frå læregut til verksmeister utførte som skapte resultata. For henne var det ei kjensgjerning at det stod ei makt over alt anna og hjelpte til. Orda er frå ei anna tid enn vår, men dei gjeld i dag like fullt. For orda blir uansett ei helsing til oss alle, ei helsing, smålåten i det ytre og i forma, men desto meir uttrykksfull og kraftfull. Ei inderleg oppmoding om å vise omtanke og varsemd, og hugse på at det ein har lånt, ikkje er eins eige og må takast vare på med ekstra stor respekt. Det er dåp av byggnummer 51, Norðbúgvin, i Fiskebåten av typen UT 303 skulle i oppdrag for det færøyske reiarlaget P/F Hjaller. I tillegg til Magnulf Ulstein og gudmora, ser vi mellom andre Inga Ulstein og kona til Magnulf, Aagot Ulstein. Og det ligg også i orda ei oppmoding om ikkje å miste bakkekontakten og ikkje tape av syne linjene tilbake til arven av nøysemd og flid og sans for det ekte og opphavlege. Den arven ho sjølv verna om i alle livsens tilhøve. Og som ho formante dei som ho syntest kunne trenge det ein gong i blant: Hugs det e borga gods, guta! 20 Skaparglede i 90 år 21

12 Inga og Martin Ulstein starta Ulstein mek. Verksted med tome hender, som ein plar seie. Då Martin brått gjekk bort, overtok Inga leiinga av bedrifta. Dei to er besteforeldre til dei som driv Ulsteinkonsernet i dag. Inga Ulstein Martin Ulstein Inga Karoline Ingebrigtsdotter fødd 1897, var frå Knivsflå, ein fjellgard ved Geirangerfjorden. Våren 1917 gifta ho seg med Martin Ulstein i Borgund kyrkje. Dei sette så bu i Ulsteinvik, i eige hus i 1928, der dei sidan alltid budde. Inga Ulstein var så menn ikkje berre frua til sjefen. Ho leidde i ein periode Ulstein mek. Verksted, både ved at ho etter Martin sin bråe bortgang var sjef i bedrifta, og ved at ho i mange år sat som styreformann i aksjeselskapet Ulstein mek. Verksted. Hennar sterke engasjement i bedrifta kom til å vare livet ut. Ho hadde eit mildt og omsorgsfullt vesen, men samstundes var der ein stor autoritet og verdigheit ved henne. Ho var dessutan ei svært viljesterk kvinne, og var det ikkje for det, hadde ho neppe kunna ført verket etter Martin vidare. Inga Ulstein døydde den 27. juli 1979, det året ho ville ha fylt 82 år. Martin Laurits Peter Ulstein vart fødd den 13. desember 1893 som nummer fem i ein syskenflokk på sju. Oppveksten hans var stort sett som for dei fleste unge bygdegutar på ytre Sunnmøre i slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet: Etter folkeskulen og konfirmasjon, var det å ta til på sjøen som fiskar. No viste det seg at Martin hadde spesielt stor interesse og givnad for mekanikk. Og han var ikkje nøgd med å la det mekaniske berre vere ein ekstrasyssel ved sida av fiskeriet. Så han drog til Ålesund og skaffa seg der ei allsidig og praktisk innretta mekanikarutdanning. Martin Ulstein vart etter kvart ein kjent størrelse i Ulsteinvik. Han var det ein kan kalle ein lett person lett å forhalde seg til og ta avgjersler i lag med. Han var full av skjemt og god til å fortelje ei treffande historie. Han var berre 23 år då han tok initiativet til å starte det som skulle bere slike friske frukter i åra som følgde. Bedrifta han starta i 1917 vart langt meir enn eit levebrød for han. Bedrifta vart ein måte å leve på. Men likevel greidde han å få tid til både kommunepolitikk, og andre samfunnsoppgåver i tillegg. Han var mellom anna ordførar frå Venstre i Ulstein kommune. Inga og Martin fekk seks born, tre gutar og tre døtrer: Dagny, Inger, Magnulf, Kolbein, Idar og Ragnhild. Martin Ulstein døydde brått sommaren 1948 på veg heim frå Fylkestinget i Molde. Det mangla då eit halvår på at han var 55 år gammal. 22 Skaparglede i 90 år Skaparglede i 90 år 23

13 Kolbein Ulstein Magnulf Ulstein Ole Lars Ulstein Kolbein Ole Ulstein vart fødd den 21. mai 1928 som den nest eldste av Inga og Martin sine søner. Kolbein var ein av dei som starta på golvet. Han vart deretter maskin- og rørformann og seinare driftsleiar på Ulstein mek. Verksted, før han frå 1969 fekk oppgåva som personalsjef. Det var Kolbein som tok initiativet til og dreiv igjennom trass reservasjonar frå fleire hald bygging av patentslipp i byrjinga av 1960-åra. Med den slippen vart Ulstein mek. Verksted mykje meir konkurransedyktig enn før, og kom på høgd med andre verft av liknande storleik. Kolbein Ulstein var den som i si tid tok initiativet til eit museumslag på verftet. Eit tiltak som seinare resulterte i eit eige bedriftsmuseum. Kolbein Ulstein døydde i Kolbein Ulstein var mellom anna personalsjef i Ulstein. Verftssjef Magnulf Ulstein og økonomisjef Andor Moldskred fekk 28. juni 1980 tildelt Phoenicia-prisen frå Malta sin president Anton Buttigieg. Prisen vart delt ut til bedrifter som har hevda seg internasjonalt. Frå venstre Andor og Solveig Moldskred, Magnulf og Aagot Ulstein. Magnulf Inge Ulstein var den eldste av sønene til Inga og Martin, han vart fødd 14. juli Då faren døydde, heldt Magnulf på med siste delen av ingeniørutdanninga si i Gøteborg. Ferdig i Sverige kom han så heim til Ulsteinvik for å overta leiinga av bedrifta, berre 25 år gammal. Ole Lars Ulstein var mellom anna plassjef ved Ulstein Propeller i 20 år. Ole Lars Ulstein er fødd den 15. februar 1930, og er son av Osvald Ulstein, bror til Martin, og kona Gustava frå Godøya. 35 år gammal vart han beden om å ta til som plassjef (dagleg leiar) på det nystarta Ulstein Propeller. I den stillinga fekk han vere med på grunnlegginga og framveksten av denne avdelinga. Det var inga lita bør som dermed blei lagt på han. Rett nok var ikkje bedrifta på langt nær så stor som ho kom til å bli om nokre år, men ho var i jamn vekst, og det blei sett krav til leiaren. Innsiktsfull, fagleg dyktig, omtenksam og påliteleg er ord som har gått igjen i folks karakteristikk av han. Ein mann med stort engasjement både i verksemda og samfunnet omkring. I dag er han pensjonist. Magnulf Ulstein døydde den 7. juli Mesteparten av arbeidsstokken ved Ulstein mek. Verksted hausten rekke frå venstre: Olav Welde, Ole Eksund, Per Andersen, Magnulf Ulstein, Osvald Ulstein, Karl Johan Hauge, Gudmund Sundgot, Kolbein Ulstein. 2 rekke frå venstre: Martin Skogstrand (sitjande), Arnfinn Dimmen, Asbjørn Osnes (sitjande). 3 rekke frå venstre: Arnold Bø, Herman Nesset, Johs Rafteseth, Pål Garshol, Artur Eltvik, Vebjørn Garshol, Gottfred Monsen, Harald Moldskred, Olav Svensen, Nils N. Osnes. 4. rekke frå venstre: Kjartan Klungsøyr, Per N. Ulstein, Morken (diverre utan fornamn). 5. rekke frå venstre: Gudmund Wigg, Lidvard Røren, Peter Hasund, Ole Lars Ulstein, Lorentz Tollefsen, Harald Strandabø, Kjell Ertresvåg, Arne Ertresvåg, Idar Ulstein (i kofte), Hans Håvoll, Knut Gjerdsbakk, Einar Hasund, Kolbjørn Hasund, Anders Voldnes. Dei står oppstilte framom maskinverkstaden. 24 Skaparglede i 90 år Skaparglede i 90 år 25

14 Idar Ulstein Idar Lars Ulstein er fødd den 2. april 1934 og har utdanning frå skipsbyggarlinja ved Norges Tekniske Høgskole (noverande NTNU) i Trondheim. Han kom for fullt inn i bedrifta etter fullført utdanning i 1962, og det er vel ikkje for sterkt sagt at han frå då av var hugheilt oppteken av oppgåva som bedriftsleiar fram til han gjekk av som konsernsjef i Han gjekk deretter inn som styreleiar i konsernet. Idar Ulstein er i dag styreleiar i Ulstein Mekaniske Verksted Holding ASA. Svært mykje av den styrke og soliditet som Ulsteinkonsernet etter kvart kom til å oppnå, er det rett å tilskrive Idar Ulstein æra for. Han var som konsernleiar ein smittande idéskapar og ein administrator med fast hand. Han måtte ta avgjerder, både dei populære og dei upopulære, og han gjorde det tydeleg og vel underbygd. Som mangeårige klubbformann Anders Hatløy i si tid uttrykte det: Det har ikkje alltid vore like kjekt å få eit nei når vi ønskte ja. Men vi har i allfall fått utvetydige svar og visst kva vi har hatt å halde oss til. Farmand, eit velkjend, mykje utbreidd og respektert tidsskrift med næringsliv som hovudtema, delte i mange år ut ein leiarpris. I 1984 fekk Idar prisen med blant anna denne grunngjevinga: Ved en mangeårig innsats som bedriftsutvikler og distriktsutbygger er han blitt en foregangsmann med betydning ut over det distrikt og den bransjen han arbeider i. 10 år etterpå i 1994 vart Idar gjort endå større ære på ved at han vart tildelt utmerkinga Ridder 1. klasse av St. Olavs Orden for forteneste av norsk industri. 9. desember 1994 fekk Idar Ulstein utmerkinga Ridder 1. klasse av St. Olavs Orden. Konstituert fylkesmann Kjeld Brecke, til venstre, delte ut prisen. Kona til Idar, Marit Krohn Ulstein, i midten. Den som har begge bena på jorden står stille. Fotoet vart brukt i eit avisoppslag i Idar Ulstein frå Ulsteinkonsernet, direktør Ola Skjåk Bræk i Sunnmøre Kredittbank, og John Kleven frå verkstedforeningen/kleven Verft er samla kring bordet. Skjåk Bræk var sentral i Ulstein/Hatløy-fusjonen, og aktivt engasjert for industrien på Sunnmøre. Idar Ulstein er ein framifrå industrimann med eit vake blikk mot framtida. Han veit at det er mange konkurrentar i marknaden, og marknaden er internasjonal. Berre dei beste kan lukkast. 26 Skaparglede i 90 år 27

15 Ein UT 722, Far Fosna, ved Draugenplattforma sommaren UT 745 Maersk Fetcher levert frå Ulstein Verft i Bourbonmannskap i arbeid på Bourbon Orca, våren Ein sterk posisjon I 1993 sto Molde Verft utan arbeidsoppdrag, alle tilsette var permitterte. Redninga skulle bli bygging av containerkraner basert på lisensproduksjon frå Munck i Bergen. Åtte kraner til rederiet Westfall Larsens fire skip under bygging i Korea. Ordren var for lavt prisa og førte til store tap, nesten 160 millionar kroner. Molde Verft var då ei avdeling av Ulstein Verft, og sistnemnte måtte difor refinansierast av konsernet med 70 millionar kroner for å unngå konkurs. Det var ei lite hyggeleg oppleving, men konsernet var robust nok til å tole det. Utover i 1990-åra voks konsernet fram. Og noko av det viktigaste som skjedde no, var kjøpet av eit stort firma i Amerika: Bird Johnson, eigd av Axel Johnson-konsernet i Stockholm. Dei hadde tidlegare vore agentar for Kamewa, i si tid den største propellprodusenten i verda. Dei hadde store støyperi i Pascagoula, Louisiana, ikkje langt frå New Orleans. I tillegg hadde dei propellfabrikkar oppe på austkysten av USA, i staten Maine. Blant anna leverte dei propellar til hangarskip og ubåtar i den amerikanske marinen. Med kjøpet av Bird Johnson var Ulsteinkonsernet blant dei tre største produsentane av propellar i verda. Forutan Ulstein var det Kamewa, eigd av Vickers Plc i London, og Lips i Nederland. Den strategiske satsinga for å bli ein internasjonalt leiande leverandør av maritime teknologiske løysingar hadde lukkast. I 1998 utvikla konsernet skipsdesign, bygde skip, utvikla og produserte skipsutstyr og relaterte produkt. Samtidig var eit internasjonalt nettverk av sals- og servicekontor bygd opp for å yte service til kundar verda over. Folk rundt omkring på Sunnmøre, og i resten av Noreg også for så vidt, forstod i grunnen ikkje kor stort Ulstein hadde vakse seg med alle oppkjøpa og internasjonaliseringa. Samanlikninga gjekk for det meste på det som skjedde med sjølve skipsbygginga heime i Ulsteinvik. Det Ulsteinkonsernet var utanfor bygda, var det eigentleg ganske få som oppfatta. 28 Skaparglede i 90 år 29

16 På børs Alt tidleg i 1990-åra var ein så smått begynt å diskutere kva som var den rette framgangsmåten når no tredje generasjon kom og ville ha eit ord med i laget i konsernet. Det var jo ein heil flokk på 24 syskenborn som utgjorde denne generasjonen. Og godt skulle gjerast om dei alle hadde samanfallande syn på korleis konsernet skulle utvikle seg vidare. For å kome eventuelle konfliktar i forkjøpet, vart eit par-tre framgangsmåtar lansert. Ein av dei var å prøve å gå på børs slik at verdiane som var skapte kunne kapitaliserast og dermed la den einskilde få råderett over sin andel. Og det ein ville oppnå ved å gå på børs, var at det vart meir forretning og mindre omsyn å ta til slektskap. Ein sjalta med andre ord ut dei personlege, slektsrelaterte tilhøva i konsernet. Dessutan var det ein måte å skaffe seg meir kapital på. Etter lange, og til dels innfløkte diskusjonar att og fram i 1992/1993, vart det bestemt at Ulsteinkonsernet skulle gå på børs. Eit avgjerande val var dermed teke. Kursen var sett. Men det var langt fram. Ja, ikkje før i oktober 1997 vart Ulsteinkonsernet introdusert på børsen. Og då til ein pris av 1,05 milliardar kroner. Hurtigruta MS Polarlys vart levert frå Ulstein Verft i 1996, og vart døypt samstundes som MS Nordkapp frå Kleven Verft, som siglar opp i bakgrunnen. Mykje folk møtte opp for å sjå dobbeldåpsseremonien 23. mars I 1998 kjøpte Vickers heile Ulsteinkonsernet, bortsett frå skipsbyggingsdivisjonen. Frå venstre ser vi økonomidirektør i Vickers Andrew L. John, påtroppande konsensjef i Vickers Ulstein Marine Systems Morten Ulstein, konsernsjef i Vickers Paul Buysse og styreformann Idar Ulstein. Buysse omtala oppkjøpet som Marriage in heaven. Vickers kjøper Ulstein Like etter børsintroduksjonen hadde Ulstein tatt kontakt med det britiske industriselskapet Vickers for å undersøke om det kunne vere interesse for eit samarbeid mellom Ulstein Propeller og Kamewa. Vickers sto då som eigar av propellprodusenten Kamewa. Det kom i stand forhandlingar, og desse forhandlingane førte til at folk frå dei impliserte bedriftene fekk ein del med kvarandre å gjere. Blant anna kom Vickers sine folk til Ulsteinvik, og både Ulstein Propeller og resten av Ulsteingruppa vart då presentert for dei på beste måte. Og det dei då såg og høyrde, må tydelegvis ha fanga interessa. I alle fall kom dei etter ei stund og erklærte at dei i Vickers ikkje let seg nøye med samarbeid, dei ville heller kjøpe. Og ikkje berre ville dei kjøpe Ulstein Propeller, dei ville kjøpe heile Ulsteinkonsernet! Slik vart det då også. Det vart sjølvsagt ført mange og omfattande forhandlingar med Vickers, der styreformann Idar Ulstein leia forhandlingane frå Ulsteinkonsernet si side, før salet var i orden og prisen fastsett. Den endelege avtalen vart gjort på Gardermoen. Det enda med 3,9 milliardar, eit svært godt resultat måtte det seiast å vere. Det var det doble av den høgaste prisen Ulstein hadde oppnådd på børs. Konsernsjef Paul Buysse i Vickers plc omtala oppkjøpet som Marriage in heaven. 30 Skaparglede i 90 år Skaparglede i 90 år 31

17 Dei uovervinnelege i dokka kjempa mot veret og utdokkingsdatoar, og gledde seg til at dokkhallen skulle kome opp. Frå venstre: Aase Dimmen, arbeidsleiar Svein Birkelid, Jarde Rønning Torgersen og Jan Magne Hoddevik. Frå Vickers til Rolls-Royce To-tre månader etter at Ulsteinkonsernet var seld til Vickers, hende så dette: Heile Vickers inklusiv Ulsteinkonsernet vart seld vidare til Rolls-Royce! Kanskje noko overraskande for mange av dei som hadde vore med i forhandlingane mellom Vickers og Ulstein. Men kva Vickers gjorde eller ikkje gjorde, var naturlegvis ikkje noko andre enn dei i Vickers sjølve rådde for. No er det i alle fall Rolls-Royce som eig og driv både Ulstein Propeller og dei andre selskapa i Noreg og utlandet som tilhøyrde Ulstein før salet til Vickers. Og det er interessant og gledeleg å sjå at det går svært bra for Rolls-Royce. Sveisarane Jorunn Hatløy, Eldbjørg Wigg og Solveig Erikstad samla i ei god stund. Fotoet er truleg tatt tidleg på hausten På rad og rekke ligg byggnummer 242 Western Neptune, byggnummer 240 Normand Atlantic og byggnummer 241 Western Trident. Byggnummer 236 Normand Pioneer var eitt av dei siste fartøya som blei sjøsett frå slippen ved Ulstein Verft avd. Ulstein. Rett etter overtok Vickers, og all skipsbygging har sidan gått føre seg ved det som tidlegare var Ulstein Verft avd. Hatlø på Osneset. Seismikk- og forskingsfartøyet Western Trident sett frå ein annan vinkel. Det amerikanske reiarlaget Western Atlas Inc. vart ein viktig kunde på 90-talet, då dei tinga heile åtte seismikkog forskingsfartøy frå Ulstein. 32 Skaparglede i 90 år 33

18 Dokkhallen er under bygging, og stod ferdig tett opp under jul Det var storstilt festopning i januar 2002 med fleire tusen besøkande. Bilferja MF Skånevik blei som eitt av dei to første fartøya i Noreg verna etter kulturminnelova i Håkon Langeland og Odd Hatløy var med og bygde ferja ved Ulstein mek. Verksted i Dei tilsette klappar for offentleggjeringa av opsjon på bygging av ein ULSTEIN P105 for Bourbon Offshore Norway i november Skipsbygging Vickers ynskte ikkje å behalde skipsbyggingsdivisjonen, noko som vart sett som eit krav ved oppkjøpet. Denne divisjonen femnde om Ulstein Verft, Ulstein Elektro, Ulstein Flextransport, Castor, og fleire eigedoms- og eitt shippingselskap, Ulstein Shipping IV, som eigde ein taubåt. Skipsbyggingsdivisjonen måtte difor kjøpast tilbake, og alle aksjonærane i Ulstein Holding ASA fekk så tilbod om å kjøpe aksjar i Ulstein Mekaniske Verksted Holding (UMVH), som vart det nye namnet på skipsbyggingsdivisjonen. Selskapet vart verdsett til 100 millionar kroner. Resultatet er at det i dag er omkring 600 aksjonærar i selskapet. Det vi kan kalle den opphavlege familien Martin og Inga sine seks born og borna deira igjen sit med 98,1 % av aksjane. Dei fleste andre har selt seg ut, og dei som er igjen, representerer ganske små postar. UMVH er igjen ei familieverksemd. Idar Ulstein sette som krav for å ta hand om skipsbyggingsdelen at han og hans familiegrein fekk full styringsrett i verksemda. Det betydde mellom anna at han hadde rett til å oppnemne konsernsjef og andre leiarar i det nye selskapet. Og noko av det han tydelegast såg for seg, var at to av borna hans, Gunvor og Tore, vart å finne blant toppleiarane. Slik gjekk det då også: Gunvor, som hadde vore salssjef i Ulstein Bergen, vart administrerande direktør, seinare konsernsjef. Tore, som hadde jobba som prosjektleiar innan forretningsutvikling i Ulstein Consulting, vart teknisk sjef og viseadministrerande direktør og seinare visekonsernsjef. 34 Skaparglede i 90 år 35

19 Ronny Bårslett, Adolf Espeseth og Olav Hansen ved avdeling skipsinstallasjon i Ulstein Elektro på veg inn i dokkhallen rett før ferdigstillinga. Tunge oppgåver Planane som var lagt frå administrasjonen si side før salet til Vickers, gjekk mellom anna ut på å auke arbeidsstokken frå i underkant av 1000 til om lag 1300 i skipsbyggingsdivisjonen. Det var også snakk om å utvide dokka og bygge eit stort stålanlegg til 250 millionar kroner. Meininga var at ein då frå grunnen av kunne bygge containerskip, tankbåtar og liknande. Dette var ein del av eigarane med Idar Ulstein i spissen ikkje einige i. Slik stoda var, gjaldt det heller å kome ned i storleik, meinte dei. Verftet ville ikkje kunne konkurrere med verft i land med lågare kostnader på bygging av store stålskip. Verftet måtte spesialisere seg på mindre fartøy som var teknisk høgt avanserte. Vi er no komne til året UMVH hadde ei relativt god ordrebok, ordrar som verftet til og med tente pengar på. Men problemet for skipsindustrien akkurat då, var at Stortinget hadde vedtatt at i slutten av år 2000 skulle Noreg, til liks med resten av Europa, slutte å gi subsidiar til denne industrien. Det kom ein kraftig kontraheringsboom utover i For mange reiarar ønskte å kontrahere båtar før subsidiane fall vekk pr Men det som då skjedde, var ikkje noko anna enn ei overkontrahering. Og for UMVH sitt vedkomande førte den til fullstendig stopp av all kontrahering den første tida etter årsskiftet 2000/2001. Dei oppdraga verftet hadde fått før det vart stopp med kontraheringane, vart etter kvart ferdige utover i Og det var då ingen veg utanom ei monaleg nedbygging av verftet. Det nye administrasjonsbygget til Ulstein Hatlø avdeling Hatlø stod ferdig i I dag er dette hovudkontoret til det nye Ulsteinkonsernet, og administrasjonsbygg for Ulstein Verft. Allereie i 1999 vedtok styret, etter forslag frå administrasjonen, å bygge ned arbeidsstokken frå 900 til ca 600 i første omgang. I neste omgang i 2003 måtte ein ytterlegare reduksjon gjennomførast. Nærmare 300 til måtte gå. Det var ikkje akkurat nokon spøk. Det å gjere folk arbeidslause er noko av det verste som finst. Men styret og administrasjonen såg det som tvingande naudsynt om arbeidsplassen i det heile skulle ha sjanse til å overleve. Og dei to Gunvor og Tore tok fatt med alt sitt alvor og mot, og greidde å løyse oppgåvene på ein skikkeleg og anstendig måte. 36 Skaparglede i 90 år 37

20 Det første skipet av Ulsteindesign, Olympic Hercules ULSTEIN A101, vart døypt same dag som den nye dokkhallen opna i januar Det nye Ulsteinkonsernet Situasjonen var kritisk både i 1999 og i Ja, såpass kritisk at det ikkje berre vart tenkt, men også uttalt at ikkje mindre enn nedlegging av verftet kunne vere eit alternativ i den næraste framtid. Heldigvis greidde dei å kvitte seg med slike pessimistiske tankar. Sjølvsagt skulle dei halde fram med skipsbygging i ei eller anna form. DOKKHALLEN Men då måtte dei først og fremst konsentrere seg om å auke produktiviteten. Og for i det heile å kome i gang med dét, var utviding av dokka og bygging av dokkhall avgjerande. Vidar Eikrem leier Ulsteinkonsernet sine Kina-kontor. Her er han saman med ein besøkande på Marintecmessa i Shanghai i 2003, Zhang Guo Ping og Terje Våge frå Ulstein. For ikkje lenge sidan hadde det blitt investert ca 80 millionar kroner i utviding av dokka. Og når dei no skulle til med endå ei utviding og dessutan bygge dokkhall, så vart det ei ny investering på 180 millionar kroner. Det vil seie at den totale investeringa ville kome på 260 millionar kroner. Dette var ein enorm risiko å ta. Men det var eit enten-eller: Om det ikkje vart gjort, ville bedrifta verte utfasa forholdsvis fort, men vart planane gjennomførte, kunne ho i alle fall konkurrere i minst 10 år framover. Innviinga av dokkhallen fann stad i januar Næringsminister Ansgar Gabrielsen var til stades og kasta glans over opninga personar var innom opningsfesten. Ulstein oppretta i 2003 eit samarbeid med eit kinesisk verft i Seinare vart dette lagt ned, medan ein oppretta eit representasjonskontor i Shanghai, og deretter i 2007 eit produksjonsselskap for elektrokomponentar i Ningbo. 38 Skaparglede i 90 år 39

21 Plattformforsyningsfartøyet Island Pioneer, byggnummer 272, vart levert til Island Offshore i ULSTEIN AX104, nytt og spennande skipsdesign fra det nye Ulsteinkonsernet. Frode Sollid, Øyvind Gjerde Kamsvåg og Bjørnar Hatløy ved Ulstein Design diskuterer resultata frå tanktest av ein ny prototype i designporteføljen. Dokka og dokkhallen har styrka konkurranseevna til Ulsteinkonsernet. Det gir eit heilt anna arbeidsmiljø enn tidlegare. Det er ikkje mange verft som kan bygge båtar på 32 meters breidde, det er Ulstein, Aker Florø og Aker Langsten i Tomrefjorden, på sjøen vel å merke, for Langsten sitt vedkomande. I siste halvpart av 2004 byrja marknaden å kome attende. EI KOMPLETT VERKSEMD Ein av dei vesentlege forskjellane mellom Ulstein og dei fleste av konkurrentane, er at Ulstein har aktivitet både innan design, konstruksjon og produksjon av skip, utvikling av elektro og styringssystem, og shipping. Dette gir stor breidde i fagkunnskap og evne til å integrere system slik at ein kan møte behova til reiarlaga på ein god måte. Å delta på finansiering av fartøy saman med kundar er ein klart definert strategi for Ulsteinkonsernet. Dette har ein gjort for å vere med på å løfte nye design og produkt ut i marknaden. Gjennom shipping har konsernet fått betydelege inntekter som har gitt grunnlag for langsiktige investeringar i konsernet si utvikling. Eit påfallande trekk ved den norske skipsbyggingsindustrien dei siste åra er at bygging av stålskipsskrog er flytta til utlandet, spesielt til Polen og Romania. Stålskipsbygging ved Ulstein si avdeling i Vanylven er som følgje av dette sterkt redusert. Men trass alt held dei fram i Vanylven, mest konsentrert om overbygg, noko som gjer det mogeleg å kome seg tidleg i gang med utrusting og ferdiggjering av båtar på verftet i Ulsteinvik. I 1999 vart det bestemt at Ulsteinkonsernet skulle utvikle si eiga designavdeling. Det høyrest greitt og liketil ut, men det var visse problem knytt til det, noko som gjekk på tilhøvet til Vickers. I Vickers hadde dei nemleg for sin eigen del vore kloke nok til sterkt å avgrense Ulsteinkonsernet sin bruk av skipsdesign. Ulstein skulle få lov å utvikle skipsdesign, men ikkje selje. Vickers ville på den måten unngå at det vart konkurranse mellom dei og andre skipsbyggarar og utstyrsprodusentar. 40 Skaparglede i 90 år 41

22 Dette var ei ordning som skulle vare i fem år. Og den tida nytta Ulsteinkonsernet med stor energi til å styrke denne avdelinga. I 2002 vart Ulstein Design skilt ut som eit eige selskap. Dei auka kunnskapen og kompetansen og utvikla nye typar skip og byggemetodar i løpet av dei fem åra. Ulstein Design vart det nye merkenamnet. I februar 2004 gjekk femårsfristen ut. Og det har vist seg at det var ei lønsam investering som vart gjort med å bygge opp Ulstein Design. Mellom anna har dei tatt i bruk eit system med design, utrusting og bygging av skip etter modulprinsippet. Det vil seie at ein deler opp skipet i modular. Eksempel på modular kan vere maskinroms- og innreiingsmodular. Viktig i denne samanheng er at desse modulane kan utviklast i ulike variantar som gir auka fleksibilitet designrepertoaret vert større, men også det at ein modul kan brukast på tvers av ulike storleikar og typar skip. På denne måten oppnår ein innsparing av tid, auka kvalitet og dermed auka konkurransekraft. REVOLUSJONERANDE SKIPSDESIGN Den siste utviklinga av baugane på nye båtar dei som er rundaktige er eit resultat av investeringa i design. Skip med ULSTEIN X-BOW er skip som har vunne stor merksemd både i Noreg og i utlandet, både i offshoremiljøet, men også i konvensjonell shipping. Med den nye baugen freistar ein å redusere kreftene frå møtande sjø: Ein konvensjonell baug kastar vatnet opp og framover, særleg ved høg sjø. Dette fører til auka energiforbruk, og slamming (dunk og slag frå sjøen) med påfølgjande vibrasjonar gjennom fartøyet. Den nye skrogforma skjerer bølgjene på ein slik måte at ein eliminerar slamming, og som eit resultat av dette vert drivstofforbruket redusert. Dette gir fartøyet ein miljøgevinst. Eit anna viktig resultat er at arbeidsmiljøet om bord vert betre sidan både vibrasjonar, støy, rørsler og tilhøyrande akselerasjon vert vesentleg reduserte. I tillegg til designaktiviteten i Noreg har ein også etablert designselskap i Tyrkia, Ulstein Es-Cad. Selskapet skal vere eit salskontor for design og pakkeløysingar til verft i regionen, også innan handelssegmentet (spesielt nærsjøfart). Ankerhandteringsfartøyet Bourbon Orca av typen ULSTEIN AX104 var det første fartøyet med ULSTEIN X-BOW, og vart levert sommaren Skipa med ULSTEIN X-BOW har vunne stor merksemd over heile verda. Modulbasert design handlar om gjenbruk av kunnskap og løysingar. Island Constructor, ULSTEIN SX121, er det første skipet i ULSTEIN S- serien, spesialfartøy. Skipet er eit avansert offshore konstruksjonsfartøy og skal leverast i Skaparglede i 90 år 43

23 Kaptein Ronny Iversen frå Bourbon Offshore Norway i ei virtuell verd omgitt av ULSTEIN IAS. Eivind Gjerde har arbeidd snart 30 år i Ulstein Elektro, Anette Hansen er ny i selskapet. INTEGRERTE LØYSINGAR Det som også vart halde unna salet til Vickers, var Ulstein Elektro, ei bedrift som kom med i Ulsteinkonsernet i 1980-åra, og som var ein del av skipbyggingsdivisjonen. I Ulstein Elektro har det også vore ei fin utvikling. Automasjonsbedrifta Nordvest Consult vart kjøpt opp i 2003 for å styrke konsernet på automasjonssida. Firmaet har fått rikeleg med ordrar, blant anna til Brasil, og i 2006 vart Ulstein Belga Marine i Rio de Janeiro etablert. I 2007 arbeider ein tredel av dei tilsette i Ulsteinkonsernet i Ulstein Elektro. I starten var land- og skipsinstallasjon blant dei viktigaste arbeidsområda til Ulstein Elektro. I dag utviklar selskapet marine og industrielle løysingar innan elektronikk, automasjon og kraftkontroll til kundar over heile verda. Høgteknologi er ein del av kvardagen i Ulsteinkonsernet, og i åra som kjem vil dette verte endå meir framtredande. ULSTEIN COM og ULSTEIN IAS er eksempel på produkt som er utvikla av elektro- og automasjonsmiljøet i konsernet. INTERNASJONAL VEKST Det tidlegare Ulsteinkonsernet fekk med åra lange og sterke internasjonale forgreiningar. Det nye Ulsteinkonsernet er også kome langt på veg i internasjonalisering med sine andre etableringar i Kina, Tyrkia, Slovakia og Polen. Og ein har fått etablert eit eige selskap Ulstein International. Ein satsar strategisk for å bli ein sentral leverandør av integrerte maritime løysingar. Filosofien som ligg bak, er enkel, men kravfull: Den norske maritime næringa arbeider i ein internasjonal marknad. Skip kan byggast over alt, i Kina som i Noreg. Det er på eit internasjonalt plan prisen vert fastsett. Den som ikkje er konkurransedyktig, får inga ordre. Det er ikkje som i idretten, der det finst både gull, sølv og bronse. I maritim industri er det gull eller ingen ting. Det er berre éin som får oppdraget! Prosjektingeniørane Tom Giske og Johannes Bø i Ulstein Elektro har arbeidd mykje med styrings- og overvakingssystemet til Eiksundsambandet. Det er lagt ned mykje arbeid i Kina dei siste fire-fem åra, og det er oppretta eit avdelingskontor i Shanghai, der sal av skipsdesign og pakkeløysingar til skipsverft i Kina står øvst på agendaen og det er i tillegg etablert ei produksjonseining i Ningbo. Noko anna som ein har lukkast godt med er samarbeidet med Maritim Ltd. i Polen, der stålskrog til Ulsteinkonsernet vert bygde. Etter fleire års utviklingsarbeid kunne Geir Haddal og Trond Liavaag i Ulstein Elektro lansere ULSTEIN IAS hausten Skaparglede i 90 år 45

24 Visekonsernsjef Tore Ulstein og konsernsjef Gunvor Ulstein utfyller kvarandre i både leiarskap og veremåte. På veg.. Andre greiner av Ulsteinfamilien har også etablert verksemder innan maritim industri. Morten og Håvard Ulstein er søner til Inger og Henry, og såleis dottersøner til Inga og Martin. Dei etablerte i 2000 Island Offshore. Det har vekse seg til eit stort reiarlag, der andre barnebarn av Inga og Martin er med som investorar: Stig Ulstein, Einar Kristensen og familien Ragnhild Ulstein Loen. I tillegg har fleire av dei investert i annan mekanisk industri. Det var slik at andre generasjon førte arven vidare. Kva så med den neste, den kritiske tredje generasjon? Gunvor, som er dotter av Marit og Idar, og Tore som har same opphav, gjekk inn i skipsbygging i UMVH. Gunvor overtok leiinga som administrerande direktør og seinare konsernsjef, og Tore som viseadministrerande direktør, seinare visekonsernsjef. Gunvor er utdanna siviløkonom, Tore er utdanna sivilingeniør og har doktorgrad i hydrodynamikk. Ulsteinkonsernet er i all hovudsak framleis ei familiebedrift, seier Gunvor Ulstein. Familiebedrifter kan lettare snu seg og utnytte dei sjansane som byr seg, mykje raskare enn store, tunge selskap. Alltid med ei haldning om at ein skal gjere sitt beste for å levere verksemda over i betre stand til neste generasjon enn då ein sjølv tok over, med andre ord er Inga sine ord framleis med oss: Det er borga gods. Vi har gjort store investeringar, understrekar ho. Mellom anna har vi flytta produksjonen innandørs, til dokkhallen. Dette gjer at vi kan bygge skip i all slags ver. Vidare har vi investert stort i produktutvikling og innovasjon. Den maritime klynga på Sunnmøre er ei av dei viktigaste i verda. Gjennom samarbeid på tvers i konsernet og med andre bedrifter, kan vi utvikle oss og vinne fram i den internasjonale konkurransen. Vi kan derimot aldri konkurrere på pris, utan at vi flyttar arbeidsintensive oppgåver, som til dømes stålproduksjon, til lågkostland. Framleis ligg følgjande filosofi, som Idar Ulstein står for, i botn: Vi samarbeider når vi kan og vi konkurrerer når vi må. Olympic har to ULSTEIN A122 i ordre for levering i Eidesvik får sitt ULSTEIN SX121-fartøy i Skaparglede i 90 år 47

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik (Basert på opplysningane i artikkelen nedanfor.) Brukt blåsesand inneheld komponentar av det som er sandblåst, og er å rekne

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal

Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal Høg gjeld = færre teneste? For å yte gode tenester til innbyggarane treng kommunane gode barnehage- og skulebygg, vegar, gode infrastrukturar for vassforsyning,

Detaljer

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.

resultat Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge. Innovasjon Noreg Akersgata 13 Postboks 448 Sentrum 0104 Oslo T: 22 00 25 00 F: 22 00 25 01 post@innovasjonnorge.no www.innovasjonnorge.no 09viktige resultat Design og layout: Creuna Foto: Bjørn Jørgensen/Samfoto

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning navn på profil/kortversjon NORSKE ARBEIDSTAKARAR MED BERRE GRUNNSKOLE BØR TA MEIR UTDANNING 1 Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning Årets Vox-barometer syner at tilsette med

Detaljer

Nyheitsbrev frå Havfront AS

Nyheitsbrev frå Havfront AS SIDE 1 NUMMER 1 Nyheitsbrev frå Havfront AS 10.01.2015 Havfront, framoverlent og uredde I dette nummeret 1 Havfront, framover lent og uredde 1 Nor-Fishing 2014 2 Prototypetesting i september 2 Prototype

Detaljer

MARKNADSPLASSEN KONTAKT OSS ABONNEMENT REDAKSJONEN INFO

MARKNADSPLASSEN KONTAKT OSS ABONNEMENT REDAKSJONEN INFO MARKNADSPLASSEN KONTAKT OSS ABONNEMENT REDAKSJONEN INFO http://www.bomlo-nytt.no/ Søk i politikk Søk POLITIKK: Eigar: Bømlo kommune Skriven av: Håvard Hammarstrøm Publisert: 25.02.2008 18:17 Oppdatert:

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta

Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta Bli verande eller reise vidare? avgjerande faktorar når høgt utdanna vel å bu og arbeide i distrikta Bygdeforskingdagen, Trondheim 5. november 2013 Finn Ove Båtevik Ein studie av bedrifter og tilsette

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Kjære alle! Gratulerer alle med dagen. Dette er ein merkedag for bevaringstenestene både her i fylket og nasjonalt! Hordaland

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 2 og 5 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett svar

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Med fleire bein å stå på.

Med fleire bein å stå på. Med fleire bein å stå på. Forventningar til den nye fylkesplanen Ulsteinvik 15.05.08 Magne Gurskevik Kleven Maritime Adm dir Ståle Rasmussen Avdeling Myklebust ca 130 tilsette Avdeling Kleven ca 215 tilsette

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 Kraftfondet - alternativ plassering TILRÅDING: Kommunestyret vedtek å la kapitalen til kraftfondet stå i ro inntil vidare

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

Klikk for å redigere tittelstil

Klikk for å redigere tittelstil Klikk for å redigere tittelstil Klikk for å redigere tekststiler i malen Andre nivå Tredje nivå Historia om ei sterk maritim klynge. Slik gjer vi det på Sunnmøre Fjerde nivå» Femte nivå Providing the most

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE.

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. 1. GENERELT 1.1 Føremål Møre og Romsdal fylke har som mål å yte god service og vere tilgjengeleg for innbyggarane i fylke og for

Detaljer

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi:

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi: Nordfjordeid, 23.desember 2014 FJORDVARMENYTT Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget Statistikk og økonomi: Det er no 50 varmepumper i drift i fjordvarmeanlegget.

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 -------------------------------------------------------------------------------- DATO: LOV-1950-12-08-3 OPPHEVET DEPARTEMENT: AID (Arbeids- og inkluderingsdepartementet)

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

Maritimt Møre i møte med ei kunnskapsintensiv framtid

Maritimt Møre i møte med ei kunnskapsintensiv framtid Maritimt Møre i møte med ei kunnskapsintensiv framtid Forskingsdagane 2013, Quality Hotel Ulstein, Ulsteinvik 23. september 2013 Finn Ove Båtevik Else Ragni Yttredal Marthe Hanche-Olsen Viktige faktorar

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

M/S NYBAKK SI HISTORIE

M/S NYBAKK SI HISTORIE M/S NYBAKK SI HISTORIE M/S Nybakk vart bygd på Vaagland Båtbyggeri, rett nord for Kristiansund N, i 1961. Nybygget vart tildelt kallesignalet JXPH då kjølen vart strekt. Bueland Det var brødrene Jakob,

Detaljer

Heilårsbruk av hus på gard og i grend

Heilårsbruk av hus på gard og i grend Heilårsbruk av hus på gard og i grend Historikk 1999: Gardsformidlingsprosjektet. Samarbeid med bondeorganisasjonane. Kartlegging av ledige gardsbruk. Kr.150 000 til seljar. På 1,5 år vart denne ordninga

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Norsk Bremuseum sine klimanøtter

Norsk Bremuseum sine klimanøtter Norsk Bremuseum sine klimanøtter Oppgåve 1 Alt levande materiale inneheld dette grunnstoffet. Dessutan inngår det i den mest kjende klimagassen; ein klimagass som har auka konsentrasjonen sin i atmosfæren

Detaljer

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest Landbruk Nordvest Hovsvegen 25, 6600 Sunndaløra Vedlegg 1 E-post rådgiving: nordvest@lr.no Org.nr:NO984 468 822MVA E-post tenester: tenester@lr.no Telefax 935 77 019 Bankgiro nr: 4202.20.16347 Sunndalsøra

Detaljer

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Fagmøte 4 og 5 mars 2015 Litt om meg sjølv; 1. Frå Finsland, om lag 30 km nordvest frå Kristiansand (Songdalen kommune, Vest Agder). 2. Utdanna

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv

EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv Arve Tokvam, Aurland Prosjektteneste AS Tradisjonsnæringar som verkemiddel for å skape meir attraktive lokalsamfunn! Tradisjonsnæringar?

Detaljer

Erfaring frå ein multikulturell arbeidsplass. Magne Gurskevik Dagleg leiar, Kleven Maritime Contracting

Erfaring frå ein multikulturell arbeidsplass. Magne Gurskevik Dagleg leiar, Kleven Maritime Contracting Magne Gurskevik Dagleg leiar, Kleven Maritime Contracting 740 fast tilsette. Meir enn halvparten av desse har sitt opphav i andre land Like mange er tilsette i firma med entrepriseroppdrag for Kleven.

Detaljer

Rektorforum 15. april

Rektorforum 15. april Til Skolen v/ rektor IKF-Rundskriv 06-2008 Oslo, 18. februar 2008 Rektorforum 15. april Viser til særmøte under rektorsamlinga i Tromsø i januar. Der vart det bedt om at IKF arrangerer eit rektorforum

Detaljer

Netcan Utvikling. Forretningsplan

Netcan Utvikling. Forretningsplan Netcan Utvikling Forretningsplan Netcan Utvikling 2 Innhald INNHALD... 2 SAMANDRAG... 3 PRODUKTKONSEPT... 4 PROBLEMBESKRIVELSE... 4 STATUS PÅ TEKNOLOGI... 4 PLANLAGT UTVIKLINGSLØP... 4 INNOVASJONSHØGDE

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

STIFTINGSPROTOKOLL FOR. Helse Vest Innkjøp HF

STIFTINGSPROTOKOLL FOR. Helse Vest Innkjøp HF 3. mars 2015 STIFTINGSPROTOKOLL FOR Helse Vest Innkjøp HF Styret i Helse Vest RHF vedtok i sak 26/2015 å stifte Helse Vest Innkjøp HF som eit helseføretak i medhald av lov om helseføretak av 15. juni 2001

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar

Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar Døme på utforming av oppmoding om utbetaling og rapportar For å sikre ei einskapleg rapportering i samband med oppmoding om utbetalingar, og ved årsrapportering/sluttrapportering etter ferdig utført (del-)prosjekt,

Detaljer

Bergsøy skule Offshore-prosjekt 4. trinn november 2012

Bergsøy skule Offshore-prosjekt 4. trinn november 2012 Bergsøy skule Offshore-prosjekt 4. trinn november 2012 Mål: Lære å lese fagtekstar (både tekst, bilete og overskrifter). Lære å kunne trekke ut opplysningar frå ei fagtekst. Lære å kunne søke etter informasjon

Detaljer

Mylnå etter tusenårsskiftet.

Mylnå etter tusenårsskiftet. Historikk Mylnå i Volda har tradisjonar frå 1864, då den vart bygd ved Øyraelva, og vart driven med vasskraft. Seinare vart utstyret flytta til Dalebuda på Rotset, der ein dreiv til bygget brann ned til

Detaljer

Alderspensjonistar som bur i utlandet

Alderspensjonistar som bur i utlandet Alders som bur i utlandet Av: Od d b j ø r n Ha g a Samandrag Talet på alders som bur i utlandet har auka mykje dei siste åra. I 199 var dei færre enn 6, i 27 om lag 27. Talet veks jamt med knapt 1 5 i

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune

www.kappdetgodeliv.no Jan Helgøy, Ordførar i Vanylven kommune Dei unike dråpane i vest Området vårt er kalender-noreg i miniatyr. Vi samlar juvelane i eit fellesskap slik at dei skin enno klarare og tydelegare. Det er kjekkare å gå på skattejakt når ein går saman.

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Team Hareid Trygg Heime

Team Hareid Trygg Heime Team Hareid Trygg Heime Hareid i fugleperspektiv fotografert frå Holstad-heia. Hareid er ein kystkommune med litt i overkant av 5000 innbyggarar. I areal er det ei lita kommune, med kommunesenteret Hareid,

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Sørigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei og hå! I månaden som er gått har vi leika oss ute i snøen, så nær som kvar dag. Vi sila i bakkane og mala på snøen

Detaljer

Venstre gjer Bjerkreim grønare.

Venstre gjer Bjerkreim grønare. Bjerkreim Venstre Venstre gjer Bjerkreim grønare. Venstre er miljøpartiet. Me kjempar for fleire grøne lunger, reinare luft, og strakstiltak for å senka klimautsleppa. Det bør alltid vera enklast og billegast

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Møteinnkalling. Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00

Møteinnkalling. Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00 Møteinnkalling Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00 Eventuelt forfall må meldast snarast. Vararepresentantar møter etter nærare beskjed.

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Utviklingsforumet for Ålesund Lufthavn, Vigra - søknad om tilskot i samband med etablering av direkte flyrute mellom Amsterdam og Ålesund.

Utviklingsforumet for Ålesund Lufthavn, Vigra - søknad om tilskot i samband med etablering av direkte flyrute mellom Amsterdam og Ålesund. saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 18.02.2013 9849/2013 Lillian Sæther Sørheim Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 05.03.2013 Utviklingsforumet for Ålesund Lufthavn, Vigra -

Detaljer

8 tema for godt samspel

8 tema for godt samspel PROGRAM FOR FORELDRERETTLEIING BUF00032 8 tema for godt samspel Samtalehefte for foreldre og andre vaksne PROGRAM FOR foreldrerettleiing Dette heftet inngår i ein serie av materiell knytta til foreldrerettleiings

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer