Det undrande språket: arbeidsoppgåver og bakgrunnsstoff

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Det undrande språket: arbeidsoppgåver og bakgrunnsstoff"

Transkript

1 Det undrande språket: arbeidsoppgåver og bakgrunnsstoff Nynorsk kultursentrum Ørsta 2009

2 Til lærarane I 2005 var det hundre år sidan unionen mellom Sverige og Noreg blei oppløyst. Dette vart markert over heile landet med slagordet Ei eiga stemme. Frå 1905 utvikla Noreg si eiga røyst overfor andre land, men blei også eit samfunn med ein språkdelt kultur. Det var ingen ferdig nasjon som stod fram for verda i 1905, men ein nasjon der ein mellom anna var usamde om kva språk som skulle kallast norsk. Slike diskusjonar om språk har vore det vanlege i verda: Det typiske er éin nasjon, fleire skriftspråk. Også Noreg blei eit land med fleire røyster. Med fleire kulturtradisjonar. Noreg er eit land med fleire sentrum. I eit samfunn med kulturelt mangfald trengst også språkleg toleranse. Dette er utgangspunktet for Det undrande språket, eit formidlingstilbod knytt til tema som språk, språkleg toleranse og identitet. Nynorsk kultursentrum har tidlegare vore på turné fleire gonger med dette tilbodet. Prosjektet er eitt av tilboda innanfor Den kulturelle skulesekken i Sogn og Fjordane. Som språkleg gjest har vi fått rapparen Runar Gudnason frå Side Brok. I dette lærarheftet vil de finne artiklar de kan ha nytte av i etterkant av besøket, elevoppgåver, rapptekstar og kopi av utstillingsplansjane. Vi håpar at elevane gjennom dette vil tenkje gjennom kva språket - både det munnlege og det skriftlege - har å seie for oss alle. Ivar Aasen-tunet, november 2008 Kjersti Markegård Bae Formidlingsleiar Nynorsk kultursentrum

3 Kven er vi? Nynorsk kultursentrum er ei stifting som 21 fylke, kommunar, utdanningsinstitusjonar, kulturinstitusjonar og organisasjonar står bak. Nynorsk kultursentrum eig og driv Ivar Aasen-tunet i Ørsta, og gjennomfører eit breitt kulturprogram året rundt. Høgdepunktet er Dei Nynorske Festspela i juni, ei årleg feiring av den nynorske kulturen. Les meir på Det undrande språket er eit formidlingstilbod for ungdomsskulen. Her får de eit nært møte med rapparen Runar Gudnason frå Side Brok - eller ein annan språkleg kjendis. I samtale med elevane (og innimellom rappeinnslag frå Runar) diskuterer vi rare og flotte dialektord, språkendringar, knoting, språk og makt og språkleg vane. Kva betyr språket, både det munnlege og skriftlege språket når vi flyttar? Korleis kan vi bruke språk og dialekt - til dømes i rapping eller anna populærkultur? Tilbodet omfattar ei flott utstilling om ungdom og språk, der m.a. kong Harald og ungdomsskuleelevar frå ulike delar av landet kjem til orde. Programmet blir bygd opp rundt temautstillinga, og tanken er å skrive språkleg toleranse og identitet inn på timeplanen. Vi vil de skal undre dykk over rikdomen i språket, og bli trygge på og stolte av dykkar eige språk: Språket kan brukast til alt! Oppgåver til etterarbeid Vi har med oss noko bakgrunnsinformasjon og oppgåver til etterarbeid. Vi reknar ikkje med at alle har tid til å gjennomføre oppgåvene, men håpar likevel stoffet kan vere til nytte. Det de ikkje rekk no i haust kan kanskje takast igjen seinare. Dersom de vel å gjennomføre oppgåvene, kan de sende dei til oss, slik at vi kan publisere resultata på nettstaden Kjersti Markegård Bae Nynorsk kultursentrum Indrehovdevegen Hovdebygda Telefon:

4 Oppgåve 1 Lag ein rappetekst om språk og språkbruk. Stikkord kan vere: Kven er du? Kvar bur du? Korleis snakkar du? Forstår alle kva du seier? Kva er bra med måten du snakkar på? Brukar du engelske ord innimellom? Når og kvifor? Lurt å tenkje på: Teksten skal vere på nynorsk Du kan bruke ein av Side Brok sine låtar som utgangspunkt. Nokre av tekstane deira får du utlevert. Teksten kan du sende inn til oss på e-post. Du må legge ved ei forklaring på ord du trur ikkje alle forstår.

5 Oppgåve 2 Finn det beste ordet I dialekten din finst det mange gode, artige, tøffe og rare ord. Du skal leite etter det ordet du meiner det aller beste. Kanskje er det eit gamalt ord som nesten ingen hugsar lenger, eller kanskje er det eitt av dei mest vanlege orda i dialekten din i dag? Det er fint om det er eit ord som ikkje er så vanleg i andre dialektar i landet. Ordet kan gjerne seie heilt tydeleg at dei som brukar dette dei er heilt klart frå Stordalen, Hellesylt, Ålesund osv. Slik kan du gjere det: 1) Du kan bruke SMS, og sende ut ei tekstmelding til alle du kjenner. I denne meldinga kan du oppmode alle saman om å sende deg det ordet dei likar best. Sidan SMS-bruk mellom anna inneber ein kostnad for deg som elev, må skulen og lærarane avgjere om elevane kan få bruke mobiltelefon. Dette må du dermed avklare med læraren før du set i gang. 2) Du kan også sende ut ei oppmoding på e-post til dei du kjenner. 3) Du kan lage eit ark som du deler ut til folk du trur har gode ord på lager. På dette arket må du forklare kva du ute etter, og be om at mottakarane fyller ut arket. 4) Du kan intervjue folk, og skrive ned dei orda dei kjem på. Hugs å få forklaring på orda. 5) Når du har fått inn ei stor nok mengd ord (du må sjølv avgjere kor mange du meiner er nok), må du sortere dei, skrive ned kva dei betyr. 6) Etter sorteringa lagar du ei liste over det du vurderer som dei ti beste orda. Denne lista sender du ut på nytt, gjerne til dei same folka som først fekk spørsmål om å sende inn ord. Denne gongen ber du dei stemme over det ordet dei likar best. 7) Når avstemminga er ferdig, kan du sende inn den endelege lista til oss. Du må forklare kvifor du trur det eine ordet vann, kva ordet betyr og kva ordklasse det er. Lurt å hugse på: Det er lurt å ha ein svarfrist. Det er også lurt å be om ei forklaring på ordet. Du bør prøve å få inn ord frå ulike aldersgrupper.

6 Oppgåve 3 Bli formgjevar Mange har eit negativt syn på nynorsken. For å gjere noko positivt knytt til marknadsføring av nynorsken, vil vi at du skal lage eit nynorsk firmanamn eller eit nynorsk merke. Merket skal ta utgangspunkt i eit nynorsk ord, og dette ordet skal selje ein kleskolleksjon. Når du har funne fram til merkenamnet skal du: Formgje, det vil seie teikne, ei t-skjorte med dette merket. Teikninga bør vere på eit A3-ark, og det er fint om du brukar fargar. Om du har tid og lyst, kan du også teikne sko, solbriller, veske e.l. med det same merket. Lurt å tenkje på: Kva slags ord som kan passe. Bør det vere kort eller langt? Bør det vere eit ord som betyr noko spesielt? Korleis bør det klinge? Kven som er målgruppa for t-skjorta. Er det ungdom, barn, vaksne eller alle? Korleis merket bør sjå ut for å selje bra. Kva likar den målgruppa du har vald? Kva for fargar og materialar bør t-skjorta lagast i? Teikninga sendast inn til oss, og det er fint om arket ikkje bli bretta. Skriv fullt namn, skule, klasse og adresse på baksida. På baksida (eller på eit eige ark som du legg ved) må du forklare korleis du har tenkt når dei har laga merket. Festspel-t-skjorte 2008

7 Oppgåve 4 Lag ei SMS-ordbok SMS-språket er eitt av språka ungdomsskuleelevar brukar oftast. Dette språket endrar seg heile tida, det er forskjellig frå stad til stad i landet, og det er gjerne ganske personleg. Mange brukar innslag av dialekt (noko dei til dømes ikkje gjer i Sverige), slang, engelsk eller svensk i tekstmeldingane sine, og kanskje finst det kodar og nyskapte ord som berre nokre få kan forstå? Våren 2003 laga Ørsta 9D ved Ørsta ungdomsskule si eiga SMS-ordbok i samarbeid med Nynorsk kultursentrum. Dei samla inn alle SMS-orda på sin skule, lagra desse på ein database og fjerna ord som høyrer til i det vanlege skriftspråket deira (i Ørsta er dette nynorsk). Etterpå vart orda sorterte alfabetisk, og elevane fann ut kva ordklasse dei enkelte orda høyrer til. Resultatet vart ei ordliste med over 400 ord og uttrykk. Nokre av orda hadde engelsk opphav, medan andre var dialektord eller ord med lokale referansar. Eitt av måla med prosjektet var å vise korleis ungdom snakkar med kvarandre no for tida, og ingen ord vart derfor sensurerte. Ordboka vart trykt og seld til inntekt for utanlandstur i 10. klasse, og ho ligg også ute på nettstaden under Ivar Aasen-tunet/skule og barnehage/10d Ørsta ungdomsskule. Den nøyaktige adressa er: Kan de lage ei liknande ordbok frå andre stader? Vi i Nynorsk kultursentrum er svært interesserte i å sjå skilnader mellom SMS-språket i Ørsta og andre stader. Oppgåva bør gjennomførast som eit klasseprosjekt, og lærarane dykkar har fått ein kopi av innhaldet i Ørsta-SMS-ordboka. Dersom de vel å gjennomføre dette prosjektet, kan vi kanskje få trykt ordboka. Ta gjerne kontakt med oss dersom de har spørsmål rundt dette.

8 si eiga rås av sjef & thorstein hyl III han e'kje akkurat wack, han e'kje akkurat real / han e verken mobb deep elle ståle stil / for han he stil og ei stemme så fenga / han e en artige skrue me motsatte gjenga / han e eineståande, han ste aleine / han gjenge aleine, terrenggåande / alltit storfrådande, våken elle sovande / for lengst fyllt tretti, men e fremdeles like lovande / han ser sej ront og suge te sej / inntrykk verte uttrykk åsso bjynde han å te sej / og vifta med hendene som en ekte rapstar / og ser han en mic så e han alltit max klar /med et raskt svar på et spørsmål ingen stilde / et ord frå han e vert tusen bilde / han e nede med evig poesi / en hedning så meina at orde e livets kilde refr.: han e'kje så lette å sette i bås han gjenge heilt si eia rås ( / thorstein hyl he si eia rås) det e ikkje et rykte, det e fakta fantastisk / han e den beste rappare nord for antarktis / han e sarkastisk og he go karisma / han henge med bøgdisa og hardcore anarkista / veit sjelden kar han e, men alltit kar ej he nå / sje nå, alle vil henge med nå / alle kjeksene vil ha nå, men det få så fe nå / dei verte sure og spør "ka det e med nå?" / ej sei "thorstein hyyyl," du kjenne reste / han he vår sej sjøl sida han ikkje gjikk te preste / en iq på tusen megahertz / han e en verdensborgar med bygdeschmertz / hass hovedverk e din haudeverk / han trenge scratch, rap og kraftwerk / ikkje akkurat real, ikkje akkurat wack /en galning med stil som kåre willoch på crack refr. gi mej et skarpt slag på ei tabla tromme / ej banna på at det rabla for somme / når sjef r sitte i lotusstilling / han sitte i toga og dyrka yoga / bor i kollektiv med fri sex og fri bar / og økonarko frå max havelaar / han gjenge berre ront og smile / sjifta te kjole og røyke vasspipe / det sorkla i epletobakk / i takt med at det knaka i hjernebark / han e'kje akkurat den så fe hjerteinfarkt / han helde haude kalt og takta intakt / fakta e han e en feite mc / han e'kje døve han e def og det e fakta f / fer på fylla og festa, meditera og messa / [nam-myoho-renge-kyo] / sitte sjelden stille, men e aldri serli stressa refr.: han e'kje så lette å sette i bås han gjenge heilt si eia rås ( / sjef r he si eia rås) fyr opp i en go nag champa / i lysskjere frå indiske lampa / sjå sjef r trippa og trampa / han e alltit berrføtta når han dansa / men han e ikkje en backpacker / han e helder ikkje en typisk rappar / han lika ikkje å gå på bar / han he sjegg og brille og e aleinefar / han bestemme sjøl når jorda skal snorre / han helde vatn og he alt på det torre / det sildra frå den innste kilda / han e glade i alle slags sirkla / det e mykje stropl, han e glade i snop / men mest ta alt e han en god filantrop / sprelsk som en salto, aalvarli som aalto / en rike mann med minus på saldo refr.: dei e'kje så lette å sette i bås side brok he si eia rås

9 inn av thorstein hyl III & sjef r ute på pinadgreitt så me gjer det me gjer / he aldri hatt bruk for ei signingsferd du kan kje kødde med dei tekstane her / me e veldig vanli som i ekstraordinær når sjef r bjeffa som en dobbermann / i bergen med reve og dupermann me bøsta rim både titt og ofte / ord te hjerne og flow te hofte stjele som ravna, men kan aldri bite / me ste på krava og ligge på beate vinne heile heate, me treng ikkje en pitstop / me e vitti, men bra, the datarock of hiphop rap riddar av dei runde borda / kan du merke dei sterke, runde orda nåken lika døttå, nåken lika mora / nåke lika fare, og dei e våra brora odd g e hjule, ej e en dynamo / dynamisk duo som lars og manu en gangster soprano / men du kan kalle mej il capitano bård laga beats, ej skrive rim / dynamisk duo som erik bye og rakim milevis frå en real mc? / einaste rappar i norge med mikstativ sommetide gromme, sommetide fromme / prøva å drepe beate og battle trommene finne opp hip-hop på kvar ei låt / om det e rock elle funk elle hardcore dancehall laga pop så pene som johnny depp / eller nåke artsy shit som archie shepp ej lika mej best oppe på ei scene / lika å spele og få orda til å leve spela på alt det fine og det fele / og på understrenga som ei hardingfele det e kje bling-bling, det e børsta stål / det norske svar på et retorisk spørsmål ej skrive livet mitt og gjer det sånn her / he sett meir drit enn nå stevie wonder fekta med penna og skrive rim med sverd / thorstein hyl e kje akkurat lærd du veit ej e best, så du kan kje ta mej / en college dropout frå vest som kanye så rist med raua, din likkje drit / og la plata gå rundt og rundt som på repeat musikk du kan føle, lyrikk du kan høyre på / du kan og må forstå kar me kjøme frå

10 forstå kar me kjøme frå, del I: blått vatn og grønt gras av sjef r fagre fjell, flotte farga / der e visse ting så aldri blir forandra bygda, ho e der endå, ho stende endå / sjøl om minne fordra at ho falma kjøme aldri heimigjen, men lengta tebake / for bilde glinsa bedre i gamle dage det var trygt og godt når alle kjende alle / det va der du vart grepen i fallet ditte e en kjærleik så aldri rusta / ditte handla om den dufta du huska alt du fe i livet e lufta du pusta / og heime e ho reine refr.: bygda, me lengta tebake, men me kjøme aldri heimigjen bygda, bada-bada bap bap bap ba bygda, me lengta tebake, men me kjøme aldri heimigjen la-la-la fram då frendar, drit i alle trenda / pendele fer att og fram som en pendlar mens me va på kafé i gamle fille / uten høghalsa genser og firkanta brille det va nesten som tida sto stille / for ut te vatne for å bade og grille grade og snilde, fulle ta fjas / monge myte, men ikkje mykje mas, der lilla lyng, blått vatn og grønt gras / sjøl då det va grått va det stas, der molto bene moltebær / ei mormor i marmor med mjuke hende refr. det kjøme brått som ei utrøne / og varma godt som ei hårføne me snakka sant som ei god skrøne / mens platå snurra ront som ei sorphøne

11 forstå kar me kjøme frå, del II: brune saus og kvite lesta av sjef r einaste av format det va småligheit / dobbelmoral, hat og grådigheit og god alkohol va vanskli å få tak i / så nokre drakk after shave og ødela maje og mens den lange arma fanga dei så langa / så brende dei sjøl med hi handa sleipe slanga, og viss du krangla / så laga du vanska og det va du så vart klandra og slått i haude med folda hende / for sele e dei so trur og ikkje tenke sele e dei så helde live sitt i lenke / og nekta sej alt det gode dei ikkje trenge asketisk, patetisk, pietistisk / nesten heilt surrealistisk med frykt for herren, respekt for dei eldre / helde midnattsmesse klokka nitten tredve alt til si tid, og aldri på måfå / bygge fem karnappa og teke pant i ståvå forstå kar me kjøme frå, sunnmørsk logikk / det e fjell, gud og nynorsk møbelfabrikk refr.: forstå kar me kjøme frå om du e frå møre, syd eller nord / om du he sjela i fatle og bor med ne mor om du e styrmann på land med nye hyre / så e det bygdedyre så teke over styre han går på to og fire, han ste og flire / klappa på en og tre og ødelegge beate flokkdyr som fisk i en stime / falkeblikk med saudestire enfoldige, onde, naiv / og det kan bære både nag og kniv og ska på død og liv formynde og forpeste / fordømme tidsfordriv og lovprise slit he kje, fe kje, må kje nåke / du fe kje til nåke når sjela ho e låke og jante gjer at du sle kje til på nåke / og verte en trykk-kokar uten hål i låke refr. harde hud va veldig vikti / når alle kjende alle, gardinene va gjønåsikti såg det i glasa, mykje lys og mykje varme / en såg det i fjesa, mykje styr og mykje harme massiv migrene og kalde kvalme / ta undertrykte rykte om en sjøl og alle andre et fargerikt fellesskap! ubudne gjesta / alt frå brune saus til kvite lesta og mens den lange arma fanga dei så langa / så brende dei sjøl med hi handa

12 1, 2, 3 fyre av thorstein hyl III 1 te det 2 og 3, ej fyre / opp i pipa, køyre opp på sida / tebakelent stil i baksete / føle mej så høge så ne anne grete / prøys, stein som ei røys / baar hænge ut gjønå glase, snakka berre tøys/ stoppa for raudt lys, bil i frigir / thorstein hyl i baksete med fristil / me teke laust og køyre mil ette mil / som melodi grand prix [vrooom] / me køyre bil med barskap, et liv med latskap / å kruse med krus kontroll, ha! det e ei smal sak / det e'kje ei smaks sak om du lika side brok / he du side brok? / ej he ei side taske, halvfulle flaske / in vino veritas, det e'kje en floskel / klisjée e at veje e måle / for me veit'kje kar me skal men me veit at me når det / nypussa tenne, nypussa grill / me veit'kje ka me vil, men me fe det til refr.: 1, 2, 3, me fyre / side brok, ja me teke på oss brye / thorstein hyl, ej drive køyre-forbi-skryting / baar sitte på og sjef r styre me sette ned farta, rulla ned glase / og skreme folk med obskøne frase / ej skjenne og skryte, røle og lyge / ej e'kje kjende for å vær spesielt blyge / ej skyte rim [bucka bucka] / tungå beint i monne, mens auene flakka / folk dei flagga når me kjøme forbi / fordi... yo, dei tåre ikkje anna / me kjøyre seint, men me kjøyre hart / børna på hjørna, e det rart / me styre natta med harde hand / me styre heile bygda som en handelsstand / hårre steikje det mann, der e inga tvil/ me kjøyre en god bil, en god stil / det e ingen så syte, ingen så elga / me kjøyre heile helga på feite felga / me glide frå side te side / sjef r smile og skatebaar glise / inga kvide, ingen sure mine / for me e alltid blide når me e ute og svide (refr.) frå vik te volda, volda te vik / å glide heile helga e et jevla slit / men nåken må nå gjer det / alle kan lære det / alt en trenge e en bil og bensinpenge / og ei femme... eller fem / og en sjåfør så aldri skal heimgjen / me trenge å bevege oss, aldri stå stille / ront og ront som ei vinylrille / me he bilstereo med gode bass / og på baksete e der alltid plass / te ekstra kjekse, ekstra heimeguta / fleire passasjera enn hurtigruta / fyll på, me trenge litt trengsel / for snart e det fem nye daga med lengsel (refr.)

13 Arbadak arba av thorstein hyl III abra kadabra, fata morgana / ej køyre ront i vik og kasta med granata / frå baksete i en ford granada / det e [eksplosjon] og [stønn] som porno for pyromana / det e'kje nåke kødd ej bada i vulkana / pissa eld... drite lava / ej kan alt om dei indre organa / nyre, lever, milt og pros-ta-ta / side brok, me e ordakrobata / meir peiling på bokstava enn typografa / ej flyte fort som katamarana / frå hovdebygda te copacabana / du veit ej e best - uansett skala / når ej vandra gjønå rom og tid i sandala / det betyr nix og nada, men det e longt frå svada / det e en konstant konsonant krig med mej på vokala refr.: arbadak arba ej antasta teknokrata, sjenera byråkrata / thorstein hyl, en persona non grata / så henge ut med partisana / kåte kvinne og sjitne sjarletana / me lika å sjenkje oss og henge utfør altana / sneversynte folk med stort panorama / teke ting så dei kjøme... mañana / mens ej ste på scenå og spytta som en lama / elle berre rava, ste og kava / du glana på en jazzist så e jaga / og klamra sej fast i en bukett med tulipana / aleine i et hjørne og venta på nirvana / folk ropa mama, men burde skrige rama / (rama!) så fucking spør når ej svara / det betyr nix og nada, men det e longt frå svada / det e en konstant konsonant krig med mej på vokala refr. abra kadabra, sahara / ej gjenge ront i sande og leita ette sama / gjenge nord på og henge ut på basara / handla banana, alcantara / sarkofaga...

14 din likkje drit av thorstein hyl III ej drive dank dank kvar dag i vekå / når helga kjøme så veit du ka så ste på går rundt i vik, alle auene på stilka / det e fans og groupies, alle berre dilta ej e ei stjerne, det e aldri fred å få / små ungar så vil battle, du veit kor det må gå ej sei det te dei, det e kje vits å prøve / slutt opp å mas, du må dra dej heim og øve ej går forbi bi, ej he kje tid tid / treng ikkje å stresse, det e helg og ej he fri fri men kom hit viss du vil lære å styrte sprit / elle ring te nå skatebård viss du trenge et beat refr.: din likkje drit! / kom hit! / drit! ut og reke, krabbe heimatt / frå fredag te søndag for det e kje nok med éi natt når alle kvigene skal gå rett i fellå / dei veit at ej he ørsta stål i ondebrellå ej møtte ei fin ei, det va her siste helg / ho va frodige og gode, ej va grade som en elg ho ropte thorstein hyl! ta mej på brøda! / ej tok ne på ordet, opp i skoje bak løda ho skalv som en kalv og sa kan du vere med mej heimigjen? / ej sa då me skulle gå kom en grusomme fyr / nervøse fakte, sveittetokte, aue som et dyr store pupilla som om han poppa pilla / elendi hockeysveis, han ligna på en chinchilla han brølte ka du ska hen med damå mi!? / argh! ej hata idiota med naså follt ta speed refr. verte so fulle ej burde gå med bleie / kjøme te mej sjøl i et ustabilt sideleie ej verte aldri leide, ej lika fylla / ej greve grøftene te tryne e fullt ta bylla som dinne daje der va fest fram på dale / ej fikk ei mystisk flaske men dei sa det va kje farli en haug med bøgdisa så berre ropte drikk! drikk! / te hjernå mi sa klikk! klikk! det va då ej gikk frå sans og forsamlingshus i en rus / på nittiseks prosent blanda opp med rusbrus bjynde straks å skjenne på to ej ikkje kjenne / og røle om kor jevli mykje brennevin ej brenne men det va lensmanne og sognepreste / ej forsette feste i drukkenskapsarreste refr.

15 kassegitar av thorstein hyl III sitte her med rompa bar / sitte og føle mej passe bisarr / og e'kje du nede må du passe dej, far / ej spela ( ) på en kassegitar / så godt det e dømt te å verte en nye slager / rima mine e feite, sjøl e ej mager / og fager som ei kveldssol smile / fager som ei brunstige kvige / det e rock n roll og rap når ej rauta / respekte min e store som en tjue tonns bauta / jauda, stile min e feite som gauda / å henge med mej e som én longe laurdag / kvar dag, kvar time / ej trenge å spele, ej trenge å rime / fe nåken te å le, fe nåken te å grine / på naså, ej gir no fan i ka ho sa elle han-sa / ej fe mack ta ringnes så ej teke mej ei femme / og stemme gitare / ej tende sigare / laga røykringa i fjese ditt / kvar gong ej åpna kjefte så e det en hit / alle og en kvar kjenne namne mitt refr.: det e thorstein hyl, på alle sine lepe som en lypsyl / sjå mej i ei side brok ta acryl høyr mej på vinyl / ej kan'kje halde kjeft, ej e et kreativt krapyl ej trenge kun 2 strenga / en mikrofon og ei rytme so fenga / me gjenge rett te topps og tjena voldsomt med penga / yo, enten det elle så helde ei berre senga / og menga mej med modne modella / hald kjeftesmella og ta med undebrella / ej gir no fan i om det stinka ta makrella / ej e en spelar så rocka alle hallane / med barrégrep på b-b-b-ballane / drit e det nye bra, det berre la-la / altfor monge falske gitara / som speidarguta med leirbåle / ej e en spiderman så e leide ta gnåle / så ej teke mej en ølar / gjenge ut på gatå med en sjikkeli ghetto slepebrølar / gjenge ront å leika politi elle røvar / og jøyme å leite, heilt aleine / må finne mej sjøl som en songar-songskrivar / stort ego og en knallharde rivar refr. ej e en typisk moderne, teknisk krabat / ej he både tastafon og biapparat / ej he telex, så fuck telefax / og fuck dvd, ej ser beat street på betamax / som om ej samla på glansbilde og servietta / vegetarmat, mentolsigaretta / nei, ej trenge store, feite kåteletta / kolestrol te venane e tetta / det gjenge rett i fletta og kjeksene steppa / når ej spela gitar på et breitt spekter / og spela kostbar uten plekter refr.: thorstein hyl, på alle sine lepe som en lypsyl / sjå nå i ei side brok ta acryl høyr nå på vinyl / han vil'kje halde kjeft, han e et kreativt krapyl

16 kjeltring av thorstein hyl III ej fe det te å sjå lett ut / rista rim ut av erme, sånn her, rett ut! he så mykje stil, kasta rim for svin / ja men du rappe nå berre om drit og sprit ja, du da? du trur du e / grusomt djupe som roots manuva backpackar, ryggsekkrappar / og i fjor va du bitchslappar? fullstendi elendi / vende kappa ette vinde for å vere trendy ej fylle ikkje trenda, ej sette dei / og lete dei fylle ette mej oooooh, du e sjikkeli dyrisk en saud / en schöne mann som aud flowet ditt e over stokk og staur / så du kan pisse off som en migemaur intet nytt, berre gamle tricks / du fe null poeng, nix nada, det e det du he / tekst uten innhold, musikk uten sjel rap e et spel, og du veit ken så leda / du veit det e beit for gode idéa gode norske mca, det ingenting å le ta / men ej kan ikkje la vere vini, vidi, vici / dissa rima dine, dei e kje mykje vits i og du sei du he stil, men ken sin? / du e kje kjeltring, du e tensing her e litt for monge liksomgangstera / som små unga med for store ransela som hamstera, sinte, men søte / laga pipelyda når dei brøle

17 sirkla av sjef r ej bjynde alltit der ringe aldri slutta / kasta mej inn i svinge med begge hendene opp i lufta så kast kofta, våkn opp og kjenn lukta / det går kje an å sitte i ring i en sofa men å ligge å slikke sol som ei solsikke / og ikkje merke at klokka slutta å tikke å ligge og dikte, skyte uten å sikte / ej he en turban med atten appelsine mine lineære laste må late live / for ken kan skrelle en løk uten å grine? og ken kan disse mi moder jords familie / livmødre, blodsbrødre og alle dei hine koffor kan kje alle berre vere venna liksom pippi / med totem og tipi, der ho cirkeline sitte midt i me e longt frå allfarvei og longt frå krigssti / mens jorda berre snorra rundt og rundt som en frisbi refr.: kast hendene opp, det går rundt og rundt for fram og tebake e aldri like longt som rundt og rundt, det går rundt og rundt kast hendene opp og du e like longt det e kje så nøye, du skal høyre, ikkje røyve / når me kjøme tilbake med ei nye bandsløyfe det e loop, ikkje sample frå våra soltempel / jepp, me går i ring med et godt eksempel eksempelvis he me tonnsvis med intligent liv / og syklusa vis-a-vis ei ka som helst årstid en snack elle et måltid, cd elle / me rulla rillene raskt fram når det gjelde å reparere et blødande hjerte / for live kan gjer låkt som menstruasjonssmerte me he ei trong te å holde jula i gong / med rytmisk kjærleik, rap og god song tjuefire, sju, tre, seks, fem / me helde det ekte med kyss, klapp, klem midt i mjelkevej og midt i ei istid / mens jorda berre snorra rundt og rundt og rundt og rundt refr. homo e mono, hetero e stereo / min sound e surround på en heimelaga demo panseksuell, ej kan elske med et fjell / ej kan elske med natta te ej går mej på en smell som naturlåve som ej aldri kan forklare / men alltits kan erfare som ei go, deili utestove å ligge ute og sove når måne kika ned / og klappe skyene mens daje går på kne

18 sjarmør av sirkel sag kjeltring! ej brukte å ringe på og stikk av / he holt det ekte sida ej va ei lita stikk sag i dag e det mitt fag å kjøyre i fylla / gå med pistol og drive hor og du skulda mafioso med hål på håsene / det kosta cash viss du vil dryle dråsene frå åmdale, du kjenne straffa / ej festa dej te vegge og kasta højgaffla og viss ej høyre nåke som helst gnål / så ska ej rive dej et nytt rævhol bor i et fjøs, arbeida i et fjøs / ej lukta fjøs, ja, du he rett te å vær nervøs når ej går frå bar te bar, ej går frå gar te gar / ej går frå far te far og sej få sjå døttå di ej den nye kjekke støttekontakta di / få sjå ne no elle so brenne ej ned lødå di bru: fyll, hor, store pistol det umuli å flykte, ej veit kar du bor fele fyr, spela trekkspel mens ej spyr ej e en avlstyr, ka du byr? refr.: me går i gjeng og me skyte med tsjeng tjena peng og basse den går deng deng ka du sei? ka du sei? koffor e du så fele? ej sei fuck dej, krede! sjarmør! ej drikke en palle med øl / ej e tredobbel mester i fyllerøl byde jentene heimgjen på kukost og vin / ej e ikkje feminist, men ej fe fitte i stim ho va so grade, ho va nesten på gråte / ej måtte ta ne på den franske måte på danske båte, ej veit ka so må te / friske folk sei ej e ganske råte att og fram, ut og inn / te ho fe muskelsvinn i ringmuskle sin mens me høyre på køntri og vestern / ej e kje homo som skatebård og sjef r forste kje ka dokke kava med / side brok e kje nåke å gå ta gara med ej he sjitne støvla, heimestrikka genser / sirkel sag, ej e en sjikkeli gangster bru/refr.

19 ut av sjef r skatebård! han he side brok sjef r! han he side brok odd g! han he side brok thorstein hyl! han he side brok tore b! han he side brok syllreve! han he side brok tunk rettep! han he side brok rizla! han he side brok dupermann! han he side brok moneypenny! ho he side brok hank! han he side brok hans petter! han he side brok turid! ho he side brok ole johnny! han he side brok ped r! han he side brok snilje! ho he side brok malkyl! han he side brok sirkel sag! han he side brok aparte! ho he side brok audun perkomat! han he side brok audun e! han he side brok dr. essing! han he side brok lars stiquo! han he side brok manu tiern rap maradonna! han he side brok dj leca! han he side brok fusa! han he side brok

20 Ordliste Er det ord eller uttrykk i tekstane du ikkje forstår, så kan du få hjelp her. Det er meininga at denne lista heile tida skal verte lenger og betre, så send ein e-post viss det er ord eller uttrykk du savnar - eller viss du har spørsmål, forslag og kommentarar. Alida stadnamn gammal boplass i Ørsta Bondalseidet stadnamn skipsportsenter i Ørsta brelle (sjå undebrelle) femme subs. femliters plastdunk med heimelaga alkoholhaldig drikke H.I.L. Hovdebygda idrottslag Hovde stadnamn Hovdebygda hårre (el. ~ heite det, el. ~ steikje det) interj. generelt kraftuttrykk kjekse subs. ei særs tiltrekkande jente eller kvinne lappegro subs. frosk marabakkje subs. bratt botnskråning langs stranda reita verb drikke, feste (også brukt som substantiv for fylla ) Reset stadnamn skipsportsenter i Volda rivar subs. erigert penis røle verb skryte, gjerne med eit avslappa forhold til sanninga rås subs. sti slepebrølar subs. bærbar kassettspelar, ghettoblaster sorphøne subs. snurrebass (altså eit leiketøy) svele subs. ei løfse som ikkje er heilt vafle tyte verb snakke (for) mykje eller irriterande, skravle undebrelle (el. berre brelle) subs. underbukser Vik stadnamn Ørstavik, Ørsta sentrum

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

I N N H O L D. Forord

I N N H O L D. Forord BOKVENNEN 2012 I N N H O L D Forord Annlaug Selstø «Aläng» Ero Karlsen «Slutten på nysgjerrighet» Kjersti Kollbotn «Rom null-trettiåtte: Trøyst» Kristian Bjørkelo «Spegelen» Siri Katinka Valdez «Alle er

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Rom ved havet, rom i byen

Rom ved havet, rom i byen Frode Grytten Rom ved havet, rom i byen Noveller Oslo 2012 Det Norske Samlaget 2007 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8441-9 4. utgåva Om denne boka

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3 Nynorsk Leite etter mat Her er tre prosjekt som handlar om kva små skapningar et, og korleis dei leiter etter mat. Først må du finne verkelege maur,

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs Om denne boka kvar sommar reiser Ea og mora til campingplassen Frøppeldunk for å fiske, bade og ikkje minst treffe alle dei andre feriegjestane igjen. Men denne sommaren skjer det noko uventa: fargane

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Kva er økologisk matproduksjon?

Kva er økologisk matproduksjon? Nynorsk Arbeidshefte om økologisk landbruk for elevar i grunnskulen Nynorsk Arbeidsheftet er utarbeidd av og utgjeve av Norsk senter for økologisk landbruk med økonomisk støtte frå Fylkesmannens landbruksavdeling

Detaljer

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen!

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Eit lite julekorthefte! Eg gleder meg til jul. Kanskje er eg ikkje aleine om det. Famile, julefilmar, julebrus, kakemenn og ikkje minst julehefte. Eg har i ei årrekkje

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN.

MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Nymannsbråtet barnehage MÅNADSPLAN FOR SEPTEMBER, KVITVEISEN. Månadens tema; «Nysgjerrigper» - luft, brann. Månadens song; «Brannmann Sam». Fagområde; «Natur, miljø og teknikk». Veke Tysdag 01.09 Onsdag

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda Oslo Om denne boka Ei ung jente blir funnen knivdrepen i heimen sin. Mordet blir aldri oppklart. Leilegheita som var åstaden for mordet, står tom i 20 år. Når Elisabeth

Detaljer

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg.

liv Livet er ikkje lett å skjøne. Det er høgst underleg. Når eg blir større kan eg lese mykje om sånne ting som verdensrommet, om kva vi kan forstå og kva vi ikkje kan forstå, seier pappa. Det vil eg ikkje, seier eg. Då treng du ikkje gjere det heller, seier

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule

Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule Innspel frå elevane på 9. trinn på Leikanger ungdomsskule 10. september var Anne Brit og Mari frå Leikanger kommune på besøk hjå 9. trinn på Leikanger ungdomsskule. Tema for samlinga var lokaldemokrati,

Detaljer

DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK

DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK DÅ EG FORFØRTE PÅ NYNORSK For nokre år sidan var eg fast gjesteskribent i spalta "Dagens gjest" i Tønsbergs Blad. Det hende at eg fekk respons på tekstane mine, gjerne i form av vennlege og varsamt nedlatande

Detaljer

Kom ikkje inn i mitt hus

Kom ikkje inn i mitt hus Arnfinn Kolerud Kom ikkje inn i mitt hus Roman 2012 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8157-9 Om denne boka Berre ein siste, liten

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

FELIX Litt av et bibliotek. Har du lest alle de bøkene? NED Hvorfor spør alle om det?

FELIX Litt av et bibliotek. Har du lest alle de bøkene? NED Hvorfor spør alle om det? THE NORMAL HEART Av Larry Kramer Ned og Felix, som er svært ulike, er på date hjemme hos Ned. Utenforliggende utfordringer, som samfunnets aksept av homofil legning og den konstante overhengende smittefaren

Detaljer

Velkommen til DUGNAD!

Velkommen til DUGNAD! Velkommen til DUGNAD! Tverrfagleg samarbeid påp rusområdet mellom Sandøy y kommmune og Rusbehandling Midt-Norge Arbeidsseminar 4 ungdomskultur og oppvekstmiljø Seminaret set lys påp samanhengen mellom

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse KOMPETANSEMÅL Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne om naturressursene, bevare

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere!

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere! SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE Å R G A N G 2 0 1 3 N R. 3 2 5. 1 0. 2 0 1 3 ningslaust å gjere masse arbeid for å få l noko som vi meinar er eit bra opplegg dersom dei vi lagar det for ikkje bryr seg/prioriterar

Detaljer

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass Ein tydeleg medspelar frå elev til lærling Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass SØKNADEN Må vere ryddig Søknad/CV skal ikkje ha skrivefeil Spør norsklærar om hjelp Hugs å skrive under

Detaljer

Jon Fosse. Lilla. Skodespel

Jon Fosse. Lilla. Skodespel Jon Fosse Lilla Skodespel Personar BASSISTEN 2 Ei uvanleg brei jerndør opnar seg og Guten kjem inn, held døra open, og Jenta kjem inn etter han, og han let døra att, det er ein lysbrytar til høgre for

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1 Nynorsk Lundefuglnettene av Bruce McMillan Hvert år besøker svarte og hvite fugler med orangefarget nebb den islandske Kvart år besøkjer øya Heimøy.

Detaljer