Gjev eg hadde Tufte-ungen heruppe i soli; dei slit med krimen der nede i Nivlheim, influensaen breder sig og blir mer ondartet skriv bladi.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Gjev eg hadde Tufte-ungen heruppe i soli; dei slit med krimen der nede i Nivlheim, influensaen breder sig og blir mer ondartet skriv bladi."

Transkript

1 Hulda Garborgs fire veker i Vågå 1929, 23. januar-26. februar Lunde i Vågå Lett å koma til Vågå no, 7 timar med tog og 1 ¼ time i varm rutebil frå Otta. I Vågå møtte Bjørn Wentzel og Tor Sandbu med hest frå Lunde og me hadde ein sledetur i måneskin som minnte om gamle dagar fyrr bilen tok romantikken frå bygdene. I Lunde-garden som Tor og Synnøve Sandbu no hev havt i 22 år ligg høgt oppe i lia med herlegt utsyn yvi fjell og dal. Frå glase mitt her ser eg Vågåkyrkja lengst til venstre nede i den skoddeheimen som heiter Vågåmo, og like nedanfor hagen her ser eg inn i Håkåstadtunet. Det er ikkje lenger dit ned enn ein kan rope dit, men likevel er soli burte ei viku um vinteren der nede, med Lunde hev ho året rundt. Ja, dei som vil ha sol kan reise hit i Vågålidann det er anna slag enn Paris og Rom i vintertidi - Kitty Wentzel hev leigd ei liti stove, tvo små rom på Svare, ein 20 m. lenger oppi lia. Eg var der i går og skynar at ho trivs der. Utsyne mot alle fjellheimar inn i sjølve Jotunheimen erherlegt, og stova av godt tømmer, varm og ven. Og Kitty og Bjørn hev laga seg ein liten stilfull kunstnarheim der og steller seg sjølv med humør og [ ] hyggje. Det einaste som var utor stilen var skrivemaskina. Den slæst dei um, for båe skal dei no skrive til bladi kan hende ogso anna - Frå Vågåmo til Svare stig veigen heile tidi, og heruppe er ei varmesone, so her alltid er fleire grader skilnad frå nedi dalen. Frå 4-10 grader, segjer dei. Ei forunderleg ljos og fager verd. Eg skynar no, at Kitty alltid kjem attende, denne gongen hev ho leigd hus for eit år til ei byrjing Gamlekona på Håkåstad er nett død, ho var 90 år. Sonen som no hev garden er kring 40. Ettersom Kitty segjer er han den einaste bonden herikring som ho bryr seg lite um å møte. Dei skal vera annleis enn andre folke der nede, svært sjølvbyrge og lite umgjengelege, og difor lite folkekjære Gjev eg hadde Tufte-ungen heruppe i soli; dei slit med krimen der nede i Nivlheim, influensaen breder sig og blir mer ondartet skriv bladi. Men trass i sol og all herlegdom skal her vera mykje tuberkulose den gamle soga. Lunde Herleg sol inn i romet, sit og bakar krimen ut av kroppen framfyre det store glase. Tek so smått til å bli menneskje. Det store huse eg bur i her er bygd for 50 år sidan av tvo gamle hus, og tømmere er stort og vakkert og hardt som malm. Men ut mot dalen hev det fengje tri store, fæle glas, og store rutor, og inne er alt som åri. Peis berre i kjøken, og heller ikkje den vert bruka; der er stor god kokomn attmed. Plyschmøblar, bladplanter, o.s.v. I den vesle matstova attmed det store og rett huglege kjøke, er innbu frå ein handverkskule her i dalen, og, diverre, den stova er minst ven etter min smak. Sofaen og stolane med noko småstila utskjering og keidsam og ulagleg form. Umakeleg og turt. Og alt i huset er måla yvi med tjukk, daud, myrkebrun måling.

2 For å koma inn på det store, gode solromet mitt, som er framifrå til mitt bruk god seng, stort bord, og stor vedkasse, men fæl soffa må eg gå gjennom den store dansesalen, som aldri hev vorte ferduglaga og nu er full av korn, ull, o.a. Denne salen tek 2/3 av huslengdi, og der fær ungdomen ein hende gong halda dans. (Plankebenkar på trebukkar rundt alle vegger er alt som finst av innbu, og under take heng tri pærur med pyntetallik yvi. Veggine er hogg i hogg og hakk i hakk etter øksi, skulle vel ha vore tapesera liksom rome mitt Men gildt folk er her, og det er til sist hovudsaki. (Einging må ein slute å ta seg sorg yvi husøydeleggingi; den er like fæl yvialt. Og ei vending i smaken merkar ein mest hjå alle, som vel er. Men halv hundrad år må vel minst gå fyrr ein fær sjå større til denne hugvendingi i husi jamt yvi Kitty og Bjørn på innstig her ei stund i dag Kvar dag må eg gå her å undrast på at ikkje eingong handverkskulane kan halda betre uppe tradisjonen etter meistrar som Skjaak-Ola og Klukksta n. Det er liksom kunsti fylgjer alt anna som er mindre vorte i bygdelive. Det er margarintid der og - ) Soli er varm som ein vårdag herinne millom Eg kjenner koss dei raude blodcellene tek til å yngle i ein gamall skrott Kitty og eg sloss litt om vinteren og vinterskodda i Paris i går. Ho vil minnast berre sol og Deilige østers derifrå; men eg minnest sur skodde og solløyse.og dertil mykje skidt og vond mat. Difor gløymer eg ikkje den våren eg var der og såg magnoliaen bløme og kveldane i theatre francais eller luksus-lunchane med Thams Paris hev alt, men ikkje for fatigfolk, dei frys og bur sollaust og fælt ikkje å nemna maten dei må eta Men nest etter Paris elskar Kitty Vågå, og ho må vedgå at slik sol som i Vågåliom ein vinterdag finnst ikkje i verda Her er to russiske gutar på garden, den eine er 13, den andre 11 år. Anton B. Nielsen (Elias Kræmmer) betaler for den eine og Mrs. Ramsden for den andre. Far deira heiter Semikoff og er trikkeførar i Oslo. Dei hev gløymt morsmålet sitt no, er vågå-veringar i alt og plent som bån i huset her. For 60 kr månaden fær dei klæde og elles alt dei treng. Gjeng på skule i Vågåmo, og ser sjeldan mor si. Til jol sender ho dei confekt, og eingong hev ho vore her. No i joli vilde ho havt dei til byen, men gutane ville ikkje derinn. Her bur dei på ein kongsgard å kalle med rom og mat og friluftsliv med tri jamnaldringar på garden; der inne er eit trongt rom der menneskje ofte er samanstuva Lunde Snødrev i dag, men berre 5 gr. kalde. Brev frå Miss Borghild Dahl, lærar ved Augustana College, Sioux-Fålls um ho kan få setja um nokre av bøkene mine til engelsk. Ho kjem Ho kjenner Hiawatha-umsetjingi og meiner ho kan få bokreidar. Me fær no sjå Brev frå Frøydis Haavardsholm med innbjoding til ny upplesingskveld i atelieret hennar. Hans-Henrik vil halde fram med eposet sitt. Ho skriv so varmt og hyggjeleg um arbeide mitt at eg må blygjast eg som so lite og ingenting hev gjort.

3 Eg sit her i angst for folki mine. Influenzaen rasar i Oslo, og Tuften som reiser med toget kvar dag. 8 dødsfall fyrre veka No drog dei med sendingi til Håkåstad. Den vert send dagen fyrr her frå næraste grannom. Og det var plent som pi åsa, ein fin dall med feit rjomegraut og ei korg med terto baka av skir rjome og nykjinna smør. Dallen var av eik og skore av han Per Hougen, som skal vera den glupaste her no. Det er fyrste gongen eg ser grautdall av eik og berre brun. Men ven var han med storstila skurd I morgo skal då Håkåstad-gamla koma åt jordi sikkert med stort fylgje. Son hennar som driv garden eig no også Hindsæter hotel i Jotunheimen og endå eit visst. Det drøymde han nok ikkje um Håkåstadgubben som sat på riksforsamlingi på Eidsvold. Han Tor Sandbu, mannen her på garden er ætta frå Taulstad, og der var so mange søner eingong at at no hev han trimenningar mest på kvar gard i bygden. I kveld kom ein Formo frå Litlehammer som og er trimenningar, og båe er skyld den gamle som skal i jordi i morgo) Hjå Ivar Kleiven les eg at Hallvard frå Såsta var lendermann og saman med Ivar gjæsling låg med 1200 mann og 18 skip i Mjøsa budde på å ta imot kong Sverre som berre hadde 200 mann og våga seg ikkje til åtak då. Men han kom att Kl 11 skulde likferdfolke møtast på Håkåstad. No er klokka snart 1, men enno held dei på å kjem. Han Paal stend framfyre døri i hovudbygningen og tek imot, det lyser i kvite skjortebryste hans. ( Godseigar Formo som kom hit i gårkveld og er med, var i smoking i dag) Usegjeleg langsamt glid svartklædde folk i småflokkar millom husi. Tvo gonger skal dei ha kaffi minst fyrr dei fær åt kyrkjun. - No, kl 3 køyrer den lange ferdi ut av tune. Eg talde til 30 hestar, men fleire kjem til nedetter veigen. Det er so vakkert at hjarte mjuknar i ein. Kvifor skal ikkje bryllaup og gravøl vera høgtidsame festar som alle kan frygdast ved endå dei som ikkje er med Det er skoddegrått i dag, men for litt sidan glytte soli fram rett på Håkåstad, sa liksom det siste farvel med den gamle og gøymde seg att - ) Lunde Gravøle på H vara to-tre dagar. Folki mine, Grafferfolki og mange andre av ætti var til middag andre. Var det moro i går? Kom eg til å spyrja Tor morgonen etter. Å ja, sa n; det var ikkje akkurat noko sørgjelag då veit du det var no gamalt folk som for Nei, so er det. Det er vel sjeldan syrgjeleg når gamalt folk fær, naturleg nok. Me fær vel helst for seint som oftast. Eg vonar inderleg at eg ikkje må liva til mine vert glade når eg fær. Men enno trur eg at dei vil ha meg ei tid slik eg er Tuften skriv i går han ynskjer han kunde koma å hente meg. Den salen med kønn og ull utyver golve ville eg gjerne sjå det er velstand av beste slag Eg skriv og bed han koma. So skal me ta ein tur til Einbu på Lesja her er slik vedunderleg stjernehimmel.

4 Laurdagskvelden hadde Tor og Synnøve bede heile Klones-skulen hit, elevar og lærarar, 60 i alt. I det festlege store kjøkene var duka to langbord, og i den største stova nede dansa dei berre springleik og gamaldagse rund-dansar. Folkeviseleik våga dei seg ikkje på sa dei. Men på skulen driv dei berre med den og turdansane. Mykje staut ungdom og fleire gode spelemennar. Hans Graffer og kona og to små sønir kom til middag den dagen frå Håkåstadgravøle; dei hev no 5 born, og den vene unge kona såg ikkje sterk ut. Ho hev havt eit bån kvart år etter eg var på Graffer, og eg ser her, at kjeringane på storgardane arbeider frå morgon til kveld med allslag syslor og mykje tungt. Synnøve her skurar, vaskar klæde, ystar o.s.v. vel so mykje som tenestgjentene. Men maten lagar gamle Kari. Hans Graffer vart med på dansen laurdagskvelden og spela fele lange stunder. Ein stor og staut og tyleg døl I går var Tor, Synnøve og eg hjå fru Wentzel. Jørgen var komen ned frå Lom, for det var årmålsdagen til Bjørn. Det vart song og trekkspel og mykje hugnad i den festlege vesle stova. Men Jørgen slit visst fælt, stakar. Han hev ikkje ei tonn i munnen snart og fer i det heile ikkje stunder og råd til å vyrdsle kropp og helse. Godt gjort at han greider å halda den vesle garden i år vart det uår på alt deruppe og då er det ikkje greit. Men han var glad for dei 4 båni sine og hadde alt mykje hjelp av dei tvo største På lande er barn en rigdom sa n. Det hev han no røynt, og ikkje berre lese seg til Lunde I går eftan. Ein liten tur nedi Gale, der Maria Hauge, Borgen og Johannes Müller hev budd so mykje. Maria Hauge kom dit fyrste gongen for 30 år sidan, og var der siste gongen i fjor sumar. Mange vakre bilæte hev ho måla i dei store stovene der Det er visst snaut andre stader enn på Sandbu og der ein finn slike veldige rom og so gamalt gjerd på husi inne og ute her i Vågå då. Her på Lunde & Håkåstad er alt frå ei seinare tid tapetserte stovur med plyschmøblar og store spegilar (Gale ligg på ein liten flate uppi lidi midt millom her og Vågåmo. Mari, som styrer der no med ei vaksi dotter er på morsida frå Bjørnstad, og elles skyld på mest alle storgardar her. Verdig og snild, tok ho imot Synnøve og meg, og me vart vel fagna og fekk sjå båe husi. Der var minst ti gamle skåp, eit stort etter Seterdølen, og eit endå større etter ein ukjend kunstnar, vonleg ein av ætti hennar Mari, som var namngjetin i si tid. Far hennar hadde lagt under seg so mange gardar at han må gå frå Bjørnstad. Ein av dei som kaupte var den Formo me hadde som gjest her til Håkåstad-gravøle. Han selde husi til Maihaugen, jordi til ein bonde og sit no med skogen. Likeeins skal han ha gjort det med fleire gardar uppi her. Men so gjorde bygdestyre det vedtake at ingen fekk selja garden frå skogen Dette fortalde gamle Kari meg i dag. Mari Gale var so sorgfull over Bjørnstad-tragedia at ho hev ikkje orka gå inn å sjå husi på Maihaugen. Morsætti hennar hadde havt den garden i 300 år. Då husi var oppsett att på Maihaugen ville dei ha henne derned til å hjelpe å få alt i gamall skikk inne, men det vilde ho slett ikkje. Ikkje hadde ho kunna hell, sa ho, for mykje av det gamle var burte, og det nye visste ho ikkje å plassere.)

5 På Gale er tune smalt som so ofte her i den bratte lidi. Flaten garden er bygt på var trong nok endå åt alle husi. Det er som på Svare o. a. s. mest berre ein veg millom hus. Stor skilnad frå dei vide, slette Øysterdals-tuni. Men so lite sans som dei hev for å ha gode soverum ofte på storgardane. Mari og dotter hennar låg i ein liten sollaus kleve, der tvo små sengjer og ein sepperator var einaste husbunaden. Det minner meg um at ogso Ingrid og Esten Vangen hadde sepperatorn inni koven, der dei låg og der eg no ligg. Her på garden hev dei elles eit godt solrom attmed kjøkenet til å sova i. Og det store, huglege og alltid varme kjøkene er mat- og daglegstove. Fjose her er velstelt og morosamt å sjå. 24 kjyr, men berre 13 som mjølkar no, og 8 digre gjelduksar på gjøsti. I grisehuse 2 veldige feite purker med kvar sine 12 ljosraude fine ungar som ligg i haug og vermer seg eller heng i mori å syg. Elektrisk omn gjev rein drivhusvarme og dei lukkelege møderne fær éta alt dei orkar få i seg. Det er betre å la dei små få maten gjennom mori der og - Det er morosamt å lesa kva Jakob Aall skriv um Ole Håkåstad. Naar jeg hørte en Ole Haagenstad tale, fremsat i det gamle nordiske tungemaal beriget med Sprogvendinger og Sprogbøiinger som nu ikke lenger findes i vort Sprogs Grammatikk, og, fuld av sunde klare Begreber og overbevisende Grunde, foredragme med langsom Forsigtighed, da flyttede jeg mig i Tankerne hen paa de gamles Tingvold, og hørte den lovforstandige og ordsnilde Njaals Tale, der saa ofte veiledede Altinget i dets Beslutninger, sine Frænder og Naboer i deres Stridigheder over Lov og Ret O. H. tala då bygdemåle på Tinget - (Jærens privatbank vil kaupe Garborghuset og gje til Rogalands ungdomslag. Fint gjort, men det er og bank som greier seg. Dei hev etla ut 5 % og samrøystes vedteke å kaupe Garborghuset.) Til hovudvøling og utviding av orgele i Time kyrkje vert no samla pengar. Dit må me og freiste sende noko sjølvsagt. Fekk bønebrev i går I går heldt Londin, han som Tor kaupte garden her av for 20 år sidan foredrag um Amerika nedi Mo om. Synnøve og Tor reiste ned og hadde Lunde med seg til nattmat her saman med Anders Råstad, næraste grannen til Råstadgardane. Då gamle Kari kom med kaffi til meg i dag fekk eg høyre um Londin, som kom kl 12 inatt og då var Londin full, ser du. Folki våre hadde da venta tvo timar med maten, stakar - dei som skulle upp att 6 i dag tidleg. Men Londin hadde halde eit interessant foredrag sa Tor i dag. Og mykje var no likso bra herheime som i Amerika, men stat og kommune la for store børder på folke og hindra det private initiativ Ak ja Soli er no framme 9 ½ 10 kvar dag. (Eg skynar no at Kleiven hev rett når han segjer at storættine heruppe er so innfløkte i kvarandre at det er rådlaust å greie rett ut av alt og alle. Mitt inntrykk er at slike som Tor Sandbu og Mari Gale t. d. er meir og mindre i ætt med heile den gamle bondeadelen her. Dei

6 tolv båni til Taulstad-kaftin vart årin som spreidde seg vidt utyvi, og tilsidst heng dei alle i hop med om gamle Ivar Gjæsling kor tunnslitne trådan kann vera.) Olav Aukrust hadde ringt i dag med eg kvilte middag. Skal undrast koss det gjeng med diktarløni? Anders Råstad, grannen vår her kallar seg en av disciplene til Hirsch, då eg tala med han om eit og anna heruppi dalom. Hirsch har gjort mykje til å fremje jordbruke uppi her, sa han. Det skal vera so at fée blir fora mykje betre no. På storgardom kunde dei ha upptil 100 naut; dei digre fjosi skulde vera fulle. Men um vårom stupte ei mengd dyr av svelteforing. Her på Lunde er dyri fine. Dei vert visst overlag godt stelt, og eit slikt fjos er hugnad å sjå. Tor hev gjenge på Sem landbruksskule for 30 år sidan. Vore i fjose og sett på middagstellet i dag. 42 dyr er det på bås i alt, 6 livkalvar, 3 småuksar og ein slaktekalv. Budeigja er ein 20 års gut og underbudeigja ein gut som gjeng og les no. Det var vondt når dyri skal døy, sa budeigja, dei som slaktar gjer seg ikkje så stort tå di Og so er det vel: vanen sløvar. Men vakkert er det å sjå so mange fine, velstelte dyr. Sola kommen opp nede hjå Ivar Kleiven pålag og sig langs med Kleivfjelle til ho vert burte oppi Jotunheimen ein stad. Lunde Brev frå Olav Aukrust. Eg sende han eit kort herifrå og sa meg samd med Alf Larsen i det han sa nyst um diktarløn til Aukrust (Fortalde eg at eg for ei tid sidan på spørsmål frå Nini Anker skreiv at um Arne Garborgs diktarløn vart utetla att, fann eg det naturleg at Aukrust fekk ho.) Eg er den einaste som ikkje frys her, for eg veit å klæ meg. Synnøve gjeng til Mo om og på vitjing i gardom i låge tunne tyskor og gummisokkar eller galoschar. Det er jamgodt med ingenting her. Og så ei tunn kåpe utan genser eller golfjakke under. Det er fint å gå med beksaum og so raggar lenger her. Men det er det ein må ha. Eg hev elles det som er endå betre: nokre gamle Finnmarksskor etter Garborg, halvt reinskind og halvt lær, lette og herlege, og so varme. Heile ullstrømper og uld-laddar utanpå dei att Med det frys eg aldri Inne brukar ogso fruvorne her denne fotbunaden heile dagen, men skal dei ut, um so 20 gs kalde, so klær dei seg som på Carl Johan. Eg vilde ikkje tru det fyrr eg såg det. Dr. Thommessens store tale i finansdebatten fyller bladi. Han sa mykje godt, gav eit godt utsyn yvi den økonomiske stoda vår, men noko positivt kom ikkje ut av det. Det gjekk upp i røyk. Nedskjeringsforslage hans fekk berre ei stemme hans eigen. Bondepartiet kom med eit forslag om redusering av statsfunksjonærane som statsministeren gjorde kabinetspursmål på. Det vart forkasta mot B.partiet og Thommessens stemme. Men er resultate soleis negativt, so synte likevel denne finansdebatten eit ålvor som lovar at det no snart må skje noko. Vonleg vert det arbeid tallvisst mot meir nedrustning. Når ein les om alle mord, rov, yvifall, voldtektsbrot og anna svineri kvar dag i bladi, velsignar ein desse stille bygdir, der alle dører stend upne dag og natt. I døri til den store gangen her på

7 garden, der alt reisety, skind o.a. heng finst ikkje nykil, og frå den gangen er opne dører til alle rom i heile huset (I begravelsen på Håkåstad bar marskallane triarma stakar med brennande ljos istadenfor marskalstavar. Ceremonien var her i heimen. Dei lyste ut liket Dette er soleis enno i bruk her.) Lunde 13.1.[sic]29 onsdag Tuften sundag, hev teke 8 dagar av sumarferia si for å hente meg. Men eg vil ikkje gjerne reise. Her er gr. kvar morgo, men soli vermer og kalden gjer meg ingenting her. Eg søv og eg er kvit hosten. Ja, her er eit paradis på jordi for meg som berre hev det godt og ikkje noko av slit. Mondag hadde eg rjomegrautlag her for Tuften og Wentzels og etterpå og eit kaffilag for alle folka på kjøkene. Lisa, stupika var 25 år, men dette var fyrste jeburslage ho hadde havt. Det vart ein gjild kveld. Mykje morosamare og uendeleg mykje hyggelegare enn ballet eg var med på i Paris. Dei unge dansa, Tuften og Jørgen song og spela mandolin og trekkspel og Bjørn dansa Rheinländer og vals for fyrste gong i sitt liv alle var glade og snilde. Underbudeia, han Ingvald, som går for presten, dansa med matmor si, og elles sat han med ein lukkeleg smil og heldt ei av dei små tvillingane i fanget. Til sist somna ho med armane kving halsen hans, og han sat kyrande still til Synnøve kom og la barnet i sengi. Den andre somna hjå far sin. Slikt vakkert samliv mellom tenarar og husbondsfolk må vera ein stor styrke i bondelivet. Dei ét i hop og pratar i hop og alle samlast i kjøkene om kvelden ei stund I dag til Klones Lunde (Fortalde elevane på Klones litt om Island i går. Det var moro å sjå att det store fornæme herskapshuset som ein vakkert utstyrt praktisk ungdomsskule sjølvsagt, men likevel vemodig. Eg sat ved kjempepeisen der Vinje og Jo Gjende eingong sat og tala om Holberg, Volney og Voltaire, og dei andre salane, der dansen gjekk, og festlege, åndfulle menneskje lyfte so mangt eit gledesbikar. I dei tider då ein um vinteren kunde sjå travkjøring med alle hestar, kaneferdir og kjelkesigling på Vågåvatnet.) Bestyraren for landbruksskulen på Klones, er no ein stor staut nordmøring med dei vakraste tenner eg hev sett. Han hev sitt eige moderne hus, heimehuglegt og vent. Men endå vakrare var det sjølveigande huset til lærar Øvstedal, gift med ei dotter til fylkesskulestyrar Stokkeland i Ringebu, Marie S., som eingong var hjå Sæland på Labråten og stelte for han, samstundes med at syster hennar, Gudrun, var hjå meg. Der var stor vakker peis og huset all igjenom meir etter bygdestilen Der er 60 elevar, helfti gjenter som gjeng på husmorskulen. Dei to svære kjøkeni er tipp topp moderne innreid. Svære klebersteinspeisar og ditto omnar alle stader. Der må det gå veldugt på skogen. Etter middag hjå Øvstedal, kveld hjå bestyraren og kaffi med elevane køyrde Tor, Synnøve og eg heim ved halv tolv-tidi. Det var då mildt og godt vorti, berre 17 gr. Men vegen herupp er som på eit glasberg sume stader, verst over kula, ein issvull som bred seg og vert til ei heil

8 bred nedanfyre. Det er uråd å få leida burt alt det vatnet som gjeng utyvi der, segjer dei. Og då det mest ikkje finnst snø, er det fårlegt der. Ein sit med livet i hendene, men bit tennene i hop og tegjer noko ein som vel er vert trena i med åri. (Eg såg på eit par folkevisedansar fyrr eg reiste Bendik og Gudmund og Signe liti. Men som var daue - og berre få i ringen kunne versi, og då vert det keidsamt og meiningslaust. Eg høyrer ogso mest altid berre dei same episke visune, som eg sjølv tok til med for snart 30 år sidan, især Bendik. Men ogso ein hende gong Ormen lange, Åsmund Frægdegjæve og nokre vers av Dvergmøy-kvæde. Det ser ikkje ut til at dei bryr seg um å lære nye. Dei kann jo ikkje eingong desse gamle. Men av gode småøvingar lærer dei vonleg fleire. Lærarane slit helsa av seg, men vilkåri er vonde for dei. Dersom me istadenfor stutte skeid, der dei må kjøyre på kvar kveld og sjølvsagt då snart vert trøytte, hadde læraren buande på staden og kunde ha t.d. ein kveld for veka, vilde det bli noko heilt anna. Ein må hugse at alle dei unge i bygdene arbeider um dagen. Det var ei ung ven syster til Øvstedal der, som reiser og held skeid for fylkeslaga her. Ho både dansa og song fint sjølv, men som sagt - ) Las ut Harald [}s Helten i natt, ei rik og tanketung og stemningsmetta bok. I røyndi djupt pessimistisk med høg vyrdnad for livet og det fine, uverdslege menneskesinn. Ukristeleg men djupt religiøs (Domås Kom hit i gårkveld i klårt ver. Sigurd Einbu møtte på stasjonen og kl ½ 7 sat me i tårne hans og såg på Månen, Jupiter og Venus, som var i gull glans. Men det er ingen stor kikkert Einbu hev; han hev fenge den av Nansen-fondet, er komen frå Paris og skal høve for arbeidet hans med å fylgje vandre-stjernorne. Månen var halv, som ei kvit, forunderleg fint siselera sylvskål. Eit herlegt syn. Dei andre klotane var ogso strålande, endå kalden hindra noko glasi dogga. Me hev sett i større kikarar fyrr, men likevel var det ein forvitneleg kveld. Ikkje minst morosamt var det å råka den fine, eldhuga bonde-vitskapsmannen i heimen hans. Brennøygarden som han hev fenge med kona si, ligg ein halv time frå stasjonen, på ei slette ikkje på ein haug som ein skulle tru nær elvi. Der var stor og vid horizont og det vesle tårne hans må vera eit godt lite observatorium. Deruppe sit han skindklædd dei kalde vinternetene og stirer på himlens herlegdomar. At han er betre kjend på andre klotar enn på si eigi, synte han i gårkveld, då han førde oss inn på villveg den vesle stubben frå stasjonen til sin eigen heim. Me måtte smile av den snilde vegvisaren. Det største han hadde upplevd var solformyrkingi i Ringebu sist. Han var der nede og tala kvelden fyrr, og sluta med å segja: Lat oss no gå heim kvar og ein av oss og ynskje, so sterkt me kan, at det må bli klårvêr i morgo. Dagen etter var det fyrst grått, men like før den store stundi skein soli i all sin velde og glans. Og i Ringebu fekk dei sjå det store synet som dei so mange stader vart snytt for. Dei vart mest litt overtroiske mange då, sa han.) Det er kaldt, fint ver 20 gr i dag og, men sola vermer. - Einbu har ei drivande og sers intelligent fruve som driv garden. Han krev berre eit, og det er arbeidsfred, sa ho. I 16 år var han lærar i Vågå, men slutta med skule 20 år sidan og hev no løn av staten som astronom. Han gjer ogso metereologiske observasjonar, undersøker ei mengd med stein som folk sender inn og trur er meteorsteinar, og anna. Nokon meteorstein hev han enno ikkje funne mellom alle dei innsende som låg ordna på lofte hans

9 Ei hyggeleg pratestund ved kaffebordet etter me kom ned frå tårne gav eit godt glimt inn i den stillfarande stjernekikaren. Han er visseleg ikkje lite av ein filosof som ein og ser av bøkene hans. Ivar Mortensson hev vore hjå han. Men han er berre astrolog og mystikar og dei hadde disputera til langt på natt og teke til att ved frukostbordet) Hotelle her er stilt og svært godt. Få gjester no, men til påske er meldt 180. Pensjonspris frå 9 kr. No ber det då søretter att. Det var ikkje med glede eg reiste frå Vågå. Tuften hadde ein god tur til Lom og lika seg overlag i tårne til Einbu. Han burde òg vore astronom.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet:

Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: SETNINGSLEDD 1 Analyser setningane under. Det betyr at du skal finne subjekt og verbal. Sjå eksempelet: Leo som budde på Cuba før, snakkar godt norsk. Subjekt: Leo som budde på Cuba før Verbal: snakkar

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer

SUNDAG Morgonbøn (Laudes)

SUNDAG Morgonbøn (Laudes) SUNDAG Morgonbøn (Laudes) Inngang L Herre, lat opp mine lepper! A Så min munn kan lovprisa deg. A no og alltid og i alle Song Sal 93 I Herren råder, * han har kledd seg i høgd. II Herren har kledd seg

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne?

TURKESTOVA. 5. Dersom fleire hadde turkestove saman, var det då faste reglar for bruken, eller retta dei seg etter kvarandre som best dei kunne? Norsk etnologisk gransking Desember 1956 Emne 61 TURKESTOVA 1. Var det vanleg i Dykkar bygd å ha eit hus som dei kalla turkestova, tørrstugu, tørrstua, tørrstoga, trøstogo, tørrstugu, trystugu, trysty,

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv...

1. Fritid og bibliotek... 1. 2. Hos legen... 7. 3. Høgtider... 12. 4. Mattradisjonar... 18. 5. Sunnheit og kosthald... 25. 6. Arbeidsliv... Innhald 1. Fritid og bibliotek... 1 2. Hos legen... 7 3. Høgtider... 12 4. Mattradisjonar... 18 5. Sunnheit og kosthald... 25 6. Arbeidsliv... 30 7. Jobb i sikte... 35 8. Skule og utdanning... 40 9. Familie

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda Oslo Om denne boka Ei ung jente blir funnen knivdrepen i heimen sin. Mordet blir aldri oppklart. Leilegheita som var åstaden for mordet, står tom i 20 år. Når Elisabeth

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

G A M A L E N G K U L T U R

G A M A L E N G K U L T U R Norsk etnologisk gransking Emne nr. 12 Oktober 1948 G A M A L E N G K U L T U R Den gjennomgripande utviklinga i jordbruket dei siste mannsaldrane har ført med seg store omskifte når det gjeld engkulturen.

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Alfabetisk ordliste 55 Kort grammatikk 60

Alfabetisk ordliste 55 Kort grammatikk 60 Personalia 1 Familie 5 Samtalar 8 På skulen 11 Kva er klokka? 13 Daglege rutinar 16 Måltid 18 Butikk og klede 20 I nærmiljøet 25 Bustad og møblar 28 Transport og reiser 32 Vêr og årstider 38 Kropp og helse

Detaljer

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde Det norske språk- og litteraturselskap 2010. Olav Duun: Menneske og maktene. Utgave ved Bjørg Dale Spørck. ISBN: 978-82-93134-46-6 (digital, bokselskap.no), 978-82- 93134-47-3 (epub), 978-82-93134-48-0

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Trymskvida. Hamarsheimt

Trymskvida. Hamarsheimt Trymskvida Hamarsheimt 1 Vreid var Vingtor då han vakna og hamaren sin han munde sakne. Skjegg han riste, hedna han skok; tok son åt Jord om seg å trivle. 2 Og han dei ordi "Høyr du Loke her kva eg seier,

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Kjære foreldre, føresette, søsken og vener! I 8 månader har de fått rapport etter rapport frå Nordfjordeleven dykkar. Om flotte fjelltoppar. Store bølgjer. Hav

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

3 Set inn adjektiv eller adverb. Carmen er ei fin dame. Ho har alltid på seg fine klede og eit fint sjal. Ho syng fint også.

3 Set inn adjektiv eller adverb. Carmen er ei fin dame. Ho har alltid på seg fine klede og eit fint sjal. Ho syng fint også. ADVERB 1 Set inn adverb med motsett tyding. Luisa skriv pent. Leo skriv stygt. Maten luktar godt. Søpla luktar dårleg/vondt. Han spurde høfleg. Ho svarte uhøfleg. Leo gjekk seint. Luisa gjekk fort. Jentene

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Rom ved havet, rom i byen

Rom ved havet, rom i byen Frode Grytten Rom ved havet, rom i byen Noveller Oslo 2012 Det Norske Samlaget 2007 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8441-9 4. utgåva Om denne boka

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Kom ikkje inn i mitt hus

Kom ikkje inn i mitt hus Arnfinn Kolerud Kom ikkje inn i mitt hus Roman 2012 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8157-9 Om denne boka Berre ein siste, liten

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE SPØRJEGRANSKING Om leselyst og lesevanar blant unge SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE Irene, Terese, Sigurd, Lars i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 INNHALD Innleiing... 3 Diagram og Kommentarar...

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Del 1 Ordklasser. ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying...

Del 1 Ordklasser. ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying... ADVERB... 2 Måtesadverb... 3 Tidsadverb... 4 Stadadverb... 5 Gradsadverb... 7 Setningsadverb... 8 Gradbøying... 10 1 ADVERB a fortel korleis, når og kvar noko skjer. Dei kan stå til eit verb og fortelje

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus.

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus. ORDNING FOR Gravferd frå kyrkje eller krematorium 1 Klokkeringing Medan det vert ringt saman, tek liturgen plass i koret. 2 Preludium Som preludium kan det framførast høveleg instrumentalmusikk, korsong

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Jon Fosse. Trilogien. Andvake Olavs draumar Kveldsvævd. bokklubben

Jon Fosse. Trilogien. Andvake Olavs draumar Kveldsvævd. bokklubben Jon Fosse Trilogien Andvake Olavs draumar Kveldsvævd bokklubben Det Norske Samlaget 2014 Trilogien inneholder titlene Andvake (2007), Olavs draumar (2012) og Kveldsvævd (2014) De norske Bokklubbene AS,

Detaljer

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom

Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Pasienthotellet Fss Plassering: 7. etg Kapasitet: 21 sengar fordelt på 7 dobbeltrom/7 enkeltrom Formål med pasienthotelllet: Hovudoppgåva er å vere eit tilbod for at pasientane skal behandlast på beste

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar...

HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar... HEILSETNINGAR... 2 Ordstilling... 2 Oppsummering av ordstilling... 10 Spørjesetningar... 11 Imperativsetningar... 15 Det-setningar... 16 1 HEILSETNINGAR Ordstilling I ei norsk setning kjem orda i ei bestemt

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot.

Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot. Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot. 3 Eld han tarv som inn er komen og om kne kulsar. Til mat og

Detaljer

Mors friluftsliv - nyttig og naturleg

Mors friluftsliv - nyttig og naturleg 5. JANUAR 2016 Mors friluftsliv - nyttig og naturleg Friluftslivsseminar Sogndal 5. januar 2016 Inger Marie Vingdal, HIOA Livslangt liv i natur Kvinne født 1927 Gardbrukar og budeie til1994 Enke, pensjonist

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen

Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen Geitekillingen som kunne telje til ti av Alf Prøysen Det var ein gong ein liten geitekilling som hadde lært å telje til ti. Da han kom til ein vasspytt, stod han lenge og såg på spegelbiletet sitt i vatnet,

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer