Energiutgreiing Kvam herad

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Energiutgreiing Kvam herad"

Transkript

1 Energiutgreiing Kvam herad April 2004

2 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 8 c. Gass 8 d. Biobrensel 8 e. Varmepumper 8 f. Andre energikjelder 8 2. Statistikk 9 a. Brukargrupper 9 b. Energiberarar 9 3. Omfang av vassboren varme Lokal elektrisitetsproduksjon Fjernvarme 12 UTVIKLING I ENERGIETTERSPURNAD Kommunale planar 13 a. Bustadbygging 13 b. Ny næringsverksemd 13 c. Miljømål Framskriving av energibruken 14 a. Folketalsendring 14 b. Næringsstruktur 15 c. Framskriving av ulike energiberarar 16 d. Energibruk Miljøkonsekvensar 17 VURDERING AV AKTUELLE ENERGILØYSINGAR Elektrisitet Energifleksible løysingar Fjernvarme Energiøkonomiserande tiltak 19 a. Eksisterande byggmasse 19 b. Nybygg og rehabilitering 19 c. Industri 19 d. Samla potensiale Andre løysingar 20 a. Energistyringssystem 20 b. Potensiale 20 KOSTNADSELEMENT VED ULIKE ENERGIBERARAR 21 OPPSUMMERANDE TABELLAR 25 Side 2 av 37

3 1. Kraftkrevjande industri Private hushald Offentleg og privat tenesteyting Annan industri Andre forbrukarar Samla energiforbruk pr. innbyggjar 26 VEDLEGG A. Tabell/diagramoversyn 27 B. Referansar 28 C. Berekning av energikostnader 29 D. Årskostnader bustadoppvarming 30 E. Energidata/definisjonar 32 F. Prognosering av energi-etterspurnad 33 G. Kart Side 3 av 37

4 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing for kvar kommune i konsesjonsområdet. Intensjonen med forskrifta er at lokale energiutgreiingar skal auke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativ på dette området. På denne måten skal lokale energiutgreiingar medverke til ei samfunnsmessig rasjonell utvikling av energisystemet. Som områdekonsesjonær har Kvam Kraftverk AS engasjert Vestnorsk Enøk AS til å delta i utarbeiding av energiutgreiing for Kvam herad i Hordaland. På grunnlag av statistikk og analysar frå SSB, oppgåver frå områdekonsesjonæren og drøftingar med Kvam herad, er data om energiforbruket i heradet pr. energiberar og brukargruppe kalkulert for perioden Forbruket er korrigert for variasjonar i middeltemperatur i fyringssesongen. Trenden for samla energiforbruk i perioden viser ei reduksjon på 9% frå 1992 til Dette skuldast ei reduksjon i produksjonen på Bjølvefossen. For Kvam herad er det ikkje valt ut noko særskilt utbyggingsområde for vurdering. Det finst ingen konkrete planer som vil påverke energibruken ved den langt største energibrukaren Elkem Bjølvefossen i den nærmaste framtid, men Bjølvefossen har kraftkontraktar som blir terminert og og rammevilkåra for vidare drift vil påverka produksjonen. Utviklinga i energiforbruket er vurdert for dei neste 10 åra, dvs. fram til Reduksjonen i samla energiforbruk er berekna til å vere 0,8% i perioden, dvs. nær uendra energiforbruk. Potensialet for alternative energiløysingar synest å vere følgjande: energifleksible løysingar o fjernvarme o ikkje tradisjon for å gjere bruk av Plan- og bygningslova (PBL) i Kvam herad for å fremje slike løysingar ikkje aktuelt på det noverande tidspunkt energiøkonomiserande tiltak o o energistyringssystem o samla potensiale for bygningsmassen kring 10,5 GWh/år berekna potensiale for Bjølvefossen 9,1 GWh/år samla potensiale kring 0,4 GWh/år Det er ikkje gjort nokon samla vurdering av økonomien for ulike løysingar. Den einskilde investor sine vurderingar vil avhenge av så mange ulike forhold. Difor er det i utgreiinga tatt med ei drøfting av kva for kostnadselement som til vanleg vil vere relevante. Det er også utarbeidd ein enkel reknemodell til bruk for vurdering av oppvarmingsløysing i bustadhus. Side 4 av 37

5 Følgjande tabell og diagram syner hovudtal for Kvam herad (ver særskilt merksam på verdiskalaen i diagrammet): Energibruk pr. hushald (kwh/år) Elektrisitet Olje/parafin Gass Biobrensel Anna Sum Folketal Samla energiforbruk (GWh/år) 1 024, ,6 933,1 916,4 925,9 Energiforbruk pr. innbyggjar (kwh/år) Energibruk 2002 GWh 600,0 580,0 560,0 540,0 520,0 500,0 480,0 460,0 440,0 Anna hushald Biobrensel hushald Gass hushald Olje/parafin hushald Elektrisitet hushald Andre forbrukarar 2002 Side 5 av 37

6 BAKGRUNN I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing for kvar kommune i konsesjonsområdet. Energiutgreiinga skal beskrive noverande energisystem og energisamansettinga i kommunen med statistikk for produksjon, overføring og stasjonær bruk av energi. Energiutgreiinga skal vidare innehalde ei vurdering av forventa energietterspurnad i kommunen, fordelt på ulike energiberarar og brukargrupper. Endeleg skal energiutgreiinga beskrive dei mest aktuelle energiløysingane for område i kommunen med forventa vesentleg endring i etterspurnaden etter energi. Inkludert i dette skal områdekonsesjonæren ta omsyn til grunnlaget for bruk av fjernvarme, energifleksible løysingar, varmeattvinning, innanlandsk bruk av gass, tiltak for energiøkonomisering ved nybygg og rehabiliteringar, verknaden av å ta i bruk energistyringssystem på forbrukssida m.v. Intensjonen med forskrifta er at lokale energiutgreiingar skal auke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativ på dette området. På denne måten skal lokale energiutgreiingar medverke til ei samfunnsmessig rasjonell utvikling av energisystemet. Som områdekonsesjonær har Kvam Kraftverk AS engasjert Vestnorsk Enøk AS til å delta i utarbeiding av energiutgreiing for Kvam herad i Hordaland. Side 6 av 37

7 NOVERANDE ENERGISYSTEM 1. SYSTEMUTGREIING A. KRAFTFORSYNINGA Kvam Kraftverk AS sitt forsyningsområde er Kvam herad, med unntak av: Det indre området, som er Ålvik, der Bjølvefossen ASA er områdekonsesjonær. Det ytre området, som er Mundheim, der Kvinnherad Energi AS er områdekonsesjonær. Nettverksemda er regulert av Norges vassdrags- og energidirektorat gjennom energilov og forskrifter. Dette inneber at økonomiske rammer og krav er fastlagt. Det totale forbruket i Kvam Kraftverk sitt forsyningsområde var i 2002 på 137,802 GWh. Maksimal nettlast i 2002 var 29,4 MW, og vart nådd 1.mars. Innmating til Kvam Kraftverk sitt forsyningsområde er på BKK Nett AS si 132 kv linje frå Samnanger til: Norheimsund trafostasjon der det vert transformert ned til 22 kv via ein 25 MVA transformator (sett i drift i 1986). Stuve trafostasjon i Øystese der det vert transformert ned til 22 kv via ein 25 MVA transformator (sett i drift i 2003). I begge transformatorstasjonane er det BKK Nett AS som eig 132 kv anlegga og hovudtransformatorane. Frå 2004 vert det reserve innmating på 132 kv linje frå Statkraft sin nye kraftstasjon i Ålvik. Kvam Kraftverk har også 22 kv utveksling med Kvinnherad Energi på Nes ved Mundheim og med BKK Nett i Eikedalen. Begge plasser er svært avgrensa i uttak, og vert berre nytta i korte periodar ved feil/arbeid på 22 kv nettet. Kvam Kraftverk har 2 kraftstasjonar som er tilknyta fordelingsnettet: 1. Kaldestad kraftstasjon med påstempla generatoryting på 7900 kva. 2. Skulafossen kraftstasjon med påstempla generatoryting G1 på 1250 kva og G2 på 3800 kva. Samla årsproduksjon for 2002 var 40,2 GWh. Kraftstasjonane kan normalt ikkje gå på separat nett. Fordelingsnettet i Kvam Kraftverk sitt forsyningsområde er bygd opp med 22 kv. Sentrale område som Norheimsund og Øystese m.m. er i hovudsak kabelnett. Det er satsa på fleire innmatingsmoglegheiter i nettet, for å redusera kostnader med avbrot. Dei indre og ytre områda er i hovudsak luftnett. Nettet innan forsyningsområdet har tilfredsstillande kapasitet, dette gjeld trafokapasitet frå 132 kv til 22 kv og nettet i sentrale strøk. Ved ein vesentleg auke av kraftbehovet i dei indre eller ytre områda, kan det verta behov med oppgradering av linjenettet. Side 7 av 37

8 Feil og avbrotsstatistikken (FAS) for Kvam herad 2001 syner følgjande førebelse tal for leveringsavbrot med varigheit over 3 minutt, samanlika med landet elles 12 : Antal avbrot Tid (min) ILE (kwh) Planl. Utfall Sum Planl. Utfall Sum Planl. Utfall Sum Del levert energi 7,5 kv 11 kv 22 kv kv Sum ,002 % pr. avbrot ditto landet B. OLJE/PARAFIN Forbruket av petroleumsprodukt vert i stor grad dekt av lokale forhandlarar, som driv utkøyring med tankbil til kundane på bestilling. Dei lokale forhandlarane hentar sine forsyningar ved depot i Bergensområdet. Kvam herad nyttar olje i fire kommunale bygg; Ålvik skule, Øystese skule, Norheimsund ungdomsskule og Norheimsund idrettshall. Elkem Bjølvefossen nyttar om lag liter olje per år i produksjonen. C. GASS Gass vert ikkje brukt i nemneverdig grad i Kvam herad. D. BIOBRENSEL Ved er den viktigaste form for biobrensel som er i bruk i Kvam herad. Veden vert i stor grad henta av forbrukaren sjølv i eigen skog eller kjøpt hos privatpersonar. Det er ingen engrosomsetning av ved i Kvam herad. ASVO (verna bedrift) driv sal av små kvanta ved. Torpe møbel og Kleppe møbel brukar biobrensel til oppvarming. Råvare er stort sett avfall frå eigen produksjon. Elkem Bjølvefossen nyttar om lag tonn avfallstrevirke per år. E. VARMEPUMPER Lokale varmepumpeinstallasjonar eksisterer i fleire bedrifter i Kvam herad. Dette gjeld spesielt store gartneri som heradet har fleire av. I Øystese er det lagt til rette slik at fleire eksisterande bygg kan koplast på dersom ein byggjer ein varmesentral med varmepumpe. Øysteseheimen (2600 m 2, berekna energibehov kwh) vil bli ferdigstilt desember 2004, og heradet har valt å byggje Øysteseheimen med varmepumpe. Ein har moglegheit til å kople Øystese barneskule (3600 m 2, energibehov kwh) på den same varmesløyfa seinare. Mikkjelsflaten, som består av 31 omsorgsbustader (2.300 m 2, energibehov kwh) er og bygd med varmepumpe. Elles synest komfort-varmepumper å verte installerte i private hus i tilsvarande omfang som elles i regionen. 1 Avbrot kan vere planlagde eller tilfeldige, dvs. linjefeil, uhell, naturpåførte feil o.l. 2 ILE = Ikkje Levert Energi, dvs. kor mykje energi som ikkje vert levert til kundane på grunn av avbrot Side 8 av 37

9 F. ANDRE ENERGIKJELDER Avfallet vert ut 2004 levert til eige deponi i Tolodalen (deponiet i Tolodalen vil verta fullt mot slutten av Avfallsplan-perioden ), og heradet vil etter dette sende avfallet til BIR i Rådalen. 2. STATISTIKK I 2002 vert om lag 4560 tonn avfall levert til deponiet i Tolomarka. Av dette var 1604 tonn sorterte fraksjonar og i underkant av 2960 tonn avfall til deponi. Attvinning av energi frå avfall skjer ikkje i Kvam herad, og dette vil heller ikkje vere aktuelt seinare, då avfallet skal transporteras ut av heradet. Det er et visst forbruk av kol og koks i kommunen. Elkem Bjølvefossen nyttar om lag tonn kol og tonn koks kvart år. Denne energiutgreiinga konsentrerer seg om stasjonært energibruk, i samsvar med retningslinjene i forskrifta. Det vil seie alt forbruk av energi i bygningar, anlegg og industri. Energiforbruk til transport fell utanom. Statistikken skal gje eit bilde av situasjonen fram til no og danne eit grunnlag for vurdering av utviklinga framover. Statistikken må difor dekke ei viss periodelengd. Men blir perioden for lang, vil statistikken lett bli omfattande og uoversiktleg. Denne utgreiinga legg til grunn ein periode som strekk seg 10 år bakover i tid. A. BRUKARGRUPPER Norsk energistatistikk opererer med fleire måtar å dele inn energiforbrukarane på. Energiutredningen 2000 opererer med følgjande grupper: kraftkrevjande industri (KKI) private hushald privat og offentleg tenesteyting annan industri andre forbrukarar Ikkje alle desse gruppene vil vere like relevante for ein einskild kommune. Det vil likevel vere nyttig å operere med tilsvarande inndeling, fordi ein då lettare kan aggregere informasjon frå dei einskilde kommuneutgreiingane og samanlikne med nasjonale statistikkar og prognosar. B. ENERGIBERARAR Elektrisitet er den dominerande energiberar i det norske energisystemet. Men også petroleumsprodukt utgjer ein stor del. I nokre geografiske område vert det brukt relativt mykje t.d. ved, koks, fjernvarme, spillvarme o.a., sjølv om desse energiberarane ikkje viser like godt att på den nasjonale statistikken. Energiutredningen 2000 sorterte på elektrisitet, petroleumsprodukt (fyringsoljer), fast brensel (kull, koks, treavfall, ved og anna avfall) og fjernvarme (gass og fjernvarme). For hushald vert det ofte operert med elektrisitet, olje/parafin, LPG, ved og fjernvarme som energiberarar (oppvarmingskjelde). I og med at hushaldssektoren er så vidt dominerande (utanom KKI), vel vi å sortere energiberarane på tilsvarande måte, men med følgjande oppdeling: elektrisitet olje/parafin gass (propan, naturgass) biobrensel (ved, flis, pellets) anna (fjernvarme, avfallsenergi, restvarme frå industri m.v.) Side 9 av 37

10 For Kvam herad har vi då følgjande statistikk over energiforbruk pr. energiberar og brukargruppe for tida : ELEKTRISITET Oppgåver frå Kvam Kraftverk AS og Bjølvefossen viser følgjande (temperaturkorrigert 1 ): Tal i GWh/år Kraftkrevjande industri 503,0 524,0 345,0 Private hushaldningar 60,8 66,3 70,2 Offentleg og privat tenesteyting 45,5 49,2 51,8 Annan industri 8,1 11,3 11,9 Andre forbrukarar 10,0 10,5 9,8 Samla forbruk 627,5 661,2 488,7 OLJE/PARAFIN På grunnlag av oppgåver frå Statistisk Sentralbyrå (SSB) er følgjande berekna (temp.korrigert): Tal omrekna til GWh/år Kraftkrevjande industri 4,7 4,9 4,9 Private hushaldningar 3,9 4,2 4,4 Offentleg og privat tenesteyting 26,1 25,6 18,0 Annan industri 6,0 5,9 4,1 Andre forbrukarar 4,9 4,8 3,4 Samla forbruk 45,6 45,4 34,9 GASS På grunnlag av oppgåver frå SSB er følgjande berekna (temperaturkorrigert): Tal omrekna til GWh/år Kraftkrevjande industri 0,0 0,0 0,0 Private hushaldningar 0,0 0,0 0,0 Offentleg og privat tenesteyting 1,7 1,3 0,5 Annan industri 0,4 0,3 0,1 Andre forbrukarar 0,3 0,3 0,1 Samla forbruk 2,4 1,9 0,7 1 Temperaturkorreksjonen er gjort ved å samanlikne graddagstalet for fyringssesongen det aktuelle år med graddagstallet for eit normalår. Temperaturkorreksjonen er gjort på same måte for alle energiberarar og alle brukargrupper, dvs. det er ikkje lagt inn nokon vurdering av i kva grad temperaturendringar påverkar energibruken ulikt mellom brukargrupper og m.o.t. energiberarar. Side 10 av 37

11 BIOBRENSEL På grunnlag av statistikk frå SSB er følgjande berekna (temperaturkorrigert): Tal omrekna til GWh/år Kraftkrevjande industri 0,0 0,0 0,0 Private hushaldningar 12,7 13,4 13,8 Offentleg og privat tenesteyting 0,4 5,1 5,4 Annan industri 0,1 1,2 33,0 Andre forbrukarar 0,1 1,0 1,0 Samla forbruk 13,4 20,6 53,2 ANNA På grunnlag av statistikk frå SSB er følgjande berekna: Tal omrekna til GWh/år Kraftkrevjande industri 335,3 347,8 353,3 Private hushaldningar 0,0 0,0 0,0 Offentleg og privat tenesteyting 0,6 3,3 1,6 Annan industri 0,1 0,8 0,4 Andre forbrukarar 0,1 0,6 0,3 Samla forbruk 336,1 352,5 355,6 3. OMFANG AV VASSBOREN VARME Alternativ til elektrisitet for byggoppvarming og tappevassoppvarming føreset vassbore (eller luftbore) system. Med vassbore system kan ein i tillegg til elektrisitet utnytte mange ulike energiberarar til oppvarming. De totale delen fullførte einebustader med innlagt vassbore oppvarmingssystem har siste året vore kring 35 % på landsbasis. Kommunen kan leggje til rettes for lokal utvikling av fjernvarmesystem ved å gjere aktiv bruk av Plan- og Bygningslov (PBL). Innregulering av varmesentral i samband med nye bustadeller næringsområde gir kommunen rett til å krevje tilknytingsplikt. Kvam herad har til no ingen tradisjon for å utnytte PBL på denne måten. Kommunen har heller ikkje etablert enøkfond eller andre aktive verkemiddel som kan vere med til å fremje ei utvikling for energifleksible løysingar. 4. LOKAL ELEKTRISITETSPRODUKSJON I følgje NVE er det registrert to småkraftverk (installasjon mindre enn 10 MW) i Kvam herad. Disse er: Kaldestad, installert effekt 6,3 MW Skulafossen, installert effekt 4,5 MW Nye Bjølvo kraftverk vert satt i drift i februar Det nye kraftverket erstattar Bjølvo kraftverk, som har vore i drift sidan Utbygginga gir om lag 65 GWh ny kraft. Kraftverket Side 11 av 37

12 5. FJERNVARME har to aggregat, eitt på 90 MW og eitt på 9,2 MW. Det minste aggregatet skuldast at kraftverket er kjølevasskjelde til smelteverket. Det gir og tilskot til drikkevassforsyninga til Ålvik. Det var difor lønnsamt å installere det minste aggregatet når det store står framfor å tappe vatnet forbi. Fjernvarme er mest aktuelt dersom det i eit visst omfang eksisterer bygg med vassbore (eller luftbore) oppvarmingssystem. Fjernvarme kan også vere aktuelt dersom det er planlagt bustadeller næringsbygg med eit visst oppvarmingspotensiale der ein varmesentral vert innregulert. I Kvam herad ligg det i dag ikkje til rette for etablering av fjernvarmenett i samband med eksisterande byggmasse. Side 12 av 37

13 UTVIKLING I ENERGIETTERSPURNAD 1. KOMMUNALE PLANAR Heradet har presentert arealdelen frå gjeldande kommuneplan med underlag, samt gjeldande statistikk for folketalsutviklinga i skulekrinsane. Dette gir eit oversyn over status og utvikling når det gjeld folketalsutvikling, bustadbygging, næringsutvikling og samfunnsutvikling generelt. A. BUSTADBYGGING Kvam herad har som målsetjing å få innbyggjarar i kommunen innan Dette krev ei bustadbygging på om lag 80 bustader kvart år. Ein har følgjande strategiar for tomte- og bustadtilrettelegging: Tilrettelegga for tett bustadbygging i attraktive regulerte felt på strekkja mellom Laupsa og Tørvikbygd og i sentrale område i Ålvik, Strandebarm og Omastrand. Tilrettelegga for spreidd bustadbygging i dei grendene som ikkje vert omfatta av regulerte bustadfelt. Stimulera til og leggja til rette for rimelege bustadformer for fyrstegangsetablering, unge og einslege. Stimulera til at småbruk kjem i drift og får fast busetnad. Tilrettelegga areal i utvalde grender med alternative buformar, med vekt på lokal byggeskikk, tilpassa kulturlandskapet. Tilrettelegga for gjennomgangsbustader. I Kvam herad er det relativt mange fritidseigedommar i høve til det faste innbyggjartalet. Dette gjer at kommunen har andre moglegheiter og utfordringar enn ein del andre kommunar i Hordaland. Det er eit klart skilje mellom hytter på Kvamskogen og hytter etablert i fjellet eller langs med sjøen. Den infrastrukturen som finst på Kvamskogen gir andre moglegheiter til høgare standard på hyttene enn i resten av kommunen, og dette vil igjen føre til auka energibruk. Dette gjer at Kvamskogen er meir tilrettelagt for heilårsbusetnad Det skapar også nye moglegheiter og utfordringar for kommunen. Ei slik utvikling kan og gje vekst innan næringslivet på Kvamskogen og gje auka omsetnad og vekst for butikk og næringsliv andre stader i kommunen. Hyttebygging skal vera eit viktig satsingsområde i komande kommuneplanperiode, og det skal stimulerast til hyttebygging i store delar av heradet. B. NY NÆRINGSVERKSEMD Kvam herad har som mål at det skal skapast 60 nye arbeidsplassar kvart år i den komande kommuneplanperioden Strategiar for å få til dette er: Leggja til rette for eit lokalt næringsforum som kan utvikla eksisterande verksemder og vera med å skapa nye. Tilrettelegga industri- og næringsareal, spesielt for eksisterande verksemder, og utnytta betre dei næringsområda som er tilrettelagde. I tillegg tilrettelegga nye og attraktive areal til industri- og næringsutvikling, spesielt i sentrale næringsområde i Øystese og Norheimsund. Tilrettelegga og stimulera til vidareutvikling av Fjellstrand. Kvam herad skal vera ein aktiv og god medspelar for næringslivet med tanke på å skapa nye arbeidsplassar. Ein skal fortsette arbeidet med fokus på nyskaping og tilrettelegging av nye arbeidsplassar. Tilrettelegga sjøareal for vidareutvikling av havbruksnæringa i Kvam. Side 13 av 37

14 Tilrettelegga areal/bygningar og infrastruktur for eigen næringshage sentralt i Kvam i samarbeid med SIVA/Hordaland fylkeskommune. Arbeide for å skaffe arbeidsplassar for folk med høgare utdanning. Det er varierande tilgang på ledig areal for industri og næring i kommunen. Tilgjengelig næringsareal er smått og av dårleg kvalitet, og kostnadene med å få arealet utbyggingsklart er store. Det vert forsøkt å skape ny næringsverksemd i Ålvik, etter at Kvam herad og Elkem har gitt to millionar kroner kvar til dette. C. MILJØMÅL Det er eit mål for planlegging og forvaltning av areala i kommunen å arbeida for ei økologisk, sosial og økonomisk berekraftig utvikling. I Kommuneplan for Kvam herad har ein med følgjande punkter: Øystesevassdraget skal ikkje byggjast ut i neste planperiode. I samband med bygging av offentlege bygningar skal det leggast til rette for vassbore varme. 2. FRAMSKRIVING AV ENERGIBRUKEN Energiforbruket blir påverka av mange faktorar, så som klima, demografiske forhold, teknologisk utvikling, energiprisar, næringsstruktur og bustadstruktur. I tillegg betyr det mykje korleis folk sine forbruksvanar og preferansar utviklar seg. Også lover og forskrifter vil ha effekt, t.d. gjennom krav til isolasjon og byggstandard. A. FOLKETALSENDRING Kvam herad har i stor grad opplevd ei nettoutflytting frå midten av 1960-talet. Det er i stor grad aldersgruppa år som flyttar frå kommunen. Sidan 1992 har Kvam i snitt hatt ein årleg reduksjon i folketalet på 0,1%. Målsetjinga i kommuneplanen om innbyggjarar i 2014, krev at folketalet gjennomsnittleg må auka med 160 personar årleg frå Ein legg i kommuneplanen opp strategiar for å oppnå dette, der ein fokuserar spesielt på følgjande: Strategiar for tilbakeflytting Strategiar for nyinnflytting, trivsel og integrering Strategiar for å rette opp kvinneunderskotet Strategiar for tomte- og bustadtilrettelegging Strategiar for senterstrukturen i kommunen Strategi for eit trygt lokalsamfunn Strategi for å redusera Kvam si sårbarheit Eigen tiltaksplan for Ålvik og Strandebarm Kvam herad vil framstå som ein kommune med gode oppvekstvilkår og bustadmiljø, slik at ein får nettoinnflytting og vekst i folketalet. Dersom prognosane om ei reduksjon i folketalet slår til, vil det ha størst konsekvensar for utkantane i kommunen. Ei konsekvensanalyse for Ålvik/Kvam utført av Hordaland fylkeskommune i 2001 konkluderar med at nedbemanninga ved Bjølvefossen vil kunne føre til eit befolkningstap i Kvam på om lag 50 personar i eit 5-års perspektiv. Det vil og kunne føre til eit visst tap av arbeidsplassar andre stader i kommunen, hovudsakelig i tenesteytande næringar. Sysselsettingsreduksjonane vil kunne gjere slik at den tendensen til netto innflytting ein har sett i kommunen dei siste åra vert snudd til netto utflytting. Konsekvensane vil vere mest merkbare for Ålvik. Side 14 av 37

15 Folketalsutviklinga går fram av følgjande tabell basert på tal frå SSB: Folketal Årleg vekst (middel) -0,1 % -0,1 % -0,1 % -0,1 % Hushald Del einebustader 83 % 83 % 83 % 83 % 83 % Personar pr hushald 2,72 2,62 2,52 2,45 2,37 Bustadstrukturen i Kvam er i dag lite urban. Den totale delen einebustader og vertikaldelte bustadhus (kjede, rekke o.l.) er relativt høg. Dette tilseier relativt høgt energiforbruk pr. husstand. På bakgrunn av kommuneplanen er det liten grunn til å rekne med nokon vesentleg endring i bustadstrukturen i åra framover. Gjennomsnittleg husstandsstorleik ligg noko over landsgjennomsnittet. Dette tilseier også eit energiforbruk pr. husstand noko over landsgjennomsnittet. Vi legg til grunn ei framskriving av noverande utvikling i energibruk pr. husstand - så lenge vi ikkje reknar nokon effekt av særskilte tiltak for reduksjon av energibruken. B. NÆRINGSSTRUKTUR Næringsstrukturen i Kvam er variert, med Fjellstrand (produksjon av katamaranar) og Bjølvefossen ASA (produksjon av ferrosilisium) som dei private verksemdene med flest årsverk. Den største arbeidsplassen i kommunen er Kvam herad med om lag 600 årsverk. Bjølvefossen Meir enn ein tredjedel av industriarbeidsplassane i Kvam i 1999 var på Bjølvefossen. I 2001 valte Elkem å kutte ut det eine av Bjølvefossens to hovudprodukt. Produksjonen av standard Ferrosilisium var lite lønnsam, mens spesialproduktet Ferrosilisium-magnesium gav store overskot. I samband med dette kutte ein kraftig ned på talet på arbeidsplassar. Bjølvefossen vert stadig utfordra i høve til inntening og effektivisering, og utsikten for dei komande åra er ei gradvis nedtrapping av talet på tilsette. Dette er med å skapa store utfordringar for heile kommunen. Bedrifta har p.t. 153 årsverk fordelt på 168 personar. Ei verksemd som Bjølvefossen hentar berre ein liten del av underleveransane til produksjonen frå lokalt næringsliv, noko som avgrensar ringverknadene ved ein reduksjon i produksjonen. Dei største lokale underleveransane til denne typen verksemd er tradisjonelt sett innanfor nokre typar privat tenesteyting, særleg transport. Fjellstrand Fjellstrand verft på Omastrand har om lag 200 tilsette, og verftet har klart å snu den negative utviklinga som var for nokre år sidan. Ordretilgangen framover er stabil. Fjellstrand har i fleire år hatt problem med å skaffa seg nok kvalifisert arbeidskraft. Struktur Eigarstrukturen i næringslivet er i stor grad basert på lokale eigarar. Ein slik struktur fører til stabile arbeidsplassar med lite press om utflytting. Det er relativt lite innslag av nasjonale og internasjonale selskap. Kvam har eit eksportretta næringsliv innan fisk, ferrosilisium, båtindustri og reiseliv, og er såleis sårbart ved at det er konjunkturutsett. Sidan slutten av 1990-talet har talet på tilsette innan offentleg tenesteyting auka, medan talet på tilsette innan primær- og sekundærnæringane har minka. Vekst i sentrale delar av kommunen tilseier ein vidare vekst i utbygging av varehandel og bygg for offentleg og privat tenesteyting. Samstundes vil eksisterande byggmasse stort sett vere i bruk. Sjølv om veksten i samla folketal ikkje blir stor, vil vi difor likevel legge til grunn ei framskriving av veksttakten i energiforbruket i tenesteytande næringar. Side 15 av 37

16 Det er ikkje presentert planar som tilseier uvanlege endringar innan industrien i kommunen. Ev. endringar i næringslivet elles vil ikkje påverke det stasjonære energiforbruket i særleg grad. Talet på verksemder (einingar) i Kvam herad som er registrert i Brønnøysund syner følgjande (for 2000): Bransje Jord, skogbruk 262 Post, bank, forsikring 11 Fiske, oppdrett 13 Eigedom 47 Industri og bergverk 65 Utleige materiell og utstyr 2 Eldistribusjon 1 Forsking 0 Vassverk 3 Forr.messig tenesteyting 59 Bygg, anlegg 57 Off.forvaltning 12 Motorvognhandel m.v. 14 Undervisning 23 Engroshandel 22 Helse og sosial 75 Detaljhandel 68 Investeringsverksemd 0 Overnatting, servering 33 Organisasjonar 10 Transport 44 Sport og fritid 16 Reisebyrå, spedisjon 0 Anna 16 Verksemder (einingar) i alt 853 C. FRAMSKRIVING FOR ULIKE ENERGIBERARAR Energiforbruket er karakterisert både ved energimengd og energiberar (-form). Dersom det ikkje opptrer vesentlege endringsfaktorar, kan ein trendframskrive forbruket pr. energiberar på grunnlag av utviklinga dei siste åra. Som et utgangspunkt blir dette lagt til grunn. I kapitel 5 blir grunnlaget for alternative løysingar og dermed nye endringsfaktorar vurderte. Side 16 av 37

17 D. ENERGIBRUK Vi får då eit samla bilde av utviklinga av energibruken til stasjonære føremål i Kvam herad som ser slik ut: Tal omrekna til GWh/år Elektrisitet Kraftkrevjande industri 340,0 339,0 Private hushaldningar 75,1 79,8 Offentleg og privat tenesteyting 55,1 58,3 Annan industri 12,8 13,6 Andre forbrukarar 9,9 9,8 Sum elektrisitet 492,9 500,5 Olje/parafin Kraftkrevjande industri 4,9 4,9 Private hushaldningar 4,6 4,9 Offentleg og privat tenesteyting 17,5 17,0 Annan industri 3,8 3,5 Andre forbrukarar 3,2 3,0 Sum olje/parafin 34,0 33,3 Gass Kraftkrevjande industri 0,0 0,0 Private hushaldningar 0,0 0,0 Offentleg og privat tenesteyting 0,5 0,6 Annan industri 0,2 0,3 Andre forbrukarar 0,2 0,3 Sum gass 0,9 1,2 Biobrensel Kraftkrevjande industri 0,0 0,0 Private hushaldningar 14,6 15,0 Offentleg og privat tenesteyting 5,6 5,8 Annan industri 10,0 11,0 Andre forbrukarar 1,0 1,0 Sum biobrensel 31,2 32,8 Anna Kraftkrevjande industri 353,3 353,3 Private hushaldningar 0,0 0,0 Offentleg og privat tenesteyting 2,9 3,4 Annan industri 0,7 0,8 Andre forbrukarar 0,5 0,6 Sum anna 357,4 358,1 Sum totalt 916,4 925,9 3. MILJØKONSEKVENSAR Energiforbruk har eller fører til miljøbelastningar av ulike slag. Bruk av elektrisitet er i seg sjølv ikkje miljøbelastande. Framføring av kraftlinjer kan nok oppfattast som eit miljøproblem. Produksjon av elektrisitet også, avhengig av produksjonskjelde og form. I Noreg må ein rekne tilgangen på ny vasskraftbasert elektrisitet som avgrensa. Auka elektrisitetsforbruk fører difor meir eller mindre direkte til auka produksjon av kraft frå andre produksjonssystem, f.eks. kull- og oljebasert produksjon i Europa. Side 17 av 37

18 VURDERING AV AKTUELLE ENERGILØYSINGAR 1. ELEKTRISITET Energiutgreiinga skal beskrive dei mest aktuelle energiløysingane for område i kommunen med forventa vesentleg endring i etterspurnaden etter stasjonær energi. Inkludert i dette skal ein ta omsyn til grunnlaget for bruk av fjernvarme, energifleksible løysingar, varmeattvinning, innanlandsk bruk av gass, tiltak for energiøkonomisering ved nybygg og rehabiliteringar, verknaden av å ta i bruk energistyringssystem på forbrukssida m.v. For Kvam herad er det ikkje valt ut noko særskilt utbyggingsområde for vurdering. Det finst ingen konkrete planer som vil påverke energibruken ved Elkem Bjølvefossen i den nærmaste framtid, men Bjølvefossen har kraftkontraktar som blir terminert og og rammevilkåra for vidare drift vil påverka produksjonen. Generelt er det likevel grunnlag for nokre merknader for Kvam herad. Det alt vesentlege av stasjonær energibruk vert dekt av elektrisitet. Elektrisitet vil også i framtida vere einerådande bortsett frå til varmeføremål. Elnettet må difor i alle høve utviklast til å forsyne utbyggingsområde i kommunen. Til nokre bruksområde vil det likevel kunne eksistere/utviklast alternativ til elektrisitet, først og fremst til oppvarming. I tillegg kan elektrisitetsforbruket effektiviserast ved fornuftig bruk av teknologi, styringssystem m.v. Utbygging og forsterking av kraftnettet kan utsetjast eller avhjelpast med sluttbrukartiltak som effektstyring, utkopling m.v eller ev bygging av småkraftverk, vindkraftverk e.a. lokalt. Det er ikkje sett i verk noko særskilt prosjekt for sluttbrukartiltak 2. ENERGIFLEKSIBLE LØYSINGAR 3. FJERNVARME Bruk av varmepumper skjer i dag i fleire private og kommunale bygg. Døme på dette er gartneri, Mikkjelsflaten omsorgsbustader og Øysteseheimen (ferdigstilt desember 2004). I tillegg vert det vurdert å kople fleire bygg i Øystese sentrum til ein felles varmesentral med varmepumpe. Det er ikkje grunn til å tru at dette bildet vil endre seg i åra framover. Fjernvarme er mest aktuelt dersom det i eit visst omfang eksisterer bygg med vassbore (eller luftbore) oppvarmingssystem. Fjernvarme kan også vere aktuelt dersom det er planlagt bustadeller næringsbygg med eit visst oppvarmingspotensiale der ein varmesentral vert innregulert. I Kvam herad ligg det i dag ikkje til rette for etablering av fjernvarmenett i samband med eksisterande byggmasse. I Øystese sentrum er det ein del bygg som har vassboren varme, men her vil det vere mest aktuelt å bruke ein felles varmesentral med varmepumpe som varmekjelde. Det er i dag ikkje særskilt tilgang på nokon energiberar i Kvam herad som skulle kunne utnyttast for produksjon av fjernvarme. Potensialet vil avhenge av tilretteleggings- og utbyggingstakt for nye bustadfelt (og industriområde). Om vi legg til grunn at nye bustadfelt vil ligge på 30 bustadeiningar, vil normalt energiforbruk til oppvarming for ei slik bustadmasse kunne ligge på ca. 0,3 GWh. Side 18 av 37

19 4. ENERGIØKONOMISERANDE TILTAK Med energiøkonomiserande tiltak meiner vi i denne samanhengen endringar i rutinar eller mindre investeringar som har ein privatøkonomisk tilfredsstillande effekt. A. EKSISTERANDE BYGGMASSE I eksisterande byggmasse er det vanleg å rekne med 5-10 % varig energisparing med gjennomføring av enøktiltak. I snitt vil potensialet for innsparing difor ligge på kring 15 kwh/m 2. På grunnlag av opplysningar frå Enova (Byggoperatøren) og statistikk frå SSB har vi rekna ut at samla byggmasse i Kvam herad er kring m 2 (av dette bustader m 2 ). B. REHABILITERING Ved rehabilitering av eksisterande bygg er det mogleg å gjennomføre energieffektiviserande tiltak utover den reine bygningsmessig rehabiliteringa. I tillegg kjem effekten av at ein ofte må ta omsyn til isolasjonskrav m.v. i nyare byggeforskrifter. Potensialet bør ligge på kring det doble av enøktiltak i eksisterande bygg, dvs. 30 kwh/m 2. Årleg tilvekst er på kring m 2 (av dette bustadbygg m 2 ), eller 1,7 %. Rehabilitert areal vil normalt ligge på langt mindre enn halvdelen. C. INDUSTRI Under det tidlegare enøk-regimet vart det etablert eit enøk bransjenettverk for industrien, der ein samla informasjon om faktisk energibruk og gav industribedrifter særskilte tilbod knytt til energieffektivisering. Av industribedriftene i Kvam herad er Elkem Bjølvefossen, Hardanger bakeri og konditori og Tine Meieriet Vest BA avd Hardanger med i Bransjenettverket for industrien. Energiforbruket i industrien utgjer elles ein stor del av samla energiforbruk i kommunen, slik at endringar i forbruket her, enten via redusert aktivitet eller enøk-tiltak vil ha stor innverknad på kommunens samla forbruk. Elkem Bjølvefossen har energiattvinningsanlegg, kor ein varmevekslar (avgasskjølar) hentar ut varme frå avgassane frå smelteomnane, og omdannar denne til damp. Dampen vert omgjort til elektrisk energi via ein dampturbin/generator. Ein hentar ut om lag 45 GWh per år via attvinningsanlegget. Side 19 av 37

20 Bjølvefossen avslutta november 2003 ein ENØK-utredning, der ein avdekka følgjande potensial: Tiltak Sparepotensial (MWh) Sparepotensial (1000 kr) Optimalisering hovudpumper vassforsyning Optimalisering av avtrekksvifter Avtrekksvifter tapperøyk Optimalisering av hovudvifter (nye lågspent motorar med frekvensomformer) Optimalisering av avtrekksvifter (250 kw avtrekksvifte i EB) Optimalisering av sirkulasjonspumper omn 1, nye sirkulasjonspumper Optimalisering av sirkulasjonspumper omn 1 og 5, lukking av kjølekrets Spillvarmeutnytting til oppvarming av bygg Totalt D. SAMLA POTENSIALE Samla vil potensialet for energiøkonomiserande tiltak i byggmassen difor ligge på kring 10,5 GWh/år. Potensialet i den delen av forbruket som går til produksjon har ein ikkje tilstrekkelig med data til å vurdera i denne samanheng, men ein ser at potensialet for Bjølvefossen er om lag 9,1 GWh. Bjølvefossen vil vurdera det einskilde tiltak i samband med budsjettarbeidet for ANDRE LØYSINGAR A. ENERGISTYRINGSSYSTEM Energistyringssystem vil inkludere SD-anlegg (sentral driftskontroll), utstyr for lysregulering, effektstyring og nattsenking. I tillegg er det snakk om system som kan sikre bruksstyrt forbruk til ventilasjon, belysning og oppvarming. B. POTENSIALE Det er vanleg i bygg å rekne eit potensiale for innsparing ved å ta i bruk energistyringssystem på 25 %. Om vi reknar at energistyringssystem blir installert i 1 % av eksisterande byggmasse årleg og at 30 % av nybygg blir tilrettelagt med system for energistyring, tilsvarer dette ein årleg reduksjon i energiforbruket på 0,4 GWh i høve til kva det elles ville ha vore. Side 20 av 37

Energiutgreiing Luster kommune

Energiutgreiing Luster kommune Energiutgreiing Luster kommune Desember 2004 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 7 c. Gass 7 d. Biobrensel 7 e. Varmepumper

Detaljer

Energiutgreiing Stryn kommune

Energiutgreiing Stryn kommune Energiutgreiing Stryn kommune November 2004 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 7 c. Gass 7 d. Biobrensel 7 e. Varmepumper

Detaljer

Energiutgreiing Kvam herad

Energiutgreiing Kvam herad Energiutgreiing Kvam herad Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE Rullering 2005 Samandrag Luster Energiverk AS SAMANDRAG Ifølge Forskrift om Energiutgreiingar utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere

Detaljer

Energiutgreiing Fjell kommune

Energiutgreiing Fjell kommune Energiutgreiing Fjell kommune Rullering 2006 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Fjell kommune

Energiutgreiing Fjell kommune Energiutgreiing Fjell kommune Rullering 2007 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Gulen kommune

Energiutgreiing Gulen kommune Energiutgreiing Gulen kommune Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

MØTEBOK. Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311

MØTEBOK. Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311 Sak 30/10 MØTEBOK PORTEFØLJESTATUS PR FEBRUAR 2010 Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311 Saksnr.: Utval Type/ Møtedato 20/10 Os Formannskap PS 16.03.2010 / Os kommunestyre

Detaljer

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE Rullering 2006 Samandrag Luster Energiverk AS SAMANDRAG Ifølge Forskrift om Energiutgreiingar utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE Rullering 2007 Samandrag Luster Energiverk AS SAMANDRAG Ifølge Forskrift om Energiutgreiingar utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Reduksjonar i verksemda ved Bjølvefossen i 2001 Agnes Mowinckelsgt. 5, Postboks 7900 5020 Bergen Bergen, JUNI 2001 Rapport Rapporten er utgjeven av Avdeling for regional utvikling,

Detaljer

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Framtidas bustadbehov blir i hovudsak påverka av størrelsen på folketalet og alderssamansettinga i befolkninga. Aldersforskyvingar i befolkninga forårsakar

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Vestlandet ein stor matprodusent

Vestlandet ein stor matprodusent Vestlandet ein stor matprodusent Halvparten av sjømatproduksjonen i Norge skjer på Vestlandet Hordaland Vestlandet 2001 Mill. kr % av landet Mill. kr % av landet Jordbruk 499 4,7 3 084 29,2 Fiske og fiskeoppdrett

Detaljer

Lokal energiutredning

Lokal energiutredning Lokal energiutredning Presentasjon 25. januar 2005 Midsund kommune 1 Lokal energiutredning for Midsund kommune ISTAD NETT AS Lokal energiutredning Gjennomgang lokal energiutredning for Midsund kommune

Detaljer

Energiutgreiing Kvam herad. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving

Energiutgreiing Kvam herad. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving Energiutgreiing Kvam herad Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving 2011 SAMANDRAG Kvam herad Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Steindalsfossen (kjelde: Wikipedia) 8 442 innbyggjarar pr. 01.01.2011

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 - perla ved Sognefjorden - Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 Arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rådmannen Oversyn over økonomiplanperioden Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rekneskap Budsj(end) Budsjett

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Jondal kommune

Energiutgreiing 2013. Jondal kommune Energiutgreiing 2013 Jondal kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og offentleggjera

Detaljer

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11 Konsekvensanalyse Vegomlegging Etnesjøen Juni 2011 AUD-rapport nr. 12-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) http://www.hordaland.no/aud Tittel: Konsekvensanalyse

Detaljer

Energiutgreiing Odda kommune

Energiutgreiing Odda kommune Energiutgreiing Odda kommune Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum.

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum. SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Inger Moe Arkivsaksnr.: 08/361 Arkiv: 143 K21 Miljøplan for Luster Kommune Rådmannen si tilråding: Luster kommunestyre vedtek miljøplan (plan for energi, klima og ureining)

Detaljer

Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune

Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune Foto: Hanne Sundbø 1 3 Innhald 0 Samandrag 5 1 Utgreiingsprosessen 7 2 Informasjon om kommunen 8 2.1 Generelt 8 2.2 Folketalsutvikling 9 2.3 Bustadstruktur

Detaljer

Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta?

Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta? Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta? Magne Hjelle, dagleg leiar Kraft i vest, Sandane, 26.september, 2013 Kva er fjordvarme? Termisk energi frå sjø- ferskvatn Kan utnyttast lokalt til oppvarming

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge

Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge Magne Vågsland Trondheim 13.11. 2010 Arbeid med rådgjeving på energisparing i 11 år. Arbeider i Den mest miljøvenlege energien er den som ikkje blir bruka

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune

Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune Kraftproduksjon i Luster kommune I Luster kommune vert det produsert ca 3300 gwh årleg, Luster er ein stor kraftkommune i nasjonal samanheng

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Ulvik herad

Energiutgreiing 2013. Ulvik herad Energiutgreiing 2013 Ulvik herad Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og offentleggjera

Detaljer

Lokal energiutredning 2009 Stord kommune. Stord kommune IFER

Lokal energiutredning 2009 Stord kommune. Stord kommune IFER Lokal energiutredning 2009 Stord kommune Stord kommune IFER Energipolitiske mål Avgrense energiforbruket vesentlig mer enn om utviklingen blir overlatt til seg selv Bruke 4 TWh mer vannbåren varme årlig

Detaljer

NVE har valt å handsame denne saka som ei tvistesak mellom UF og Tussa. Tussa har gjeve sine merknader til saka i brev av 31.03.98 til NVE.

NVE har valt å handsame denne saka som ei tvistesak mellom UF og Tussa. Tussa har gjeve sine merknader til saka i brev av 31.03.98 til NVE. Vår ref. Vår dato NVE 9800452-5 02 09 98 MM/AVE/912-653.4 Dykkar ref. Dykkar dato Tussa Nett AS Dragsund 6080 GURSKØY Sakshandsamar: Arne Venjum, MM 22 95 92 58 Tariffering av kundar med lang brukstid

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Eidfjord kommune

Energiutgreiing 2013. Eidfjord kommune Energiutgreiing 2013 Eidfjord kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003,sist revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og

Detaljer

Utkast 1: 11.08.04. Energiutgreiing. for. Vang kommune. Vang Energiverk KF

Utkast 1: 11.08.04. Energiutgreiing. for. Vang kommune. Vang Energiverk KF Utkast 1: 11.08.04 Energiutgreiing for Vang kommune Av områdekonsesjonær: Vang Energiverk KF August 2004 2 Innhald Utdrag frå Forskrift om energiutgreiingar med heimel i energilova 7-6. 4 1. Føresetnader

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer

ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1

ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Eigedomsseksjonen Arkivsak 201113465-25 Arkivnr. 111 Saksh. Orvedal, Roald Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 24.05.2012 ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1 SAMANDRAG

Detaljer

Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011

Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011 Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011 TUSSA NETT AS www.tussa.no Innhaldsliste 1. Samandrag... 4 2. Innleiing... 4 2.1. Formål med utgreiinga... 4 2.2. Utgreiingsprosessen... 5 2.3. Aktørar og roller...

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 242 Arkivsaksnr.: 08/768-1 Kraftfondet - alternativ plassering TILRÅDING: Kommunestyret vedtek å la kapitalen til kraftfondet stå i ro inntil vidare

Detaljer

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 HORDALAND FYLKESKOMMUNE SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 Hordaland fylkeskommune, Arbeidslaget Analyse, utgreiing og dokumentasjon, juli 2004. www.hordaland.no/ru/aud/ Innleiing Ved hjelp av automatiske

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Energiutgreiing Kviteseid 2009

Energiutgreiing Kviteseid 2009 Innhald 1. BAKGRUNN... 3 2. SAMANDRAG... 4 3. KORT OM KOMMUNEN... 5 3.1 BEFOLKNING... 5 3.2 ENERGIBRUK I KOMMUNENS EIGNE BYGG... 6 4. DAGENS ENERGISYSTEM... 7 4.1 INFRASTRUKTUR FOR ENERGI... 7 4.2 GRADDAGSTAL...

Detaljer

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN Informasjonsskriv til hytteeigarar og utbyggarar innafor Kovstulheia-Russmarken Reinsedistrikt Foto: Oddgeir Kasin. Hjartdal kommune og Russmarken VA AS har som målsetting

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Samandrag Omlag 51 700 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 4. kvartal 2008 (veke 40 til 52). Dette er omlag det same som førre kvartal då 51 000 hushaldskundar

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam 2006 Nedlegging av Elkem Bjølvefossen, ringverknader for sysselsetting og folketal Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Arbeidslaget Analyse, utgreiing

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Lokal energiutredning 2013. Listerregionen, 13/11-13

Lokal energiutredning 2013. Listerregionen, 13/11-13 Lokal energiutredning 2013 Listerregionen, 13/11-13 Agenda 09.00 Elnettet v/grundt 09.40 Utvikling energiforbruk v/hansen 10.05 Pause 10.15 ENØK-kartlegging Flekkefjord v/haugen 10.45 Nettilknytting v/josefsen

Detaljer

Gruppemøter. Stasjonær energibruk

Gruppemøter. Stasjonær energibruk Gruppemøter Stasjonær energibruk Unytta energikjelder - bio Trevirke (bio) er den mest aktuelle lokale energikjelda Skogsvirke største kjelde, men også rivings- og industriavfall Grunnlag for næringsutvikling

Detaljer

Bustadmarknaden i Sogn. Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger

Bustadmarknaden i Sogn. Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger Bustadmarknaden i Sogn Presentasjon for Sogn Regionrådsdag Tirsdag 21.april 2015 Leikanger Bakgrunn Mangel på adekvate bustader for sal eller leige er i stigande grad dei siste åra trekt fram som ein viktig

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi:

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi: Nordfjordeid, 23.desember 2014 FJORDVARMENYTT Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget Statistikk og økonomi: Det er no 50 varmepumper i drift i fjordvarmeanlegget.

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 04.03.2015 Dykkar dato 07.01.2015 Vår referanse 2015/285 331.1 Dykkar referanse Kvam herad, Grovagjelet 16, 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT

Detaljer

Lokal energiutgreiing Stranda kommune 2011

Lokal energiutgreiing Stranda kommune 2011 Lokal energiutgreiing 2011 Utarbeidd av Enøk-senteret AS Innhald: 1. SAMANDRAG... 3 2. INNLEIING... 3 2.1. FORMÅL MED UTGREIINGA... 3 2.2. UTGREIINGSPROSESSEN... 3 2.3 AKTØRAR OG ROLLER... 4 2.3.1 Stranda

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

NOTAT. Til skilnad frå andre skatteinntekter går eigedomsskatt direkte til Kvam herad, og er ikkje samordna med rammetilskotet.

NOTAT. Til skilnad frå andre skatteinntekter går eigedomsskatt direkte til Kvam herad, og er ikkje samordna med rammetilskotet. NOTAT KVAM HERAD STRATEGISK NIVÅ Til Harald Inge Anderssen Strategisk nivå Dato: 19.11.2007 Frå Kjell Helvik Vår ref: 07/801-15/N-102.1//KJHE Eigedomsskatt i Kvam - innføring i heile kommunen Inntektene

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015, vedteke i kommunestyremøte 11.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 11.02.2015 Dykkar dato 06.02.2015 Vår referanse 2015/1128 331.1 Dykkar referanse Voss kommune, Postboks 145, 5701 Voss VOSS KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Varmemarkedets utvikling og betydning for fleksibiliteten i energiforsyningen. SINTEF Energiforskning AS SINTEF Byggforsk SINTEF Teknologi og samfunn

Varmemarkedets utvikling og betydning for fleksibiliteten i energiforsyningen. SINTEF Energiforskning AS SINTEF Byggforsk SINTEF Teknologi og samfunn Varmemarkedets utvikling og betydning for fleksibiliteten i energiforsyningen SINTEF Energiforskning AS SINTEF Byggforsk SINTEF Teknologi og samfunn Innledning Kort oversikt over historisk utvikling Scenarier

Detaljer

Lokal energiutgreiing 2009. Hjelmeland kommune. Foto: Hanne Sundbø

Lokal energiutgreiing 2009. Hjelmeland kommune. Foto: Hanne Sundbø Lokal energiutgreiing 2009 Hjelmeland kommune Foto: Hanne Sundbø Innhald 0 Samandrag 5 1 Utgreiingsprosessen 6 2 Informasjon om kommunen 7 2.1 Generelt 7 2.2 Folketalsutvikling 8 2.3 Bustadstruktur 8

Detaljer

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen»

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» - Og skisser til mogeleg opprusting Status Bygget er eit eldre bygg bygd midt på 1960-talet. Bygget framstår i hovudtrekk slik det var bygd. Det er gjort nokre endringar

Detaljer

Lokal energiutredning for Songdalen kommune

Lokal energiutredning for Songdalen kommune Lokal energiutredning for Songdalen kommune 16/5-2012 Steinar Eskeland, Agder Energi Nett Gunn Spikkeland Hansen, Rejlers Lokal energiutredning (LEU), målsetting Forskrifter: Forskrift om energiutredninger.

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 55 57 21 43 Vår dato Dykkar dato 29.01.2008 Vår referanse 2008/1396 331.1 Dykkar referanse Kvam herad Grovagjelet 16 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT OG

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Klimakur 2020. Kan energieffektivisering i bygg bidra til trygg energiforsyning?

Klimakur 2020. Kan energieffektivisering i bygg bidra til trygg energiforsyning? Klimakur 2020 Kan energieffektivisering i bygg bidra til trygg energiforsyning? Karen Byskov Lindberg og Ingrid H. Magnussen Norges vassdrags- og energidirektorat Norges Energidager, 14 oktober 2010 Kan

Detaljer

Energiutgreiing 2011. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag

Energiutgreiing 2011. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag Energiutgreiing 2011 Etne Kommune Etne Elektrisitetslag Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, endra 1. juli 2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, oppdatera og offentleggjera

Detaljer

Spørjeundersøking om sentrumsområde

Spørjeundersøking om sentrumsområde Spørjeundersøking om sentrumsområde Befolkningsundersøking i Hordaland 2013 AUD-rapport nr. 1 2013 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå, og i samarbeid med Planseksjonen i Hordaland

Detaljer

FjellVAR AS ber i notatet om at kommunestyret gjer følgjande vedtak når gebyrsatsane for 2015 skal fastsetjast:

FjellVAR AS ber i notatet om at kommunestyret gjer følgjande vedtak når gebyrsatsane for 2015 skal fastsetjast: Internt notat. Frå: Til: FjellVAR AS, v/ dagleg leiar Bjarne Ulvestad Fjell kommune, v/ rådmann Steinar Nesse Dato: 06.10.2014 Notat vedkommande fastsetjing av VAR-gebyr for 2015. Saksopplysningar: FjellVAR

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Energiutgreiing Hyllestad kommune

Energiutgreiing Hyllestad kommune Energiutgreiing Hyllestad kommune Foto: Egil Husabø 2013 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere

Detaljer

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Av Anders Stub og Ottar Haugen Anders Stub og Ottar Haugen er begge prosjektleiarar og rådgjevarar på Landbruks avdelinga hjå Fylkesmannen i Hordaland.

Detaljer

Sveio kommune ENERGIUTGREIING 2009

Sveio kommune ENERGIUTGREIING 2009 Sveio kommune ENERGIUTGREIING 2009 Forord I følgje forskrift om energiutgreiing utgitt av NVE januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeida, årleg oppdatera og offentleggjera ei energiutgreiing for kvar

Detaljer

Fornybar oppvarming og kjøling frå sjøvatn. Magne Hjelle, dagleg leiar Fjordvarme AS

Fornybar oppvarming og kjøling frå sjøvatn. Magne Hjelle, dagleg leiar Fjordvarme AS Fornybar oppvarming og kjøling frå sjøvatn Magne Hjelle, dagleg leiar Fjordvarme AS 13. april 2015 Bakgrunn for Fjordvarmeprosjektet Energiprosjekt: Grønt perspektiv Organisasjonsutvikling NORDFJORD SJUKEHUS

Detaljer

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG Stikkord for innhald Retningsliner for behandling av anleggsbidrag og botnfrådrag er eit dokument som skal vere underlaget for likebehandling

Detaljer

Eksamen 21.05.2015. REA3009 Geofag 2. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål

Eksamen 21.05.2015. REA3009 Geofag 2. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål Eksamen 21.05.2015 REA3009 Geofag 2 Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Hjelpemiddel Bruk av kjelder Eksamen varer i 5 timar. Alle hjelpemiddel er tillatne, bortsett frå Internett og

Detaljer

Nettariffar gjeldande fra 01.11.2014

Nettariffar gjeldande fra 01.11.2014 Nettariffar gjeldande fra 01.11.2014 Nettariffar Overføringstariffane er sett opp etter kva type anlegg som tek ut straumen; bruksområde og/eller uttaksstorleik. Dei ulike overføringstariffane skal dekka

Detaljer

Olav Akselsen. Leiar av utvalet

Olav Akselsen. Leiar av utvalet Olav Akselsen Leiar av utvalet Men først litt om Mandat Energi- og kraftbalansen Ytre forhold 2030 2050 klimaendringar internasjonal utvikling Verdiskaping sysselsetting kompetanse/teknologiutvikling Mandat

Detaljer

SENIORPOLITIKK Masfjorden kommune

SENIORPOLITIKK Masfjorden kommune SENIORPOLITIKK Masfjorden kommune Vedteke av kommunestyret 19. juni 2014 Postadr.: Telefon: Telefaks: Bankgiro: Organisasjonsnr.: 5981 MASFJORDNES 56 16 62 00 56 16 62 01 3201 48 54958 945627913 E-post:post@masfjorden.kommune.no

Detaljer

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184

DB 836 327 883 604 702 254 597 522 750 184 Svineøkonomi Per Herikstad Hå Gardsrekneskapslag Peder Skåre Sparebank 1 SR-Bank Det siste året har vore prega av stort fokus på ubalanse i svinemarkedet. Overproduksjon gir lågare prisar for svineprodusentane

Detaljer

Framtidige behov for hjelpemiddel

Framtidige behov for hjelpemiddel Framtidige behov for hjelpemiddel AV SIGURD GJERDE SAMANDRAG Hjelpemiddelformidling er ein stor og viktig del av hjelpetilbodet for alle med funksjonsvanskar. Samfunnet satsar store ressursar på formidling

Detaljer

Energiutgreiing 2009

Energiutgreiing 2009 Energiutgreiing 2009 Bokn kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeida, årleg oppdatera og offentleggjera ei energiutgreiing for kvar

Detaljer

Fylkesprognose Sogn og Fjordane 2014

Fylkesprognose Sogn og Fjordane 2014 Fylkesprognose Sogn og Fjordane 214 www.sfj.no Samandrag Fylkeskommunen har utarbeidd ein prognose over folketal og bustadbehov i Sogn og Fjordane fram til 23. Prognosen viser at det i 23 vil vera 117

Detaljer

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012

FINANSRAPPORT 2. TERTIAL 2012 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201010513-21 Arkivnr. 160 Saksh. Skeie, Ingvar Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 26.09.2012-27.09.2012 16.10.2012-17.10.2012 FINANSRAPPORT 2.

Detaljer

Lokal energiutredning for Andøy Kommune

Lokal energiutredning for Andøy Kommune Lokal energiutredning for Andøy Kommune 2009 Forord Utredningen er utført i samarbeid med Ballangen Energi AS, Evenes Kraftforsyning AS og Trollfjord Kraft AS. Andøy Energi AS har valgt å ikke vektlegge

Detaljer

Energiutgreiing Årdal kommune

Energiutgreiing Årdal kommune Energiutgreiing Årdal kommune Rullering 2007 SAMANDRAG I følge Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing for Vang kommune

Energiutgreiing for Vang kommune Vang Energiverk KF Energiutgreiing for Vang kommune 2012 Vang Energiverk KF 2012 Innhald 1 SKILNADEN MELLOM ENERGIPLAN, KRAFTSYSTEMUTGREIING OG ENERGIUTGREIING... 4 2 UTDRAG FRÅ FORSKRIFT OM ENERGIUTGREIINGAR

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Oppgradering av eksisterende boligmasse. Husbankens økonomiske verkemidlar v/ Sigbjørn Spurkeland, Husbanken vest

Oppgradering av eksisterende boligmasse. Husbankens økonomiske verkemidlar v/ Sigbjørn Spurkeland, Husbanken vest Oppgradering av eksisterende boligmasse Husbankens økonomiske verkemidlar v/ Sigbjørn Spurkeland, Husbanken vest Husbankens mål og arbeid Oppgradering av eksisterande bustadar Fleire bustadar og bygg skal

Detaljer

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset SAMNANGER KOMMUNE MØTEINNKALLING Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset Varamedlem skal ikkje møta utan nærare innkalling Forfall til møtet eller ugildskap må meldast

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

Arkivsak Arkivkode Dato 09/988 614/A2/ 01.10.2009. Drøftingsnotat vedk. tidlegare Fortun skule

Arkivsak Arkivkode Dato 09/988 614/A2/ 01.10.2009. Drøftingsnotat vedk. tidlegare Fortun skule - Luster kommune Drøftingsnotat Til: Frå: Formannskapet Rådmannen Arkivsak Arkivkode Dato 09/988 614/A2/ 01.10.2009 Sak: Drøftingsnotat vedk. tidlegare Fortun skule Rådmannen ønskjer på dette området å

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Energiutgreiing 2007. Vindafjord kommune

Energiutgreiing 2007. Vindafjord kommune Energiutgreiing 2007 Vindafjord kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeida, årleg oppdatera og offentleggjera ei energiutgreiing for

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

Avdeling for regional planlegging

Avdeling for regional planlegging Møte med Avdeling for regional planlegging MD Presentasjon av utfordringar i fylket Fylkesrådmann Jan Øhlckers Tysdag 22.september 2009 DN: Størst variasjon er det i Sogn og Fjordane som har 22 vegetasjonsgeografiske

Detaljer

1. Mål for klimagassutslepp: 22% reduksjon innan 2020, 30% red. innan 2030 (frå 1991) 30% reduksjon innan 2020 (frå 2007)

1. Mål for klimagassutslepp: 22% reduksjon innan 2020, 30% red. innan 2030 (frå 1991) 30% reduksjon innan 2020 (frå 2007) VEDLEGG 4 KORT ÅRLEG OVERSYN OVER KLIMASTATUS HORDALAND Vi vil her rapportere om utviklinga for nokre faktorar som er sentrale for klimautfordringane. Det er ikkje faktorar som Klimaplan for Hordaland

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer