Energiutgreiing Odda kommune

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Energiutgreiing Odda kommune"

Transkript

1 Energiutgreiing Odda kommune Rullering 2007

2 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing for kvar kommune i konsesjonsområdet. Intensjonen med forskrifta er at lokale energiutgreiingar skal auke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativ på dette området. På denne måten skal lokale energiutgreiingar medverke til ei samfunnsmessig rasjonell utvikling av energisystemet. Som områdekonsesjonær har Odda Energi AS engasjert Vestnorsk Enøk AS til å delta i utarbeiding av energiutgreiing for Odda kommune i Hordaland fylke. På grunnlag av statistikk og analysar frå SSB, oppgåver frå områdekonsesjonæren og drøftingar med Odda kommune, er data om energiforbruket i kommunen pr. energiberar og brukargruppe kalkulert for perioden Forbruket er korrigert for variasjonar i middeltemperatur i fyringssesongen. Trenden for samla energiforbruk i perioden viser ein gjennomsnittleg auke på om lag 0,4 % årleg. Utviklinga i det totale energiforbruket er vurdert til å auke med om lag 0,7 % i året i dei neste 10 åra, dvs. fram til Veksten i energiforbruk for hushald og hytter er berekna å ville auke med om lag 2 % pr. år grunna stor aktivitet i hyttebygging, sjølv om folketalet er antatt å gå ned med om lag med 1 % pr. år i perioden. Energibruken i Odda avheng i stor grad av forbruket hos dei to store kraftkrevjande industriane. Dersom Boliden Odda AS vedtek utviding av zinkproduksjonen vil dette føre til ein sterk auke i deira forbruk og dermed i det totale forbruket i Odda kommune. Potensialet for alternative energiløysingar synest å vere følgjande: energifleksible løysingar fjernvarme o ikkje tradisjon for å gjere bruk av Plan- og bygningslova (PBL) i Odda kommune for å fremje slike løysingar o Ved nyetableringar på smelteverkstomta kan det bli aktuelt med energifleksible løysingar. o Det er i dag fjernvarme i Tyssedal der ein nyttar spillvarme frå TTI. energiøkonomiserande tiltak o samla potensiale kring 8,0 GWh/år (utanom industri) energistyringssystem o samla potensiale kring 6,3 GWh/år (utanom industri) Det er ikkje gjort nokon samla vurdering av økonomien for ulike løysingar. Den einskilde investor sine vurderingar vil avhenge av mange ulike tilhøve. Derfor er det tatt med ei drøfting i utgreiinga av kva for kostnadselement som til vanleg vil vere relevante. Det er også utarbeidd ein enkel reknemodell til bruk for vurdering av oppvarmingsløysing i bustadhus. Denne er å finne i vedlegg 6. Framside bilde: Odda, Kjelde: Kommunal rapport: Følgjande tabell og diagram syner hovudtal for Odda kommune: Side 2 av 43

3 Ho vu dtal for 2006 E lektrisitet [GWh] Olje/parafin [GWh] Gass [GWh] Energiutgreiing Odda kommune B iobrens el [GWh] A vfall, kol, koks [GWh] S um [GWh] Hushald/hytter 66,1 2,3 0,5 10,3 0,0 79,1 Offentleg tenes teyting 25,9 2,0 0,0 0,0 0,0 27,8 P rivat tenesteyting 17,1 2,3 0,1 0,0 0,0 19,5 Indus tri 1 175,5 14,6 38,0 0,0 536, ,8 Fjernvarm e 0,0 0,0 0,0 0,0 85,8 85,8 A nna 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 S um 1 284,5 21,1 38,6 10,3 622, ,1 kw h pr. innbyggjar k om m unen kw h pr. innbyggjar fylket kw h pr. innbyggjar landet Tabell 1: Hovudtal E n e rg ifo rb ru k i h u sh ald kw h El O lje G ass Bio L an d et Fylke t K o m m un e n Av fall, k ol, k oks Kommentarar til tabell og graf: Figur 1: Samanlikning av energibruk i hushald Hushald og hytter står for berre 3,3 % av energibruken i Odda kommune. Energibruken i hushald i Odda er noko høgare enn for fylket. Hushald i Odda nyttar ved i noko større grad enn gjennomsnittet i fylket. Industrien i Odda står for meir enn 89 % av energibruken i kommunen. Elektrisitet står for heile 65 % av det totale forbruket. Utanom elektrisitet brukast det ein del ved og i hushald og ein del olje og gass i industrien. TTI nyttar også store mengder kol. I tenesteytande sektor vert om lag 9 % av forbruket dekka av olje. Side 3 av 43

4 INNHALD INNHALD INNLEIING BAKGRUNN UTGREIINGSPROSESSEN KOMMUNEN FAKTA FOLKESETNAD OG BUSTADSTRUKTUR NÆRINGSLIV NOVERANDE ENERGISYSTEM ELFORSYNING Feil og avbrotsstatistikken (FAS) Planar om opprusting OLJE/PARAFIN GASS BIOBRENSEL VARMEPUMPER ANDRE ENERGIKJELDER ENERGIBRUK Brukargrupper Energiberarar Fjernvarme OMFANG AV VASSBOREN VARME I EKSISTERANDE BYGG LOKAL ELEKTRISITETSPRODUKSJON ENERGIFLYT I KOMMUNEN UTVIKLING I ENERGIETTERSPURNAD STØRRE ENERGIBRUKARAR Boliden Odda AS Tinfos Titan & Iron KS KOMMUNALE PLANAR Bustad- og fritidsbustadbygging Ny næringsverksemd Miljømål FRAMSKRIVING AV FOLKESETNAD UTVIKLING AV NÆRINGSSTRUKTUR FRAMSKRIVING AV ENERGIBRUKEN Framskriving pr. brukargrupper Framskriving pr. energiberarar MILJØKONSEKVENSAR ALTERNATIVE ENERGILØYSINGAR SMELTEVERKSTOMTA MOGLEGE ENERGILØYSINGAR Elektrisitet Energifleksible løysingar Fjernvarme/nærvarme Varmegjenvinning Bruk og distribusjon av gass Energiøkonomisering System for energistyring MOGLEG NY ENERGITILGANG SMÅKRAFTVERK Sørfjorden Opovassdraget med innmating på 12 kv Opovassdraget med innmating på 21 kv Røldalsområdet Oppsummering BIOENERGI Side 4 av 43

5 6.3 VIND OPPSUMMERING KART OPPSUMMERANDE TABELLAR VEDLEGG 1: TABELL/DIAGRAMOVERSYN TABELLAR FIGURAR VEDLEGG 2: REFERANSAR PUBLIKASJONAR/RAPPORTAR BEREKNINGSMODELLAR/METODAR FOR OPPVARMINGSKOSTNADER FIRMA/PERSONAR VEDLEGG 3: FØRESETNADER TEMPERATURKORRIGERING BRUK AV EL ENERGIBRUK UTANOM EL FRAMSKRIVING AV FOLKETAL AREALFORDELING ENERGIØKONOMISERING ENERGISTYRESYSTEM FORDELING TENESTEYTING VEDLEGG 4: ENERGIDATA/DEFINISJONAR Energiinnhald Energieiningar VEDLEGG 5: PROGNOSERING AV ETTERSPURNAD FAKTORAR SOM PÅVERKAR ENERGIBRUKEN Klimatiske tilhøve Demografiske tilhøve Teknologisk utvikling Energiprisar Næringssamansetting Bustadutbyggingsstruktur FRAMSKRIVING AV ENERGIBRUKEN VEDLEGG 6: BEREKNING AV ENERGIKOSTNADER KOSTNADSELEMENT VED ULIKE ENERGIBERARAR Kapitalkostnad Skattar og avgifter Forsikringar Drift, vedlikehald Innkjøpt energi Offentlege krav og pålegg Løpande ombygging Oppgradering Kalkulasjon av årskostnader for oppvarming av ny einebustad BEREKNING AV ENERGIKOSTNADER ÅRSKOSTNADER BUSTADOPPVARMING Side 5 av 43

6 1 INNLEIING 1.1 Bakgrunn I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing for kvar kommune i konsesjonsområdet. Energiutgreiinga skal beskrive noverande energisystem og energisamansettinga i kommunen med statistikk for produksjon, overføring og stasjonær bruk av energi. Energiutgreiinga skal vidare innehalde ei vurdering av forventa energietterspurnad i kommunen, fordelt på ulike energiberarar og brukargrupper. Endeleg skal energiutgreiinga beskrive dei mest aktuelle energiløysingane for område i kommunen med forventa vesentleg endring i etterspurnaden etter energi. Inkludert i dette skal områdekonsesjonæren ta omsyn til grunnlaget for bruk av fjernvarme, energifleksible løysingar, varmegjenvinning, innanlandsk bruk av gass, tiltak for energiøkonomisering ved nybygg og rehabiliteringar, verknaden av å ta i bruk energistyringssystem på forbrukssida m.v. Intensjonen med forskrifta er at lokale energiutgreiingar skal auke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativ på dette området. På denne måten skal lokale energiutgreiingar medverke til ei samfunnsmessig rasjonell utvikling av energisystemet. 1.2 Utgreiingsprosessen Som områdekonsesjonær har Odda Energi AS engasjert Vestnorsk Enøk AS til å delta i utarbeiding av energiutgreiing for Odda kommune i Hordaland fylke. Den første energiutgreiinga for Odda kommune vart utarbeidd og presentert i Energiutgreiing Odda kommune 2007 er oppdatert med omsyn på statistikk og kjende endringar i framtidig energibehov. Statistikk for sysselsetting er betra ved rullering Side 6 av 43

7 2 KOMMUNEN 2.1 Fakta Odda kommune ligg i heilt søraust i Hordaland fylke. Pr innbyggartalet i kommunen på Kommunen er omkransa av Folgefonna i vest og Hardangervidda i øst og sør. Kommunen har eit areal på til saman km 2. Store deler av kommunen er høgfjell og isbrear. 90 % av arealet ligger høgare enn 600 meter over havet Odda kommune er rikt ustyrt med naturressursar som har gitt eit solid grunnlag for næringsverksemd. Oddasamfunnet er bygd opp rundt den kraftkrevjande industrien, basert på områdets gode tilgang på elektrisk kraft. Figur 2: Kart over kommunen 1 Kommunen har eit klima med lågare middeltemperatur og noko færre graddøgn enn landsgjennomsnittet. Typiske klimadata for kommunen er vist i Tabell 2. Sted Middeltemperatur [ C] Nedbør [mm] Sted Graddøgn Odda 5, Odda 4320 Bergen 6, Hordaland 4070 Oslo 5,7 763 Landet 4662 Tabell 2: Klimadata normalverdiar Graddøgn 2 (Energi gradtal): er eit mål for eit generelt oppvarmingsbehov i tidsperioden gradtalet gjeld for. I utgangpunktet er energi gradtalet for eit døgn. Dette er skilnaden mellom ein basis utetemperatur på 17 C og døgntemperaturen. Gradtalet vert sett lik 0 dersom døgntemperaturen er over 17 C. Er døgntemperaturen 5 C, er energi gradtalet for døgnet 17 5 = 12. Energi gradtalet for ein månad er summen av gradtala for kvart enkelt døgn i månaden, tilsvarande for eit år. Gradtalsummen er utan dimensjon, talet vert nytta utan noko eining. 2.2 Folkesetnad og bustadstruktur Odda kommune har ei låg befolkningstetting med 4,5 innbyggjarar per km 2, til samanliking er snittet for fylket 28,8. I kommunen bur 92 % av innbyggjarane i tettbygde strøk. Til samanlikning bur 77 % av befolkninga i Hordaland fylke totalt i tettbygde områdar. Bustadstrukturen i Odda er i dag lite urban, heller forstadsprega. Den totale delen einebustader og vertikaldelte bustadhus (kjede, rekke o.l.) er relativt høg. Folketalet i Odda har endra seg lite dei siste åra. Dei seinaste 10 åra har det vore ein befolkningsnedgang i snitt på om lag 0,9 % pr år. Utviklinga i folketal i kommunen og fylket er vist i Figur 3. 1 Kjelde: Statens Kartverk: 2 Kjelde: Rapport Klima 23, Bjørn Aune, DNMI 2002 Side 7 av 43

8 9000 Kommunen Innbyggjarar Figur 3: Utvikling folketal Næringsliv Odda kommune er rikt utstyrt med naturressursar som har gitt eit solid grunnlag for næringsverksemd historisk sett. Dei dominerande og kraftbaserte bedriftene i kommunen, Boliden Odda AS og TTI KS (før nedlegginga var og Odda smelteverk AS blant dei store), har vore viktige for sysselsetjinga i kommunen. Eit stort omfang av underleverandørar av varer og tenester har hatt grunnleggande nytte av dei store bedriftene. Dei lange industritradisjonane i Odda har gitt kommunen ein solid industrikultur og kompetanse, ikkje minst innanfor miljø og prosesskjemi. Dette vil vere eit fundament for vidare industriutvikling i kommunen. Antal sysselsette 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % 10 % 0 % Kommunen Fylket Landet Primærnæring Sekundærnæring Tertiærnæring Figur 4: Samanlikning sysselsetting Om lag 63 % av dei sysselsette i Odda kommune arbeider i tertiærnæringa. Grafen over syner samansetning av sysselsette i næringslivet i Odda, samanlikna med fylke og land. Side 8 av 43

9 3 NOVERANDE ENERGISYSTEM 3.1 Elforsyning Det alt vesentlege av det stasjonære energiforbruket i Odda kommune vert dekt av elektrisitet. Odda Energi AS er områdekonsesjonær i kommunen og eig og driver straumnettet. Nettverksemda er regulert av Norges vassdrags- og energidirektorat gjennom energilov og forskrifter. Dette inneber at økonomiske rammer og krav til opptreden og samhandling med andre aktørar er fastlagt. Det totale forbruket av elektrisk straum i Odda kommune var i 2006 på 1 187,7 GWh (Ikkje graddagskorrigert) og av dette gikk 1 088,4 GWh til industrien i Odda. Elektrisk forbruk som gikk gjennom Odda Energi i 2006 var 105,7 GWh. Dagens infrastruktur for energi er bygd opp rundt distribusjon av elektrisk kraft. Odda kommune har i dag 2 innmatingsmogelegheiter, ein frå Tyssefaldene (fleire omkjøringsmogelegheiter) og ein frå Hydro Energi (i hovudsak avgrensa til Røldalsområdet). Innmating til Odda kommune skjer over 300 kv linje (Statnett) i Åsen i Tyssedal vidare saman med lokal produksjon via 66 kv linjer/kablar frå Tyssefaldene, med transformering til 12 kv i Odda, Tyssedal og på Eitrheim. Innmating til Røldalsområdet skjer frå Norsk Hydro (Nesflaten) over 300 kv linje (Statnett) med transformering til 22 kv i Røldal eller via 22 kv linje frå Nesflaten til Røldal. Det er avgrensa overføringskapasitet mellom Røldalsområdet og ned til Odda (det føreligger planar om opprustning). Ut frå disse transformatorstasjonane er det et høgspent fordelingsnett (12kV og 22 kv) som fører krafta ut til dei lokale nettstasjonane (kioskar og mastetrafoar) der dei enkelte nettkundane er tilknytt eit lågspentnett. Odda Energi AS eig og driv dette 12 og 22 kv-nettet. I 22 kv nettet sør i kommunen på Vintertun er det avgrensa reserveforsyningsmogelegheiter mht innmating/utveksling med Skånevik Ølen Kraftlag, det same er det nordvest i kommunen ved Kvitno med innmating/utveksling mot Indre Hardanger Kraftlag. Distribusjonsnettet til alminnelig forsyning i Odda kommune er bygd opp med 12/22 kv kabel- og luftnett der kabelnettet utgjør 59 % av det totale høgspentnettet. Nettet er bygd med god kapasitetsreserve og det finst for tida ingen spesielle flaskehalsar. Nettet har dermed tilfredsstillande overføringskapasitet i normal driftssituasjon. Det er heller ingen kapasitetsproblem knytt til transformering når det gjeld uttak. 12 kv - nettet i Odda inneheld fleire mogelegheiter til ringkøyringar ved feil i nettet. Talet på nettkundar som blir påverka ved feil i høgspent fordelingsnett vil derfor kunne verte avgrensa til det minimale. Så strømforsyningsmogelegheitene til Odda er svært gode. Tungindustrien i Odda vert forsynt via 66 kv linjer / kablar frå Tyssefaldene og har eigne bedriftsnett. Auke i kapasiteten ved disse bedriftene vil kunne utløyse behov for ombyggingar/auke av kapasiteten på strømforsyninga til disse. Det er i dei seinare åra registrert ein stor interesse for bygging av mini- og småkraftverk blant private fallrettigheitseigarar, og denne interessa må ein rekna med vil vara ved i åra framover (det er avgrensa innmatingskapasitet for småkraftproduksjon). Kartlegginga av småkraftpotensial er omtala i kapittel 6. Side 9 av 43

10 3.1.1 Feil og avbrotsstatistikken (FAS) For 2006 har Odda kommune (Odda Energi) følgjande tal for leveringsavbrot som har vart over 3 minutt, samanlika med fylket og landet elles 1 2 : Blanda nett Antall avbrot pr punkt Avbrotstid (tima r) ILE i % av levert energi 2006 Planlagt Utfall Sum Planlagt Utfall Sum Planlagt Utfall Sum Kom mune n 0,10 0,12 0,22 0,14 0,38 0,52 0,002 0,010 0,012 Fylke t 0,45 1,96 2,41 0,74 1,80 2,54 0,006 0,014 0,020 La ndet 0,49 2,70 3,19 1,14 3,20 4,34 0,007 0,022 0,029 Tabell 3: Feil- og avbrotsstatistikk Leveringskvaliteten er blitt betre dei siste åra, og kan reknast som svært god. Hovudårsaka til dette er systematisk vedlikehald og kontinuerlige reinvesteringar i nettet basert på tilstandsvurdering. Ombyggingar har også gjort nettet mindre utsett for uver og lynnedslag Planar om opprusting Det er behov for om forsterkningar i nettet i Røldal og Odda/ Oddadalen med økt transformatorkapasitet til 15 kva frå kv i Odda og ny transformator 80 kva frå kv i Røldal. Forsterkingar i hovudlinja mellom Nyland og Røldal blir utløyst av nye hyttefelt i Solfonn/Seljestad området og i Hordadalen - samt småkraftverk langs hovudlinja. Nettet i Odda kommune har ingen spesielle flaskehalser, og nettet har dermed tilfredsstillande kapasitet i normal driftssituasjon. 3.2 Olje/ parafin Forbruket av petroleumprodukt til oppvarming blir dekket av lokal forhandlar. Forhandlaren foretar utkjøring med tankbil til kundane, han har også et lager i Odda. Kommunen nyttar lite olje til oppvarming av eigne bygg. Fylkeskommunen nyttar olje til oppvarming av Odda sjukehus og Odda vidaregåande skule. 3.3 Gass Gass har tidlegare ikkje vore nytta i særleg grad i Odda kommune; berre til bruk på storkjøkken og til eit ysteri i Røldal, der ein har nytta propan. Boliden Odda AS har inngått ein langsiktig avtale med Gasnor om leveranse av naturgass til fabrikken i Odda. LNG vil bli skipa til ein terminal på Husnes, og derfrå transportert med trailer til Odda. Naturgassen erstattar bruk av fyringsolje. I 2006 brukte Boliden Odda AS tonn LNG. 3.4 Biobrensel Ved er den viktigaste form for biobrensel som er i bruk i Odda kommune. Veden vert i stor grad henta av forbrukaren sjølv i eigen skog eller kjøpt på rot. Tømmerdalen A/S driv noko engrosomsetning av ved frå Baltikum. Lokale bedrifter nytter i liten grad avfall frå eigen produksjon til oppvarming. 3.5 Varmepumper Lokale, mindre varmepumpeinstallasjonar eksisterer hos einskilde bedrifter i Odda kommune. Desse vert spesielt nytta der det og er kjølebehov. Ein har ikkje varmepumper på kommunale bygg. 1 Avbrot kan vere planlagde eller tilfeldige, dvs. linjefeil, uhell, naturpåførte feil o.l. 2 ILE = Ikkje Levert Energi, dvs. kor mykje energi som ikkje vert levert til kundane på grunn av avbrot Side 10 av 43

11 Det er ikkje tilrettelagt for varmepumpeutnytting i varmesentralar eller liknande. Energiutgreiing Odda kommune Elles synest komfort-varmepumper å verte installerte i private hus i tilsvarande omfang som elles i regionen. Ein har merka auka interesse dei seinare åra. 3.6 Andre energikjelder Alt avfall bortsett frå bioavfall (vert kompostert av Bioplan) vert levert til Haugesund. Attvinning av energi frå avfall skjer difor ikkje i Odda kommune. Ein utnyttar restvarme frå industriprosessar i kommunen ved at det er bygd fjernvarmeanlegg i Tyssedal, der ein nyttar spillvarme frå TTI. 3.7 Energibruk I samsvar med retningslinjene i forskrifta, konsentrerer denne energiutgreiinga seg om stasjonært energibruk. Det vil seie alt forbruk av energi i bygningar, anlegg og industri. Energiforbruk til transport er ikkje tatt med. Statistikken skal gje eit bilde av situasjonen fram til no og danne eit grunnlag for vurdering av utviklinga framover. Statistikken må difor dekke ei viss periodelengd. Vert perioden for lang, vil statistikken lett verte omfattande og uoversiktleg. Denne utgreiinga legg til grunn ein periode som strekk seg 10 år bakover i tid. Statistikken er i hovudsak basert på tal frå SSB, føresetnader for statistikken er kommentert i vedlegg Brukargrupper I rapporten nyttast SSB si inndeling av brukargrupper. Ikkje alle desse gruppene vil vere like relevante for den einskilde kommune. Det vil likevel vere nyttig å operere med tilsvarande inndeling, då ein då lettare kan samanstille informasjon frå dei einskilde utgreiingane og samanlikne med nasjonale og regionale statistikkar og prognosar. Fordeling mellom energibruk innan offentleg og privat tenesteyting vil variere etter i kva grad kommunale tenester er privatiserte eller ikkje. Berekna energibruk pr. brukargruppe 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % 10 % 0 % Kommunen Fylket Landet Anna forbruk Fjernvarme Industri Privat tenesteyting Off.tenesteyting Hushald/hytter Figur 5: Energibruk pr. brukargruppe Side 11 av 43

12 Kommentarar til grafen: Energiutgreiing Odda kommune I Odda kommune står industrien for heile 89 % av energiforbruket. Dette er ein lagt høgare del av forbruket enn kva som er gjennomsnittet for fylket og landet. Det er dei to store industribedriftene Boliden Odda AS og TTI som står for nær 100 % av forbruket i industrisektoren. Hushald står for om lag 3,3 % av forbruket, medan tenesteytande sektorar utgjer om lag 2,4 % av forbruket Energiberarar Elektrisitet er den dominerande energiberar i det norske energisystemet. Også petroleumsprodukt og gass utgjer ein stor del. Bioenergi forbruket er i hovudsak ved i hushald. I nokre område vert det brukt relativt mykje koks, fjernvarme, spillvarme o.a., sjølv om desse energiberarane ikkje viser like godt att på den nasjonale statistikken. Samanlikning energibruk pr. energiberar 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % 10 % 0 % Kommunen Fylket Landet Avfall, kol, koks Bio Gass Olje El Kommentarar til grafen: Figur 6: Energibruk pr. energiberar Elektrisitet er den energiberaren som nyttast mest i kommunen og utgjer om lag 65 % av energiforbruket. Utanom elektrisitet brukast det ein del olje og gass, i all hovudsak i industrisektoren. TTI nyttar store mengder kull i sin produksjon. Ved nyttast i hushald til oppvarming. I 2006 utgjorde ved om lag 12,7 % av energiforbruket i hushald Fjernvarme Fjernvarme er mest aktuelt dersom det eksisterer bygg med vassbore (eller luftbore) oppvarmingssystem i eit visst omfang. Fjernvarme kan også vere aktuelt dersom det er planlagt bustad- eller næringsbygg med eit visst oppvarmingsbehov der ein varmesentral vert innregulert. Alt i 1994 vart det utarbeidd eit forprosjekt om eit fjernvarmeanlegg i Odda sentrum med spillvarme frå Odda smelteverk. Mangel på investeringsmidlar gjorde at prosjektet vart skrinlagt. I 1998 vart det utarbeidd ein lokal enøkplan for Odda med utgangspunkt i spillvarmeressursane ved dei tre store fabrikkane. Med denne som utgangspunkt tok Odda Bygg & Eigedom KF initiativ til eit forprosjekt som skulle vurdere etablering av eit fjernvarmeanlegg. Det var Odda kommune, Odda bygg & eigedom KF og Odda Energi AS som var oppdragsgjevarar for prosjektet, medan Hardanger Vekst, Hordaland Side 12 av 43

13 fylkeskommune, Odda bygg & eigedom KF, Odda Energi AS og NVIM var med på å finansiere det. Del 1 av forprosjektet viste at ei rekkje næringsbygg var interesserte i å kople seg til eit fjernvarmeanlegg og det vart utarbeidd framlegg til distribusjonsnett. Del 2 av forprosjektet tok for seg den totale kostnadssida av eit fjernvarmeanlegg. Forprosjektrapporten tek for seg fjernvarmeanlegg i Tyssedal med spillvarme frå Tinfos Tiltan & Iron KS (TTI), og i Odda og Eitrheim med spillvarme frå Boliden (tidligare Norzink). Fjernvarme i Tyssedal Forprosjekta som blei gjort i Odda resulterte i at ein har bygd fjernvarmeanlegg i Tyssedal, der ein nyttar spillvarme frå Tinfos Tiltan & Iron KS (TTI). Overskotsvarmen brukast både til aureoppdrett i fjellhall og til oppvarming av bygningar. I 2006 leverte anlegget lågtemperaturvarme tilsvarande 75,66 GWh til Norsk Fjellfisk AS -- og samla 10,1 GWh til Norsk Vasskraft- og Industristadmuseum, Tyssefaldane sitt administrasjonsbygg, Festiviteten, Tyssedal Hotell og til oppvarming av forbruksvarmevatn internt på bedrifta (Tinfos titan & iron). Vatnet blir oppvarma av kjølevatn frå smelteomn. Årsakane til det store uttaket til Fjellfisk skyldes at TTI skulle ha ein lenger vedlikeholdsstans og at Fjellfisk økte mengda med varme for å forskotere vekst/ tidlegare leveranse av fisken. Hardanger Fjernvarme A/S Hardanger Fjernvarme AS blei stifta hausten 2002, med bygging og drift av fjernvarmeanlegg i Hardangerregionen som forretningsidé. Selskapet er eigd av Odda kommune med 75 % og private aktørar med 25 %. Det er i gang eit prosjekt der det blir planlagt å bygge to anlegg. Eit anlegg som skal nytte fjordvatn (lågtemperatur) som varme- og kjølekjelde er tenkt å forsyne ny industri og bygg i sentrum, og eitt høgtemperaturanlegg (flisfyrt) som vil levere varme til eksisterande bygg i området. Hardanger Fjernvarme AS har fått tilskot frå kommunen til å lage varmeplanar for Odda sentrum. Planane skal vere ferdige i løpet av våren Planlegginga har tidligere tatt utgangspunkt i bruk av spillvarme fra industribedriftene og bruk av avfallstrevirke uten at det er funne tilfredstillande økonomi og at støtte fra Enova er avslått. 3.8 Omfang av vassboren varme i eksisterande bygg Alternativ til elektrisitet for byggoppvarming og tappevassoppvarming føreset vassbore (eller luftbore) system. Med vassbore system kan ein i tillegg til elektrisitet utnytte mange ulike energiberarar til oppvarming. Kommunen kan leggje til rettes for lokal utvikling av fjernvarmesystem ved å gjere aktiv bruk av Plan- og Bygningslov (PBL). Innregulering av varmesentral i samband med nye bustadeller næringsområde gir kommunen rett til å krevje tilknytingsplikt. Odda kommune har til no ingen tradisjon for å utnytte PBL på denne måten, men vil vurdera det dersom problemstillinga vert aktuell. Kommunen har ikkje etablert enøkfond eller andre verkemiddel som kan medverke til å fremje ei utvikling for energifleksible løysingar. Side 13 av 43

14 3.9 Lokal elektrisitetsproduksjon I følgje NVE og Odda Energi AS er desse kraftverka og småkraftverka (installasjon mindre enn 10 MW) registrert i Odda kommune. Kraftverk Installert effekt Middelårsprod. Eigar Middyr Kraftstasjon 1,3 MW 5,0 GW h Hydro Energi Svandalsflona Kraftstasjon 19,5 MW 30,0 GW h Hydro Energi Novle Kraftstasjon 45 MW 169,0 GW h Hydro Energi Røldal Kraftstasjon 160 MW 690,0 GW h Hydro Energi Mågeli Kraftstasjon 31 MW 171,0 GW h Tyssefaldene/Statkraft Tysso II Kraftstasjon 160 MW 893,0 GW h Tyssefaldene/Statkraft Oksla Kraftstasjon 215 MW 981,0 GW h Tyssefaldene/Statkraft Småkraftverk på Tveit 1,4 MW 10,0 GW h Austdøla Kraft AS Øvre Bersevann 5,5 MW 23,0 GW h Statkraft Nedre Bersevann 5 MW 19,0 GW h Statkraft Håvardsvatnet Kraftverk 5 MW 20 GW h Tyssefaldene Tabell 4 Lokal elektrisitetsproduksjon Det er vedtatt utbygging av Ekkjestølen kraftverk med installert effekt 4,9 MW og ein middelårsproduksjon på 18,5 GWh. Eigar er Småkraft. Odda Energi har føretatt ei samla kartlegging av vasskraftpotensialet for bygging av kommersielle mini- og småkraftverk i kommunen. Denne kartlegginga er omtalt i kapittel 6.1 Småkraftverk. Side 14 av 43

15 3.10 Energiflyt i kommunen Energiflyt beskriv forholdet mellom bruk av ulike energikjelder i kommunen, produksjon og import og eksport av energi over kommunegrensene. Her er eit grafisk oversyn over energiflyten i Odda kommune: 3500,0 E n e rg ifly t 3000,0 2500,0 G W h 2000,0 1500,0 1000,0 500,0 Eks port Forbruk dekka med import Forbruk dekka med produks jon i kommunen 0,0 El Olje Gas s Bio A v f all, kol, koks Kommentarar til grafen: Figur 7: Energiflyt i Odda kommune Odda kommune er ein stor kraftkommune. Sjølv med kraftkrevjande industri er kommunen ei nettoeksportør av elektrisk kraft. Kommunen eksporterar om lag 58 % av produsert elektrisitet, basert på tal for normal årsproduksjon i kraftverka. Bioenergien som brukast i kommunen er i hovudsak ved til hushald. Då storparten av veden som brukas avverkast privat, fins ingen sikre tal for faktisk vedhogst. Det er også ein stor import av kol til TTI. Side 15 av 43

16 4 UTVIKLING I ENERGIETTERSPURNAD Energiforbruket vert påverka av mange faktorar som klima, demografiske tilhøve, teknologisk utvikling, energiprisar, næringsstruktur og bustadstruktur. I tillegg betyr det mykje korleis folk sine forbruksvanar og preferansar utviklar seg. Også lover og forskrifter vil ha effekt, t.d. gjennom krav til isolasjon og byggstandard. 4.1 Større energibrukarar Dei to dominerande og kraftbaserte bedriftene i kommunen er Boliden Odda AS og Tinfos Titan & Iron KS (TTI). Disse har vore avgjerande for sysselsettinga i kommunen - både direkte og indirekte. A/S Tyssefaldene har og vore/ er ei viktig bedrift for næringslivet i kommunen, ved at A/S Tyssefaldene har levert kraft som har gjort produksjonen i dei kraftkrevjande bedriftene mogleg Boliden Odda AS Boliden Odda AS har omlag 350 tilsette. Etter ein konsolideringsfase med vekt på kvalitet og kostnadseffektivitet er Boliden Odda AS i dag blant dei mest effektive zinkverka i Europa. Det blir arbeidd kontinuerleg for å behalde denne posisjonen i åra framover. Sentralt i dette arbeidet står ein modernisering av zinkverket til 700 mill. kroner som vart avslutta i I tilegg til sinkmetall produserte Boliden Odda AS i 2006 bl.a tonn aluminiumfluorid og tonn svovelsyre. Boliden Odda brukte i GWh elektrisk kraft, tonn lettolje, tonn LNG og 30 tonn propan. Frå 2007 vil Boliden auka produksjonen av aluminiumfluorid med 40 %. Auka produksjon vil gje ei auke i forbruket av naturgass samtidig som ein større del av lettolja vil verte erstatta med naturgass. Det er lagt fram planar om utviding av produksjonen av sinkmetall, men det er førebels ikkje gjort noko vedtak om dette. Ei eventuell slik utbygging vil føre til ei sterk auke i elektrisitets forbruket som i hovudsak brukast til elektrolyse Tinfos Titan & Iron KS TTI har omlag 190 personar tilsett. Fabrikken har vore oppgradert dei seinare åra, og er nå ISO 9001 sertifisert. Hovudprodukt er titanslagg og råjern. I 2006 brukte TTI om lag 355 GWh elektrisitet, tonn kol og liter fyringsolje. TTI forsyner og fjernvarmeanlegget i Tyssedal med spillvarme. Anlegget er omtalt i kapittel Av kol forbruket er 2/3 rekna inn i statistikkane i energiutgreiinga då dette går til energiformål. TTI har i dag ein unytta mengde avgassenergi som dei vurderar å nytta i eit varmekraftverk. Dersom varmekraftverket vil bli realisert vil det kunne produsere om lag 115 GWh elektrisitet. 4.2 Kommunale planar Kommunen har utarbeidd ein kommuneplan (Plan for samfunnsutvikling for ) Planen vart vedtatt i september Kommunen har gitt eit oversyn over status og utvikling når det gjeld folketalsutvikling, bustadbygging, næringsutvikling og samfunnsutvikling generelt Bustad- og fritidsbustadbygging Det har dei siste åra vært svært lite nybygging i Odda kommune. Dei mest aktuelle områda for nybygging er Røldal/ Skare, Tyssedal og Odda sentrum. Det er planlagt utviding av bustadfelt i Røldal (Bergshagen) med 14 tomter, nytt felt på Skare med 15 tomter, og det er 4 nye tomter i Eidesåsen. Side 16 av 43

17 Det er og spreidd bustadbygging (ca. 5) i nokre områder. Det finst mange hytter i Odda kommune, og det vert bygd fleire i åra framover. Dette har store ringverknader for heile Odda kommune, og spesielt i delar av kommunen (t.d. servicenæringen i Røldal). Det er planlagt bygt om lag fritidseiningar i Røldal og Seljestad i fram til Føljande områder vil verte bygd ut for fritidsbustader: Liamyrane: 64 einingar godkjent for bygging. Det er planlagt ytterlegare 70 einingar, men dette området er ikkje regulert pr i dag, tidshorisont 2-3 år. Håradalen: Området har ein kapasitet på om lag 600 einingar. Pr. i dag er det ferdigstilt eit felt på 40 einingar. Vidare utbyggingstakt: om lag 40 einingar per år. Solfonn: Området har kapasitet på i overkant av 500 einingar. Området kan vil bli ferdig regulert i løpet av våren Øvre Seljestad: Kapasitet for totalt 500 einingar. Pr. i dag er 50 einingar bygd. Seljestad Apartement: Planlagt om lag 45 einingar. Hesjebakk: Planlagt med om lag 50 einingar. Det blir bygd om lag 100 fritidseiningar i året i Odda kommune Ny næringsverksemd I 1998 fekk Odda kommune status som omstillingskommune. Dette grunna omstillingar og nedbemanning i næringslivet, kombinert med utflytting og lave fødselstal som igjen har ført til ei reduksjon i folketalet. På oppdrag frå Odda kommune fikk Hardanger Vekst AS ansvar for å organisere omstillingsarbeidet, og for å forvalte dei ekstraordinære midla kommunen får tilført frå Kommunal- og Regionaldepartementet. Perioden som omstillingskommune er nå slutt. Det er utarbeida ein strategisk næringsplan, der ein legger følgjande hovudstrategiar til grunn: Industriell knoppskyting og nyskapande næringsutvikling Utvikla ei sterkare reiselivsnæring Hardanger Vekst AS sin rolle i omstillingsarbeidet, er å vere tilretteleggar, samarbeidspartnar og formidlar. Det er i omstillingsprosjektet mulig å få gratis rådgiving, samt å få midlar til planlegging og utredning i samband med utvikling av eigen bedrift. Hardanger Vekst gjennomfører og eigne prosjekter mot eksterne aktørar, slik at desse kan gjennomføre tiltak og utbyggingar der det er teneleg. Omstillingsmidlar kan unntaksvis vere med å styrke eigenkapitalen i ei bedrift eller etablering, enten som aksjekapital eller som ansvarlig lån (ikkje over kr ). Den samla støtte til eigenkapital pr år skal ikkje overstige 15% av tilskotene til omstillingsprosjektet. Oversikt over ledige næringsareal i Odda kommune: Tyssedal: Ikkje noko ledig areal Odda: Holmen ca. 10 daa Skare: ca 27 daa Røldal: ikkje noko ledig areal Dei største bedriftene i kommunen er som tidligare nemnt Boliden og TTI. Disse bedriftene er også basismarknad for et stort omfang av underleverandørar av varer og tenester. Dei representerer ein sterk teknologisk kompetanse, ikkje minst innanfor miljø og prosesskjemi og har sterke internasjonale band. Side 17 av 43

18 Odda sin næringsstruktur er fleirsidig, sjølv om utviklinga fram til no har vore dominert av dei store bedriftene. Men dei seinare åra har mangfaldet og sysselsetjinga auka i dei små og mellomstore bedriftene. Smelteverkstomta Reguleringsplan for "Smelteverkstomta" på 160 mål er utarbeidd. Det er førebels ingen avklaring av kor mykje bygningsmasse som er venta etablert på tomta. Det er forhandlingar med ei investeringsgruppe som vil utvikle området til ulike føremål som hotell, service og handel og anna næringsverksemd. Ein installatør har etablert seg på området. Moglege energiløysningar for området er omtala i kapittel Miljømål Som ein følgje av industrialiseringa hadde Odda kommune i mange år store problem med forureining innerst i Sørfjorden. Det har etter midten av 1970-talet vore gjort ein omfattande jobb med å rydde opp i gamal forureining. Odda kommune jobbar saman med næringslivet for å få til forbetringar. I februar 2003 starta ein opp eit analyseprogram for å kartlegge luftkvaliteten i kommunen, med sikte på å identifisere moglege kjelder til forureining. Dette programmet er eit samarbeidsprosjekt mellom Boliden Odda AS, TTI og Odda kommune. Det er eit mål for planlegging og forvaltning av areala i kommunen å ta vare på eit biologisk mangfald. Arbeidet med å redusere utslepp og energibruk støtter opp om dette målet. 4.3 Framskriving av folkesetnad Sidan 1996 har folketalet i gjennomsnitt minka med 0,9 % årleg i Odda kommune. Denne utviklinga ser ut til å halde fram i åra framover. Kommunen har utarbeidd ein plan for samfunnsutvikling for Kommunen vil i samband med planen sjå på forventa framskriving av folketalet. Det er her presentert ei framskriving på tal frå SSB og ei framskriving basert på at folketalet held seg på dagens nivå. Folketalsutviklinga går fram av følgjande diagram. F o lk e ta ls u tviklin g m /p ro g n o s e P erso n ar SSB Dagens niv å Figur 8: Folketalsutvikling Side 18 av 43

19 P e rs o n a r p r. h u s s ta n d m /p ro g n o s e 3,0 0 2,5 0 Pe rs o n a r 2,0 0 1,5 0 1,0 0 K om m unen F y lk et Landet 0,5 0 0, Figur 9: Personar pr. husstand Kommentarar til folketalsutviklinga: Den totale delen einebustader og vertikaldelte bustadhus (kjede, rekke o.l.) er relativt høg. Dette tilseier relativt høgt energiforbruk pr. husstand. På bakgrunn av kommuneplanen er det liten grunn til å rekne med nokon vesentleg endring i bustadstrukturen i åra framover. Trendane i diagrammet bygger på SSB si framskriving etter alternativ MMMM. Gjennomsnittleg husstandsstorleik ligg under landsgjennomsnittet. Dette tilseier eit energiforbruk pr. husstand noko under landsgjennomsnittet. Vi legg til grunn ei framskriving av noverande utvikling i energibruk pr. husstand - så lenge vi ikkje reknar nokon effekt av særskilte tiltak for reduksjon av energibruken. 4.4 Utvikling av næringsstruktur Vekst i sentrale delar av kommunen tilseier ein vidare vekst i utbygging av varehandel og bygg for offentleg og privat tenesteyting. Samstundes vil eksisterande byggmasse stort sett vere i bruk. Sjølv om endringa i samla folketal ikkje blir stor, vil vi legge til grunn ei framskriving av veksten i energiforbruket innan tenesteytande næringar. Det er ikkje presentert planar som tilseier uvanlege endringar innan industrien i kommunen. Ei mogleg utviding av sinkmetall produksjonen ved Boliden er ikkje tatt høgde for i denne utgreiinga. Eventuelle endringar i næringslivet elles vil ikkje påverke det stasjonære energiforbruket i særleg grad. Talet på sysselsette i Odda kommune som er registrert i SSB syner følgjande for 4. kvartal 2006: Forde lt på bra nsje A lle næ ringar Jordbruk, skogbruk, fis ke 47 S ekundæ rnæ ringar Tenes tey tande næ ringar 808 O ffentleg adm inis tras jon 172 Undervis ing 239 Helse og sosial 810 A ndre sos. tenes ter 119 Uoppgitt 15 Tabell 5: Sysselsette Side 19 av 43

20 4.5 Framskriving av energibruken Energibruk er karakterisert både ved energimengd og energiberar (-form). Dersom det ikkje opptrer vesentlege endringsfaktorar, kan ein framskrive trenden i forbruket pr. energiberar på grunnlag av utviklinga dei siste åra. Som et utgangspunkt vert dette lagt til grunn Framskriving pr. brukargrupper I kapitel 5 vert grunnlaget for alternative løysingar og dermed nye endringsfaktorar vurderte. F ra m s krivin g en erg ib ru k p r. b ru karg ru p p e K o m m u n e 2 500,0 G W h 2 000, , ,0 500,0 0, A nna forbruk F jernvarm e Indus tri P rivat tenes tey ting O ff.tenes tey ting Hus hald/hy tter Figur 10: Framskriving pr. brukargruppe Kommentarar til grafen: Utviklinga i det totale energiforbruket er vurdert til å auke med om lag 0,7 % i året i gjennomsnitt dei neste 10 åra, dvs. fram til Veksten i energiforbruk for hushald og hytter er berekna å ville auke med om lag 20 % pr. år grunna stor aktivitet i hyttebygging, sjølv om folketalet er antatt å gå ned med om lag med 1 % pr. år i perioden. Dei siste 10 åra har det i snitt vore ein auke på om lag 0,4 % årleg i energibruken i Odda kommune. Som tidligare nemnt er det industrien som er den dominerande energibrukaren i kommunen. Dersom Boliden Odda AS vedtek utviding av zinkproduksjonen vil det føre til ein sterk auke i deira forbruk og dermed i det totale forbruket i Odda kommune. F ra m skrivin g en e rg ib ru k p r. b ru karg ru p p e u ta n in d u stri G W h 150,0 100,0 50,0 An n a fo rb ru k P riva t te n e s te ytin g O ff.te n e s te ytin g H u s h a ld /h ytte r 0, Figur 11 Framskriving pr brukargruppe utan industri Side 20 av 43

Energiutgreiing Odda kommune

Energiutgreiing Odda kommune Energiutgreiing Odda kommune Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

MØTEBOK. Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311

MØTEBOK. Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311 Sak 30/10 MØTEBOK PORTEFØLJESTATUS PR FEBRUAR 2010 Saksbehandlar: Ingrid Karin Kaalaas Arkiv: 255 Arkivsaksnr.: 10/311 Saksnr.: Utval Type/ Møtedato 20/10 Os Formannskap PS 16.03.2010 / Os kommunestyre

Detaljer

Energiutgreiing Fjell kommune

Energiutgreiing Fjell kommune Energiutgreiing Fjell kommune Rullering 2006 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Fjell kommune

Energiutgreiing Fjell kommune Energiutgreiing Fjell kommune Rullering 2007 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Kvam herad

Energiutgreiing Kvam herad Energiutgreiing Kvam herad Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Gulen kommune

Energiutgreiing Gulen kommune Energiutgreiing Gulen kommune Rullering 2009 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune

Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune Lokal energiutgreiing 2011 Hjelmeland kommune Foto: Hanne Sundbø 1 3 Innhald 0 Samandrag 5 1 Utgreiingsprosessen 7 2 Informasjon om kommunen 8 2.1 Generelt 8 2.2 Folketalsutvikling 9 2.3 Bustadstruktur

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Gruppemøter. Stasjonær energibruk

Gruppemøter. Stasjonær energibruk Gruppemøter Stasjonær energibruk Unytta energikjelder - bio Trevirke (bio) er den mest aktuelle lokale energikjelda Skogsvirke største kjelde, men også rivings- og industriavfall Grunnlag for næringsutvikling

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007

Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Leverandørskifteundersøkinga 2. kvartal 2007 Samandrag Om lag 46 400 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 2. kvartal 2007. Dette er ein nedgang frå 1. kvartal i år då 69 700 hushaldskundar skifta leverandør.

Detaljer

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11 Konsekvensanalyse Vegomlegging Etnesjøen Juni 2011 AUD-rapport nr. 12-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) http://www.hordaland.no/aud Tittel: Konsekvensanalyse

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum.

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum. SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Inger Moe Arkivsaksnr.: 08/361 Arkiv: 143 K21 Miljøplan for Luster Kommune Rådmannen si tilråding: Luster kommunestyre vedtek miljøplan (plan for energi, klima og ureining)

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane

Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Endringar i den differensierte arbeidsgjevaravgifta Konsekvensar for næringslivet i Sogn og Fjordane Frå 1. juli i år vert det innført eit nytt regelverk for regionalstøtte i EØS-området, noko som krev

Detaljer

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Av Anders Stub og Ottar Haugen Anders Stub og Ottar Haugen er begge prosjektleiarar og rådgjevarar på Landbruks avdelinga hjå Fylkesmannen i Hordaland.

Detaljer

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Framtidas bustadbehov blir i hovudsak påverka av størrelsen på folketalet og alderssamansettinga i befolkninga. Aldersforskyvingar i befolkninga forårsakar

Detaljer

Energiutgreiing Årdal kommune

Energiutgreiing Årdal kommune Energiutgreiing Årdal kommune Rullering 2007 SAMANDRAG I følge Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

Energiutgreiing Kviteseid 2009

Energiutgreiing Kviteseid 2009 Innhald 1. BAKGRUNN... 3 2. SAMANDRAG... 4 3. KORT OM KOMMUNEN... 5 3.1 BEFOLKNING... 5 3.2 ENERGIBRUK I KOMMUNENS EIGNE BYGG... 6 4. DAGENS ENERGISYSTEM... 7 4.1 INFRASTRUKTUR FOR ENERGI... 7 4.2 GRADDAGSTAL...

Detaljer

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN Informasjonsskriv til hytteeigarar og utbyggarar innafor Kovstulheia-Russmarken Reinsedistrikt Foto: Oddgeir Kasin. Hjartdal kommune og Russmarken VA AS har som målsetting

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Lokal energiutredning 2013. Listerregionen, 13/11-13

Lokal energiutredning 2013. Listerregionen, 13/11-13 Lokal energiutredning 2013 Listerregionen, 13/11-13 Agenda 09.00 Elnettet v/grundt 09.40 Utvikling energiforbruk v/hansen 10.05 Pause 10.15 ENØK-kartlegging Flekkefjord v/haugen 10.45 Nettilknytting v/josefsen

Detaljer

Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta?

Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta? Fjordvarmeanlegg energiløysing også i distrikta? Magne Hjelle, dagleg leiar Kraft i vest, Sandane, 26.september, 2013 Kva er fjordvarme? Termisk energi frå sjø- ferskvatn Kan utnyttast lokalt til oppvarming

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Jondal kommune

Energiutgreiing 2013. Jondal kommune Energiutgreiing 2013 Jondal kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og offentleggjera

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Kraftverk i Valldalen

Kraftverk i Valldalen Småkraft AS er et produksjonsselskap som vart etablert i 2002. Fem selskap i Statkraftalliansen eig Småkraft: Skagerak Energi, Trondheim Energiverk, Agder Energi, BKK og Statkraft. Målet til Småkraft er

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE Rullering 2005 Samandrag Luster Energiverk AS SAMANDRAG Ifølge Forskrift om Energiutgreiingar utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere

Detaljer

Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune

Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune Kraftutbygging i relasjon til andre interesser i Luster kommune Kraftproduksjon i Luster kommune I Luster kommune vert det produsert ca 3300 gwh årleg, Luster er ein stor kraftkommune i nasjonal samanheng

Detaljer

Energiutredning Askøy kommune

Energiutredning Askøy kommune Energiutredning Askøy kommune Rullering 2007 SAMMENDRAG Ifølge Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årlig oppdatere og offentliggjøre en energiutredning

Detaljer

Lokal energiutgreiing 2009. Hjelmeland kommune. Foto: Hanne Sundbø

Lokal energiutgreiing 2009. Hjelmeland kommune. Foto: Hanne Sundbø Lokal energiutgreiing 2009 Hjelmeland kommune Foto: Hanne Sundbø Innhald 0 Samandrag 5 1 Utgreiingsprosessen 6 2 Informasjon om kommunen 7 2.1 Generelt 7 2.2 Folketalsutvikling 8 2.3 Bustadstruktur 8

Detaljer

Vestlandet ein stor matprodusent

Vestlandet ein stor matprodusent Vestlandet ein stor matprodusent Halvparten av sjømatproduksjonen i Norge skjer på Vestlandet Hordaland Vestlandet 2001 Mill. kr % av landet Mill. kr % av landet Jordbruk 499 4,7 3 084 29,2 Fiske og fiskeoppdrett

Detaljer

Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011

Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011 Lokal energiutgreiing Herøy kommune 2011 TUSSA NETT AS www.tussa.no Innhaldsliste 1. Samandrag... 4 2. Innleiing... 4 2.1. Formål med utgreiinga... 4 2.2. Utgreiingsprosessen... 5 2.3. Aktørar og roller...

Detaljer

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam

Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Konsekvensanalyse Ålvik/ Kvam Reduksjonar i verksemda ved Bjølvefossen i 2001 Agnes Mowinckelsgt. 5, Postboks 7900 5020 Bergen Bergen, JUNI 2001 Rapport Rapporten er utgjeven av Avdeling for regional utvikling,

Detaljer

Erfaring med KILE rapportering FASIT-dagene 2010. Ved Tor Bjarne Smedsrud FASIT ansvarleg i Suldal Elverk

Erfaring med KILE rapportering FASIT-dagene 2010. Ved Tor Bjarne Smedsrud FASIT ansvarleg i Suldal Elverk Erfaring med KILE rapportering FASIT-dagene 2010 Ved Tor Bjarne Smedsrud FASIT ansvarleg i er lokalisert på vestlandet, nord/aust i Rogaland Geografisk Høgspentnett Høgspentnett Historikk Starta 1916 Kommunalt

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Eidfjord kommune

Energiutgreiing 2013. Eidfjord kommune Energiutgreiing 2013 Eidfjord kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003,sist revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og

Detaljer

Side 1 av 6. Vår dato Vår referanse Årdal Energi KF 09.01.2004 NET-2004-00864 Revisjon Retningslinjer for anleggsbidrag 3

Side 1 av 6. Vår dato Vår referanse Årdal Energi KF 09.01.2004 NET-2004-00864 Revisjon Retningslinjer for anleggsbidrag 3 Side 1 av 6 Utarbeida av: Frank Robert Simon Nettsjef Årdal Energi Side 2 av 6 1. Regelverk 3 2. Forskrifta sin ordlyd 3 3. Kontrollmynde ved klage 3 4. Informasjon til kunde 3 5. Praktisering av anleggsbidrag

Detaljer

Næringsmoglegheiter for bønder innan småkraft og vindkraft. AgroNordvest Loen 10.11.2012

Næringsmoglegheiter for bønder innan småkraft og vindkraft. AgroNordvest Loen 10.11.2012 Næringsmoglegheiter for bønder innan småkraft og vindkraft AgroNordvest Loen 10.11.2012 Fornybar elproduksjon i landbruket 2-årig prosjekt frå 01.10.11 med prosjekt-leiar Terje Engvik omfattar vindkraft

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Energiutgreiing Årdal kommune

Energiutgreiing Årdal kommune Energiutgreiing Årdal kommune Rullering 2009 SAMANDRAG I følge Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere ei energiutgreiing

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

Energiutredning Askøy kommune

Energiutredning Askøy kommune Energiutredning Askøy kommune Rullering 2009 SAMMENDRAG Ifølge Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årlig oppdatere og offentliggjøre en energiutredning

Detaljer

Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge

Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge Erfaringer fra energi og klimaarbeid i Midt-Norge Magne Vågsland Trondheim 13.11. 2010 Arbeid med rådgjeving på energisparing i 11 år. Arbeider i Den mest miljøvenlege energien er den som ikkje blir bruka

Detaljer

Energiutgreiing Luster kommune

Energiutgreiing Luster kommune Energiutgreiing Luster kommune Desember 2004 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 7 c. Gass 7 d. Biobrensel 7 e. Varmepumper

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG

RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG RETNINGSLINER FOR BEHANDLING AV ANLEGGSBIDRAG OG BOTNFRÅDRAG Stikkord for innhald Retningsliner for behandling av anleggsbidrag og botnfrådrag er eit dokument som skal vere underlaget for likebehandling

Detaljer

Energiutgreiing Hyllestad kommune

Energiutgreiing Hyllestad kommune Energiutgreiing Hyllestad kommune Foto: Egil Husabø 2013 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere og offentleggjere

Detaljer

Energiutgreiing Kvam herad. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving

Energiutgreiing Kvam herad. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving Energiutgreiing Kvam herad Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving 2011 SAMANDRAG Kvam herad Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Steindalsfossen (kjelde: Wikipedia) 8 442 innbyggjarar pr. 01.01.2011

Detaljer

Energiutgreiing 2011. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag

Energiutgreiing 2011. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag Energiutgreiing 2011 Etne Kommune Etne Elektrisitetslag Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, endra 1. juli 2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, oppdatera og offentleggjera

Detaljer

Energiutgreiing Stryn kommune

Energiutgreiing Stryn kommune Energiutgreiing Stryn kommune November 2004 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 7 c. Gass 7 d. Biobrensel 7 e. Varmepumper

Detaljer

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon Utviklingsplan for næringsarbeid 2014 2015 Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015 Innhald 1. Innleiing om planen og arbeidet 1.1 Innleiing s. 3 1.2 Historikk s. 3 2. Verdigrunnlag

Detaljer

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune.

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Førde, 24.02.2015 NVE Konsesjonsavdelinga Postboks 5091 Majorstua 0301 OSLO Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Vi viser til NVE sitt høyringsbrev av 19.11.2014

Detaljer

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 HORDALAND FYLKESKOMMUNE SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 Hordaland fylkeskommune, Arbeidslaget Analyse, utgreiing og dokumentasjon, juli 2004. www.hordaland.no/ru/aud/ Innleiing Ved hjelp av automatiske

Detaljer

Energiutgreiing Voss kommune. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving

Energiutgreiing Voss kommune. Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving Energiutgreiing Voss kommune Utarbeidd i samarbeid med SFE Rådgjeving 2011 SAMANDRAG Voss kommune Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Nybygging Vassboren varme Vasskraft Vasskraftpotensiale Nettutfordringar

Detaljer

Energiutgreiing Kvam herad

Energiutgreiing Kvam herad Energiutgreiing Kvam herad April 2004 INNHALD INNHALD 2 SAMANDRAG 4 BAKGRUNN 6 NOVERANDE ENERGISYSTEM 7 1. Systemutgreiing 7 a. Kraftforsyninga 7 b. Olje/parafin 8 c. Gass 8 d. Biobrensel 8 e. Varmepumper

Detaljer

Lokal energiutredning 2009 Stord kommune. Stord kommune IFER

Lokal energiutredning 2009 Stord kommune. Stord kommune IFER Lokal energiutredning 2009 Stord kommune Stord kommune IFER Energipolitiske mål Avgrense energiforbruket vesentlig mer enn om utviklingen blir overlatt til seg selv Bruke 4 TWh mer vannbåren varme årlig

Detaljer

1. Innhald. 3. Nøkkelopplysningar 4. Planområde 5. Vann forsyning 6. Avløp og utslepp 7. Utgreiing 7.1 Estetiske omsyn 7.2 Konsekvensar for naboar

1. Innhald. 3. Nøkkelopplysningar 4. Planområde 5. Vann forsyning 6. Avløp og utslepp 7. Utgreiing 7.1 Estetiske omsyn 7.2 Konsekvensar for naboar AVLØPSPLAN FOR Kårdal Hyttegrend MJØLFJELL, VOSS KOMMUNE. Datert: 03.mai 2013 Innhald Side 1 Side 2 Side 3 Side 4 Side 5 Side 6 1. Innhald 2. Samandrag 3. Nøkkelopplysningar 4. Planområde 5. Vann forsyning

Detaljer

Tevling i Bygdekjennskap. Heftet er revidert av Norges Bygdeungdomslag.

Tevling i Bygdekjennskap. Heftet er revidert av Norges Bygdeungdomslag. Tevling i Bygdekjennskap Heftet er revidert av Norges Bygdeungdomslag. NORGES BYGDEUNGDOMSLAG 1992 Dette er ikkje nokon tevlingsregel, men heller ei rettesnor og eit hjelpemiddel for lokallag som ynskjer

Detaljer

Energiutgreiing Etne Kommune 2013. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag

Energiutgreiing Etne Kommune 2013. Etne Kommune. Etne Elektrisitetslag Etne Kommune Etne Elektrisitetslag Forord Formålet med energiutgreiinga er først og fremst å skaffa fram eit faktagrunnlag om energibruk og energisystem i kommunen. Dette materialet er forventa å danna

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

PROSJEKT SMÅKRAFT I HORDALAND - reflekssjonar i etterkant

PROSJEKT SMÅKRAFT I HORDALAND - reflekssjonar i etterkant PROSJEKT SMÅKRAFT I HORDALAND - reflekssjonar i etterkant v/prosjektleiar Anders Hassel Stub Norsk Vannforening Vest sitt julemøte i Bergen 9. desember 2009 på Hotell Terminus Prosjekt Småkraft i Hordaland

Detaljer

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS FLORA KOMMUNE Saksgang Møtedato Saksnr Bystyret 02.10.2012 Sakshandsamar: Terje Heggheim Arkiv: K1-614, K3-&50 Objekt: Arkivsaknr 09/1411 KJØP AV FLORØ SJUKEHUS Kva saka gjeld: Flora kommune må ta stilling

Detaljer

Energiutgreiing 2007. Vindafjord kommune

Energiutgreiing 2007. Vindafjord kommune Energiutgreiing 2007 Vindafjord kommune Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeida, årleg oppdatera og offentleggjera ei energiutgreiing for

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger

Lyse LEU 2013 Lokale energiutredninger Lokale energiutredninger Forskrift om energiutredninger Veileder for lokale energiutredninger "Lokale energiutredninger skal øke kunnskapen om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft

Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret. Forvalting av særavtalekraft og konsesjonskraft Vinje kommune Økonomi, plan og utvikling Arkiv saknr: 2015/2106 Løpenr.: 18241/2015 Arkivkode: 150 Utval Møtedato Utval Saksnr Formannskapet Kommunestyret Sakshandsamar: Gry Åsne Aksvik Forvalting av særavtalekraft

Detaljer

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi:

FJORDVARMENYTT. Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget. Statistikk og økonomi: Nordfjordeid, 23.desember 2014 FJORDVARMENYTT Kjære kundar! Her kjem juleavisa vår! Informasjon om drifta av fjordvarmeanlegget Statistikk og økonomi: Det er no 50 varmepumper i drift i fjordvarmeanlegget.

Detaljer

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Førde HF Dato: 13.05.2014 Sakhandsamar: Saka gjeld: Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Arkivsak

Detaljer

Energiutgreiing Eid kommune

Energiutgreiing Eid kommune Energiutgreiing Eid kommune 2013 SAMANDRAG Eid kommune Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Nybygging Vassboren varme Vasskraft Vasskraftpotensiale Nettutfordringar Hjelle skule. Foto: NRK Kjelde:

Detaljer

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 31.03.2014 Dykkar dato 10.01.2014 Vår referanse 2014/539 331.1 Dykkar referanse 13/1038 Bømlo kommune Kommunehuset 5430 Bremnes Bømlo

Detaljer

ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1

ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Eigedomsseksjonen Arkivsak 201113465-25 Arkivnr. 111 Saksh. Orvedal, Roald Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 24.05.2012 ENØK-TILTAK 2012 - BUDSJETTENDRING 1 SAMANDRAG

Detaljer

Energiutgreiing 2013. Ulvik herad

Energiutgreiing 2013. Ulvik herad Energiutgreiing 2013 Ulvik herad Forord I følgje forskrift om energiutgreiingar utgitt av NVE januar 2003, revidert 01.07.2008, skal områdekonsesjonær utarbeida, og kvart andre år oppdatera og offentleggjera

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Lokal energiutredning 2013. Lindesnesregionen, 8/11-13

Lokal energiutredning 2013. Lindesnesregionen, 8/11-13 Lokal energiutredning 2013 Lindesnesregionen, 8/11-13 Hensikt med Lokal energiutredning: Gi informasjon om lokal energiforsyning, stasjonær energibruk og alternativer på dette området Bidra til en samfunnsmessig

Detaljer

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE

LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE LOKAL ENERGIUTGREIING LUSTER KOMMUNE Rullering 2006 Samandrag Luster Energiverk AS SAMANDRAG Ifølge Forskrift om Energiutgreiingar utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg oppdatere

Detaljer

SAMLA SAKSFRAMSTILLING

SAMLA SAKSFRAMSTILLING Side 1 SAMLA SAKSFRAMSTILLING Arkivsak: 05/1508-9606/08 Saksbeh.: Berit Marie Galaaen Arkivkode: PLAN 301/1 Saksnr.: Utval Møtedato 82/08 Formannskap/ plan og økonomi 05.06.2008 43/08 Kommunestyret 19.06.2008

Detaljer

UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER

UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER UTFYLLANDE PLANFØRESEGNER OG RETNINGSLINER 1.0 GENERELLE FØRESEGNER ( 20-4, 2. ledd) Kommunedelplanen har rettsverknad på den måten at grunneigar ikkje kan bruke eller byggje på sin eigedom på anna måte

Detaljer

Handlingsprogram 2014, Regional plan for museum 2011-2015

Handlingsprogram 2014, Regional plan for museum 2011-2015 KULTUR- OG IDRETTSAVDELINGA Arkivnr: 2014/276-1 Saksbehandlar: Elisabeth Bjørsvik Saksframlegg Saksgang Utval Saknr. Møtedato Kultur- og ressursutvalet 21.01.2014 Fylkesutvalet 30.01.2014 Fylkestinget

Detaljer

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning

Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Framtidig tilbod av arbeidskraft med vidaregåande utdanning Av: Jorunn Furuberg Samandrag Dersom framtidige generasjonar vel utdanning og tilpassing på arbeidsmarknaden slik tilsvarande personar gjorde

Detaljer

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008

Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Leverandørskifteundersøkinga 4. kvartal 2008 Samandrag Omlag 51 700 hushaldskundar skifta kraftleverandør i 4. kvartal 2008 (veke 40 til 52). Dette er omlag det same som førre kvartal då 51 000 hushaldskundar

Detaljer

Årsmøte i Driftsassistansen 23-24 mai 2005. Innhald i foredraget. Lovgrunnlag

Årsmøte i Driftsassistansen 23-24 mai 2005. Innhald i foredraget. Lovgrunnlag Årsmøte i Driftsassistansen 23-24 mai 2005 Innhald i foredraget Lovgrunnlag KRAV TIL BRANNVANN I VANNFORSYNINGEN Sivilingeniør Tobias Dahle Uttak av brannvatn frå kommunalt leidningsnett - eksempel frå

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 18.05.2016 35308/2016 Åge Ødegård Saksnr Utval Møtedato Samferdselsutvalet 01.06.2016 Fylkesrådmannens tilråding Fylkesutvalet 27.06.2016 Fylkestinget 12.10.2015

Detaljer

Energiutgreiing Eid kommune

Energiutgreiing Eid kommune Energiutgreiing Eid kommune 2011 SAMANDRAG Eid kommune Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Nybygging Vassboren varme Vasskraft Vasskraftpotensiale Nettutfordringar Hjelle skule. Foto: NRK Kjelde:

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 12.10.2015 SAKSHANDSAMAR: Erik Sverrbo SAKA GJELD: Variasjon i ventetider og fristbrot ARKIVSAK: 2015/2228 STYRESAK: 107/15 STYREMØTE: 10.11.

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Farleg avfall i Nordhordland

Farleg avfall i Nordhordland Farleg avfall i Nordhordland Handsaminga av farleg avfall hjå ulike verksemder i Nordhordland. April, 2004 Samandrag Naturvernforbundet Hordaland (NVH) har gjennomført ei undersøking om korleis 15 ulike

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 - perla ved Sognefjorden - Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 Arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rådmannen Oversyn over økonomiplanperioden Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rekneskap Budsj(end) Budsjett

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Energiutgreiing Selje kommune

Energiutgreiing Selje kommune Energiutgreiing Selje kommune 2013 SAMANDRAG Selje. Kjelde: http://www.hannebua.com/ Selje kommune Innbyggarar Storleik husstandar Næringsliv Nybygging Vassboren varme Vasskraft Vasskraftpotensiale Nettutfordringar

Detaljer

Lokal energiutredning

Lokal energiutredning Lokal energiutredning Presentasjon 25. januar 2005 Midsund kommune 1 Lokal energiutredning for Midsund kommune ISTAD NETT AS Lokal energiutredning Gjennomgang lokal energiutredning for Midsund kommune

Detaljer

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset SAMNANGER KOMMUNE MØTEINNKALLING Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset Varamedlem skal ikkje møta utan nærare innkalling Forfall til møtet eller ugildskap må meldast

Detaljer

Klimagassutslepp frå produksjon og forbruk

Klimagassutslepp frå produksjon og forbruk Klimagassutslepp frå produksjon og forbruk Innlegg på temadag om Fylesdelplan for klima og miljø arrangert av Sogn og Fjordane fylkeskommune Rica Sunnfjord Hotell, Førde 30.9 2008 Carlo Aall caa@vestforsk.no

Detaljer

SAMLA SAKSFRAMSTILLING

SAMLA SAKSFRAMSTILLING Side 1 SAMLA SAKSFRAMSTILLING Arkivsak: 09/1467-19413/09 Saksbeh.: Jofrid Fagnastøl Arkivkode: PLAN soneinndeling Saksnr.: Utval Møtedato 109/09 Formannskap/ plan og økonomi 05.11.2009 SAMLA SAK - DETALJREGULERINGSPLAN

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

Energiutgreiing Gaular kommune

Energiutgreiing Gaular kommune Energiutgreiing Gaular kommune Kapstadvika, Bygstad mot Svedene. Foto: Bjørn Norén 2013 SAMANDRAG I følgje Forskrift om Energiutredninger utgitt av NVE i januar 2003 skal områdekonsesjonær utarbeide, årleg

Detaljer

Talet på bedrifter innan eigedom har auka særleg sterkt i nokre av regionane rundt Bergen.

Talet på bedrifter innan eigedom har auka særleg sterkt i nokre av regionane rundt Bergen. Endringar i talet på bedrifter i Hordaland Fleire bedrifter med tilsette Talet på bedrifter i Hordaland auka 2002-2005 med 7 %. I same periode har talet på bedrifter med tilsette auka med 4,5 %. Auken

Detaljer