Hordaland Bondeog Småbrukarlag

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Hordaland Bondeog Småbrukarlag"

Transkript

1 Hordaland Bondeog Småbrukarlag Årsmelding 2014

2 Innhald Brosjyrer Blad Klistremerker Hefter SERVICE Vi utfører det meste innen grafiske tjenester. Vår førtrykksavdeling er behjelperlig med å utforme trykksakene for deg, og våre fagfolk på trykk vil alltid strekke seg for å gi det beste resultat. Trykk Service AS leverer alt innen trykksaker. Logo Konvolutter Gavekort Skjema Kalendere visittkort PlakaterBøker Blokker Tlf Kvassnesvegen ISDALSTØ Bilreklame Kopier giro brevark Flyers Tillitsvalde i HBS Lokallagsleiarar Råd og utval Leiaren har ordet...7 Referat frå årsmøtet Uttalar årsmøtet Jordbruksforhandlingane Landsmøtet..25 Prosjekt Ny giv i sauehaldet Beiteutvalet Prosjekt Vi satsar på mjølk...28 Bygdeutviklingsprisen Kulturlandskapsprisen 31 Frukt Etnemarknaden...37 Organisert Beitebruk..39 Sommartur..40 Prosjekt Landskap i drift.41 Kranarbeid Transport Singel og sand Siloballar Halm Fòr 1.mai i Odda..43 Styret i arbeid.45 Småhistorier frå Strutsefarmen..46 Ullensvang BS - historieskriv om oppstarten og tida vidare fram til i dag..47 Årsrekneskap og budsjett Framsida : Biletet er teke av Bergljot Bruåsdal Hesvik. 3

3 Tillitsvalde i Hordaland Bonde- og Småbrukarlag 2014 Leiar: Varamedlemmer: Jarle Helland 1. Håkon Erdal 5936 Manger Brattebakken 33 Mob Voss Mob Pol. nestleiar: Siri Teigland 2. Elin Morken 5472 Seimsfoss 5936 Manger Mob Edel Karin Ertsås Alpen 5773 Hovland Org.nestleiar: Mob Øystein Hole Hosanger 5282 Lonevåg Mob Fylkessekretær: Åse-Marie Reisæter Reisæter Styremedlemmer: 5776 Nå Harald G. Molland Mob Hosteland Mob Heimeside: Jens Markhus 5593 Skånevik Mob Birte Larsen Nils Langhellesv Fyllingsdalen Mob Nils-Brynjulf Bøe Bøv Os Mob Leiarar i lokallaga Bømlo/Stord: Radøy: Svein Trygve Larsen Kjersti Flatråker Kanalv.11 Noranger 5437 Finnås 5939 Sletta Mob Mob Etne: Sotra/Øygarden: Jens Markhus Svein Misje 5593 Skånevik, tlf. Mattisbrekko 4 Mob Misje Mob Midthordaland: Birte Larsen Sveio: Nils Langhellesv. 20 Helge L. Reinertsen 5141 Fyllingsdalen Tjernagel Mob Sveio Mob Jondal: Harald Prestegård Tysnes: 5627 Jondal Jens Rasmus Tveit Mob Onarheim Mob Kvinnherad: Gudvin Hesvik Volden Ullensvang: Vambav. Arne Lofthus 5470 Rosendal 5781 Lofthus Mob. Mob Masfjorden: Ulvik: Harald G. Molland Kyrre Manger 5986 Hosteland 5730 Ulvik Mob Mob Osterøy: Voss: Øystein Hole Nils Martin Seim Hosanger Seimsv Lonevåg 5700 Voss Mob Mob

4 Råd og utval Representantskapet i NBS: Jarle Helland. Vara: Siri Teigland. Samarbeidsrådet for Hordaland og Sogn og Fjordane: Jarle Helland og Åse-Marie Reisæter Vara: Siri Teigland. Arbeidsutvalet i samarbeidsrådet: Jarle Helland. Vara: Siri Teigland. (2014 Hordaland) Forsikringskontakt: Åse-Marie Reisæter. HMS-kontakt: Harald Molland. Vara: Åse-Marie Reisæter. Styret for 4H-garden: Øystein Hole. Matfestivalen: Nils-Brynjulf Bøe. Vara: Birte Larsen. Ungdomskontakt: Håkon Erdal. Hordaland Landbruksselskap: Jarle Helland. Vara: Siri Teigland. Økonomisk ansvarleg: Jens Markhus. Kulturlandskapsgruppa (RMP): Jarle Helland og Øystein Hole. Vara: Harald Molland. Prosjekt Landskap i drift : Nils-Brynjulf Bøe. Vara: Harald Molland. Prosjekt No e` da min tur (ungdomsprosjekt): Håkon Erdal. Vara: Åse-Marie Reisæter. Mjølkeprosjektet Vi satsar på mjølk : Åse-Marie Reisæter. Prosjekt Ny bruk av gamle landbruksbygningar : Siri Teigland. Vara: Nils-Brynjulf Bøe. Beiteutvalet: Jarle Helland (leiar). Vara: Nils-Brynjulf Bøe. Kontakt med Hordaland Fylkeskommune: Jarle Helland og Åse-Marie Reisæter. Ny giv i sauehaldet : Jarle Helland. Vara Harald Molland. Regionkontaktar: Radøy, Masfjorden, Sotra/Øygarden Osterøy, Sveio Jondal, Ulvik Tysnes, Midthordaland Kvinnherad, Voss Etne, Ullensvang Bømlo/Stord - Harald Molland. - Øystein Hole. - Nils-Brynjulf Bøe. - Birte Larsen - Siri Teigland. - Jens Markhus. - Jarle Helland. Ja, eg vil bli medlem i Norsk Bonde- og Småbrukarlag! Som medlem får du gratis abonnement på avisa Bonde og Småbruker. Namn Kontingentsatsar: Adresse Grunn: 800,- Poststad Lav: 1625,- Fødselsnr. Mellom: 2630,- Tlf Høy: 3915,- E-post Topp: 4660,- Signatur Verdiskapingsmedl.: 930,- Ungdomsmedl.: 530,- Send til Åse-Marie Reisæter, Reisæter, 5776 Nå. 6 Leiaren har ordet. Me har kome nokre veker inn i eit nytt arbeidsår når eg no skal skriva litt under dette avsnittet i årsmeldinga. I tillegg til 2-3 leiar/sekretærmøter i Oslo har det meste av møteaktiviteten for meg og fylkesstyremedlemmene vore som medlemmer i utval og prosjekt som fylkeskommunen og fylkesmannen si landbruksavdeling er eigarar av. At Småbrukarlaget er med i desse utvala og prosjekta meiner eg er viktig. Det er gjennom vår deltaking at andre organisasjonar, tilsette og politikarar vert kjende med Småbrukarlaget og kva me står for. Eg meiner at me med denne prioriteringa er ein viktig del av det landbrukspolitiske miljøet i Hordaland. Jordbrukstingingane i 2014 var den første med ei blåblå regjering og ein landbruks- og matminister frå Framstegspartiet. Listhaug hadde kome med ein del utspel i forkant av tingingane som gjorde at me var førebudde på at det kunne verta krevjande å få i hamn ein avtale. Listhaug hadde ved fleire høve sagt at strukturen på tilskota skulle flatast ut. Arealtilskota skulle reduserast og eventuelt overførast til dyretilskot. Ho hadde og sagt at ho ville auka lønsemda til heiltidsbonden men kven han/ho er var uklart. Kva ville skje med måneskinsbonden kunne berre han/ho bytta traktoren ut med «godstolen» - vert det matproduksjon over heile landet visst det skulle skje? Kravet frå jordbruket på var 365 mill. i auka målprisar, 995 mill. i auka budsjettmidlar og170 mill. ledige midlar 2013 og effekt av jordbruksfrådraget som gav ei inntektsgjevande ramme på 1,5 mrd. Jordbruket sitt krav var bygt opp mykje etter same lest som tidlegare år. Tilbodet frå staten hadde auke i målprisane på 340 mill., ein reduksjon i budsjettmidlane på 250 mill. og ledige midlar frå 2013 på 60 mill. Ei inntektsgjevande ramme på 150 mill. var 10% av kravet til jordbruket. Tilbodet frå regjeringa var eit «hån» mot næringa. Det som var mest dramatisk var kanskje ikkje ramma - for me hadde fleire år med like låge rammer med Sponheim som landbruksminister men det var endring og fjerning av struktur på ein del tilskot samt fjerning av beløpsavgrensinga for husdyrtilskotet og auking av kvotetaket for mjølk. Endringa av bruken av budsjettmidlar gjorde at det vart flytta budsjettmidlar frå det småskalalandbruket me storsett har i Hordaland, til store driftseiningar i dei næringssterke områda i landet vårt. Me vil i 2015 få enkelbruk som truleg vil få utbetalt om lag 3 mill. kroner i produksjonstilskot. Det vert ikkje matproduksjon på norske ressursar over heile landet med ein slik landbrukspolitikk. Det enda som de alle veit, med felles brot - og ein flott gjennomført demonstrasjon i Oslo med eit klart bodskap til regjeringa. Resultatet av forhandlingar mellom støttepartia og regjeringa vart at budsjettmidlane vart auka med 250 mill. - slik at ramma vart på 400 mill. der 340 mill. er målprisauke og 60 mill er ubrukte midlar frå Strukturen på nokre av tilskota vart og endra litt til fordel for dei minste og mellomstore bruka. Krf var eitt av partia som før valet i 2013 sa at dei stod for ein landbrukspolitikk som skulle auka norsk matproduksjon på norske ressursar. Vidare ville dei føra ein landbrukspolitikk som ville stimulera til at maten vert produsert på ein berekraftig og miljøvenleg måte. Eg har vanskeleg for å sjå at dei endringa som vart gjort i forhandlingane med regjeringa i særleg grad vil føra norsk landbruk i denne retninga som Krf seier dei ønskjer. Det vert nok ikkje matproduksjon på norske ressursar over heile landet med den landbrukspolitikken som regjeringa og støttepartia står for. Det er ikkje mange veker til jordbrukstingingane for 2015 er i gang då vil både Venstre og Krf på nytt få høve til å visa kva landbruk dei ønskjer i landet vårt. Me har og i løpet av 2014 fått prov på at både Senterpartiet og ikkje minste Arbeiderpartiet, er mykje betre på landbruk når dei er i opposisjon enn når dei har makt i regjeringsposisjon. Listhaug vi fjerna priskontrollen ved kjøp og sal av konsesjonspliktige eigedommar. Me er vel samde om at med den svake økonomien me har i norsk landbruks i dag, vil fjerning av priskontrollen auka etableringskostnadane for dei som vil inn i landbruket og dermed svekka 7

5 økonomien ytterligare. Listhaug ønskjer fleire unge inn i landbruket og det er flott. Eg meiner fjerning av priskontrollen er eit av fleire tiltak som regjeringa har gjort framlegg om, som vil gje dårlegare rekruttering til landbruket. Listhaug har vore klar på at ho ønskjer å fjerna buplikt. Forslaget har vore ute på høyring i kommunane og det var flott å sjå at ein så stor del av kommune meinte det er viktig å behalda buplikta. Regjeringa har sett ned fleire arbeidsgrupper som i løpet av 2015 skal komma med sine innstillingar. Ei gruppe skal sjå på produksjonsregionar for kumjølkkvotar. I dag er kvart fylke ein slik produksjonsregion, då med unntak av Oslo og Akershus som er ein. I Hordaland har det dei siste åra vore låg etterspurnad etter mjølkekvotar. For Hordaland vil større regionar føra til at det kan verta seld mjølkekvotar ut av fylket noko som vil svekka produksjonsmiljøet i fylket. Eg meiner Småbrukarlaget i arbeidsgruppa må kjempa for at produksjonsregioninndelinga vert som i dag. Eg er redd store regionar vil medføra at mjølkekvotar vert flytta frå næringssvake til næringssterke områder. Eit nytt hjelpemiddel for nedbygging av distriktslandbruket. Etter ønskje frå fylkestinget laga ei styringsgruppe i 2013 ei landbruksmelding for Hordaland. Representantar frå Fylkesmannen si landbruksavdeling, Innovasjon Norge, Bondelaget, Småbrukarlaget, Jondal kommune og Hordaland fylkeskommune var med i styringsgruppa. Målsettinga med meldinga er å styrkja rekrutteringa til landbruket i fylket vårt, samt auka mat- og trevirkeproduksjon og lønsemda i næringa. Styringsgruppa har 9 punkt i meldinga som dei meiner er gode grunnar for å satsa på landbruket i Hordaland. Eg kan nemna nokre av dei. Dei viktigaste oppgåvene for landbruket er å produsera mat og trevirke. Gjennom eit aktivt landbruk i heile fylket kan me sikra busetjinga i bygdene våre. Eit aktivt landbruk gjev kysten og fjordane våre det kulturlandskapet som turistane i hopetal kjem for å oppleva. Det er kun eit aktivt landbruk som vil kunna halda bygningsmiljø og tradisjonar i hevd. Vidare er fruktnæringa ein sentral bidragsytar til sysselsetting og vediskaping i Hardanger. Meldinga vart vedteke av fylkestinget i meldingsåret. Det er det fyrste landbrukspolitiske strategidokumentet som er handsame av Hordaland fylkesting. Eg håpar at denne meldinga vil setja landbruket på den fylkespolitiske dagsorden. I 2017 vil me sjå når tiltaka i meldinga er gjennomført, om det har ført til lågare gjennomsnittsalder på brukarane, glødande fagmiljø, vilje til å investera i næringa og at mange har gjort eit yrkesval som dei seier er rett for seg og familien. Landsmøtet i 2014 var i Stjørdal i månadsskifte okt/nov. Det var 12 hordalendingar som i løpet av fredagen hadde teke seg fram til landsmøtestaden. Landsmøtet har fått ei flott ramme som eg veit gjev utsendingar og observatørar inspirasjon til å ta tak i arbeidsoppgåvene som ventar heime i fylkes- og lokallaga. Arne Lofthus vart valt til politisk nestleiar. I han har fruktnæringa og landbruket generelt i Hordaland, fått ein dugande talsmann for det småskalalandbruket me har i fylket vårt. Medlemsverving er eit tema eg har vore litt innom kvart år under dette avsnittet i årsmeldinga. Medlemspengane utgjer det meste av inntekta til laget. I Hordaland har me no litt under 700 medlemmer men eg meiner at det talet kunne vore mykje høgare. Me hadde ein fin medlemsauke i jubileumsåret og eg håpa at me skulle ta med oss den trenden inn i 2014 men i staden enda me opp med ein liten nedgang i Hordaland. Eg trur det vil vera vanskeleg å auka medlemstalet utan at alle tek del i denne viktige arbeidsoppgåva. Du veit kven som kan vera aktuell som medlem i di bygd, så eg ber om at du tek mål av deg å verva eitt nytt medlem i Me er vel alle samde om at bygdenorge og norsk landbruk treng eit sterkt Småbrukarlag. Treng du hjelp kan du kontakta Åse-Marie, meg eller dei andre i styret. Til slutt vil eg avslutta som leiaren i Voss BS gjorde i årsmeldinga deira: «Stå på for norsk landbruk ver ein stolt matprodusent». Godt nytt år og takka for det gamle. NEW HOLLAND ER SOM DEG INNOVATIV DYNAMISK SMART Jarle 8 9 A-K maskiner Bergen Tlf A-K maskiner Voss Tlf

6 Referat frå årsmøte i Hordaland Bonde- og Småbrukarlag mars Quality Hotel Sogndal. Årsmøtesamlinga vart halde i lag med Sogn og Fjordane Bonde- og Småbrukarlag. Sjølve årsmøtet heldt laga kvar for seg. Møteleiar Olav Nesse ynskte velkomen. Fylkesleiar i Sogn og Fjordane Bonde- og Småbrukarlag Magnar Juklestad, ynskte velkomen. Ordføraren i Sogndal ynskte velkomen til kommunen. Det vart framført helsingar frå landbruksdirektør Christian Rekkedal, Halvor Brosvik frå Sogn og Fj. Skogeigarlag, Trygve H.Veum i Nei til EU og leiar i Sogn og Fj. SV, Vibeke Johnsen. Møteleiarar første dag var Olav Nesse og Nils Martin Seim. medlem.tine.no / medlemstelefon Som bedriftsleiar er det viktig å ta rette avgjerder og lønsame val. TINE Rådgiving vil vere kompetansepartnaren din med objektive, tverrfaglege og spisskompetente råd. Profesjonell rådgjeving tilpassa behova dine Dag 1. Klima. Utfordringar og problemstillingar for vestlandsjordbruket ved Stein Harald Hjeltnes, dagleg leiar ved Njøs Næringsutvikling. Njøs har vore forsøksgard sidan 1920, og har mellom anna drive med registrering av bløming og vore meteorologistasjon. Svarar ofte på spørsmål om vær og liknande i forhold til tidl.år. Endringar framover: dyrkingssoner, artar og sortar vil endra seg. Mange faktorar gjer framtida komplisert og usikker. Samspelet mellom endring i temperatur, nedbør, vind og mykje reising fører til auka smittespreiing. Ved import av plantemateriale vert uhumskheiter spreidde over heile landet på få dagar, og ved høgare temperatur vil dei overleva lenger. Dette utgjer ein stor risiko. Kontrollen vert stadig mindre og dårlegare, her er Norge meir slepphendte enn mange andre land. Meir nedbør vil også føra til glattare køyreforhold og fleire sprøytingar, og dermed større slitasje på bakken og høgare risiko for arbeidarane. Ein bør velja lett utstyr framfor tungt. Spesielt i bratt lende treng ein sjå på nye driftsmetodar. Det er ille at ingen testar ut spesialutstyr lenger. Store husdyrbesetningar fører og til auka belastning på grasmatta. Meir nedbør og kraftigare byger vil og føra til meir erosjon og lenger tid med vassmetta jord. Auka luftråme vil gje større risiko for bakterieangrep. Drenering vert endå viktigare. Meir nedbør vil i tillegg føre til mindre ljos, og dermed fleire skadegjerarar. Ein utvida vekstsesong kan vera positivt, men mange plantefysiologiske prosessar er styrt av ljoset. Lofthus: Pengar løyvd i jordbruksforhandlingane til testing av teknisk utstyr, er vorte brukt til andre ting. Merete Furuberg, leiar i Norsk Bonde- og Småbrukarlag. Regjeringsplattforma til den nye regjeringa signaliserer store endringar, det går mot større frislepp i landbrukspolitikken. I samarbeidsavtalen med V og KrF står det: Regjeringa vil opprettholde avtaleinstituttet og legge vekt på forutsigbarhet og reformer som kan gi økt lønnsomhet. Kva tyder eigentlig dette? 10 11

7 Frikopling av landbrukspolitikk og distriktspolitikk er livsfarleg, til og med EU knyter dette tettare saman. Jordbruksavtalen skal forenklast. Kva skal takast bort? NBS føreslår tvert om eit driftsvansketillegg. Grovforbaserte produksjonar stagnerar medan kraftforbaserte aukar. Signal så langt: endring av ostetoll, endring i reglar for arveavgift og jordbruksfrådrag, fjerning av lager for matkorn, nedbygging av matjord, prisvurdering av landbrukseigedom, tilskota skal flatast ut og tollvernet reduserast. V og KrF spelar ein nøkkelrolle. Alt var ikkje bra under den raud-grøne regjeringa heller. NBS ønskjer ein ny landbrukspolitikk. Me ynskjer auka matproduksjon på norske ressursar over heile landet. Auka inntekt er første prioritet, deretter klima, areal og rekruttering. Me må vidareutvikla og forsterka ordningar som ivaretek distriktsjordbruket og ein variert bruksstruktur. Juklestad: Kostnadseff. kan gå an, må satsa på beite. Jordalen, Sau og Geit: Listhaug har gjort ein bra ting sett landbruk på dagsorden. Lofthus: statistikk er viktig, kan til dømes visa at berre nokre få prosent i ein kommune er store nok til å få glede av tilskotsendringane. Kva gjer NBS dersom botnfrådraget vert vesentleg auka? Det kunne heller vore eit toppfrådrag. Merete skapar positive ringverknadar. Opplysingskontoret for egg og kjøt. v/ Kommunikasjonssjef Åshild Kringlebotn og matrådgjevar Bjørn Tore Teigen. Visjon: Vi skal gi folk energi til å leve livet. Jobbar berre med norske råvarer, og skal gje folk lyst og preferansar for egg og kjøt. Bidreg til best mogleg avsetnad for råvarene til høgast mogleg pris. Bidreg og med viktig og naudsynt forbrukarinformasjon. Gruppearbeid Liv i laga. Korleis bør me organisera oss i framtida, og på kva måte skal ein få nytt liv i fylkeslag og lokallag? Dag 2. Presentasjon av gruppearbeidet. Gruppe 1. Unngå sovande lag. Bruka sosiale media. Organisera kurs. Få inn nye unge folk og byggja nettverk. Leige inn proffe vervarar. Få med ungdomar vit kven dei er, ungane til dei som driv i dag. Samanslåing av lag kan vera eit pluss. Samarbeid mellom lag. Skap aktivitet engasjement smittar. Gruppe 2. Mykje det same som Gruppe 1. Årlege arrangement, som til dømes hagevandring ulike plassar. Oppsøk folk, ver freidig. Gruppe 3. Fylkeslaget må vera meir motivator. Lokallaga må laga oversikt over dei som overtek bruk, her er potensielle medlemmer. Nye medlemmer må engasjerast tidlegare. Me må vera synlege 12 i lokalavisene og opp mot kommunane. Arrangera samlingar for folk som er opptekne av våre ting. Gruppe 4. Viktig å nå alle medlemmene (e-post, mob.nr.). Bruk facebook. Få ungdom inn i valnemnda. Ta opp saker i lokalmiljøa. Ta kontakt med fyrtårn som brenn for noko. Bra med 7 stk i styret, fleire å fordele oppgåvene på. Verving, skulering, skapa motivasjon. Skaffa støttepelarar utanfor landbruket. Arranger turar, bland det faglege og det sosiale, inviter andre. Gruppe 5. Fleire lokallag kan gå saman om arrangement o.l. Arbeida for å fjerna botnfrådraget. Me treng engasjerte leiarar. Innspela frå gruppene går til styret for vidare bearbeiding. Lokallaga har ordet. Lofthus: Fylkessekr. er viktig. Kan søka om midlar til å utvikla eit opplegg for sos. media. Furuberg: Om eit fylkeslag har problem med å finna ein leiar, finn ein som er koordinator. Sekr.tilskotet er på , finn nokon som vil ta jobben for det. Verv støttemedl. Juklestad: Det off. byråkratiet stel tida vår, det vert lite overskot til NBS. Lofthus: Bra med 7 styremedl. Seim: Kan vera vanskeleg å skaffa 7 styremedl. Oppedal: Kan ofte vera nok med 3 styremedl. Stort pot. for verving av støttemedl. Følling: Bruk forsikr.rabatten som argument ved verving av ungdom. Siri Folven, Ungdomsutvalet NBS: Det vert arrangert ungdomsseminar kvart år. I år var det i Troms, med 15 deltakarar. Oppmodar Hordaland og Sogn og Fj. om å delta neste gong. Helland: Takk for to flotte dagar her i Sogndal. Håpar på felles samlingar framover. Juklestad: Takk for godt samarbeid. Kanskje slutt på felles årsmøtesamlingar. To uttalar frå årsmøtesamlinga vart vedtekne : Staten må ta ansvar for beredskapslagring og Vern matjorda. Årsmøte Hordaland Bonde- og Småbrukarlag. Fylkesleiar Jarle Helland ynskte velkomen. Leiars tale. Leiar Jarle Helland starta med å sjå litt på den nye landbrukspolitiske situasjonen me står oppe i med den nye blå-blå regjeringa. Landbruksminister Sylvi Listhaug har varsla ein gjennomgang av ordningane for marknadsregulering, og er no i gang med det. Samvirket har som marknadsregulator gitt oss matvaretryggleik. Ho ynskjer å fjerna priskontrollen på landbrukseigedomar. Det vil føra til svekka økonomi for bøndene og gjera det vanskelegare for ungdom som vil inn i landbruket er FN sitt år for familielandbruk, men det er ein del som ynskjer foretaksmodellen. Jordvern har kome sterkt i fokus den siste tida. Mykje areal vert nedbygd, mykje går ut av drift og mykje vert dårleg stelt (grøfting mm). Landbruk over heile landet kva meiner ein med det? At det finst landbruk i kvar kommune? Eller kvart 13

8 fylke? Sauetalet går ned i utmarksområde, og opp på Jæren og andre plassar der sauene nyttar innmarka. Verdien på grasareal i høve til kraftforpris er viktig for at areal skal verta nytta. Tetting av inntektsgap må vera hovudkrav ved jordbruksforhandlingane. Hordaland bør ha som mål å vera det største sauefylket, då me er så heldige at me ikkje har dei rovdyrplagene andre fylke slit med. BU-midlane har ikkje vore rett brukt. Hos IN er det lite hjelp å få til investeringar på små bruk. Mitt forslag er at ein får ein skattereduksjon ved investeringar. Medlemskontingenten utgjer 95% av inntektene til laget. I fjor hadde me ein liten auke i talet på medlemmer, alle må bidra til at me greier å halda medlemstalet oppe. Takk for innsatsen til styret, trives godt som leiar. Årsmøtesaker. Siri Teigland og Arne Lofthus vart vald til møteleiarar. Ingen kommentarar til innkallinga. Siv Sekse og Johannes Vikane vart valde til å skriva under møtereferatet. Årsmeldinga vart lagt fram og godkjend. Rekneskapen vart lagt fram og godkjend. Budsjett vart lagt fram og godkjend. Alle lokallag skal ha årsmøte kvart år, elles vert ikkje medlemskontingentane attendeført til lokallag og heller ikkje til fylkeslag. Utsending av årsmeldingar er ein stor kostnad, og det kom forslag om utsending elektronisk. Då vil me ikkje nå alle, så det kan me ikkje gjera. Me har ein del e-postadresser til medl., men det er framleis ein jobb å gjera med å samla inn adresser. Val. Leiar: Jarle Helland attval valt for 1 år Styre: Siri Teigland attval valt for 2 år Harald Molland attval valt for 2 år Nils-Brynjulf Bøe attval valt for 2 år Jens Markhus ikkje på val Birte Larsen ikkje på val Øystein Hole ikkje på val Vara: 1. Håkon Erdal attval valt for 1 år 2. Elin Morken attval valt for 1 år 3. Edel Karin Ertsås Alpen attval valt for 1 år Representantskapet: Jarle Helland. Vara: Siri Teigland. Kvinneutvalet: Siri Teigland og Birte Larsen attvalde for 2 år. Helga Fossheim ikkje på val. Revisorar: Sniolvur Joanessarson og Ragnar Karevoll, attval. Valnemd: Helga Fossheim (leiar), Daniel Jordal Andersen, Johannes Vikane. UTTALAR FRÅ ÅRSMØTET : Staten må ta ansvar for beredskapslagring Eit samla årsmøte i Hordaland Bonde- og Småbrukarlag og Sogn og Fjordane Bonde- og Småbrukarlag meiner at Staten no må ta ansvar for beredskapslager for korn. Stavanger Havnesilo er det største kornlageret i Skandinavia, det har lagringsplass til det norske importbehovet for matkorn for eitt år. Anlegget vart nyleg lagt ut for sal, saman med naboeigedomen, eigd av Felleskjøpet Agri. Til saman eit område på over 20 dekar. Det er nettopp sett i gang ei utgreiing om behovet for beredskapslager for korn. Likevel meiner landbruksminister Sylvi Listhaug at det ikkje er Staten si oppgåve å blande seg bort i salet eller vente til saka er utgreidd. Det trass i at Staten eig 60% av aksjane i selskapet som la anlegget ut for sal, og Framstegspartiet har programfesta beredskapslagring av korn. Då det bondeeigde Felleskjøpet Agri tok ansvar for situasjonen og kjøpte anlegget, sikra det at anlegget ikkje vert rive medan behovet for beredskapslagring vert utgreidd. Å byggja eit tilsvarande anlegg vil kosta milliardar, berre rivinga vil koma på fleire millionar. Den ustabile situasjonen me har i verda no, viser tydeleg at me treng eit beredskapslager for matkorn. Regjeringa ville ikkje ta ansvar i denne saka, men let Felleskjøpet Agri ta på seg det som burde vera Staten si plikt. No må Regjeringa ta på seg ansvaret sitt og syte for ei statleg finansiering av beredskapslagring av korn. Vern matjorda Eit samla årsmøte i Hordaland Bonde- og Småbrukarlag og Sogn og Fjordane Bonde- og Småbrukarlag meiner at vern av matjord må lovfestast. Dyrka jord er sterkt trua av omdisponering, og tapar stadig mot behovet for areal til bustadbygging, vegbygging og andre formål som gjer det umogleg å bruka arealet til matproduksjon igjen for all framtid. I den siste tida har me sett fleire skremmande eksempel på at god kornjord, som me ikkje har mykje av her i landet, må vika for ulike byggeprosjekt, med landbruksministeren si velsigning. Likevel er det bruksnedlegging som er hovudårsaka til at det dyrka arealet minkar. Når eit bruk vert lagt ned og jorda vert leigejord for ein nabo som bruker stor maskiner for å rekke over alt, greier ein ikkje å nytta alt arealet, og det minst tilgjengelege går ut av drift. Derfor er driveplikta og handheving av den viktig. I tillegg ser me no fleire teikn på at fruktbarheita til den dyrka jorda er minkande. Den reduserte jordkvaliteten skuldast truleg det auka kravet til effektivitet i jordbruket, med auka bruk av kunstgjødsel og monokulturar, intensiv bruk av sprøytemidlar og auka jordpakking. Desse forholda truar moglegheita for matproduksjon for komande generasjonar. Derfor meiner me at vern av matjord må lovfestast

9 Slepp ungdommen og kreativiteten til Våg å slepp kreativiteten og ungdommen til! Verdiskapingsprogrammet treng ei vidare ramme enn berre mat. BERGEN OG HORDALANDTURLAG Landbruksministeren har med sine mange utspel i det siste, skapt usikkerheit og ny pessimisme i næringa. Med politisk styring og investeringspakken, skal landbruket styrast mot auka produksjon og spesialisering. Landbruket og samfunnet elles har ikkje bedt om dette sterkt sentral-styrte landbruket. Det me treng er ei anstendig lønn til ein produksjon basert på naturgitte forhold og arealgrunnlaget vårt. LANDBRUKSKOMPOST, JORDPRODUKTER, CONTAINERUTLEIGE Ein må våge å sleppe kreativiteten og nye krefter til for å fylle dei nye behov for produkt og ALT INNEN AVFALLSBEHANDLING tenester som samfunnsendringane gjev. Me har alt i dag for få bønder til å ivareta kulturlandskap, utmarksressursar og bygningsmasse. Omsyn til å førebygge dyrehelse og trygg mat, krev spreidd produksjon og overkomelege einingar. TLF Samfunnsendringar og nye markedsbehov krev nye tankar og eit meir tilpassingsdyktig FAX rammeverk frå statleg hald. Dette er naudsynt for å oppretthalde landbruket, kulturlandskapet og busetnader i bygdene våre. KARL H. OLSEN Gullhorgabu er en helt særegen hytte med sin spesielle arkitektur og nydelige beliggenhet. Vi gleder oss til å fylle hytten med barn og familier, og vandrere som nå kan gå en hel uke fra hytte til hytte gjennom Kvamsfjella og Bergsdalen. Bergen og Hordaland Turlag er Vestlandetsstørste friluftlivsorganisasjon med medlemmer. Foreningen driver 24 hytter og merkede stier til og mellom hyttene. Sammen med 12 lokallag organiserer vi over 1000 turer årlig. Vi har ca timer med dugnadsarbeid. Organisasjonen ble grunnlagt i 1890, og er tilknyttet Den norske Turistforening (DNT). Foreningens formål er å tilrettelegge for et aktivt, enkelt og naturvennlig friluftsliv. Naturvern er også et viktig arbeidsområde. Som medlem av Bergen og Hordaland Turlag har du tilgang og rabatt på DNTs 480 hytter og omlag km merkede sommerstier og rundt 7000 km kvistete vinterløyper. Bergen og Hordaland Turlag Tverrgaten 4/ Bergen Tlf: Faks: E-post: Me satsar på kvalitet og service i alle ledd Slakting, kjøtskjering og foredling av kjøt er våre viktigaste arbeidsområde. Dagligvare, storhushaldning og andre kjøtforedlingsverksemder er våre kundar. Skjeggerød og Fatland er våre varemerker. Livdyrhandel. omsetnad av ull, huder og skinn er viktig for at me skal vera eit fullverdig alternativ for leverandørane. Me produserer miljøfôr med matrester frå storhushaldning og biprodukter frå næringsmiddelindustrien. FATLAND SLAKTERIER FATLAND ØLEN AS: FATLAND GJESDAL ULL AS: Tlf. innmelding slakt

10 Innspel til jordbruksforhandlingane Dobbelt rundballespyd Ny! Smartspyd - oppfellbart Dobbel rundballeløftar Småbrukarlaget si oppgåve ved årets jordbrukstingingar vert å vektleggja ordningar som stimulerer til betre utnytting av innmarksbeite, beite i skog, utmark og fjellet. Får ein til ei omlegging til produksjon av kjøtt og mjølk basert på gras og ikkje på ein så stor andel med kraftfor som i dag vil produksjon av kulturlandskap koma av seg sjølv. Skal ein auka bruken av areala i landet vårt må ein mykje større del av budsjettmidlane gå mot bruken av dei ulike arealtypane me har. Skal ein snu denne utviklinga ein har hatt vil ikkje berre friske budsjettmidlar dei første åra vera nok. Me må i tillegg vera viljug til å omfordela eller føra attende budsjettmidlar som dei siste åra har gått til sentrale strøk grunna auka dyretilskot, produsert mengde, samt utflating av struktur på alle tilskota dei siste åra. Det er berre Småbrukarlaget som er viljug å ta denne jobben. Vedmaskin Traktorskjær Traktorskuffer Rundballegripar For meir utfyllande informasjon, sjå: Lid Jarnindustri AS, Steine 35, 5600 Norheimsund - Spekemat - smakfullt og lettvint - til kvardag og fest Mjølkeproduksjon: Sterk auke i driftstilskotet på mjølk Hordaland og Sogn- og Fjordane bør vera i same sone som Nord- Norge. Beitetilskotet til storfe må auka mykje. Det same gjeld utmarkstilskotet. Ein må få på plass ein god strukturprofil på desse to tilskota. Dette må til dersom ein ønskjer å stimulera til ei driftsform og omfang der mjølkekyr og storfe skal nytta grasarealet til å produsera mjølk og kjøtt på. Me trur dette kan vera med på å få folk til å tenkja nytt når det gjeld rasar som er meir tilpassa dei naturgjevne forholda som me har rundt om i landet vårt. Mjølkeprisen bør aukast med øre/l. Storfe/ammekyr: Driftstilskot for dei første 1-25 ammekyrne. Ikkje som i dag at ein må ha minst 5 ammekyr før ein får driftstilskot. Beite- og utmarkstilskotet til ammekyrproduksjonen må aukast slik at ein hindrar at dette vert ein produksjon som stort sett vil skje i store fellesfjøs der forgrunnlaget er rundballar og kraftfor medan godt innmarksbeite rundt fjøset gror til med einer og kratt. Sau: Kraftig auke i utmarkstilskotet. Ein bør og få struktur på tilskotet. Ein kan fjerna beitetilskotet på sau midlane kan ein nytta til å auka utmarstilskotet. Beitetilskotet må ein sjå på som eit dyretilskot utan strukturprofil og med teljedato 1. juni. Beitetilskotet vil på sikt føra til at ein større og større del av sau/lammekjøtproduksjonen vil skje på innmarksareala. Målprisen bør aukast med kr. 2/kg. Ein må få ei eiga tilskotgruppe for villsaurasen. Auke i tilskotet til villsauen bør koma på utmarksbeite. Villsauen gjer ein god jobb når det gjeld å halda vedlike lyngheiane langs kysten. Geit: Ammegeit og mjølkegeit går inn i same tilskotsgruppe geit. Dyra må vera over 1 år for å gje rett til husdyrtilskot. To søknadsomgangar pr. år. Mjølkekvote/produksjonsrett til lokal mjølkeforedling må utløyse rett til driftstilskot for geitemjølkeproduksjon. Johs. Lundal & Sønner AS Tlf: Gris og fjørfe: Inntektsveksten for kraftforkrevjande produksjonar bør komma på auka uttak av pris i marknaden. Eventuelt bruk av budsjettmidlar innan kraftforkrevjande produksjonar bør går som dyretilskotet med auke på dei første 20 avlsgrisane. Dyretilskotet for høns på dei første Først og fremst bør budsjettmidlane i form av dyretilskot gå til kraftorkrevjande produksjonar i næringssvake områder

11 Frukt: Me vil halda på arealtilskot for dei første 40 da. Birøktarnæringa: storleik kr. 700,- for dei første 20. Vidare kr. 600,- for kuber og kr. 500,. for kuber. I tillegg trengs det auka tilskot til avl og opplæring. Fruktnæringa i Hordaland er avhengig av ei birøktarnæring som fungerer. Tilskot til ferie og fritid bør aukast til kr ,- for mjølkeproduksjonen. Dei andre produksjonane treng ikkje få meir enn generell lønsauke (4%). Refusjonen må skje to gongar i året (februar og juni). Tilskot til avløysing ved sjukdom må aukast til kr. 1600,- per dag for å dekka reelle kostnader. Me ønskjer meir pengar til regionalt miljøprogram. Arealtilskot. Auka grovfortilskotet fordi det har att litt struktur men mest for at dette tilskotet har mest distriktsprofil gjennom inndeling i 7 sonar. NBS bør jobba for at me og får distriktsprofil på beitetilskotet for storfe. I Hordaland utgjer innmarksbeite om lag 30% av det totale jordbruksarealet i fylket. Det er dette arealet som gjev landskapet langs kysten og fjordane det særpreg som gjer Hordaland, Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal til dei turistfylka dei er i dag. Me meiner at alt jordbruksareal bør få fullt kulturlandskapstilskot samt at også dette tilskotet bør få soneinndeling alt etter kor stor verdi landskapet har for anna næringsutvikling. Me ser at det vert hevda at høgare grovfortilskot fører til høgare leigeprisar. Det er eit argument som me meiner til ein viss grad er feil. I sone 2, der me ikkje har grovfortilskot, har me dei høgaste leigeprisane medan andre områder med høgt grovfortilskot mest ikkje har leigeprisar på leigejord (Hordaland) I staden har me mest avgang på jordbruksareal. Denne utviklinga kan me stoppa med høgare grovfortilskot høgare pis på kraftfor slik at det vert meir lønsamt å dyrka gras på tungdrevne og marginale areal. Me ynskjer ikkje at skattefrådraget vert auka. Det er mange bruk som aldri får nytta denne ordninga fullt ut. Ordningar for unge bønder som tek over drifta før 35 år. Småbrukarlaget må prøva å få på plass eit starttilskot for bønder under 35 år eit årleg driftstilskot dei første 5 år. Ved generasjonsskifte er det ofte trong for midlar til opprusting av driftsapparatet. Tiltaket kan vera tilskot på opptil 50-60% til rep. av driftsbygning, vegar, grøftar m.m. samt eit rentetilskot. Øvre kostnadsgrense for tildeling av tilskota bør ikkje vera meir enn Me har i dag ei ordning der bonden kan ta ut pensjon når han/ho er 62 år. Tidspunktet for generasjonsskifte er ofte alderen på den som driv. Gjev ein frå seg bruket ført fylte 62 år må ein ut i anna arbeid og det er ikkje alle plassar det er så lett. Har ein hatt lønna arbeid i ein periode før ein fyller 62 vil det få konsekvensar for pensjon ved fylte 62. Reglande for førtidspensjon av bønder bør ein sjå på og gjer dei meir fleksible i høve til alder og lønna arbeid før fylte 62. Kravet til omsetning på ,- for å ha rett til produksjonstilskot bør fjernast. Eit minstekrav på dyretal eller liknande er betre enn omsetningskrav. Grøftetilskot: Det er mykje fulldyrka areal og då særleg myr på fjell som går ut av drift på grunn av dårleg grøftetilstand. I mange kommunar langs kysten kan avgang vera større på grunn av grøftetilstand enn det som går med i reguleringsplanar og vegbygging. Grunn til denne utviklinga er at mekaniseringsregime er lite tilpassa denne jordtypen. Landbruksmeldinga har som mål at ein større del av norsk matproduksjon skal skje på norske grasareal det første prov på om regjeringa meiner noko med det - er å starta eit arbeid med å rusta opp den fulldyrka jord som ein har i dag. Å betra grøftetilstaden på dårleg drenert myr kan vera med på auka avlingsnivået med 50-60%. Tilskotet bør gjevast som eit tilskot bygt på antall meter grøft samt kostnad per meter. Den gamle modellen med tilskot per da er urettvis då kostnaden per da varierar mykje frå jordart til jordart. På myr kan ein ikkje ha meir enn 4 meter mellom grøftane - men på sand/morenejord kan avstanden femdoblast.. Skal ein få fart på grøftinga må gtrøftetilskotet dekka 30-40% av kostnaden og det må til ei mykje større ramme enn det me fekk i Maks tilskot må aukast frå kr til kr 3000/da. Jordbrukspolitikken må gjera matjorda til hovudfokus. Auka forsking for å endra gjødselregimer, maskinbruk m.m, slik at dei produktive areala kan takast vare på og ikkje verta øydelagt av intensiv bruk. BU-midlane: Me har sett at det meste av BU-midlane dei siste åra har gått til utbyggingar med stort driftsomfang. Vidare ser me at gjennom mange år er det berre 10-15% av bruk i drift som får nytte av ordninga. Grunn til det kan vera fleire men me trur at det er mange som får avslag fordi utbygginga som brukaren ønskjer ikkje har det driftsomfanget som gjeldande politikk legg opptil. (Ein får ikkje strukturendring dersom midlane vert delt ut på mange). Kva med eit skattereduksjonstilskot? Investeringar i bygningar som går til nedskriving i rekneskapet utløyser eit investeringstilskot i form av ein skattereduksjon på 20% av investeringsbeløpet. Ein slik ordning kunne gjelda for investeringar opptil kroner per gardsbruk i ein 10-års periode. På denne måten kan samfunnet etablera eit ubyråkratisk system som vil hjelpa til med at fleire tek seg råd til å gjennomføra investeringar på landsbrukseigedommen. Me trur at med ei slik ordning vil me få ei utbygging som er meir tilpassa dei naturgjevne og menneskelege ressursane på landbrukseigedommen. Studiehefte. Spørsmål 1. a. NBS skal byggja kravet i år som om det ikkje har vore regjeringsskifte. Det er ingen grunn til å endra på den landbrukspolitikken som NBS står for. b. Forholdet mellom målprisauke og budsjettmidlar bør vera det same som tidlegare krav. Jamf. punkt a. Spørsmål 2. NBS bør ha som førsteprioritet direkte tilskota til areal, husdyr og driftstilskot for mjølk og ammekyr. Me bør auka arealtilskotet i sone 5, 6 og 7 då det er områder der areal ut av drift er størst. Høge jordleigeprisar er ikkje noko stort problem i desse sonene. Utmarkstilskotet må Småbrukarlaget stå fram og kjempa for

12 Skal me få ungdom inn i landbruket er det lønsemda og velferdsordningane særleg innan mjølkeproduksjonen som må styrkjast. RMP Spørsmål 3. Me ønskjer å behalda kvotetaket som i dag. Må me vera med på ei justering må det vera på enkeltføretaka men det bør ikkje aukast til liter. Me bør behalda konsesjonsgrensene som i dag er for svin og kylling. Spørsmål 4. Skal me ha eit landbruk over heile landet er det heilt avgjerande at me har struktur og distriktsprofil på virkemidlane. Krev regjeringa store endringa i den strukturen og distriktsprofilen me har i dag - bør ein bryta forhandlingane. Spørsmål 5. Arealtilskotet med struktur og soneinndeling er det viktigaste. Husdyrtilskotet med struktur. Utmarkstilskotet. Spørsmål 7. a. NBS bør ikkje gå med på reduksjon i kornprisen. b. Evt. reduksjon i kornprisen bør kompenserast gjennom auka arealtilskot eller pristilskot. Spørsmål 8. Vert tilbodet frå regjeringa etter evt. drøftingar lågare enn det me braut på i må me bryta i år og. Spørsmål 9. Demonstrasjonar og markeringar Demonstrasjon i Oslo. Bergljot B.Hesvik, Kvinnherad, Svein Sekse, Ullensvang, Kristlaug Bjørke, Kvinnherad, Arne Lofthus, Ullensvang, Nils Martin Seim, Voss. Hordaland Bonde- og Småbrukarlag februar Jordbruksforhandlingane. Som venta vart det brot i jordbrukstingingane. Staten sitt tilbod kunne ikkje aksepterast, og forsøk på forhandlingar førde ikkje fram. Aksjonar vart sett i gang, både sentralt og lokalt. Nokre av lokallaga i Hordaland BS hadde eit godt samarbeid med dei lokale bondelaga. Det vart hengd opp plakatar og banner langs vegane, køyrd traktorkolonner og andre spontanaksjonar. I Oslo var det stormønstring av bønder og andre 20.mai, det var ei oppleving å vera der i lag med dei om lag 5000 som deltok. Frå Hordaland BS var me 7 som reiste til Oslo. Saka enda med at Venstre og Kr.F sytte for at ein del av det verste i tilbodet vart endra, slik at Stortinget kunne gjera vedtak

13 Langsiktighet, sikkerhet og best økonomi Enten du er storfeprodusent med 2 års produksjonssyklus eller kyllingprodusent med 30 dagers oppforingstid, så ligger det et langsiktig perspektiv bak investeringene dine. Da er det trygt å ha en samarbeidspartner med den samme langsiktigheten som selve grunnlaget for sin virksomhet. En samarbeidspartner som også garanterer for avsetningen din, uansett hvor du bor eller hvor stor produksjon du har. Men kanskje aller viktigst: En samarbeidspartner med et overordnet mål om å bidra til best økonomi for bonde - både på kort og lang sikt. Mitt første landsmøte 1.-2.november 2014 Jeg, Elisabeth Romstad Måkestad, hadde den glede å få være med som utsending på det 85. ordinære landsmøtet til Norsk Bonde- og Småbrukerlag i Stjørdal. Spent ankom jeg hotell Hell som førstegangsdeltaker og fikk utdelt sakspapirene og programmet for landsmøtet. Min nervøsitet forsvant allerede den første timen på grunn av kjekke medlemmer og ikke minst kurset første kveld for oss nye utsendinger med en latterfull gjennomgang av lappesystem og øving på talerstolbruk. Lørdagen startet landsmøtet med flott dans av videregående elever og en utrolig god tale av vår leder Ann Merete Furuberg, med tema som likestilling, familiebruk og at det i 2015 er året for jordvern. Flere partier holdt innlegg om visjonene for norsk landbruk. Statssekretær Hanne Maren Blåfjell fra Frp startet med en rakfiskhistorie, og prøvde å forsvare partiets jordbrukspolitikk. Mer applaus fikk Aps Knut Storbergets innlegg om blant annet faren med privatisering av skog og Marit Arnstad fra SP som vekta trygg mat og familiebruket. Etter lunsj var det en spennende landsmøtedebatt hvor det kom flere gode talere på scenen med stor variasjon i tema, alt fra frislipp, fagforeningsknusing, byggesaksgebyr, rovdyr, konsesjoner, og til mer internasjonalt med faren TTIP kan få for norsk landbruk. Lørdagen ble avsluttet med en flott middagsbufe og dans etterpå. Det var kjekt å få møte så mange engasjerte bønder fra hele landet, og lære om drift og utfordringer i andre bransjer enn fruktnæringen som jeg tilhører. Søndagen var det valg av styremedlemmer og andre utvalg. Det ble spennende siden vi fikk motkandidater, og jeg fikk brukt den nye kunnskapen om lappene fra nybegynnerkurset. Til stor glede her i Hardanger ble Arne Lofthus ny politisk nestleder, Øystein Pugerud gjenvalgt som varamedlem og Johannes Vikane ble medlem i ungdomsutvalget. Etterpå gjennomgikk landsmøtet alle de innkomne forslagene og vedtok hva NBS skal arbeide med videre. Landsmøte ble avsluttet med en god lunsj og mer hyggelige samtaler med bønder fra hele landet. Jeg anbefaler alle som får tilbudet om å dra på landsmøte å nytte denne fantastiske muligheten. Elisabeth Måkestad. Dei fleste landsmøtedeltakarane frå Hordaland: Nils-Brynjulf Bøe, Midt- Hordaland, Arne Lofthus, Ullensvang, Bjørn Egil Nordland, Masfjorden, Jarle Helland, Radøy, Harald Molland, Masfj., Jens Markhus, Etne, Elisabeth Måkestad, Ullensvang, Oddvar Stang, Radøy, Åse-Marie Reisæter, Ullensvang, Johannes Vikane, Ullensvang, Harald Prestegård, Jondal

14 Styret i HBS samla hos Birte på Strutsefarmen. Framme: Birte Larsen, Øystein Hole og Jens Markhus. Bak: Jarle Helland, Harald Molland, Åse-Marie Reisæter, Siri Teigland og Nils-Brynjulf Bøe. Ny giv i sauehaldet. Prosjektet Ny giv i sauehaldet i Hordaland er eit 3-årig prosjekt som starta opp i februar Hovudmålet for prosjektet er å bidra til å få fram fleire kvalitetslam til slakt i fylket vårt. Hordaland Sau og Geit er prosjekteigar. Hordaland Sau og Geit, Nortura, Fatland, Fylkesmannen, Bondelaget og Småbrukarlaget har representantar med i styringsgruppa. Prosjektet vert drifta av ei arbeidsgruppe der HSG, Nortura, Fatland og Landbruksavd. hjå Fylkesmannen er med. Det er arbeidsgruppa som står for gjennomføring av møteaktiviteten i prosjektet. I 2014 er det gjennomført mange møter der tema har vore: Dyretragedie på garden, Ten pengar på sau, Fagdag bygg, God produksjon på utegangarsau, Sauekontrollkurs m.m. Oppmøtet på møta har vore svært godt. I åra fram til 2013 gjekk sauetalet i Hordaland litt ned kvart år. Dei to siste åra viser søknad om produksjonstilskot at talet på sau over ett år har vore stabilt og er i dag litt under Tal lam fram til slakt var i meldingsåret litt meir enn i Eg synes også at det er flott at oppslutnaden om sauekontrollen har auka med om lag 60 medlemmar det siste året. Sauekontrollen er eit nyttig hjelpemiddel for å kartleggja tilhøve i drifta som ein kan verta betre på. Eg meiner at prosjektet har bidrege til at me ser ein god trend for sauehaldet i fylket vårt. Eg trur at prosjektet har gjeve sauehaldet det løftet som skal til for at me skal verta det største sauefylket innan få år - slik at me i åra som kjem kan produsera mykje godt lammekjøtt på dei store beiteressursane både på inn- og utmark som i dag ligg unytta. Jarle Beiteutvalet i Hordaland 2014 I 2014 har det vore tre møter i Beiteutvalet, to av desse har vore telefonmøter. Utvalet vore med på revidering av innhaldet i Forskrift om tilskott til organisert beitebruk, Hordaland. Frå og med 2014 vart reglane for beitelag og organisert beitebruk heilt implementert i Forskrift om regionalt miljøprogram, Hordaland og den gamle forskrifta har utgått. Reglane er for det meste det same med nokre mindre formuleringsendringar. Beiteutvalet har og arrangert eit Rovviltmøte i Eidfjord i juli. På møtet var det dialog mellom beitenæring, kommune, Beiteutval og Fylkesmannens klima- og miljøavdeling. Bakgrunn for møtet var observasjon av jerv på Hardangervidda og å informere beitenæringa om korleis ein bør gå fram ved eventuell skadesituasjon. I slutten av juni hadde vi møte hjå Fylkesmannen der beiteutvalet tilrådde fordeling av investeringsmidlane til beitelaga. 40 beitelag søkte om tilskot til i alt 74 ulike tiltak. 39 beitelag fekk løyvd tilskot til investering i 59 ulike tiltak. Sankehenger, bruer, samlehenger m.m fekk inntil 36% tilskot av godkjent kostnadsoverslag. Meir kostnadskrevjande arbeid med hegner, ferister og store bruprosjekt fekk inntil 20% tilskot. Det vart også gjeve eit tilskot på kr. 300,- per eining til elektronisk sporingsutstyr. Tilskotet er avgrensa til maksimalt 10% av tal vaksne dyr i beitelaget. Det vart totalt løyvd kr i investeringstilskot for Medlemer beiteutval 2014 Leiar: Jarle Helland, Småbrukarlaget Medlemer: Helge Edvartsen og Ole Johan Eidsnes, Hordaland Sau og Geit Frode Handeland, Bondelaget Observatør: Reidar Kallestad, Styret i Hordaland Sau og Geit Sekretær: Svanhild Aksnes, Fylkesmannens landbruksavdeling Kompetanse for framtida! Våre fagområde er grovfôrdyrking, kulturlandskap, frukt og bær, økonomi, økologisk drift, næringsutvikling, tilleggsnæringar, byggråd og hjelp med søknader. Kontakt oss: mob ,

15 Prosjekt Vi satsar på mjølk i Hordaland. Styringsgruppa for mjølkeprosjektet har møte to gonger i året, og målet er å auka mjølkeproduksjonen i Hordaland. Også i 2014 har trenden med redusert kvotefylling halde fram, og prosjektet har hatt sterkt fokus på dette. Av BU-midlane gjekk 25% til mjølk, vanlegvis har det vore 50%. Areal viser seg å vera avgrensande faktor for utbygging, det ligg an til å verta færre store utbyggingar framover, og fleire i storleiken kyr. Framleis har me bortimot 500 bruk med båsfjøs i Hordaland. All kvote som var tilgjengeleg vart seld ut i Som tidlegare år, har prosjektleiar Ola Alne i TINE, skipa til lokale fagmøte og ope fjøs fleire stader i fylket. Han er også i kontakt med produsentar som er aktuelle for utbygging. Bønder som har bygd ut, skal verta oppfølgd av prosjektet, både når det gjeld økonomi og andre ting. Det er planar om å oppretta ein møtestad for unge bønder i Kvam, på Voss har dei allereie ein slik møteplass. Prosjektet vil og prøva å arrangera turar for folk som tenkjer på å byggja ut. Det er trekt fram at det også bør visast fram mindre fjøs og mindre utbyggingar. Åse-Marie Bygdeutviklingsprisen i Hordaland for Bygdeutviklingsprisen for 2014 gjekk til Strilalam BA i Fjell kommune. Det er 6 bønder som eig selskapet. I 2006 starta Strilalam BA opp med slakting, nedskjæring, pakking og sal av lammekjøtt. Fram til 2014 var det Mobilslakt som stod for slaktinga. I frå start og fram til i dag er det investert store beløp i bygningar samt at dei 6 eigarane har lagt ned mange timar i form av eige arbeid. Den siste store investeringa som er gjort er slaktelinja som stod ferdig til slaktesesongen Så i haust slakta dei 1200 dyr på den nye slaktelinja. Strilalam BA kjøper lam hjå dei 6 eigarane samt frå andre bønder i området. Dette er lam som er født på Sotra eller ein av omegnskommunane og oppvakse på saftige kulturbeiter. Så produkta til Strilalam BA er kortreist og lokalt foredla kjøtt frå Sotra og omegn. Dei hevdar med rette at det er kjøtt produsert med omtanke i alle ledd. Det er og høve til å leiga slakting hjå Strilalam BA. Strilalam BA sel produkta sine til hotell og restaurantar. Dei er og på Bondens Marknad i Bergen samt at dei også sel mykje gjennom eigne nettsider. Dei har og butikkutsal i lokala ute på Algerøy. Ønskjer ein det, får ein varene levert på døra. Juryen, som var Dirk Kohlmann frå Fylkesmannen, Frøydis Haugen, leiar i Hordaland Bondelag, Ole-Andreas Smette frå Innovasjon Norge og eg som var med frå Småbrukarlaget, meinte at Strilalam BA oppfylte kriteria for prisen. Eigarane har evne til å nytta eigne råvarer i produkta. Dei har vore særs gode på samarbeid og oppnådd eit rimeleg godt økonomisk resultat. Strilalam BA fekk prisen på Entreprenørskapskonferansen 18. nov. på Scandic Hotel Ørnen i Bergen. Det var direktør Nina Broch Mathisen i Innovasjon Norge Hordaland som overrekte prisen. Om kvelden vart prisvinnarane og nokre utvalde gjester invitererte til middag på Hotel Norge av Innovasjon Norge. Jarle Grønstad Transport 5520 Etne Transport inn- og utland. Sal av grovfor /spon. tlf mob

16 TOTALLEVERANDØREN DU KAN STOLE PÅ Kulturlandskapsprisen Me satsar på kvalitet og service i alle ledd Kulturlandskapsprisen er ei påskjønning til nokon som gjennom mange år har gjort ein særs stor innsats for landbruket sitt kulturlandskap i fylket vårt. Slakting, kjøtskjering og foredling av kjøt er våre viktigaste arbeidsområde. gå Dagligvare, til nokon som tek storhushaldning vare på mangfaldet og i andre kulturlandskapet kjøtforedlingsverksemder i Hordaland når Prisen skal det gjeld bygningsvern, kulturminne og landskapsopplevingar m.m. Kulturlandskapsgruppa er våre kundar. Skjeggerød og Fatland er våre varemerker. som er ei tverrfagleg gruppe på fylkesnivå, med representantar frå forvaltning, forsking og næringsorganisasjonar Livdyrhandel. i omsetnad Hordaland, vil av gjennom ull, huder prisen og skinn setja fokus er viktig på dei for kvalitetar at me skal som vera ligg i kulturlandskapet eit fullverdig i Hordaland. alternativ Tema for for leverandørane. kulturlandskapsprisen Me produserer i 2014 var kystgarden. miljøfôr med Kulturlandskapsgruppa fekk inn forslag på 11 kandidatar til prisen. Kulturlandskapsgruppa vart samd matrester om at representantar frå storhushaldning frå gruppa og skulle biprodukter vitja 4 kandidatar frå næringsmiddelindustrien. som gruppa meinte var dei sterkast kandidatane til prisen. Ole Gjermund Digernes frå Stord fekk kulturprisen for Han fekk prisen på Kr ,- for sin store innsats for å ta vare på bygningar og kulturlandsakapet på Digernes E-post: på Stord og Otterøy Mob.: i Bømlo kommune. Det FATLAND var Mob.: fylkesordførar Tom Christer Nilsen som overrekte prisen. Prisen vart delt ut ved ei markering på Digernes 13. oktober. Det var godt over 50 gjester E-post: som var med på markeringa og E-post: to av dei var ordførarane på Stord og Bømlo. Markeringa vart SLAKTERIER avslutta med middag der hovudretten var lammefrikase. FATLAND ØLEN AS: FATLAND GJESDAL ULL AS: Jarle Tlf. innmelding slakt Vårt mål er å yta den beste service! Er du fornøyd, vert me fornøyd! Felleskjøpet Agri er den eneste totalleverandøren av driftsmidler til landbruket. Vi har produkter og tjenester som gir de beste resultater. Felleskjøpet er landsdekkende og tilstede der du er. Vi har 1500 ansatte som hver dag gjør sitt ytterste for å betjene deg faglig på best mulig måte. Idrettsvegen 9, 5936 Manger. VÅRE DYKTIGE MONTØRER TILBYR ULIKE TJENESTER SOM: Bustad-, landbruk- og industri- installasjoner. Service på eksisterande anlegg. Kontroll av elektrisk anlegg. Tavlebygging Installasjon av brannvarslingsanlegg og andre alarmanlegg for landbruk, næringsbygg og bustad. I TILLEGG FØRER ME: Støvposer Elektrisk Gjerdemateriell Telefoni Walkie Talkie for jakt og sanking Elektrisk materiell Batteri, høreapparatsbatteri I vår butikk har me kjempegodt utvalg i innendørs og utendørs belysning. Tlf.: Manger - Tlf.: Faks E-post: - Åpningstider: Mandag til torsdag: Fredag: Laurdag: Levende opptatt av det 18 31

17 Frukt. Om året 2014 må ein kunne seie at det vart det året klimaendringane kom til Hardanger. Eit år med høge temperaturar, mykje nedbør og sterk vind. Året starta med temperaturar nesten 5 grader over normalen og med mykje austavind i februar og mars. Det førte blant anna til mykje tørkeskade på granskogen og på joletreplantingar. Årsnedbøren kom opp i heile 1993 mm, mot normalt 1350 mm. I siste del av mars kom det 383 mm, som er nesten tre gonger meir enn normalt. Snittemperaturen vart 2,6 grader over normalen for heile året. Varmaste dagen var 26. juli med 31,5 grader. Første helga i juli slo det til med enorm kraftig kastevind. Det vart øydelagt svært mange morelledekkesystem fleire plassar rundt fjorden. Også fleire eple/pærefelt vart skada, spesielt i Lofthusbygda. Arbeid i laget i året som har godt: Bløminga starta i april, nesten ein månad tidlegare enn normalt. Det var bra forhold under morelle- og eplebløminga, men under plommebløminga i starten av mai vart det kald og vått. Det vart svært bra fruktsetting med unntak av plommer der fruktsettinga vart varierande og lite i høgtliggande felt. Tilveksten vart bra utover sommaren og kvaliteten svært bra. På grunn av tidleg bløming og god varme vart og modning framskunda mykje. Hardanger Fjordfrukt maskinpakka dei første morellene 3. juli. Svært god kvalitet og gode tilbakemeldingar. Det vart morelle-rekord i Hardanger, og me slo Sogn som hadde mest i fjor. Moderat og varierande avlingar av plommer, god kvalitet og bra sal. Eplehaustinga starta tidleg og det vart ein komprimert haustesesong. Dei fleste var ferdig med innhaustinga i september. Store epleavlingar og svært god kvalitet. Det var tomt for norske eple i marknaden i første halvdel av november. Tross høg kvalitet vart det tatt ut mykje eple til press. Grunn er kanskje at ein del av Aromaen nesten vart tremogen grunna høg temperatur ut over hausten og vart hausta for seint. Om lag 270 produsentar leverer frukt til dei tre fruktlagera i Hardanger. Dei fleste leverer under 20 tonn, og få produsentar har tent på at taket på tilskot vart heva. Øystein Pugerud. Tlf

18 HORDALAND FYLKESKOMMUNE VOSS JORDBRUKSSKULE VOSS JORDBRUKSSKULE programområdet naturbruk- Best på landbruk Bondevennen er eit redaksjonelt fritt blad tufta på samvirket sine idear lite og hendig format 40 nummer i året Bli abbonent du óg då har du fullt oversyn! - Telefon: For skuleåret kan Voss jordbruksskule tilby fylgjande kurs: VG 1 NATURBRUK VG 1 HESTEFAG VG 1 VILLMARKSLIV & FRILUFTSLIV VG2 LANDBRUK OG GARTNERI VG2 HEST OG HOVSLAGERFAG VG2 VILLMARKSLIV VG3 LANDBRUK VG3 NATURBRUK (Gjev generell / spesiell studiekompetanse) TILRETTELAGT KURS: VG1 NATURBRUK - VG1 HESTEFAG - VG1 BYGG & ANLEGG - VG1 TEKNIKK OG INDUSTRIELL PRODUKSJON Grøn yrkeskompetanse grøn studiekompetanse! Voss jordbruksskule det NATUR-legaste valet! Kontakt oss for nærare informasjon: Voss jordbruksskule, 5710 Skulestadmo Tlf Lik oss på Facebook: Voss jordbruksskule, den offisielle Godt, enkelt og lettfattelig - frå vurdering i fagbladet Norsk Landbruk Komplett frå bilagsføring til ferdige likningsskjema og skatteutrekning Også elektronisk innlevering Pris: kr. 2000,- ( årleg vedlikehald: 925,- ) 960,

19 EN LØNNSOM PARTNER! Etnemarknaden 31.juli-3.august Etne Bonde- og Småbrukarlag laga til stand på Etnemarknaden dette året og. Som vanleg var det Marit Ebne og Kjersti Markhus som rigga den til med informasjonsmateriell, loddsal, vafler og kaffi. Jarle og Åse-Marie frå fylkeslaget var med og stod på standen eit par dagar, resten av tida var det medlemmer i lokallaget i Etne. Det er alltid triveleg å vera med på Etnemarknaden, me kjem i prat med mange trivelege folk. Likevel viser det seg kvart år at det er ein kabal å få tak i nok folk til å vera med. Om nokon syns det høyrest kjekt ut, er det berre å melda seg til teneste, om det berre er nokre få timar er det god hjelp. Åse-Marie Reisæter. Sogn Jord- og Hagebruksskule landsline i økologisk landbruk Frukt dyrka ved foten av Folgefonna TELEFON Sogn Jord- og Hagebruksskule Skulevegen 24, 5745 Aurland tlf epost 37

20 Organisert beitebruk i Hordaland Beitesesongen 2014 Ensileringsmiddel Gjødsel Kraftfor Såvarer Plantevernmidler Konkurransedyktige prisar og rask levering. Ta gjerne kontakt og bli kunde hjå oss du og. Telefon: I 2014 søkte 98 beitelag om tilskot til drift av laget og vi har igjen fått ein liten oppgang i tal lag som søkjer. Nedgangen i tal beitelag som har søkt på tilskotet dei seinare åra skuldast både omorganisering og overgang til nytt søknadssystem. Enkelte beitelag er framleis organiserte som BA sjølv om dette ikkje er gyldig organisasjonsform lengre. Vi vonar at desse laga omorganiserer seg til SA snarleg. For å finne ut kva organisasjonsform ditt beitelag har kan du gjere eit enkelt søk på Førebels tilskotssats til drift av beitelag i 2014 var på 20 kr, men endeleg sats vart sett ned til kr 10 per småfe. Justeringa vart gjort i samråd med Bondelaget og Småbrukarlaget, og er vurdert i samanheng med det regionale miljøtilskotet «Beite i utmark» som vart innført i Dette tilskotet er på om lag 50 kr per småfe og går direkte til føretak som er medlem i organiserte beitelag. Tilskotet skal motivere til fleire aktive beitelag og fleire aktive medlemer i beitelag. Vi vonar at beitelag som ikkje ser positivt på denne endringa tek dette opp med sin organisasjon. I 2014 gjekk tap av lam noko ned og snittet var på 3,56 prosent, nesten like lågt som i rekordåret Tap av sau hadde ei lita auke. Utviklinga totalt sett er likevel svært positiv med ein tendens til redusert tapsprosent for sau og lam over ei lengre periode, sjå svart linje i figuren. Det låge tapet i Hordaland skuldast i stor grad at vi har svært lite rovvilt. Det vert i tillegg utført mykje bra arbeid i beitelag og enkeltbuskaper for å førebyggje tap av dyr i utmark. Tapet i 2014 var på sau og lam i organiserte beitelag. I tillegg kjem tap i buskaper som ikkje er med i beitelag og dermed ikkje er med i talgrunnlaget

Hordaland Sau og Geit

Hordaland Sau og Geit Hordaland Sau og Geit Referat årsmøte Hordaland Sau og Geit 28. februar & 1. mars 2014 Ullensvang Hotel, Ullensvang Utsendingar og gjester møtte til årsmøte fredag 28. februar til faginnlegg v/finn Avdem

Detaljer

Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13

Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13 Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13 Ole-Andreas Smette Landbruk i Innovasjon Noreg Oppdrag frå Landbruksdepartementet: Innovasjon Norge skal være statens og fylkeskommunenes

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

Vi må ta vare på matjorda. Om jordvern og eigedomspolitikk

Vi må ta vare på matjorda. Om jordvern og eigedomspolitikk Vi må ta vare på matjorda Om jordvern og eigedomspolitikk Jordvern for meir mat Jordvern er viktig fordi vi må ta vare på all matjorda for å mette dagens og komande generasjonar. Behovet for mat er venta

Detaljer

Hordaland Bondeog Småbrukarlag

Hordaland Bondeog Småbrukarlag Hordaland Bondeog Småbrukarlag ÅRSMELDING 2013 Norsk Landbruksradgivning_90x55.pdf 1 10-04-2013 08:15:21 Innhald Tillitsvalde i HBS 2013... 4 Lokallagsleiarar 2013... 5 Råd og utval 2013. 6 Leiaren har

Detaljer

Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008

Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008 Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008 Desse møtte: Halvar Espeseth, Leif Brekken, Margaret Skåre, Tom Idar Kvam og Eli Berge Ness. Sak 30/08 Referat og meldingar Møte sankelaga i Sogn,

Detaljer

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Møtestruktur: Fylkesstyremøte ein gong kvar månad. Ein bør setja dato for neste møte når ein er samla slik at flest mogleg har høve til å notera seg datoen

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

ÅRSMELDING FOR RADØY SAU OG GEIT 2014. Leiar Kåre Hole * Nestleiar ; Ivar Soltveit * Skrivar ; Erna Tunsberg Erstad

ÅRSMELDING FOR RADØY SAU OG GEIT 2014. Leiar Kåre Hole * Nestleiar ; Ivar Soltveit * Skrivar ; Erna Tunsberg Erstad ÅRSMELDING FOR RADØY SAU OG GEIT 2014 Styret har vore samansett av : Leiar Kåre Hole * Nestleiar ; Ivar Soltveit * Skrivar ; Erna Tunsberg Erstad Kasserar ; Edgar Grindheim * Styremedlem ; Lone Møller

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG

LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG INNHALD: DEL I Lover for Norsk Bonde og Småbrukarlag side 1 DEL II Mønsterlover for lokallag av Norsk Bonde og Småbrukarlag side 6 DEL III Mønsterlover for fylkeslag

Detaljer

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Til stades: Halvar Espeseth Eva Høydal Lars Nesse Mirjam Friberg Lene Engvik Rasch Ragnhild Sæle (kasserar) Sak 16/11 Referat

Detaljer

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK)

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) SAK 55/13 REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) Saksopplysning I sak 49/13, under eventuelt var eit punkt spørsmålet om ikkje Regionrådet for Hallingdal burde

Detaljer

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest

Protokoll styremøte Landbruk Nordvest Landbruk Nordvest Hovsvegen 25, 6600 Sunndaløra Vedlegg 1 E-post rådgiving: nordvest@lr.no Org.nr:NO984 468 822MVA E-post tenester: tenester@lr.no Telefax 935 77 019 Bankgiro nr: 4202.20.16347 Sunndalsøra

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

SOGNDAL UNGDOMSRÅD Møtestad: Kommunestyresalen Møtedato: 14.11.2008 Tid: 1200-1400

SOGNDAL UNGDOMSRÅD Møtestad: Kommunestyresalen Møtedato: 14.11.2008 Tid: 1200-1400 Sogndal kommune Sogndal kommune Utval: Møteprotokoll SOGNDAL UNGDOMSRÅD Møtestad: Kommunestyresalen Møtedato: 14.11.2008 Tid: 1200-1400 Saksnr. Arkivsaksnr. Tittel 9/08 08/679 "Ungdom-kultur-helg" 10/08

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING Utval Møtedato Saknr Saksh. Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 03.01.2011 001/11 ANB Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 22.02.2011 005/11 ANB Sakshandsamar: Annbjørg Bue

Detaljer

Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving i landbruket - 2. utlysing 2015

Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving i landbruket - 2. utlysing 2015 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 30.09.2015 62957/2015 Eivind Vartdal Ryste Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 20.10.2015 Tilskot til rekruttering, likestilling og kompetanseheving

Detaljer

Styremøte 9. og 10. februar i Bergen

Styremøte 9. og 10. februar i Bergen Styremøte 9. og 10. februar i Bergen 1/05 Godkjenning av referat frå sist styremøte. Godkjend utan merknader 2/05 Sakliste til årsmøte 2004. Sakslista vart gjennomgått! Det må informerast om middag på

Detaljer

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere!

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere! SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE Å R G A N G 2 0 1 3 N R. 3 2 5. 1 0. 2 0 1 3 ningslaust å gjere masse arbeid for å få l noko som vi meinar er eit bra opplegg dersom dei vi lagar det for ikkje bryr seg/prioriterar

Detaljer

HAGESELSKAPET SOGN OG FJORDANE

HAGESELSKAPET SOGN OG FJORDANE ÅRSMELDING 2013 HAGESELSKAPET SOGN OG FJORDANE Årsmelding 2013 Side 1 ÅRSMELDING FRÅ 1/9-12 TIL 31/8-13 --------------------------------------------------------------------------- 3 TILLITSVALDE I 2012-2013

Detaljer

Referat. Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen.

Referat. Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen. Referat frå styremøte 6. desember 2011 på Rica Hotel, Oslo Til stades: Frå adm: Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen. Frode Alfarnes og Romar

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

«Ny Giv» med gjetarhund

«Ny Giv» med gjetarhund «Ny Giv» med gjetarhund Gjetarhundnemda har frå prosjektleiinga i «NY GIV I SAUEHOLDET» som HSG står bak, fått ansvar for prosjektet «KORLEIS STARTA MED GJETARHUND FOR FØRSTE GANG». Prosjektet går ut på

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Unge, bygda og landbruket prosjekt (2008 2012 +)

Unge, bygda og landbruket prosjekt (2008 2012 +) Unge, bygda og landbruket prosjekt om rekruttering til og verdiskaping i landbruket (2008 2012 +) Prosjektleiar Eli Janette Fosso, FMLA Hordaland Steg I: Finansiering frå LMD: Tre pilotar: 1. Frølandsdalen

Detaljer

Referat frå årsmøtet i Leikarringen i Bondeungdomslaget i Oslo 25. februar 2014 i Lagsrommet, Rosenkrantz gate 8 kl. 19

Referat frå årsmøtet i Leikarringen i Bondeungdomslaget i Oslo 25. februar 2014 i Lagsrommet, Rosenkrantz gate 8 kl. 19 Referat frå årsmøtet i Leikarringen i Bondeungdomslaget i Oslo 25. februar 2014 i Lagsrommet, Rosenkrantz gate 8 kl. 19 Til stades på møtet: 15, alle med røysterett Sak 1 Opning av møtet 1.1 Godkjenning

Detaljer

Haugaland landbruksrådgjeving e-post: haugaland@lr.no Telefon: 948 51 010

Haugaland landbruksrådgjeving e-post: haugaland@lr.no Telefon: 948 51 010 E-postmelding frå: Boks 38. 5580 Ølen. Telefon: 53 76 83 57. E-post: haugaland. Organisasjonsnummer: 988 094 781 MVA Innhald 9. Mars 2009 Vi får nye telefon-nummer frå 15. Mars!!... Autorisasjonskurs for

Detaljer

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Nr 3/2010 DESEMBER INFORMASJONSSKRIV

Detaljer

Referat. Godkjenning av protokoll frå førre styremøte. Vedtak Protokoll frå førre styremøte er godkjent

Referat. Godkjenning av protokoll frå førre styremøte. Vedtak Protokoll frå førre styremøte er godkjent Referat -- Frå styremøte 4-5. februar, Scandic Hell Hotel - Værnes Til stades: Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy og Ivar Aae. Frå adm: Frode Alfarnes, Tor Skeie

Detaljer

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD DEN NORSKE KYRKJA Bremnes sokneråd MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD Møtestad: Rådhuset Tid: Tysdag 26.11.2013 kl. 19.30-22.00 Desse møtte: Berit Hallaråker, Asbjørn Gundersen, Bjarte Aartun, Karl Mæland, Elin

Detaljer

Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012

Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012 Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012 Det vert med dette kalla inn til årsmøte i Osterøy Sau og Geit onsdag 8. februar kl.19.30 i Ungdomshuset på Grønskaret. Ingvill Jørgensen frå medlemssentert

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012 Om Øving Lyneld Øving Lyneld er primært ei varslingsøving som Fylkesmannen i Hordaland gjennomfører med ujamne mellomrom for å teste beredskapsvarslinga til kommunane i Hordaland og Hordaland fylkeskommune.

Detaljer

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE SLUTTRAPPORT FOR PROSJEKT: KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE Prosjektet starta opp i 2012 som eit samarbeidsprosjekt mellom Hjeltnes vgs, Sogn jord og hagebruksskule, Norsk fruktrådgiving Hardanger

Detaljer

Kommunesamlingar 2015

Kommunesamlingar 2015 Kommunesamlingar 2015 Lindås 02.06.2015 Etne 03.06.2015 Karsten Valland, Innovasjon Norge Mål for landbruket i Hordaland Auka produksjonen av mat med 1 % i året Auka mjølkeprod. med 1-1,5 mill liter årleg

Detaljer

FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR

FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201002086-1 Arkivnr. 112 Saksh. Viken, Karl Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 23.03.2010-24.03.2010 FORDELING AV INVESTERINGSMIDLAR SAMANDRAG

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1

Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013. Vårkonferanse Mandal 1 Serviceskyssen - eit inkluderande tilbod 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 1 Gaular, ein flott kommune i vakre Sogn og Fjordane. 30.04.2013 Vårkonferanse Mandal 2 Gaular, med dei tre ruteområda (2.923 innbyggjarar

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS S-200504339-4/135.3 RAMMEAVTALE og Som del av denne avtalen følgjer: Vedlegg l: Samarbeidavtale med spesifikasjon av tilskot. 1. Definisjonar Tenestar knytt til tilskot: Som nemnt i punkt 3.1 og vedlegg

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!!

Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!! Pressemelding: Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!! fører rekneskapen for i alt 1.500 gardsbruk i regionen, og i løpet av ein 30- årsperiode har ein fylgt utviklinga på

Detaljer

Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge

Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge Sak L09-15 Vedtektsendringer Vedlegg 1: Vedtekter med forslag til endringer Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge Med endringer vedtatt av landsmøtet på Bjerkem, mars 2014 og forslag til endringer fra

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12

Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12 HORDALAND FYLKESKOMMUNE MØTEBOK Fylkeseldrerådet i Hordaland Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12 MØTELEIAR Sigmund Olsnes DESSE

Detaljer

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 1 PROTOKOLL Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 L01/09 Oppnemning av møteleiar, referent, tellekorps og to personar til å skriva under landsmøteprotokollen.

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

REFERAT FRÅ MØTE I SAMARBEIDSRÅDET FOR SUNNHORDLAND TORSDAG 13. JUNI 2013 KL. 13.00-16.00, SCANDIC HOTEL, HAUGESUND

REFERAT FRÅ MØTE I SAMARBEIDSRÅDET FOR SUNNHORDLAND TORSDAG 13. JUNI 2013 KL. 13.00-16.00, SCANDIC HOTEL, HAUGESUND REFERAT FRÅ MØTE I SAMARBEIDSRÅDET FOR SUNNHORDLAND TORSDAG 13. JUNI 2013 KL. 13.00-16.00, SCANDIC HOTEL, HAUGESUND Desse møtte: Elling Hetland Wenche Tislevoll Atle Tornes Synnøve Solbakken Trond Sætereng

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I BSI PADLING

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I BSI PADLING REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I BSI PADLING STAD: Høgteknologisenteret, Thormøhlensgate 55 DATO: 20.01 2011 TIL STADES: 18 Sak 1 Sak 2 Godkjenning av innkalling og dagsorden Innkalling var tilgjengeleg ifrå 20.

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11

Konsekvensanalyse. Vegomlegging Etnesjøen. Juni 2011. AUD-rapport nr. 12-11 Konsekvensanalyse Vegomlegging Etnesjøen Juni 2011 AUD-rapport nr. 12-11 Utgivar: Hordaland fylkeskommune, Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) http://www.hordaland.no/aud Tittel: Konsekvensanalyse

Detaljer

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE 2016-2019 INNLEIING Organisatorisk plattform er vedteken av Unge Venstres landsmøte 2015 og gjeld for perioden 2016-2019. Det er berre landsmøte som i perioden

Detaljer

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg.

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. SØKNAD OM MIDLAR TIL PROSJEKT FRÅ PROGRAM OPPLEVINGSNÆRINGAR 2009 Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. A: Her skal du fylle inn nøkkeldata for søknad og søkjar. Nøkkeldata for søknad

Detaljer

-- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen Lie og Ola Mjølhus.

-- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen Lie og Ola Mjølhus. Referat Frå Styremøte 26. og 27. mai, Quality Airport Hotel Gardermoen - Gardermoen -- Til stades: Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Fagmøte 4 og 5 mars 2015 Litt om meg sjølv; 1. Frå Finsland, om lag 30 km nordvest frå Kristiansand (Songdalen kommune, Vest Agder). 2. Utdanna

Detaljer

ARBEIDSPLAN 2014-2015

ARBEIDSPLAN 2014-2015 ARBEIDSPLAN 2014-2015 SENTERPARTIET I SOGN OG FJORDANE Fylkesårsmøte sitt vedtak: a) Arbeidsplan 2014 2015 vert godkjent. b) Fylkesstyre får fullmakt til å gjere endringar gjennom året. 1 Innhald Innleiing...

Detaljer

Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus?

Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus? Stressar bonden slik at det går på tryggleiken laus? Synnøve Valle 27.01.2014 Ja? Vanskeleg å svare bastant ja eller bastant nei Honnør til Bondelaget og Landbrukets HMS-teneste som tek tak i denne problemstillinga

Detaljer

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Fagdag bringebær, Vik 27. 11. 2009 Torbjørn Takle Føregangsfylke økologisk landbruk - bakgrunn Nasjonal handlingsplan 15 % økologisk produksjon og forbruk i 2015

Detaljer

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Vedlegg V. Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Østein Skaala, Havforskningsinstituttet Det føreligg svært mykje data om produksjon, forkvotar, antal lokalitetar og konsesjonar i

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG. Årdal kommune

ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG. Årdal kommune ÅRSRAPPORT FRÅ KREFTOMSORG Årdal kommune 2011 Innhold 1.0 Kreftomsorga i Årdal... 3 1.1 Kreftsjukepleiar... 3 1.2 Nettverk for ressurssjukepleiarar... 3 1.3 Hospitering... 5 2.0 Plan vidare... 5 2.1 Kreftsjukepleiar...

Detaljer

Referat. frå styremøte 22.oktober på Rica Hell Hotel, Værnes

Referat. frå styremøte 22.oktober på Rica Hell Hotel, Værnes Referat frå styremøte 22.oktober på Rica Hell Hotel, Værnes Til stades: Harald Lie, Finn Egil Adolfsen, Jorulf Refsnes, Elin R. Haugen, Gjermund Stuve, Wenche Husby (for Bodil Mannsverk) Frå adm: Frode

Detaljer

Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet

Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet Styremøte og opplegg for styret i Regionalt Forskingsfond Vestlandet Sogndal 19-20. juni 2014 Fosshaugane Campus Bilde frå Kvålslid september 2012. Eplesorten Discovery er klar til hausting. Styremøtet

Detaljer

HDBUL. Haugen og Dalen Bygdeutviklingslag. Referat frå Årsmøte 02.03.2014. Saksliste:

HDBUL. Haugen og Dalen Bygdeutviklingslag. Referat frå Årsmøte 02.03.2014. Saksliste: HDBUL Haugen og Dalen Bygdeutviklingslag Referat frå Årsmøte 02.03.2014. Saksliste: 1. Opning av møtet 2. Val av møteleiar 3. Val av referent 4. Val av to til å skrive under protokollen 5. Godkjenning

Detaljer

MØTEBOK. Desse møtte: Dorthe Huitfeldt, Halvor Fehn, Jarle Nordjordet, Tor Aage Dale, Marit Jordtveit

MØTEBOK. Desse møtte: Dorthe Huitfeldt, Halvor Fehn, Jarle Nordjordet, Tor Aage Dale, Marit Jordtveit MØTEBOK Tidspunkt: Tysdag 28 mai kl 1800 Stad: Rauland Kraftforsyningslag Desse møtte: Dorthe Huitfeldt, Halvor Fehn, Jarle Nordjordet, Tor Aage Dale, Marit Jordtveit Andre til stades på møte: Sveinung

Detaljer

Vil du vera med å byggja ein ny kommune?

Vil du vera med å byggja ein ny kommune? Vil du vera med å byggja ein ny kommune? - Skal Fjell, Sund eller Øygarden halda fram som eigne kommunar, eller skal vi saman byggja Nye Øygarden kommune? Trygg framtid... Vi håpar at du opplever det godt

Detaljer

Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha.

Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha. Referat Dato.: 27. oktober 2014 Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha. Til stades: Jorulf Refsnes, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae Frå adm.: Frode Alfarnes, Romar Skeie

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

Referat. frå styremøte 6. og 7. desember 2012 på Hotell Norge Bergen.

Referat. frå styremøte 6. og 7. desember 2012 på Hotell Norge Bergen. Referat frå styremøte 6. og 7. desember 2012 på Hotell Norge Bergen. Til stades: Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen. Frå adm: Frode Alfarnes

Detaljer

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv.

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv. HANDLINGSPLAN 2014 Forord Planen byggjer på Mental Helse sine mål og visjonar, og visar kva oss som organisasjon skal jobbe med i 2014. Landstyret har vedteke at tema for heile organisasjonen i 2014 skal

Detaljer

Kva er økologisk matproduksjon?

Kva er økologisk matproduksjon? Nynorsk Arbeidshefte om økologisk landbruk for elevar i grunnskulen Nynorsk Arbeidsheftet er utarbeidd av og utgjeve av Norsk senter for økologisk landbruk med økonomisk støtte frå Fylkesmannens landbruksavdeling

Detaljer

HORDALAND FYLKESKOMMUNE MØTEREFERAT. Kultur- og idrettsavdelinga. Styremøte 29. april 2011: Godkjenning av referat frå sist møte. Møteinnkalling.

HORDALAND FYLKESKOMMUNE MØTEREFERAT. Kultur- og idrettsavdelinga. Styremøte 29. april 2011: Godkjenning av referat frå sist møte. Møteinnkalling. HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga MØTEREFERAT Referat frå: styremøte i Vestkystparken Møtedato: 29. april 2011 Tid: 0900-1100 Møteleiar: Hilde Gunn Bjelde Møtestad: Preikestolhytta Arkivsak:

Detaljer

Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland

Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland Plankonferansen i Hordaland 211 Attraktivitet og stadinnovasjon i Hordaland Solveig Svardal Basert på analysar av Knut Vareide og Hanna N. Storm 1 Forståingsramme summen av ein stad sin attraktivitet for

Detaljer

Styret har vore samansett slik i 2012 :

Styret har vore samansett slik i 2012 : Årsmelding for Volda Dykkerklubb 2012 Styret har vore samansett slik i 2012 : Formann : Roar Gjerde ( ikkje på val, 1 år att) Nestformann : Alf Henning Ervik ( på val 2013) Kasserar/IT ansvarleg : Rolf

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Referat frå årsmøte i Jotunfjell Fjordane EHK, Vågå Hotell 13.februar 2010.

Referat frå årsmøte i Jotunfjell Fjordane EHK, Vågå Hotell 13.februar 2010. Referat frå årsmøte i Jotunfjell Fjordane EHK, Vågå Hotell 13.februar 2010. Sakliste 1. Godkjenning av innkallinga. 2. Godkjenning av sakliste. 3. Val av teljekorps. 4. Val av to personar til å skrive

Detaljer

SAKSDOKUMENT. Framlegg til endring av vedtekter for ungdommens kommunestyre (UKS)

SAKSDOKUMENT. Framlegg til endring av vedtekter for ungdommens kommunestyre (UKS) Fjell kommune Arkiv: Saksmappe: 2012/1597-12483/2013 Sakshandsamar: Unni Rygg Dato: 04.06.2013 SAKSDOKUMENT Utvalsaksnr Utval Møtedato 30/13 Ungdommens kommunestyre 11.06.2013 72/13 Kommunestyret 20.06.2013

Detaljer

Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla

Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla Åshild Hjørnevik Rådgjevar ved landbruksavdelinga «Det var ikkje dette eg hadde tenkt å bruke tida på» Det offentlege

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Invitasjon til kurs og haustsamling 20.-22. oktober 2015

Invitasjon til kurs og haustsamling 20.-22. oktober 2015 Invitasjon til kurs og haustsamling 20.-22. oktober 2015 I år vert det ei felles haustsamling og den vert arrangert: 20.-22.oktober Kurs: Scandic Hell, Stjørdal. Påmeldingsfrist 4. september! Oppstart:

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014 Pressekonferanse Utne Hotel 25. Juni 2014 Prosjekt DyrkSmart Hovudmål: Sikra framtida til fruktnæringa i Hardanger gjennom aktivitetar som skal auka produksjonen av kvalitetsfrukt, hindra at gode fruktareal

Detaljer

Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1.

Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1. Referat Til stades: Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1.vara Frå administrasjonen: Linda Dyrnes dagleg

Detaljer

Møteprotokoll. Sogn regionråd. Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Sognekraft, Vik Møtedato: 28.02.2014 Tid: 09:30-13:45. A.

Møteprotokoll. Sogn regionråd. Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Sognekraft, Vik Møtedato: 28.02.2014 Tid: 09:30-13:45. A. Sogn regionråd Postboks 153 6851 SOGNDAL Møteprotokoll Utval: SOGN REGIONRÅD Møtestad: Sognekraft, Vik Møtedato: 28.02.2014 Tid: 09:3013:45 A. Desse møtte Faste medlemmar Noralv Distad, ordførar Aurland

Detaljer

Vedtekter for Lærdal båteigarlag

Vedtekter for Lærdal båteigarlag Vedtekter for Lærdal båteigarlag Nye,reviderte vedtekter gjeld frå 13. mars 2012. Dei vart vedtekne av årsmøtet 2012 same dato. Desse erstattar vedtektene for Lærdal båteigarlag frå skipingsdatoen 17.

Detaljer

MØTEINNKALLING. Eventuelt forfall kan meldast til telefon 57 62 96 00 - Varamedlemmar møter etter nærare avtale. SAKSLISTE

MØTEINNKALLING. Eventuelt forfall kan meldast til telefon 57 62 96 00 - Varamedlemmar møter etter nærare avtale. SAKSLISTE Sogndal kommune Utval: MØTEINNKALLING SOGNDAL UNGDOMSRÅD Møtestad: Kommunestyresalen Møtedato: 02.06.2008 Tid: 1200-1400 Eventuelt forfall kan meldast til telefon 57 62 96 00 - Varamedlemmar møter etter

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring

Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Ansvarleg sakshandsamar sign. for utført handling: Saka er godkjend av fylkesrådmannen: Dokumentoversyn: Tal prenta vedlegg: * Tal uprenta vedlegg: * Riksregulativet for ferjetakstar - høyring Fylkesrådmannen

Detaljer