Preikestolen. Nr. 1, FEBRUAR årg.

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Preikestolen. Nr. 1, FEBRUAR 2014 75 årg."

Transkript

1 Preikestolen Nr. 1, FEBRUAR årg. KYRKJEblad for HJELMELAND STRand forsand

2 Adresse: Postboks 188, 4126 Jørpeland Neste nummer av Preikestolen kjem ut ca. 2. april Frist for innlevering av stoff er 10. mars. Redaksjon: Redaktør Annbjørg Strøm Haukalid Tlf Anbjørg Røyneberg Hia Magne Nag Elise Norland Sørheim Liv Åse Gaard Anita Grødem Olav Frantzen Siv Fossan Yvonne Langeland Meltveit Geir Øy Kyrkja sin kontaktperson: Liv Åse Gaard Om det er nokon som ikkje får PREIKESTOLEN i postkassa, kan ein kontakte posten eller kyrkjekontora. Frivilleg abonnementpris pr. år kr. 200,- Nr.1 / 2014 Fasteaksjonen...3 Ein latinamerikanar frå Helgøy...4 Min song...6 Då Jesus møtte dei frivillige medarbeidarane...7 Har du plass til en til i familien din?...8 Møte med ein gravar...10 Ferie med mening...12 Grunnlovsjubileet...14 Færre døyper borna sine...16 Norsk gospel...18 Endeleg trusopplæringsmidlar...19 Diakon til Strand?...19 Kortversjon av Alpha.kurset...20 Misjonsprosjekta i Forsand kyrkjelyd...20 Eit steg nærare bygging...21 Andakt...21 Slekters gang...22 Oppslagstavla...23 Side 4 Side 10 Side 18 Bankgiro: Grafisk formgjeving: Anita Grødem Trykk: Gunnarshaug Trykkeri Opplag: 6300 Framsidefoto: Konfirmanter 2013 Godt nytt år til alle lesarane av Preikestolen! Andakten i dette nummeret har overskrifta Min nåde er nok for deg! Det er det Gud som seier til meg og deg i vårt strev etter å leva som me skulle kvar dag eller ha det slik me skulle ynskja. Les og sjå om du finn noko som er til deg på sidene utover! Noko som kan gleda, gje engasjement eller gjera deg oppdatert på noko du ikkje kjende til frå før. Lukke til med livet! Annbjørg Strøm Haukalid 2

3 Blir du med på fasteaksjonen, bidreg du til at folk kan reise seg og få eit betre liv På same måten som Kirkens Nødhjelp treng Wejdan som jobbar med traumatiserte born frå Syria, treng organisasjonen at du gjev tid og pengar og brukar stemma di for å skape forandring. Står saman Kirkens Nødhjelp jobbar for at så mange som råd er, skal få sjansen til å overleve katastrofar. Krigsflyktningar frå Syria er ein del av dei du støttar ved å delta i fasteaksjonen. Då står du saman med Wejdan Jarrah i arbeidet hennar med å gje syriske flyktningar håp i ein desperat situasjon. Wejdan er spesialist på å møte folk som har opplevd gruelege ting: Her i Zataari har alt for mange opplevd å sjå søsken og foreldre bli drepne på bestialsk vis framfor augo deira. Men viss eg kan bidra til at dei i det minste ser håp om ei betre framtid, har eg den mest meiningsfulle jobben i verda, seier 32-åringen som er frå byen Ibrid i Jordan, og har master i psykososialt arbeid. Innan fagfeltet mitt kallar vi arbeidet vi utfører for psykososial førstehjelp. Det er akkurat det det er; mange treng naudhjelp også psykisk. Mange hadde hatt bruk for individuell hjelp vidare, men vi har ikkje meir kapasitet enn det vi har, seier Wejdan. Sjølv om ho har den rette utdanninga og erfaringa, er det verkeleg hardt arbeid: Det er klart det går inn på meg. Eg møter så mange lagnader at eg ofte må jobbe med eigne tankar etter lange arbeidsdagar, og arbeide med dei for å ruste meg opp til ein ny dag i leiren, seier ho. Godt å gjere noko Fasteaksjonen er eit høve for oss i Noreg til å gjere noko konkret med alt det vonde vi høyrer om i nyhenda. Vi kan bidra. Det vi gjer, tel for at hjelpa skal nå flest mogleg. Pengane vi samlar inn til årets aksjon, går som vanleg til heile Kirkens Nødhjelps arbeid. Syria Akkurat no pågår eit stort arbeid for syriske flyktningar. Dei får reint vatn og trygge sanitære forhold, i tillegg til at anna naudhjelpsarbeid blir utført i samarbeid med kyrkjelege partnarar som blant anna Det Lutherske Verdsforbundet. Filippinene Men Kirkens Nødhjelp arbeider også med gjenoppbygging og klimaførebyggjande tiltak på Filippinene. Pengane som kjem inn i fasteaksjonen, gjer det mogleg å handle raskt i katastrofar, som etter tyfonen på Filippinene. Generalsekretær i Kirkens Nødhjelp, Anne-Marie Helland, ønskjer å rette ei stor takk til alle kyrkjelydane landet rundt som deltek, alle frivillige som går med bøsse og alle som gjev pengar: De utgjer ein skilnad, og eg er stolt og imponert over at så mange blir med på denne dugnaden for rettferd. Innsatsen dykkar gjer det mogleg for oss å vera tilstades i katastrofen, seier Helland. 3

4 Ein latin-amerikanar frå Helgøy Berit Helgøy Kloster er ein sjeldan blomst frå Ryfylke-naturen. Ho har gjennom mange år hatt eit svært breidt arbeidsfelt. Tekst: Geir Øy No har ho fylt 67 år. Ho ser tilbake på lærargjerning på Kongsgård vidaregåande skole i Stavanger, år som misjonær i Sør-Amerika, år i politikken, som leiar i bispedømmerådet i Stavanger bispedømme, talar på kristne møte i Norge og i utlandet, og eit stort engasjement for det ho kallar for teltmakar-misjon. Nokre engasjement er avslutta. Andre held ho framleis varme. Preikestolen har besøkt henne i heimen hennar i Kvernevik i Stavanger, og det er framleis ein svært engasjert pensjonist me møter. Arven frå Ryfylke Kan du nemna ei god ballast du fekk med deg frå Ryfylke? Å ro over Helgøysundet, seier Berit etter å ha tenkt seg om nokre sekund. Dette er ein av dei få gongene ho treng å tenke seg om i løpet av samtalen vår. Sidan eg vaks opp på Helgøy, måtte me ro til skulen. Eg lærte då at me ikkje kan gje oss før me kjem over, uansett kor mykje vinden står på. Det har eg fått bruk for mange gonger. Eg vil ikkje gi opp. Eg vaks opp i eit kvardagsmiljø der kristendom og misjon stod sentralt. Og eg lærte meg då at har du ein visjon, så står du på. Berit har gode minne frå barndomsheimen sin på Helgøy. Ho minnest også at det var eit fint fellesskap mellom folka på øya. Sjølv om ikkje alle hadde like mykje med kvarandre å gjere, blei alle inviterte til særskilte dagar. Gjennom mange aktive år, har Berit besøkt meir enn 60 land og statar. Heimenaturen fylgjer henne som bakgrunnsteppe. Har du opplevd folkemylderet i Asia, lovprisar du Ryfylkefjordane, seier ho. Misjonær-gjerning Etter lærarutdanning og Misjonsskulen på Fjellhaug, fekk den unge læraren spørsmål om å bli rektor på ein skule i Etiopia. Slik skulle det ikkje gå. Eg hadde kjend ei dragning mot Sør- Amerika. Eg kontakta Santalmisjonen som sende meg til Equador i Eg trudde eg skulle arbeide blant studentar der, men enda opp med å arbeide i slummen. Først etter eitt år fekk ho kontakt med ein student. Byen Guayaquil var ein veldig utrygg by. Det var 10 mord i byen kvar natt! Og der gjekk ho åleine som ung blond kvinne. Ho fortel at det gjekk bra. Men eg hadde aldri late mine eigne barn dra dit, når eg no tenker tilbake, seier ho. I Equador var ho med og bygde opp ein kyrkjelyd i slummen, samt starte det nasjonale kristne studentlaget. Mange av dagane gjekk med til å gå på husbesøk rundt i dei enkle husa der. Sidan vart det nokre få år for henne og familien i nybrotsarbeidet for Misjonsalliansen i La Paz, Bolivia. -På besøk hos ein fattig familie i jungelen i Equador. 4

5 Berit saman med ei student-bibelgruppe på Den Dominikanske Republikk. Lektor på Kongsgård Vel heime var det nok nokon som tenkte at Berit ville arbeide som lærar på bibelskule eller liknande. Eg ville ha elska det, seier ho. Men eg ville heller arbeide på ein vanleg arbeidsplass, og søkte meg difor som lærar på Kongsgård vidaregåande skole i Stavanger. Ei erfaring for meg var at det me overgir til Gud, det brukar han, og det gjeld både arbeidsplass, eigedom, tid og krefter. Sidan eg hadde fått visjonen om å vera kristen på ein vanleg arbeidsplass, var dette ideelt. Berit har hatt, og har, eit varmt hjarte for elevane sine. Me har vore i kontakt med ei mor til ein av elevane hennar. Sonen hennar kom heim ein dag og sa at no forstod han kva som var forskjellen på kristendommen og dei andre religionane. Berit tok også spansk-klassane sine med på turar til Sør-Amerika, og det gjorde sterkt inntrykk på elevane. Teltmakarmisjon Det laga seg ikkje med ei lang misjonærteneste i Sør-Amerika. Etter at ho vart gift, ordna det seg ikkje med godkjent arbeidsløyve for mannen hennar, som var utdanna lege. Men vel heime i Norge la ho ikkje bort misjons-engasjementet. Generalsekretær Gunnleik Seierstad i Santalmisjonen inviterte henne tidleg på 80-talet inn i ei arbeidsgruppe for såkalla teltmakarmisjon. Visjonen frå dette arbeidet har vore ei drivkraft i henne sidan. Då apostelen Paulus reiste til Europa, livnærte han seg med å sauma telt. Når han drog på misjonsreisene sine, hadde han også eit kvardagsyrke, der han tente til livets opphald. I tillegg kom han i samtale om evangeliet med kollegaer og kundar. Han var også klar over at han var eit forbilde andre kunne fylgja. Når Berit snakkar om teltmakarmisjon, blir ho fort varm i trøya. Ingenting har opptatt henne så sterkt, fortel ho. I mange land får ikkje teologar lov til å arbeide. Kristne med eit anna yrke kan derimot reise dit og utføre sitt arbeid, vinne respekt, få venner og snakke naturleg om si tru. Dette gjer at teltmakarmisjon er veldig strategisk, også her heime. I vår globale tid kan vi nå alle unådde folkeslag der ein praktiserer sitt kvardagsyrke. Dette må forkynnast i kyrkjer og bedehus, seier ho. Der sit det mange potensielle teltmakarar i dag. Berit er oppgitt over at biskopane i Den norske kyrkja og misjonsleiarar har vore lite engasjerte i å spreia teltmakarvisjonen. Sjølv har Berit tatt stort ansvar i dette arbeidet. Her heime var ho med og bygde opp eit nasjonalt nettverk, kalla TENT. Sidan har ho reist til alle verdsdelar for å delta på konferansar og store møte. I tillegg har ho vore verdsleiar i den internasjonale organisasjonen for teltmakar-misjon. Eg har brukt mykje tid og pengar på dette, og eg angrar ikkje, seier ho. Bønesvar Berit har mange gonger opplevd at Gud har vore tydeleg tilstades i livet hennar. Ho har opplevd klare bønesvar. Me ber henne trekke fram ei av desse opplevingane, og for andre gong i intervjuet må ho vere stille og tenke seg litt om. Eg vil gå tilbake til den første gongen eg opplevde dette. Faren min var kreftsjuk, og me visste ikkje kor lenge han ville leve. Eg kjente på eit misjonærkall, og grua meg for å fortelje om planane mine til han. Ved sjukesenga fortalde då far meg om den gongen han var på veg heim frå eit møte i Årdal. På vegen over fjellet kom det sterkt for han at han skulle knele ved ein stor stein og be om at dei barna han og mor så sterkt ynskte å få, ville dei stilla til Guds disposisjon. Nokre veker tidlegare hadde bestemor meddelt meg at også ho hadde fått misjonskallet, men sidan ho ikkje kunne reisa, hadde ho då bedt til Gud om at nokre av barnebarna hennar måtte bli misjonærar. Der, ved sjukesenga, stadfesta Gud både for far og meg at han stod bak kallet! Det var fyrste opplevinga av at det vi overleverer til Gud, det brukar han. Om denne opplevinga og mange andre, seier Berit: Han har vore raus med meg. Gud har vore spesiell og spandert mykje på meg. Samstundes fortel ho om motgang og harde slag i livet også for henne. Men ho har opplevd at Gud har vore med i alt. Held fram på neste side... 5

6 Latin-amerikanar Jorun Eiane Brunstad, som er oppvaksen ved Jøsenfjorden, skreiv bok om Berit for nokre år tilbake. Ho var nyleg med Berit til Sør-Amerika, og vart slått av kor Berit var i sitt ess når ho kom dit. Dei ho møtte, sette stor pris på henne. Når ho talte på gudsteneste og møte, eller underviste, sat tilhøyrarane som fengsla. Etter fleire år med skuleturar til Equador og Bolivia, meinte skulen at ho måtte lage billegare reiser. Valet fall då på Den dominikanske republikk i Det karibiske hav. Berit hadde ein kontakt der frå før, og det blei starten på eit nytt kapittel. Eg kjende frå før ein kristen studentarbeidar på Den Dominikanske Republikk. Gjennom kontakten med henne har det sidan blitt til at eg har hatt kurs og kristen undervisning for andre student-arbeidarar der. No har eg og mannen min bestemt oss for å bruke krefter der i pensjonist-alderen. Sidan me begge kan spansk, er det enkelt. Dessutan kan mannen min, som nettopp har blitt pensjonist, arbeide som lege for dei mange frå nabolandet Haiti som framleis er uregistrerte arbeidarar. Desse får ikkje tilgang til helsetenester, og Svein Erik er invitert med i eit hjelpe- Berit talar ofte på gudstenester og møter. På Machu Pichu saman med ein spansk-klasse frå Stavanger. arbeid blant desse. Me har fått kjøpt oss eit hus der, og der bur no kristne universitetsstudentar. Me har no kjøpt billettar til ny tur dit nå ganske snart. Me skal ha teltmakarkurs i huset vårt med deltakarar frå fleire land, fortel ho engasjert. Berit held fram i tilværet som pensjonist, som ho har gjort gjennom åra som yrkesaktiv. Ho har stort engasjement. Eg kan strikka, og gjer det av og til. Men det passar liksom ikkje heilt for meg. Eg har ikkje greidd å ro teltmakarvisjone heilt over sundet enno. Det vonar eg å gjera før enn årane vert lagt inn, seier ho. MIN SONG Av siv fossan Kom inn til meg Tekst: Lennart Jakobsson. Omsetjing til norsk: Vidar Kristensen Kom inn til meg du menneske, kom inn til meg. Du finner hvile i min favn, kom inn til meg. Jeg skapte himmel, hav og jord, nå dekker jeg for deg mitt bord. Kom inn med all din hunger, jeg vil mette deg. Kom inn til meg med tvilen din, kom inn til meg. Når ingen utvei viser seg, kom inn til meg. Et evig liv er gaven min, jeg selv er himmelveien din. Kom inn med all din uro, jeg gir fred til deg. Kom inn til meg med sorgen din, kom inn til meg. Når tunge byrder er din lodd, kom inn til meg. Jeg bar engang et kors for deg, så dyrebar er du for meg. Kom inn til meg min kjære, jeg skal bære deg. Kom inn med dine nederlag, kom inn til meg. Når synden har forledet deg, kom inn til meg. Jeg vet nøyaktig hvem du er, jeg kjenner deg og har deg kjær. Kom inn til meg, min venn og jeg skal lege deg. Er himlen målet for din gang, kom inn til meg. Vil du ta del i Lammets sang, kom inn til meg. Til bryllupsfesten får du gå med min forsoningskledning på. Da skal du i all evighet ha plass hos meg. Dette er ein song eg er glad i og som ofte tonar i mitt hovud. Eg tykkjer den seier så mykje om kven Jesus vil vera i livet mitt. Han kjenner meg, og veit akkurat korleis eg har det. Songen utfordrar meg til å ikkje gløyma kven som er kraftkjelda i trua mi. I uro, i sorg, i glede, i tvil, i nederlag, ja gjennom alt det som møter ein. Det var Han som sa: Kom til meg, alle de som slit og har tungt å bera; eg vil gje dykk kvile! (Matteus 11.28) Det gjeld framleis! 6

7 Då Jesus møtte dei frivillige medarbeidarane Av Ingebjørg Vik Laugaland Ei av forteljingane om då Jesus metta 5000, finn me i kap.6 i Markus-evangeliet. Det er også ei forteljing om Jesus som leiar, og særleg i møte med dei frivillige medarbeidarane sine. Det heile tek til med at apostlane; medarbeidarane, samla seg igjen hjå Jesus og fortalde han om alt dei hadde gjort og alt dei hadde lært folket. Eg legg merke til at det kan virke som det er regelen og ikkje unntaket å møtast for å dele erfaringar. Det står ingenting om at Jesus bad dei om berre å nemne det viktigaste, tre punkt, eller at dei hadde dårlig tid. Alt dei hadde gjort, alt dei hadde lært folket, fortalde dei Jesus. Hadde Jesus verkeleg tid til å høyre på det? Tydelegvis. Responsen medarbeidarane får er denne: «Kom med meg til ein aud stad der vi kan vera åleine og kvil dykk litt! For det var så mange som kom og gjekk at dei fekk ikkje tid til å eta eingong.» Kor mange har ikkje opplevd liknande? For travelt for mykje som står på! Som sagt, så gjort. Planen om å dra på retreat vert sett ut i livet, og snart er dei i same båt på veg til «ein aud stad for å vera åleine». Ikkje ulikt kvardagane våre, dukkar endringar opp like snart som planar vert sett ut i livet. I dette høvet var det snakk om folk som også ville ha tak i Jesus, og fann den aude staden på Eg kan ikkje sjå føre meg at medarbeidarane såg lyst på korleis situasjonen utvikla seg! Kva gjer Jesus leiaren då? Han gjer seg til å undervisa dei frammøtte om mange ting, for han hadde inderleg medkjensle med dei. Han la merke til at dei var hjelpelause som husdyr utan tilsyn. Eg skulle likt å vite kva tema Jesus tok opp då han lærte dei «om mange ting». Handla han spontant? Analyserte han situasjonen? Tok val? Og kva tenkte medarbeidarane om vendinga retreaten tok? Kva var fokus? Kanskje var dei i ferd med å gi opp heile håpet om litt tid med Jesus i fred og ro. Eller dei prøver å redde kvelden, i det minste. For langt på dag minner dei Jesus på at folk må ha mat, og det er langt til butikken. Då er Jesus klokkeklar: «De skal gje dei mat». Ingen skal seia at denne leiaren tvilte på medarbeidarane sine! Medarbeidarane stiller klargjerande spørsmål: Skal me kjøpa brød så dei kan får seg mat? Her tykkjer eg Jesus er genial: I staden for å «ta dei» for å vere tvilande og egoistiske, held Jesus fokus og avgrensar oppgåva han gir dei: «Kor mange brød har de? Gå og sjå etter». Det er ikkje for vanskeleg, og dei kjem tilbake med informasjonen Jesus bad om; «5 brød og 2 fiskar». Neste oppgåve er liknande: «Set folk i matlag». Nok ei grei oppgåve. Medarbeidarane får ei kjensle av å vere ein sentral og praktisk del av noko stort, og tenkjer kanskje: «Me gjer som leiaren vår seier. Det verkar som han har ein plan og løyser denne utfordringa også». Og slik vart det. Jesus velsigna det dei hadde av mat, og medarbeidarane fekk nettopp vere ein sentral og praktisk del av noko stort då dei delte ut mat til alle. Kva trur du den enkelte, frivillige medarbeidaren tenkte om det han hadde vore med på då han la seg den kvelden? 7

8 Har du plass til en til i familien din? Nesten alle barn har foreldre som tar seg av dem. Men det fins foreldre som av ulike årsaker ikke klarer å gi barna sine tilstrekkelig omsorg. Disse barna kan trenge et fosterhjem, og din familie kan være til hjelp! Samtale med Mallin Østerhus og klipp fra Bufetat sine nettsider: Anita Grødem Mallin Østerhus fra Tau er leder av fosterhjemsrekrutteringen i region vest. Hun forteller at det er mange fosterforeldre i Rogaland som gjør en flott innsats. Behovet for fosterhjem er imidlertid økende. I Rogaland er det nå mellom 30 og 40 barn som venter på en ny familie. I tillegg er det det mange saker som er under behandling. 8 Det er nettopp kommet en ny fosterhjemsundersøkelse som viser at fosterforeldre opplever oppgaven som meningsfullt, forteller Mallin. 8 av 10 fosterforeldre sier at de vil anbefale andre å gjøre det samme. De tre viktigste grunnene for det er: 1. Gleden ved å se positive endringer hos barnet. 2. Berikende å hjelpe et barn 3. Tilstrekkelig oppfølging og veiledning. Hvorfor vil de ta imot et nytt barn? - Det gir meg mye glede å kunne hjelpe/gjøre hverdagen enklere for de som trenger det. - Spennende, kjekt å følge utviklingen, våre barn takler det på en super måte, glad i barn og glad i å hjelpe. - Dette er en utrolig spennende og givende jobb! - Fantastisk å sjå utviklinga til barnet! - Å jobbe med barn gir meining med livet... Fosterbarn er som alle andre barn. Forskjellige. Felles for alle er behovet for voksne som kan gi trygghet, omsorg og kjærlighet. For barna handler det ofte om det mange tar for gitt. Å ha noen som hjelper med leksene, som følger på fotballtrening og heier fra sidelinja. Noen som sier god natt og som gjør at du sover godt, hver natt. Det handler om å være trygg, å vite at noen bryr seg. En god oppvekst varer livet ut. Har du rom for et fosterbarn, skal du vite at det er behov for deg. Ulike barn trenger ulike fosterhjem Det alle fosterhjem har til felles, er at de består av voksne med god omsorgsevne og overskudd til barna. Flere fosterhjem består av en enslig fostermor eller fosterfar. Du som er enslig, kan ha ressurser som gjør nettopp deg godt egnet. Dersom du er den eneste voksne i familien, bør du ha et godt nettverk av støttespillere rundt deg.

9 Flerkulturelle familier som ønsker å bli fosterhjem er viktige ressurser. Det er i mange tilfeller ønskelig å plassere barn i et fosterhjem med samme religiøse eller kulturelle bakgrunn. Det er også behov for fosterhjem for enslige mindreårige som i dag bor i asylmottak eller på institusjon. Disse barna/ ungdommene er ofte ressurssterke og har vokst opp med trygge voksne i tidlig alder. Familiemedlemmer og slektninger som tanter, onkler og besteforeldre er ofte også godt egnet som fosterforeldre. Veiledning og hjelp Barneverntjenesten i kommunen har ansvaret for å gi fosterhjemmet nødvendig råd og veiledning i forbindelse med plasseringen av det enkelte barn - så lenge plasseringen varer. De har også ansvaret for å hjelpe og støtte det enkelte barn og for å iverksette tiltak eller foreta nødvendige endringer. Generelle krav til fosterhjem Fosterforeldre må tilfredsstille noen krav. Du må ha: God vandel og legge frem politiattest. Interesse og overskudd til å gi barn et trygt og godt hjem. Stabil livssituasjon. Alminnelig god helse. Gode samarbeidsevner. Økonomi, bolig og sosialt nettverk som gir barn rom for livsutfoldelse.. PRIDE-kurs Alle som skal bli fosterforeldre må gjennomføre PRIDE-kurs. PRIDE (Parent Resources for Information, Development, and Education) er et opplæringsprogram som gir deg mulighet til å vurdere om det å være fosterhjem er noe for deg. Det finnes ulike typer PRIDE-kurs PRIDE grunnkurs: Opplæring for fosterforeldre PRIDE grunnkurs for slekt og nettverk PRIDE grunnkurs for plassering av ungdom Kan dette være noe for deg? Fosterhjemstjenesten har rådgivere du kan snakke med. De informerer blant annet om hva det innebærer å være fosterhjem, hvordan det påvirker hverdagen din, økonomiske godtgjørelser og eventuelle konsekvenser for din arbeidssituasjon. Det er flere måter å få informasjonen på: Du kan kontakte din lokale fosterhjemstjeneste via kontaktskjema eller e-post. Du kan ringe oss. Du kan møte oss på kontoret vårt. Du kan være med på et informasjonsmøte hos oss. Vi kan komme hjem til deg for en samtale. Ta kontakt med fosterhjemstjenesten i Stavanger for mer innformasjon: Telefon: Dette er noen av de som venter på en ny familie: «Lukas 11 år» Kan dere passe for meg? «Shala 16 ÅR» Kan jeg få komme og bo hos deg/dere «Terje 11 år» Trenger fosterfamilie «Emil 11 år» Er du klar for et spennende omsorgsoppdrag? «Jens 14 år» Jeg trenger dere! «Truls 4 1/2 år og Didrik 6 år» To forsiktige brødre som trenger å få bo i samme hjem «Arja 15 år» «Miriam 9 1/2 år» Kan jeg få bo hos dere? «Gunn 8 år» «Lise 15 år» Trenger nytt hjem «Linda 16 ½ år» Trenger fosterhjem «Trine 17 år» Trenger nytt hjem Enslig mindreårig flyktning - ønsker nytt hjem Positiv, faglig flink og trenger struktur «Kåre er 11 år og har Downs syndrom» Kåre er en spesiell gutt som er lett å bli glad i «Petter 17 år» Kjekk gutt som ønsker fosterhjem «Ruben 2 år» En herlig gutt «David 13 ½ år» Trenger en «ekstra familie» og nytt hjem Mallin Østerhus forteller om et stort behov for nye fosterhjem i Rogaland. Du kan lese mer på: 9

10 MØTE MED EIN GRAVAR Åsmund Thomsen har vore gravar og kyrkjetenar sidan 1965, og held han ut til neste år, så vert det 50 år i jobben. Han er ein institusjon, ein kjent skikkelse i Hjelmeland, ja, kanskje i heile Ryfylke. Bonde, eller kårkall no, med gard sentralt på Fister, kyrkjetenar i Fister kyrkje og gravar i Hjelmeland. Han har ein finger med i mykje av det som skjer «på land og sjø», og er alltid i aktivitet. Tekst: Leif Ole Terøy Eg møter Åsmund til ein samtale på Fister bedehus. Det er måndag og «Mekke-klubb». Mekkeklubben er ein møtestad for ungdom i Hjelmeland som er interessert i «å skru». Der har Åsmund sin naturlege plass, både fordi han er ein alt-mulig-mann, og fordi han har godt lag med ungdommen. I tillegg er han leiar i bedehusstyret, og godt i gong med renovering av kjellaren. Det skal bli ein god plass å møtast, for ungdom og andre. 17 år og nytilsett gravar Det var i 1965 at Johannes Skår, dåverande leiar i soknerådet, tok kontakt med Åsmund og bad han ta jobben som kyrkjetenar og gravar i Fister sokn. Åsmund var 17 år, og hadde lite lyst på jobben som gravar, men Johannes overtydde han. «Det er om lag ei grav årleg, så det greier du godt!» Det året, det første, var det 10 graver å grave opp, frå mai til desember. Det er truleg rekord for Fister. I 1965 måtte det gravast med handmakt, traktorgravar hadde dei ikkje. Det kunne ta to dagar å grave ei grav. Enkelte stader på kyrkjegarden er det svært hard jord og tungt å komme ned. Andre stader er det fin sand, og lettare. I ei av dei første gravene han grov, fekk Åsmund problem. Han var komen ned, 1,80 meter den gong, og skulle støtte av veggene, men var uheldig og fekk alt over seg. Grava raste saman. Han vart 10 ståande bom fast med berre hovudet over grusen, og kunne ikkje røre seg. Der vart han ståande i om lag to timar, til faren Einar sakna han og kom for å sjå kor det blei av han. Kyrkja låg meir isolert den gong, før bustadfeltet kom, og det nytta lite å rope etter hjelp. Det var ingen i nærleiken som høyrde det. Dei første åra fekk han 100 kroner for kvar grav, og måtte sjølv krevje dei inn. Fast løn fekk han først då han vart tilsett som gravar i heile kommunen i Åsmund har ikkje nøyaktig tal på kor mange graver han har laga, men trur det er om lag Mobilt gravarverkstad med plass til papegøye Noko av det første han gjorde etter at han vart tilsett i kommunal stilling, var å dra av garde og kjøpe ein lastebil med overbygg. I den har han traktor og alt utstyr som trengs for å gjere jobben, ein mobil «gravarverkstad». I mange år hadde familien Thomsen ein papegøye, Manollo. Den kom til gards etter ein diskusjon om familien skulle kjøpe fjernsyn eller papegøye. Det vart papegøye! Fjernsyn kunne dei jo sjå i «kårstova» like ved, hos farmor. Manollo sat ofte i eit tre, rett ved vegen ned til kaia. Mange var det som stoppa for å «slå av ein prat», i alle fall prøve å få han til å seie noko. For snakke kunne han, men helst til damene! Ein gong det skulle vere gravferd på Sandanger gravplass, og Åsmund samstundes skulle rette opp ein gravstein, tok han med seg Manollo i lastebilen. På Randøy var det ein gut som hadde bede Åsmund om få sjå papegøyen, og han vart difor med. Manollo var sett på gjerdet ved kyrkjegarden, og der vart han sitjande medan Åsmund ordna med steinen som skulle rettast opp, og gjorde klar grava. Arbeidet med steinen tok noko lenger tid enn Åsmund hadde rekna med, og brått kom gravfølgjet opp bakkane. Åsmund fekk det travelt med å skifte klede; han brukar alltid mørk dress slike gonger, og gløymde Manollo som framleis satt på gjerdet. Akkurat då Åsmund gjekk fram for å senka kista, høyrde dei tydeleg frå gjerdet: «Ha det, ha det, ha det». Manollo var jo vane med at når det gjekk folk forbi så ville dei ha han til å seie noko, til dømes «Ha det». Utsikt Sandanger gravplass på Randøy ligg fint til, og eg meiner det var her biskop Sigurd Lunde ein gong uttalte: «Her vil eg ligge, her var det fin utsikt!» Og det er ikkje ei ukjent utsegn for Åsmund. Han møter dei pårørande ofte både før og etter ei gravferd. Mange er opptekne av nettopp dette; at ein kan sjå sjøen, eller at ein t.d. kan sjå heim. Det skal vere fint der eins

11 kjære skal liggje. Og dette er Åsmund særleg opptatt av, å gjere det fint både før og etter gravferda. Det har eg fått høyre av fleire: «Vi er heldige som har Åsmund, han steller det så fint til». Eg konfronterer han med ei utsegn han skal ha kome med då han hadde vore gravar i 25 år: «Eg likar å grave ned folk eg kjenner!». Det er ei utsegn han ikkje heilt kjenner seg igjen i, men innhaldet gjeld framleis: Han likar å stelle det skikkeleg til etter at kista er sett ned. Han droppar gjerne minnemøtet etter gravferda, sjølv for nære kjente eller slektningar, for sjølv å legge igjen grava og ordne til etterpå. Det skal gjerast med respekt, for den avdøde, for dei etterlatne og for gravplassen. I mørk dress Det er med denne haldninga, å opptre med respekt for den jobben som skal gjerast og dei den skal gjerast for, at han alltid har med mørk dress i bilen. Så når han ein gong i mellom må av garde for å kjøpe ny dress, må han alltid høyre om den kan krøllast og tåler hard medfart! Det kan jo vere at når han ein siste gong før gravferda sjekkar grava for å sjå om alt er i orden, så har det falle ned ein stein, eller andre ting som gjer at han må ned i grava for å reinske opp. Då er det greitt å ha ein dress som tåler litt. «Du er ikkje verdig å ha ein mørk dress,» sa ein seljar ein gong når han forklarte korleis han ofte måtte arbeide i dressen. I møte med pårørande Arbeidet som gravar omfattar og anna førefallande arbeid på gravplassane. Det er 8 av dei i Hjelmeland, og det hender og at han må ta eit tak t.d. i Strand. Då er det ikkje sjeldan at han møter folk som går rundt og leiter etter graver. Det kan vere ein fjern eller nær slektning, eller dei av andre grunner er interessert i å finne ei bestemt grav. Då er det godt å kunne ha ein å spørje. Når ein har mista nokon, kan det vere godt å få gå til grava, kanskje pusle litt med nokre blomar, eller berre vere der ei stund. Nokre vil vere åleine med sorga, andre vil ha nokon å snakke med. Då vert oppgåva for gravaren ikkje berre å stelle med anlegget, men og å kunne slå av ein prat med dei som ønskjer det. Sjølv har Åsmund for vane alltid å gå på gravplassen der han kjem på si ferd, for å sjå og for å lære. Dei eldre gravsteinane er og interessante. «Det er ein viktig del av kulturen, noko som vil gå tapt om vi sletter alle graver etter kvart som festetida går ut, og ingen lenger vil betale for dei,» seier han. Dette med sletting er eit ømtåleg tema for dei pårørande; det er viktig å kunne gå og finne grava til oldefar, eller enno eldre slektningar. «Kulturhistorie,» seier Åsmund. Elles ser han og eit og anna litt morosamt på sine turar rundt på kyrkjegardane. Ein stad fann han to store steinar. På den eine stod i tillegg til namnet, tittelen «Kyrkjesongar», og på den andre steinen «Kyrkjesongarkone». Ein livsstil Når ein har grove graver, meir eller mindre, og ein god del av desse er graver som har vore nytta før, så har han sjølvsagt sett eit og anna som kanskje ville sett ein støkk i nokon kvar av oss. Det har blitt ein vane, på same måte som ein i andre yrke ser og arbeider med saker som oppleves spesielt for andre. «Det har blitt ein livsstil,» seier Åsmund, og har i tankane heile situasjonen, ikkje berre det å lage graver, men alt arbeidet på gravplassane og møte med menneske i ulike livssituasjonar. Ein livsstil, ja, det må det vel etter kvart kunne seiast å ha blitt når ein har vore i jobben i snart 50 år! I 2015 vil det vere 50 år sidan han grov si første grav, på Fister, 17 år gamal. Åsmund Thomsen er opptatt av å gjera det fint både før og etter gravferda 11

12 Ferie med mening Folk reiser mer enn før og mange drar også på ferie til utlandet. Ferie er å slappe av, men også å oppleve noe annet enn det man gjør hjemme i hverdagen. Mange ønsker også å få være med på noe meningsfullt. Av Anita Grødem Jeffrey Huseby forteller at NMS starter et tilbud som kalles «Ferie med mening». Her kan enkeltpersoner eller familier fra norske menigheter reise til et misjonsland og kombinere ferie og frivillig arbeid i en virkelighet som er annerledes enn her hjemme. - Dette er helt nytt og vi starter med et tilbud om å reise til Kamerun eller Kina sommeren Senere vil vi legge til rette for at folk kan reise til andre misjonsland, sier Jeffrey. - Hva kan en slik tur inneholde? - En familie eller enkeltpersoner kan dra til misjonsstasjonen vår Ngaoundéré i Kamerun og være med i arbeidet der i 1-3 uker. Oppholdet kan kombineres med en ferieuke ved kysten, safariturer eller noe annet. Arbeidet en deltar i kan være veldig mye forskjellig. Det kan være innen helse, radioarbeid, arbeid blant barn i barnehage eller skole, eller forefallende praktisk arbeid. - Hvorfor vil NMS gi dette tilbudet? - Vi ønsker å legge til rette for dette fordi vi ønsker å gi folk en opplevelse av hva arbeidet på misjonsfeltene går ut på. Vi håper samtidig at dette skal motivere og inspirere og gi et større misjonsengasjement når folk kommer hjem. Vi tror at egne Jeffrey Huseby er generalsekretær i Det Norske Misjonsselskapet Kanskje du har lyst å bidra i søndagsskolearbeidet for de aller minste barna i Ngaoundéré? Har du teknisk erfaring, og kan tenke deg å bidra på radioen Sawtu Linjiila i Kamerun? 12

13 erfaringer vil få ringvirkninger inn i menighetene som folk kommer fra. - De som reiser betaler tur og opphold selv. I Ngaoundéré får man en plass å bo der man kan ordne seg med mat selv, eller gå ut på byen og spise. På misjonsstasjonen er det svømmebasseng som man kan kose seg i. NMS har et reiseselskap, Ravinala,som kan legge opp turen og komme med forslag til ferieopphold i tilknytning til turen. Høres dette spennende ut så kan du ringe NMS sitt informasjonssenter på Da kan du få mer informasjon og se om dette kan være noe for deg. NMS har også et tilbud om kortidsmisjon for deg som er i alderen år. Nå har du mulighet til å få være med på noe stort, internasjonalt og voksende. En av NMS sine samarbeidspartnere i Hongkong, Cell Church Mission Network (CCMN), har drevet med korttidsmisjon til Asias nasjoner siden Nå ønsker vi å benytte oss av samarbeidet for å få unge voksne ut på misjonsfeltet - jobbe sammen med andre nasjoner og andre kulturer og vokse i sin kristne tro med Gud. Sommeren 2013 ble 302 unge voksne sendt ut fra Hongkong - fordelt på 25 team til 15 land. Dette er et arbeid og konsept som vokser. Her var det kristne fra Hongkong, Japan, USA, Taiwan, Canada, Brasil, India og Norge. Sommeren 2014 ønsker vi at Norge skal være godt representert på teamene. Her får du muligheten til å tjene en lokal menighet i et annet land, og få internasjonal erfaring og nye venner. Opplegget går ut på å reise til Hongkong, få opplæring, bli inspirert, bli kjent med de andre på teamet og utsendt i løpet av 3 dager. Etter 7-8 dager, returnerer teamet til Hongkong for erfaringsutveksling og debriefing. Du reiser inspirert hjem til Norge - mange opplevelser rikere til fordel for deg og din lokale menighet. Registreringen begynner 3. mars Bli med på en misjonsopplevelse 25. juli - 6. august 2014! Å bidra med ferieaktiviteter for barn kan også være aktuelt i Ngaoundéré. Mer informasjon? Besøk nettsiden til NMS: 13

14 Av Olav Frantzen Førstkommande søndag, den 23. februar, vil mange kyrkjelydar feira festgudsteneste. Også i Hjelmeland kyrkje vert det markert at det er 200 år sidan den danske statthaldaren prins Christian Fredrik meddelte biskopane i Norge at alle kyrkjelydane skulle samlast i kyrkjene til ein ekstraordinær bededag den 25. februar På denne gudstenesta for nokså nøyaktig 200 år sidan fekk kyrkjelydane høyra at prinsen hadde overteke styret av landet, og at folket kunne berga sin fridom ved å avleggja eid på at dei ville slutta opp om han. Etter eidsavlegginga var det val av valgmenn som deretter skulle velja utsendingar til riksforsamlinga som skulle koma saman på Eidsvoll den 10. april. Dei som vart valde, fekk med seg fullmakter signert mellom anna av presten vert gjerne kalla mirakelåret i norsk historie. Kort fortalt er historia slik: Heilt frå 1380 hadde Norge vore ein del av det eineveldige kongeriket Danmark-Norge, men i 1814 skjedde det store ting som la grunnlaget for utviklinga av det norske demokratiet. I løpet av dette året var alt endra. Danmark-Norge vart trekt inn i Napoleonskrigane på den tapande sida. Med Kiel-traktaten av 14. januar 1814 måtte danskekongen Fredrik den 6. avstå Norge til den svenske kongen. Den danske prins Christian Fredrik var sterkt imot dette, og saman med stormennene bestemte dei at fredsavtalen i Kiel ikkje skulle godtakast, og erklærte i staden Norge som sjølvstendig stat. Stormennene ønskte at Christian Fredrik ikkje skulle hevda sin rett til å bli norsk konge, men heller at det skulle utarbeidast ei norsk grunnlov, og at kongen skulle veljast av folket. På eit møte på Eidsvoll 16. februar vart det bestemt at slik skulle det bli. Etter at valmennene hadde valt dei 112 representantane til Riksforsamlinga, starta arbeidet med Grunnlova den 10. april, og den 20. mai reiste «Eidsvollmennene» heim igjen etter fullført arbeid. Bededagsgudstenesta fredag 25. februar handla først og fremst om val av desse valmennene. Etter gudstenesta skulle ein av- 14 leggja eid og skriva under på ei fullmakt som skulle leverast på Eidsvoll. Kyrkjene og prestane var heilt sentrale og nødvendige for å få gjennomført dette i Det var sokneprestane som utforma fullmaktene som hadde form av høgtidelege brev stila til prins og regent Christian Fredrik personleg. Det var totalt 430 slike fullmakter, og omlag 350 av desse stamma frå val i kyrkjene. Blant dei 112 valde representantane på Eidsvoll finn me 14 prestar og 7 andre geistlege. Bededagsgudstenesta 25. februar var for så vidt ikkje noko spesielt i Etter Kirkeritualet av 1685, vart det ofte halde slike gudstenester på onsdagar og fredagar gjennom året. Det spesielle bønepreget som desse gudstenestene hadde, kan ha vore ei medverkande årsak til at nettopp denne dagen vart valt. Biskop Julius Beck i Oslo, som var ein av Eidsvollmennene, omtalte gudstenesta slik i eit brev til prestane sine: «en almindelig festlig Bededags Helligholdelse i Anledning af Fædrelandets nuværende viktige stilling». Då kyrkjegjengarane denne dagen skulle avleggja eid til regenten, så skulle det skje ved at presten frå preikestolen stemte i, og kyrkjelyden samla sa fram desse orda: «. at vove Liv og Blod for det elskede Fædreneland. Det sverge vi, saa sandt hjelpe os Gud, og hans hellige Ord». Deretter skulle presten preike over Davids salme nr. 62, vers 8 og 9. «Hos Gud er min frelse og min ære.» Den føreskrevne epistelteksten var henta frå Romarbrevet kap. 13 der det m.a. står i vers 4: «For styresmakta er Guds tenar, til beste for deg». For styresmakta var det sjølvsagt heilt naturleg at kyrkja spelte ei så sentral rolle i det som skjedde vinteren og våren Guds Ord var rettesnora, og når ei så viktig hending for folk og land skulle gjennomførast, så var det ikkje andre måtar å nå ut til folket på enn å samla dei i kyrkjene. Resultatet av prosessen som starta den 25. februar 1814 vart Europas friaste grunnlov. Sjølv om dei fleste nordmenn ikkje hadde stemmerett, så gav grunnlova oss trykkefridom og talefridom, forsamlingsfridom og tankefridom.

15 Edvard Hoem har i samband med 200-års jubileet skrive ein prolog som er vel verdt å lesa: Dette er landet vårt. Her er vi heime. Her mellom fjell og fjord lyser Guds kjærleik. Her skal vi tryggja vår fridom og rett. Her skal vi takke og ære vår Gud, vi som er borgarar av ei større verd, og deler framtid med alle menneske. To hundre år er gått sidan Napoleonskrigane endte. Kong Frederik den sjette av Danmark avstod landet vårt, som ingen fiende før hadde teke, til Sveriges tronarving. Forlatne og svikne kjende vi oss. Så snudde alt. Den danske kronprins Christian Frederik skreiv eit brev som vart lese frå preikestolen i alle Noregs kyrkjer. Han bad folket sverja fedrelandet truskap. Og folket svarte: Det sværge vi, saa sandt hjælpe os Gud, og hans hellige Ord! Ein myndig ordre følgde brevet. Alle distrikt skulle velja talsmenn som skulle møte på Eidsvoll den 10. april for å gjeva landet ei grunnlov. Bodet kom på bededagen 25. februar. Grunnlova vart vedteken 17. mai Slik fekk dette landet Europas friaste grunnlov. Men enno var verket uferdig. Mykje stod att. Berre eit fåtal av alle norske menn deltok i valet. Kvinner, husmenn, eigedomslause og arbeidsfolk var ikkje med. Jødar og jesuittar var utestengde frå riket. Men trykkefridom og talefridom, forsamlingsfridom og tankefridom opna ein veg mot eit samfunn med større rettferd. Framtidslandet kunne vi skimte, morgondagens land, der fleire og fleire fekk hand om sin kvardag og fann ord for å krevja sin rett. Stortinget valde regjering, ein ny rettsorden vart skapt. Røysterett vart innført, steg for steg. I 1905 vart Noreg eit uavhengig rike blant Europas frie nasjonar. Mykje er enno uferdig. Mykje er enno ugjort. Verda er komen til oss, og vi er heime i verda. Alt som hender av krig og ulykke kjem oss ved. Alt som tenner håp og ber bod om framgang, kjem oss ved. Saman med alle menneske av god vilje skal vi forvalte rikdomen på jorda. Dette er landet vårt. Her er vi heime. Her mellom fjell og fjord lyser Guds kjærleik. Her skal vi takke og ære vår Gud, han som har gitt oss landet i gåve, vi som er borgarar av ei større verd, og deler framtid med alle menneske. 15

16 Færre døyper borna sine i kyrkja Strand og Jørpeland sokn opplever ein nedgang i dåpstala på ca.10 prosent frå 2002 til Dette er urovekkande, men i samsvar med utviklinga i bispedømet og landet elles, seier Asbjørn Salthe, som har skrive ei masteroppgåve om medlemsutviklinga i Den norske kyrkje. Tekst: Trond Hjorteland Asbjørn Salthe er til dagleg sokneprest i Kampen menighet i Stavanger. Nokon i Strand kjenner han kanskje frå ein kort periode som prestevikar på Jørpeland i 1999, men dei siste par åra er han nok mest kjent rundt om for masteroppgåva han har skrive om medlemsutviklinga i Den norske kyrkja (Dnk). I oppgåva, som var ferdig i 2012, tar han utgangspunkt i dåps- og konfirmasjonstala i tre kyrkjelydar i Stavanger. Her påviser han at ein stor del av kyrkjemedlemmene ikkje døyper borna sine, og at dåpsstatistikken viser ein klar knekk rundt år Det er med andre ord ikkje utmeldingar som gjer at andelen medlemmer i Dnk går ned, men lekkasje av medlemmer som ikkje døyper borna sine. 10 % nedgang i Strand og Jørpeland sokn På bakgrunn av funna i masteroppgåva, har Preikestolen bede Salthe om å sjå på dåpstala for Strand og Jørpeland sokn i tidsrommet , og å samanlikna desse med tal som ligg føre på landsog bispedømmenivå. Og hovudkonklusjonen hans er klar: Det kan sjå ut som om både Strand og Jørpeland sidan tusenårsskiftet har hatt eit fall i dåps-oppslutning på om lag 10 prosent. Dette må seiast å vera samsvarande med den utviklinga som samstundes har skjedd både på landsplan og i Stavanger bispedøme, seier Salthe, som også påpeiker at det er ein viss skilnad i utvikling for Strand sokn og Jørpeland sokn. 16 Ill.foto: Anita Grødem Det er ikkje anna enn ein kan forventa at dåpsoppslutninga på Jørpeland over tid har vore noko lågare enn i Strand. Som eit industrielt bysamfunn med sterkare frikyrkjelege innslag, er nok dette ei naturleg utvikling. Jørpelandssamfunnet vart dessutan etablert som eit kyrkjelaust, industrielt lokalsamfunn tidleg på 1900-talet. Denne tettstaden sin kyrkjelege identitet vart dermed svakare enn i Strand, som har svært lang tradisjon som kyrkjestad. Kommentarar til sokna: Strand: Fram til år 2000 var dåpsoppslutninga blant kyrkjemedlemmene rundt 100 %. Høgare enn dette kan den aldri ha vore! Ti år seinare er dåpsopplutninga ti prosent lågare (rundt 90 %) og tilsynelatande fortsatt fallande. Jørpeland: Mot slutten av 90-talet kan det sjå ut som om dåpsoppslutninga blant kyrkjemedlemmene var rundt 95 % (og på veg ned mot 90 %). Dette er faktorar som forklarer at dåpsoppslutninga på Jørpe- land nok alltid har vore noko lågare enn i Strand Ti år seinare er dåpsoppslutninga på veg ned mot 80 % og fallande. Utviklinga på landsplan Dei beste tala Salthe har tilgjengeleg gjeld for alle barn som har blitt fødde i landet (då er både Dnk-medlemer, katolikkar, muslimar og human-etikarar o.a. tekne med). Då er utviklinga slik: Frå 1960 til 1990 fall dåpsoppslutninga med 14 prosentpoeng (frå 96 % til 82 %) På 90-talet var dåpsoppslutninga stabil (fall frå 82 % til 81 %; det er å rekna for ingenting.) Frå 2000 til 2012 fall dåpsoppslutninga med 18 prosentpoeng (frå 81 % til 63 %) Dette meiner Salthe er dramatisk. Det betyr at etter tusenårsskiftet har dåpsprosenten falle meir enn i heile tidsrommet ! Utviklinga i Stavanger bispedøme Når det gjeld dåpsoppslutning blant barn av kyrkjemedlemmer, har Salthe

17 statistikk for heile Stavanger bispedøme for tidsrommet : Her har oppslutninga falle med om lag 10 prosentpoeng på ti år og ser ikkje ut for å ha stabilisert seg (er fortsatt fallande). Årsaker Det er grunn til å tru at ein aukande andel av dei barna som vert fødde, har berre éin forelder som er kyrkjemedlem. Den andre av foreldra kan t.d. vera frikyrkjemedlem, eller kanskje vel så sannsynleg innvandrar med ikkjekristen bakgrunn. Me veit at ved slike blandingsforeldreskap vil dåpsoppslutninga vera lågare enn der kor begge foreldra er kyrkjemedlemmer, seier Salthe. Me må nok rekna med at dåpsoppslutninga er fallande òg der kor begge foreldra er kyrkjemedlemmer. Me veit t.d. at dåpsoppslutninga er lågare blant sambuarar enn blant gifte, og det er kanskje grunn til å tru at andelen av ugifte foreldre har auka både i Strand og Jørpeland i denne perioden. Eg trur også det er ein samanheng mellom konfirmasjon og dåp. Dei som ikkje er kyrkjeleg konfirmerte, vil med mindre grad av sannsynligheit velja å døypa eigne barn. Det går gjerne 5 15 år frå konfirmasjonsalder til ein tek til å verta foreldre. Det er derfor grunn til å tru at ein knekk i oppslutning om kyrkjeleg konfirmasjon vil dukka opp igjen som ein knekk i dåpsoppslutning 5 15 år seinare, meiner han. I tillegg reknar Salthe med at nedgang i dåpsoppslutning òg har sin grunn i mindre religiøs interesse blant folk, svakare kyrkje-identitet etc. Dette har nok òg å gjera med post-modernisme, fragmentering, globalisering, mobilitet og individualisering. Vegen vidare Salthe trur at lågare dåpsoppslutning over tid vil føra til minkande oppslutning om kyrkja si trusopplæring og Asbjørn Salthe seier det er grunn til å vera uroleg over dåpsutviklinga, både lokalt og på landsbasis. Foto: Beate Eckhoff Dagestad kristent barne- og ungdomsarbeid, minkande oppslutning om kyrkjeleg konfirmasjon og minkande oppslutning om dåp i neste generasjon. Minkande dåpsoppslutning kan altså visa seg å vera ein negativ spiral som får akselererande effekt. Kanskje er det noko slikt me opplever over heile landet no etter tusenårsskiftet, undrar Salthe. Han meiner at varsellampane bør blinka for alvor i Den norske kyrkja over denne utviklinga. Salthe etterlyser derfor eit større fokus og engasjement frå sentralkyrkjeleg hald for å finna mottrekk til medlems-svinnet. Eg meiner me bør gjennomføra ein stor dugnad i heile kyrkja vår for å finna ut kva me skal gjera. Og det hastar, for den negative utviklinga ser ut til å forsterka seg. Når det gjeld Strand og Jørpeland, trur eg det vil vera avgjerande å sikra god konfirmantoppslutning i åra framover. Det vil ganske sikkert visa igjen på dåpsstatistikken om år. Og så er det viktig å få god oppslutning om trusopplæringstiltaka. Eg trur ikkje me skal vera nøgde med trusopplæringa vår før me har minst 50 % oppslutning på kvar aktivitet. Det kan kanskje vera eit konkret mål å strekkja seg mot, nå som ein har fått trusopplæringsmidlar, avsluttar Salthe. Dåpsstatistikk Hjelmeland, Årdal, Fister Total- Døypte Prosent antal* døypte % % % % % Dåpsstatistikk Forsand % % % % % Dåpsstatistikk Strand % % % % % % Dåpsstatistikk Jørpeland % % % % % % * Døypte + tilhøyrige (døypte foreldre). Dåpstala i Strand og Jørpeland sokn for 2013 er ennå ikkje klare. Tala for åra 1996 og 2000 er tatt med for Strand og Jørpeland for å synleggjera den utviklinga Salthe peikar på. 17

18 Norsk gospel med divisi og Anders Berglund Kordirigent Anders Berglund. Av Therese Steinskog Lørdag 29.mars er det klart for gospelkonsert i Jørpeland Kirke! I flere år har Anders Berglund vært en musikalsk bidragsyter i Ryfylke, både som organist i Jørpeland kirke og det siste året som rektor i kulturskolen på Forsand. Mange har kanskje også friskt i minne en flott julekonsert med prosjektkor fra Jørpeland under ledelse av Anders. Nå ønsker han å presentere norsk gospel sammen med sitt eget kor, divisi. De siste ti årene har mange norske kor vist at de er dyktige innenfor gospelsjangeren. Men det meste som har blitt utgitt i denne perioden, har vært på engelsk. Høsten 2011 satte divisi og Anders i gang et prosjekt som skulle ende med en cd som inneholdt helt nye gospelsanger skrevet på norsk. CD-en, som har fått navnet Du Er, inneholder sanger skrevet av blant annet Anders Berglund selv, tidligere dirigent Halvard Aase og Ingelin Reigstad Norheim. - Med tre musikere fra Norge satte vi kursen mot Chicago i USA for å spille inn musikken til cd-en sammen med to amerikanske musikere. CD-en ble utgitt sommeren 2013 på ImF sin generalforsamling i Lyngdal, og ble svært godt mottatt. Formidlingen av Guds budskap har alltid stått sentralt i divisi sitt virke, og derfor er også mange av tekstene hentet fra Bibelen. Når koret stort sett har sitt publikum i Norge, var det veldig viktig for oss å synge på norsk, selv om vi ønsket å komme så nært et ekte gospeluttrykk som mulig, forteller Anders. divisi er tilknyttet Bildøy Bibelskole og Indremisjonsforbundet. Koret består av 30 erfarne sangere fra hele Sør-Norge. I år har koret 30-årsjubileum, og gjennom disse årene har koret spilt inn over 10 CD-er og turnert landet på kryss og tvers. Anders Berglund har vært dirigent og musikalsk ansvarlig i koret siden Med seg har divisi de dyktige musikerne Frode Mangen (tangenter), Halvard Aase (bass) og Thomas Gallatin (trommer), og det blir lovet både varsomme ballader og skikkelig gospeltrøkk. divisi er på turne i Rogaland hele helgen mars, med konserter i Salem i Stavanger fredag kl. 20, Jørpeland Kirke lørdag kl. 20 og i Riska Kirke på Hommersåk søndag kl. 18 sammen med ungdomskoret KraftFôr. Koret divisi kommer til Jørpeland kirke 29.mars 18

19 Endeleg trusopplæringsmidlar til Strand, Hjelmeland og Forsand Diakon til Strand? Strand og Jørpeland kyrkjelydar har nå håp om endeleg å få på plass ein diakon i arbeidet sitt. Ill.foto: Anita Grødem Meir enn ti år etter at trusopplæringsreformen blei vedtatt, har endeleg Strand, Hjelmeland og Forsand nå blitt tildelt statlege trusopplæringsmidlar. Tekst: Trond Hjorteland Saman med Karmøy prosti, Vindafjord og Ryfylke prosti (som også inkluderer Sauda og Suldal) har kommunane i Søre Ryfylke nå fått tildelt trusopplæringsmidlar. Dette er statlege, øyremerkte pengar som skal gå til trusopplæringstiltak for alle døypte mellom 0 og 18 år. I løpet av våren blir det avklart kor stor sum kvart sokn får til dette. I alle tilfelle vil midlane komma særs godt med til å utvida og utvikla barne- og ungdomsarbeidet rundt omkring i kyrkjelydane. Trusopplæringsreformen blei vedatt av Stortinget i 2003, og den var ein direkte konsekvens av at kristendomsundervisninga var blitt redusert i skulen, og innføringa av det nye livssynsfaget KRL (nå RLE). Poenget med reformen var at kyrkja sjølv skulle bli sett i stand til å ta seg av trusopplæringa, og gjennom eit forlik i Stortinget blei dei folkevalde samde om at dette skulle finansierast frå statleg hald. I 2014 er reformen endeleg fullfinansiert. Det vil seia at alle dei sokna i Norge som fram til nå ikkje har fått midlar, vil få det i løpet av første halvår i år. Sjølv om sokna i Søre Ryfylke er blant dei siste i landet som får nyta godt av denne reformen, er det også ein fordel å vera sistemann ut. Nå kan me trekkja lærdom av andre stader i fylket og landet der ein alt har fått midlar, og meisla ut gode tiltak og planar på bakgrunn av det. I heile Ryfylke prosti vil tildelinga bli på ca. 1,7 millionar kroner årleg. Fram mot sommaren vil både fordelinga av midlane og kva dei skal brukast til bli avklara i tett samarbeid med sokneråda, fellesråda, samt frivillige og tilsette i kyrkjelydane. Tekst: Trond Hjorteland Strand er nå, etter det me forstår, den største kommunen i fylket (etter folketal) som ikkje har diakon. Nå har begge kyrkjelydane i kommunen vedtatt å gå inn på eit spleiselag for å finansiera ei 100 % stilling. Kyrkjelydane går inn med til saman 25 %. Diakonistiftelsen Rogaland bidrar i tillegg med 25 % (over tre år), og ein håpar på ja frå Stavanger bispedømmeråd som har lyst ut midlar til 50 % diakonstilling. Dette er nye, statlege diakonmidlar som er løyvde over statsbudsjettet for Til saman blei det sett av midlar til 10 nye diakonstillingar i heile landet, og nå håpar me altså at Strand kan vera blant dei 10 som denne gongen får midlar. Det har vore eit stort ønske i mange år å få ein person som kunne ha ei fagleg, utadretta og koordinerande hand over det diakonale arbeidet i kyrkja. Mange ivrige, frivillige krefter bidrar alt godt med ulike diakonale oppgåver, men ein trur at ein diakon kan utløysa ein endå større frivillig ressurs til teneste. I kontakten med Diakonistiftelsen Rogaland, som har bidratt til finansiering av fleire diakonstillingar i Rogaland, blir det opplyst at ei diakonstilling utløyser i snitt ca. 20 årsverk i frivillig innsats. Noko som syner kor sentral ein diakon er i kyrkjelydane sitt arbeid, og er ein spore til innsats for å få ei diakonstilling på plass. Dersom bispedømmerådet på møtet sitt i mars seier ja til å finansiera 50 % av stillinga, er det sannsynleg at ein diakon kan vera på plass like over sommaren. Nokre av hovudoppgåvene til diakonen i Strand vil vera arbeid blant psykisk utviklingshemma, rusomsorg og integrering av flyktningar og asylsøkjarar. 19

20 Bli med gjennom ein kortversjon av Alpha-kurset Misjonsprosjekta i Forsand kyrkjelyd Det er totalt 14 leksjonar i kurset. Dei gjer innblikk i dei viktigaste sidene av den kristne trua. I Preikestolen vil me skriva om nokre emne i kvart nummer. ALPHA-kurset er for: - dei som ynskjer å undersøkja kva den kristne trua er. - dei som har ei tru dei ynskjer å børsta støvet av. - nye kristne. - nye i kyrkjelyden. No er me komne til den femte leksjonen: Kvifor og korleis lesa Bibelen? Likar du å lesa (og det gjer eg), er Bibelen ei interessant og levande bok når du fyrst kjem inn i ho. Det som forstyrra meg før, var alle tala som står der. For omlag kvar fjerde line dukka eit tal fram for å markera verset. Boka minna meg mest om ei matematikkbok! Men no har eg fått hjelp: Av den nye omsetjinga (frå 2011) er det ei utgåve UTAN inndelinga i vers. Den nye omsetjinga er dessutan ikkje på eit gamaldags og tungt språk. Den unnskyldninga held ikkje lenger. Eit heilt team av nolevande forfattarar (m.a. Karl Ove Knausgård han med Min kamp) har vore med i arbeidet og vaska språket. Men likevel: Bibelen er eit verk på nokre tusen sider, og dei forskjellige delane er skrivne av svært forskjellige forfattarar og over mange hundre år. Det kan vera ein god idé å få ei bruksrettleiing, anten du er på jakt etter Guds stemme eller vil lesa eit spanande epos. Og det får du på eit Alpha-kurs. Sjette leksjon: Korleis leier Gud oss? Før eg gjekk på det fyrste Alpha-kurset mitt, var eg svært skeptisk til dette emnet. Eg såg for meg Gud som dirigerte meg trekte i trådane som på ein sprellemann og eg måtte sprella med. Men på kurset møtte eg andre som hadde ei heilt anna haldning: Du er ikkje sprellemann, sa dei, men Gud gjer deg tips undervegs i livet. Tipsa handlar ikkje om neste Lottorekkja, men om kva du kan gjera for andre, eller kva du sjølv kan gjera for å leva eit rikt liv. Men når me seier «rikt», er det ikkje pengar me snakkar om. Leksjonen kunne kanskje like godt heite: Lær å lytte til Guds stemme. Synest du det kunne vera interessant å læra om det, så fylg med i Preikestolen kva tid eit Alpha-kurs startar. Jon V. Engeland Gi evangeliet vidare! Av Siv Fossan Frå 2014 er det litt endring i misjonsprosjekta i Forsand kyrkjelyd. I staden for to prosjekt i Etiopia, som me har hatt ein del år, har me no fått eit prosjekt i Etiopia knytta opp til NMS og eit prosjekt i Bangladesh knytta opp til Normisjon. Prosjektet me støttar i Etiopia, heiter «Gi evangeliet videre i Blånildalen». Kyrkjelyden vår har i mange år støtta evangelieformidling i dette området. I dette området bur ulike folkeslag og religionsgrupper som det ofte er spenning mellom. Det er stor mangel på prestar og evangelistar, og dei få som er, har mykje å gjera. Prosjektet satsar derfor på å utrusta fleire gjennom utdanning. Det blir gitt stipend til teologisk utdanning og til kursopplegg for søndagsskuleleiarar, ungdomsarbeidarar og frivillige. Prosjektet støttar også kyrkjebygging og eit ungdomssenter. Du kan lesa meir om dette på Prosjektet me støttar i Bangladesh er «Martin Luther college». Dette er ein nesten ny vidaregåande skule som blei etablert hausten Det starta opp som eit samarbeidsprosjekt mellom Normisjon og Kristelig Gymnasium, KG, i Oslo. Her får ungdom frå diskriminerte minoritetsgrupper betre moglegheit til å ta utdanning. Skulen tilbyr internatplass og tilrettelagde stipendordningar. KG samlar inn pengar til drift av skulen, medan Normisjon har ansvar for stipend og internatdrift. Denne delen er det me skal få vera med å støtta. Ønskjer du å lesa meir om skulen kan du gå inn på 20

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon.

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon. Visitasforedrag i Vik 6. mars 2016 Kjære kyrkjelyd! Takk for flotte dagar her i Vik! Det er ei fantastisk vakker bygd. Og det handlar ikkje berre om naturen. Her har forfedrene dykkar bygd dei vakraste

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste

Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste ORDNING FOR Ordinasjon og innsetjing av forstandar og/eller eldste i same gudsteneste Den Evangelisk Lutherske Frikyrkja Orientering 1. Til tenesta med Ord og sakrament (hyrdingtenesta) kallar og ordinerer

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd I. SAMLING Klokkeringing Informasjon om gudstenesta i dag. (Evt. Korte kunngjeringar) Informasjonen blir avslutta med: Lat oss vera

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje

Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Utviklingsplan 2015-2017 for Ørsta frikyrkje Visjon: Å gjere Jesus synleg I perioden 2015-2017 skal visjonen synleggjerast gjennom fire utvalde satsingar. Gudstenester, offerdagar, misjonsmesse og andre

Detaljer

I dag er starten på resten av K15. www.t-dagen.no. Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen. - dagen. trus pplæringsdagen i Fjell

I dag er starten på resten av K15. www.t-dagen.no. Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen. - dagen. trus pplæringsdagen i Fjell K15 I dag er starten på resten av livet www.t-dagen.no Ei helsing til deg på konfirmasjonsdagen trus pplæringsdagen i Fjell Eg trur på Gud Fader... Velkomen heim! Innimellom kan foreldre vere ei utfordring!

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang

Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang Skattejakt for 8-åringar Opplegg for ei samling i kyrkjerommet, gjerne før utdeling av Skatten i Liljedal av Runar Bang Kort sagt Dette opplegget bygger på boka Skatten i Liljedal der dei tre hovudpersonane

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Protokoll frå møte Frå kl 19.00 til 22.15 Møtedato: 01.10.14

Protokoll frå møte Frå kl 19.00 til 22.15 Møtedato: 01.10.14 Side 1 av 5 Protokoll frå møte Frå kl 19.00 til 22.15 Møtedato: 01.10.14 Frå saksnummer: 60/ 14 Møtestad: Kyrkjestova på Bore Til saksnummer: 67/ 14 Av soknerådet sine medlemmar/ varamedlemmar møtte Medlemmer

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

PROTOKOLL FRÅ UNGDOMSTINGET BJØRGVIN BISPEDØME, ST JAKOK KYRKJE, BERGEN 17-19 april 2015:

PROTOKOLL FRÅ UNGDOMSTINGET BJØRGVIN BISPEDØME, ST JAKOK KYRKJE, BERGEN 17-19 april 2015: PROTOKOLL FRÅ UNGDOMSTINGET BJØRGVIN BISPEDØME, ST JAKOK KYRKJE, BERGEN 17-19 april 2015: UT 01/15: Konstituering og godkjenning Val av dirigentar, referentar og tellekorps Dirigentar: Nora Baartvedt og

Detaljer

STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID

STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID STRUKTUR FOR FAMILIEGUDSTENESTE TIL INFORMASJON I KYRKJELYDANE IMSLAND, VIKEDAL OG SANDEID I. samling 1 Førebuing Kyrkjerommet kan vera ope ei stund før gudstenesta, med høve til å tenna lys og sitja stille,

Detaljer

VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja

VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja VI DELER Trusopplæring i Den norske kyrkja Vi deler tru og undring Vi deler kristne tradisjonar og verdiar Vi deler opplevingar og fellesskap Vi deler håp og kjærleik 2 Gjennom eit år skjer det om lag

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Strategidokument 2016-2018

Strategidokument 2016-2018 Strategidokument 2016-2018 Årsmøtet Varhaug Misjonshus 2015 12. Mars 2015 www.varhaug-misjonshus.no 1. Om Varhaug Misjonshus Varhaug Misjonshus er eit flott anlegg midt i Varhaug sentrum. Misjonshuset

Detaljer

Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017

Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017 Utviklingsplan for Ørsta frikyrkje 2015-2017 Visjon: Vi vil gjere Jesus synleg I perioden 2015-2017 skal visjonen synleggjerast gjennom fire utvalde satsingar. I tillegg vil vi vidareføre gudstenester,

Detaljer

1. ORDNING FOR FORENKLA GUDSTENESTE UTAN NATTVERD

1. ORDNING FOR FORENKLA GUDSTENESTE UTAN NATTVERD 1. ORDNING FOR FORENKLA GUDSTENESTE UTAN NATTVERD I. SAMLING 1. FØREBUING Kyrkjerommet er ope ein halv time før gudstenesta, med høve til å tenna lys, sitja stille i ettertanke og bøn. Ei krukke for skrivne

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Ledersamling Betania 19.1.2011 Av Olav Vestbøstad

Ledersamling Betania 19.1.2011 Av Olav Vestbøstad Ledersamling Betania 19.1.2011 Av Olav Vestbøstad 2 Kor 9,6-8 Men det seier eg: Den som sparsamt sår, skal òg hausta sparsamt, og den som sår med velsigning, skal òg hausta med velsigning. 7 Kvar må gje

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD DEN NORSKE KYRKJA Bremnes sokneråd MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD Møtestad: Rådhuset Tid: Tysdag 26.11.2013 kl. 19.30-22.00 Desse møtte: Berit Hallaråker, Asbjørn Gundersen, Bjarte Aartun, Karl Mæland, Elin

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Velkomen til soknerådskurs

Velkomen til soknerådskurs Velkomen til soknerådskurs 1 Rop det ut med hjertets jubel, gledesbudet fra ham selv: Livet kan bli nytt fra nå av, slettet ut er synd og gjeld! Ordet vitner høyt og hellig om hans kjærlighet og makt.

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Strategidokument Varhaug Misjonshus

Strategidokument Varhaug Misjonshus Strategidokument Varhaug Misjonshus 2016-2018 Strategidokument Varhaug Misjonshus 2016-2018 v0.2.docx2 under arbeid Side 1 Strategidokument Varhaug Misjonshus 2015-2018 Innhald 1. Om Varhaug Misjonshus...

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Er Jesus den einaste vegen til frelse?

Er Jesus den einaste vegen til frelse? 1 Er Jesus den einaste vegen til frelse? Innleiing på opningsseminaret på Misjonsveka, MF, 5. Februar 2008 Munntleg form, Anne Anita Lillebø Takk for invitasjonen! Er Jesus den einaste vegen til frelse?

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere!

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere! SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE Å R G A N G 2 0 1 3 N R. 3 2 5. 1 0. 2 0 1 3 ningslaust å gjere masse arbeid for å få l noko som vi meinar er eit bra opplegg dersom dei vi lagar det for ikkje bryr seg/prioriterar

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

ORDNING FOR KONFIRMASJON

ORDNING FOR KONFIRMASJON ORDNING FOR KONFIRMASJON NYNORSK INNHALD KVA ER KONFIRMASJONEN?... 2 MÅLSETJING FOR KONFIRMASJONSTIDA... 2 KONFIRMASJONSHANDLINGA... 2 ORDNING FOR KONFIRMASJON... 3 Godkjent av Hovudstyret mai 2011. 1

Detaljer

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Frivillig arbeid/ Organisasjonsarbeid har eigenverdi og skal ikkje målast etter kva statlege

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net

Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net Kva seier bibelen om dåp? Ein presentasjon utarbeida av Styret for Holdhus Kristne Forsamling September 2011 www.hkrf.net Kommentarar til innhald Presentasjonen er skrive på nynorsk, men bibelsitata er

Detaljer

Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg fylgje! GLYTTEN

Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg fylgje! GLYTTEN Mai 2012 Medlemsblad GLYTTEN...med sommar og sol, og tærne i sanden ønsker me Velkommen til sommarleir 2012!!! Tema: Vegen, sanninga og livet. Han som veit alt om meg og som er glad i meg - han vil eg

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

BREV I BIBELEN Av Marit og Preben

BREV I BIBELEN Av Marit og Preben BREV I BIBELEN Av Marit og Preben Brev Tid Forfattar Adressat Romarbrevet 56-57. e. kr. Paulus Romarane 1. Korintarane 55 e. kr. Paulus Korintarane 2. Korintarane 56 e. kr. Paulus Korintarane Galatarane

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA TORPO SOKN 5. Folkemusikkgudsteneste I. SAMLING Klokkeringing Informasjon om gudstenesta i dag. (Evt. Korte kunngjeringar) Informasjonen blir avslutta med: Lat oss vera stille

Detaljer

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus.

L Nåde vere med dykk og fred frå Gud vår Far og Herren Jesus Kristus. ORDNING FOR Gravferd frå kyrkje eller krematorium 1 Klokkeringing Medan det vert ringt saman, tek liturgen plass i koret. 2 Preludium Som preludium kan det framførast høveleg instrumentalmusikk, korsong

Detaljer

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder Det psykososiale skolemiljøet til elevane Til deg som er forelder Brosjyren gir ei oversikt over dei reglane som gjeld for det psykososiale skolemiljøet til elevane. Vi gir deg hjelp til korleis du bør

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor Eit undervisningsopplegg om BARNERETTANE MÅL frå læreplanen DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING Artikkel 2: Alle barn har rett til vern mot diskriminering PRIVATLIV Artikkel 16: Alle barn har rett til

Detaljer

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Kjære foreldre, føresette, søsken og vener! I 8 månader har de fått rapport etter rapport frå Nordfjordeleven dykkar. Om flotte fjelltoppar. Store bølgjer. Hav

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

IKT-kompetanse for øvingsskular

IKT-kompetanse for øvingsskular Notat / Svein Arnesen IKT-kompetanse for øvingsskular Spørjeundersøking ved Vartdal skule VOLDA Forfattar Ansvarleg utgjevar ISSN Sats Distribusjon Svein Arnesen Høgskulen i Volda -7 Svein Arnesen http://www.hivolda.no/fou

Detaljer

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg

Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Rundt 1000 var samla på Gulatinget for å feire Grunnlova. Foto: Anne Hovland Her starta det. Og her feira dei grunnlova sist helg Anne Hopland http://www.firda.no/nyhende/article7453154.ece Publisert 01.07.2014

Detaljer

Liturg: I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande (krossteikning).

Liturg: I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande (krossteikning). Liturg: I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande (krossteikning). A: Så seier Herren: Det folk som ferdast i mørkret, skal sjå eit stort ljos. Over dei som bur i skuggelandet skal ljoset stråla

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

SUNDAG Morgonbøn (Laudes)

SUNDAG Morgonbøn (Laudes) SUNDAG Morgonbøn (Laudes) Inngang L Herre, lat opp mine lepper! A Så min munn kan lovprisa deg. A no og alltid og i alle Song Sal 93 I Herren råder, * han har kledd seg i høgd. II Herren har kledd seg

Detaljer

Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA. Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje.

Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA. Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje. Den vesle katekisma FYRSTE DELEN DEI TI BODA Med nokre forklaringar som gjer oss betre kjende med Guds vilje. FYRSTE BODET Du skal ikkje ha andre gudar attåt meg. Vi skal ottast og elska Gud over alle

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer