Slaget ved Svolder. Snorre Sturlason (1178/ )

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Slaget ved Svolder. Snorre Sturlason (1178/ )"

Transkript

1 Snorre Sturlason (1178/ ) Slaget ved Svolder I år 1000 skal slaget ved Svolder ha funne stad. I følgje Heimskringla møtte her Olav Tryggvason ei overmakt som bestod av den danske kongen Svein Tjugeskjegg, den svenske kongen Olav Svenske og den norske Ladejarlen Eirik jarl. Slaget stod i Øresund ein stad, men det er uvisst kva namnet «Svolder» viser til. Olav Tryggvason var om bord på vikingtidas mest berømte langskip, «Omen Lange». Skipet var kanskje omkring 40 meter langt og 6 7 meter breitt, og hadde eit mannskap på om lag 300 mann. No rodde kongane til strid. Kong Svein la sitt skip imot Ormen lange; og kong Olav Svenske la seg utanfor og stakk stamnane på sine skip mot det ytste skipet til kong Olav Tryggvason. På den andre sida låg Eirik jarl. Det vart ein hard strid. Sigvalde jarl skota unna med sine skip og la ikkje til slag. Så seier Skule Torsteinsson; han var da hos Eirik jarl: Fienden åt frisar fekk eg følgje i sverdeleiken og Sigvalde ung eg ære avla, men no eg eldest da vi våre motmenn møtte på malm-ting med blodige eggar sør ved Svolder-mynnet, og med slag på flymjande hjelmar. Og Hallfred med seier om desse hendingane: Visst eg trur at verst han sakna våpenhjelp av trøndske drenger, fyrsten som striden fremja; på flukta det bar med mange. Den dådsterke kongen åleine mot djerve to kongar kjempa og mot jarlen som den tredje. Gjævt er om slikt å fortelje. Dette slaget vart ofseleg kvast, og mange fall. Stamnmennene på Ormen lange og Ormen stutte og Trana kasta anker og stamnljår om bord i skipa til kong Svein, og dei hadde ovanmon, så dei skaut ned på dei som dei hadde under føtene sine. Såleis rudde dei alle skipa som dei kunne halde fast. Men kong Svein og dei som kom seg unna, gjekk om bord på andre skip og la seg utanfor skotmål. Og såleis gjekk det med denne hæren som kong Olav Tryggvason hadde spådd. Da la sveakongen Olav til i staden. Men straks dei kom nær storskipa, gjekk det sameleis med dei som med dei andre; dei miste mykje folk og somme av skipa sine, og dermed laut dei leggje ifrå. Men Eirik jarl la barden side om side med det ytste skipet til kong Olav og hogg ned mannskapet og kappa tauet og let det drive; og så la han inntil det neste og slost til han rudde det for folk. Da tok mannskapet til å fly frå småskipa og opp på dei store, og jarlen kappa dei lause så fort han hadde rudd dei. Men danene og sveane la seg i skotmål rundt skipa til kong Olav, og Eirik jarl låg alltid side om side med skipa og slost med hoggvåpen; og Side 1 av 5

2 så fort det fall folk på hans skip, kom det andre opp i staden, både svear og daner. Så seier Halldor: Sus av sverda kvasse sjoga kring Ormen lange; det klang i dei gylte spyda; drengane stridde lenge. Fram med fråne eggar følgde ein stridshær jarlen sørpå der, dei seier, av svenske menn og danske. Da vart slaget illherveleg kvast, og det fall mykje folk; og på slutten av dei rudde, alle skipa til kong Olav, så nær som Ormen lange. Dit hadde dei gått om bord, alle dei som var våpenføre av mannskapet hans. Eirik jarl la barden side om side med Ormen, og der slost dei med hoggvåpen. Så seier Halldor: I fjor kom Ormen den lange ut i ein ofseleg nærkamp; spyda saman braka, skjoldane brast og klovna, da den bordhøge Barden brynjekledd hovding lagde jamsides Ormen, og jarlen gjekk på som hardast ved holmen. Eirik jarl var i førerommet på skipet sitt, og der hadde dei stilt opp ei skjoldborg. Da slost dei med hoggvåpen og stakk med spyd og kasta med alt det som våpen var; somme skaut med boge og somme med handa. Det stod så tjukt med våpen på Ormen at dei knapt fekk livt seg med skjolda; så tett flaug spyd og piler, for det låg hærskip rundt omkring Ormen på alle kantar. Mennene til kong Olav vart så ville at dei sprang opp på skipsbordet og ville nå fiendane med sverdet og drepe de; men det var mange som ikkje la seg så nær Ormen at dei kunne slåst med hoggvåpen. Såleis gjekk dei fleste av mennene til Olav over bord, og sansa ikkje anna enn at dei slost på slette vollen, og sokk ned med våpna sine. Så seier Hallfred: Ned da sokk i sjøen såra hærmenn frå Ormen; vægje dei ikkje ville, men varde seg til det siste. Alt om Ormen styrte enno ein herleg konge, saknast på sessane skulle slike drenger lenge. Einar Tambarskjelve var i krapperommet på Ormen og skaut med boge, og han skaut kvassare enn alle andre menn. Einar skaut på Eirik jarl og råka styreknappen ovanfor Side 2 av 5

3 hovudet til jarlen, så pila gjekk inn til pilebandet. Jarlen såg dit, og spurde om dei visste kven som skaut. Men i det same kom det ei anna pil så nær jarlen at ho flaug imellom sida og armen på han og inn i hovudfjola bak han, så odden stod langt igjennom. Da sa jarlen til ein mann som somme kallar Finn; somme seier han var finsk; han var ein dugande bogeskyttar: «Skyt den store mannen i krapperomet, du! Finn skaut, og pila råka midt på bogen til Einar, nett som han spente bogen sin tredje gongen, og bogen gjekk i to stykke. Da sa kong Olav: «Kva brast så høgt der?» Einar svara: «Noreg or handa di, konge.» «Så stor brest var det da vel ikkje,» sa kongen, «ta min boge og skyt med,» og kasta bogen til han. Einar tok bogen og drog han straks fram over odden på pila og sa: «For veik, for veik er kongens boge!» Så kasta han bogen attende og tok skjoldet sitt og sverdet og slost med. Kong Olav Tryggvason stod i lyftingen på Ormen og skaut det meste av dagen, stundom med boge og stundom med kastespyd, og jamt to på ein gong. Han såg fram i skipet, og såg at mennene hans svinga sverda og hogg tidt og jamt, men at det beit lite. Da sa han høgt: «Høgg de så laust? Eg ser det bit ikkje for dykk.» Det var ein mann som svara: «Sverda våre er sløve og egg-brotne.» Da gjekk kongen ned i førerommet og let opp høgsetekista og tok opp mange kvasse sverd og gav mennene sine. Da han tok nedi med høgre armen, såg folk at blodet rann ned, under brynjeerma; men ingen visste kvar han var såra. På Ormen var forsvaret best og mannfallet av fiendane størst der stamn-mennene slost, og i førerommet; for der var mannskapet mest utvalt og skipsborda høgst; men midt på skipet fall mannskapet først. Og da det berre var få folk som stod oppe omkring masta, tok Eirik jarl til å gå opp og kom opp på Ormen sjølv femtande. Da kom Hyrning, mågen til kong Olav, imot han med ein heil flokk, og det vart ein hard strid. Enden vart at jarlen drog seg unna og ned att på barden; men av dei som hadde følgt han, fall somme, og somme vart såra. Dette nemner Tord Kolbeinsson: Hjelmbudd hær i striden hogg mot blodige skjoldar Gjetord vent han vann seg som varde sin konge med sverdet; høge fjell lyt falle før enn Hyrning gløymest. No vart slaget kvast att, og det fall mange på Ormen. Da mannskapet tynntest, og det var få folk til å verje, tok Eirik jarl til å gå opp andre gongen på Ormen; og det var hard motstand denne gongen òg. Da stamn-mennene på Ormen såg dette, gjekk dei atterut på skipet og snudde seg mot jarlen og tok hardt imot han. Men det hadde falle så mange menn på Ormen at skipssidene mange stader var aude for folk, og så tok mennene til jarlen til å gå opp frå mange kantar. Alt det mannskapet som enno stod oppe til forsvar på Ormen, søkte atterut på skipet til kongen. Så seier Halldor Ukristne om at Eirik jarl da eggja mennene sine fram: Hugheil hovding eggja til hogg-storm kvate drenger. Attlengs over tofter Olavs menn laut hope, da stridsmenn sterke hadde Side 3 av 5

4 lagt ring kring rauste kongen av skip, og brak av våpen kring Vendlands herjar glumde. Kolbjørn stallare gjekk opp i lyftingen til kongen. Han og kongen hadde mest like klede og våpen, og Kolbjørn var ein utifrå stor og ven mann. Da vart det ein kvass strid i førerommet att. Men det var komme så mykje folk av mannskapet til jarlen opp på Ormen som skipet kunne rømme, og skipa hans la til rundt omkring Ormen, og det var få folk til å verje seg mot så stor ein hær, så dei fleste fall på ei lita stund, enda dei var både sterke og uredde. Kong Olav sjølv og Kolbjørn sprang over bord begge to, kvar på si side. Mennene til jarlen hadde lagt småskuter omkring og drap dei som sprang i sjøen. Da kongen sjølv hadde sprunge i sjøen, ville dei ta han og føre han til Eirik jarl. Men kong Olav kasta skjoldet over seg og dukka under. Kolbjørn stallare heldt skjoldet under seg, og såleis berga han seg for spyda som dei stakk med frå skipet som låg under; men da han datt i sjøen, kom skjoldet under han, og derfor fekk han ikkje dukka under så fort. Såleis fanga dei han og drog han opp i skuta, og dei trudde det var kongen. Dei leidde han fram til jarlen; men da han merka at det var Kolbjørn og ikkje kong Olav, gav han Kolbjørn grid. Samstundes sprang alle mennene til kong Olav, dei som enno var i live, over bord frå Ormen. Hallfred seier at Torkjell Nevja, bror til kongen, var den siste av alle mann som sprang over bord: Rauste, stortøke Torkjell Trana såg og begge Ormane flyte aude; han eggar i blod hadde roda, før den framdjerve kjempa midt i harde striden symjevan seg sende i sjøen og heldt unna. Det er før skrive at Sigvalde jarl gav seg i lag med kong Olav i Vendland og hadde ti skip, og på det ellevte var mennene til kongsdottera Astrid, kona til jarlen. Da kong Olav hadde sprunge over bord, sette heile hæren i eit sigersrop, og da slo Sigvalde jarl og mennene hans årane i sjøen og rodde til slaget. Dette nemner Halldor Ukristne: Frå det fjerne Vendland skip kom til i slaget; økseeggar gapte med jarnmunn imot folket. Sverdgny det vart på sjøen; svolt fekk ørnar stille; mektig kjempa jarlen, mang ein mann laut rømme. Men den vendersnekkja som mennene til Astrid var på, rodde bort og attende til Vendland, og straks var det mange som så at kong Olav hadde kasta av seg brynja under vatnet, og hadde sumt under vatnet unna langskipa, og så hadde han gått om bord på vendersnekkja, og mennene til Astrid hadde ført han til lands. Og sidan er det fortalt mange segner om korleis det gjekk med kong Olav, men Hallfred seier no dette: Side 4 av 5

5 Eg veit 'kje om den eg rosar død er eller i live; ofte hans blinkande øksar døyvde hungeren åt ørna. Folk seier begge delar og sver på at det er sanning. Såra vart han, det veit vi. Vondt er det meir å vite. Men korleis det no er, så kom kong Olav Tryggvason aldri meir til å styre i Noreg. Likevel seier Hallfred Vandrædaskald dette òg: Ein gjæving som kom frå kampen, sa at kongen levde. Folk fører dunkel tale om sviklause sonen åt Tryggve. Olav, seier dei, vel slapp ut av våpenstormen; vidt frå sanning dei talar; verre det var enn dette. Og vidare dette: Høyr kva eg her vil kvede. Dengong kjempene søkte mot den kraftige kongen kunne lagnaden ikkje sleppe han frå striden, den sølvrike, gjæve herren. Mange er dei som meiner av mest dette er truleg. Enda seier meg somme at einast dei han såra, at kongen kom seg unna frå kampen der aust for havet. Men no har eg sannspurt sørfrå, at i storslaget drepen vart han. Lite eg liker å bry meg med lause ord som seg breier. (Frå Heimskringla, Soga om Olav Tryggvason, etter 1230) Side 5 av 5

Snorre Sturlason. Slaget ved Svolder. fra «Mitt skattkammer» bd. 9, 14. opplag, Teknisk Forlag. Navnet ditt:...

Snorre Sturlason. Slaget ved Svolder. fra «Mitt skattkammer» bd. 9, 14. opplag, Teknisk Forlag. Navnet ditt:... Snorre Sturlason Slaget ved Svolder fra «Mitt skattkammer» bd. 9, 14. opplag, Teknisk Forlag Navnet ditt:... SLAGET VED SVOLDER Astrid het den kvinnen kong Tryggve Olavson hadde vært gift med. Etter at

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

Hele sagaen finnes her: http://heimskringla.no/wiki/olav_tryggvessons_saga 98.

Hele sagaen finnes her: http://heimskringla.no/wiki/olav_tryggvessons_saga 98. OLAV TRYGGVASONS SAGA: OM SLAGET VED SVOLDER Snorre Sturlason: Olav Tryggvessons saga Gustav Storms oversettelse revidert av Alexander Bugge Hele sagaen finnes her: http://heimskringla.no/wiki/olav_tryggvessons_saga

Detaljer

Jon Fosse. Olavs draumar. Forteljing

Jon Fosse. Olavs draumar. Forteljing Jon Fosse Olavs draumar Forteljing Det Norske Samlaget 2012 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8123-4 Om denne boka Alida og Asle kom i Andvake til

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

SNORRES KONGESAGAER FØRSTE BIND GYLDENDAL NORSK FORLAG OSLO 1934

SNORRES KONGESAGAER FØRSTE BIND GYLDENDAL NORSK FORLAG OSLO 1934 SNORRES KONGESAGAER FØRSTE BIND GYLDENDAL NORSK FORLAG OSLO 1934 Tore Hund, Gunnstein og Karle drar til Bjarmeland i 1026. 133. Den vinteren var kong Olav i Sarpsborg og hadde mange mann hos sig. Da sendte

Detaljer

Dei tala lenge høgt saman, men til slutt spurde han om ho var ugift. Ho svara at det var ho. Og det er ikkje mange som treng prøva seg heller.

Dei tala lenge høgt saman, men til slutt spurde han om ho var ugift. Ho svara at det var ho. Og det er ikkje mange som treng prøva seg heller. Soga om Njål Utdrag Soga om Njål er ei av dei best kjende av dei islandske ættessogene og har eit stort persongalleri. I dei to utdraga her er det Njåls ven Gunnar som er hovudpersonen. To gonger let Gunnar

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde

Det var spådd frå gammal tid at Øyvære skulde gå under. Uti have låg det, og have skulde ta det. Det hadde Det norske språk- og litteraturselskap 2010. Olav Duun: Menneske og maktene. Utgave ved Bjørg Dale Spørck. ISBN: 978-82-93134-46-6 (digital, bokselskap.no), 978-82- 93134-47-3 (epub), 978-82-93134-48-0

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Det Norske Samlaget Omslag: Stian Hole. epub production: Specialtrykkeriet Viborg A/S ISBN

Det Norske Samlaget Omslag: Stian Hole. epub production: Specialtrykkeriet Viborg A/S ISBN Det Norske Samlaget 2016 www.samlaget.no Omslag: Stian Hole epub production: Specialtrykkeriet Viborg A/S ISBN 978-82-521-9310-7 Om denne boka Kjærasten til Reiner døyr og han sørgjer slik over henne at

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar

TIDSUR. Svartedauden. Dei første norske byane vert grunnlagt. Dei første menneske kjem til Noreg. Julius Cæsar TIDSUR Dei første norske byane vert grunnlagt Julius Cæsar 10 11 Svartedauden 12 Dei første menneske kjem til Noreg 1 2 9 8 Jordbruk vert innført i Noreg Pyramidane i Egypt vert bygd Skriftspråk vert 7

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot.

Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot. Håvamål (utdrag) 1 Augo du bruke før inn du gjeng, i kot og i kråom i kot og i krokom. For d'er uvisst å vita kvar uvener sit føre din fot. 3 Eld han tarv som inn er komen og om kne kulsar. Til mat og

Detaljer

Ulsteinvik Bibelen

Ulsteinvik Bibelen Ulsteinvik 02.09.2016 Bibelen 2Tim 3:14-17 14 Men bli du verande i det du har lært og er overtydd om. For du veit kven du har lært det av, 15 og heilt frå barndomen kjenner du Dei heilage skriftene, som

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman

Trude Teige. Lene seg mot vinden. Roman Trude Teige Lene seg mot vinden Roman Om forfatteren: Trude Teige (f. 1960) har jobbet som politisk reporter, nyhetsanker og programleder i TV2. I 2002 debuterte hun med Havet syng, oppfølgeren Lene seg

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

Soga om volsungane (utdrag)

Soga om volsungane (utdrag) Soga om volsungane (utdrag) Ingress: Soga om Volsungane er ein saga frå ca. 1260, og den eldste fornaldersagaen (legendarisk saga som handlar om forn old, dvs. førhistorisk tid) vi kjenner i skriftleg

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Trymskvida. Hamarsheimt

Trymskvida. Hamarsheimt Trymskvida Hamarsheimt 1 Vreid var Vingtor då han vakna og hamaren sin han munde sakne. Skjegg han riste, hedna han skok; tok son åt Jord om seg å trivle. 2 Og han dei ordi "Høyr du Loke her kva eg seier,

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Kva vil det seie å vere buddhist?

Kva vil det seie å vere buddhist? KAPITTEL 2 Buddhismen 1 KORTTEKST Side 38 49 i grunnboka Kva vil det seie å vere buddhist? Ein verdsreligion som begynte i Nord-India Buddhismen begynte i Nord-India for nesten 2500 år sidan. På den tida

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

KONGSDOTTERA I KOPPARTARNET

KONGSDOTTERA I KOPPARTARNET KONGSDOTTERA I KOPPARTARNET Eventyr frå Trøndelag DET NORSKE SAMLAGET OSLO 1970 Innhald Sidetala i skarpe klamrer viser til merknadene. Merknadene er ordna etter typenummer (AT-nr.), som og står her. Føreord

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

«Følg mannen som ikke vet hvor han skal, og du vil havne rett»

«Følg mannen som ikke vet hvor han skal, og du vil havne rett» I dag skal vi tale over emnet «Følg mannen som ikke vet hvor han skal, og du vil havne rett» I tillegg skal vi tale om hvordan du kan ta imot ditt mirakel. Siden vi er i oppstarten av en nytt «menighetsår»

Detaljer

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring.

Vurdering av Hedalen mølle. I Sør Aurdal. Tilstand og forslag til utbedring. Vurdering av Hedalen mølle I Sør Aurdal Tilstand og forslag til utbedring. Rapporten er utarbeida av bygningsvernrådgjevar ved Valdresmusea Odd Arne Rudi 1 Bakgrunn Det er stiftinga Bautahaugen Samlingar

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

DEN NORSKE KYRKJA Kyrkjelydspedagog

DEN NORSKE KYRKJA Kyrkjelydspedagog Hei! Eg har gleda av å invitere 2. og 6. klasse til gudsteneste før påske. Me har sett opp gudstenester fylgjande dag og tider; Nysæter kyrkje: 2.trinn: tysdag 19. mars kl 09.30 6.trinn: tysdag 19. mars

Detaljer

G A M A L E N G K U L T U R

G A M A L E N G K U L T U R Norsk etnologisk gransking Emne nr. 12 Oktober 1948 G A M A L E N G K U L T U R Den gjennomgripande utviklinga i jordbruket dei siste mannsaldrane har ført med seg store omskifte når det gjeld engkulturen.

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Dø D e n i D ø r a. leseserie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet. Karin Kinge Lindboe Illustrert av Sissel Horndal

Dø D e n i D ø r a. leseserie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet. Karin Kinge Lindboe Illustrert av Sissel Horndal Karin Kinge Lindboe Illustrert av Sissel Horndal leseserie Nynorsk Dø D e n i D ø r a Norsk for barnetrinnet 15800_Dodenidora_NN.indd 1 05-12-07 08:17:16 Fuglen hans er død. Kim spring over markene og

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 2. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 2 og 5 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett svar

Detaljer

Preike Molde Domkirke 4. s i advent Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid.

Preike Molde Domkirke 4. s i advent Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid. Preike Molde Domkirke 4. s i advent 2015 Josef Det er 4. søndag i advent. Alle lysa våre brenn no. Det er snart jul. Maria er høggravid. Denne søndagen har nettopp vore Maria sin søndag. Vi brukar å høyre

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

Storleiken på eit drakeskip

Storleiken på eit drakeskip Storleiken på eit drakeskip Av Jon Bojer Godal Utdrag frå Bayeuxteppet Hjalmar Falk (Falk, Hjalmar: Altnordisches Seewesen, Heidelberg 1912) har gjort omfattande greie for kva som finst av omtaler av norrøne

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslag: Stian Hole. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8777-9

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslag: Stian Hole. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8777-9 Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Omslag: Stian Hole Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8777-9 Om denne boka Tidleg ein sommar flyttar Agnes og dottera Maja

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Øyvind Nordli. Fjellklimaet. Kva hadde vi, kva har vi og kva får vi? 3. Juni Meteorologisk institutt

Øyvind Nordli. Fjellklimaet. Kva hadde vi, kva har vi og kva får vi? 3. Juni Meteorologisk institutt Øyvind Nordli Fjellklimaet Kva hadde vi, kva har vi og kva får vi? 3. Juni 2015 Fjellet og Oppdal 2 09.06.2015 Bunntekst Fjellet og Oppdal: Ola Setrom Lars uppi Li Det agde av rype her ein gong i tida

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Alle henvendelser om rettigheter til denne bok stiles til: Front Forlag AS www.frontforlag.no. Tilrettelagt for ebok av eboknorden as

Alle henvendelser om rettigheter til denne bok stiles til: Front Forlag AS www.frontforlag.no. Tilrettelagt for ebok av eboknorden as Front Forlag AS, 2013 Originaltittel: Ronin 4: Kloen Copyright tekst 2013 Jesper Christiansen og Forlaget Carlsen Copyright illustrasjoner 2013 Niels Bach og Forlaget Carlsen Lansert i 2013 av Forlaget

Detaljer

I N N H O L D. Forord

I N N H O L D. Forord BOKVENNEN 2012 I N N H O L D Forord Annlaug Selstø «Aläng» Ero Karlsen «Slutten på nysgjerrighet» Kjersti Kollbotn «Rom null-trettiåtte: Trøyst» Kristian Bjørkelo «Spegelen» Siri Katinka Valdez «Alle er

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

SIGNES VOTTAR. strikketeigen.com

SIGNES VOTTAR. strikketeigen.com SIGNES VOTTAR Lusevottar med konststrikka kant, middels damestorleik. Strikkinga kan varierast på mange måtar. I denne oppskrifta er det strikka kile til tommelen for å få god passform. Mønsteret er i

Detaljer

Nysgjerrigper 2013/14. 5-7 kl ved ÅVOS

Nysgjerrigper 2013/14. 5-7 kl ved ÅVOS Nysgjerrigper 2013/14 5-7 kl ved ÅVOS Åmdals Verk Åmdals Verk er ein plass i Vest-Telemark. Vi går på eit oppvekstsenter med 16 elevar og med barnehage. I storskulen (mellomtrinnet) har vi ei elevbedrift

Detaljer

Å læra mange ulike måtar å måla bilete på

Å læra mange ulike måtar å måla bilete på Å læra mange ulike måtar å måla bilete på Å måle eit bilete med tre fjør Eg ville læra å lage trykk med den gamle klesrulla i Lars og Peter sin garasje, Det heile gjekk veldig bra, avtrykket viste tre

Detaljer

SUNDAG Morgonbøn (Laudes)

SUNDAG Morgonbøn (Laudes) SUNDAG Morgonbøn (Laudes) Inngang L Herre, lat opp mine lepper! A Så min munn kan lovprisa deg. A no og alltid og i alle Song Sal 93 I Herren råder, * han har kledd seg i høgd. II Herren har kledd seg

Detaljer

Nokon kjem til å komme (utdrag)

Nokon kjem til å komme (utdrag) Jon Fosse (f. 1959) Nokon kjem til å komme (utdrag) I Nokon kjem til å komme av Jon Fosse møter vi et par som nettopp har kjøpt seg et hus på en bortgjemt plass. De flytter dit for å få tid alene sammen,

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd

ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd ORDNING FOR HOVUDGUDSTENESTA LEVELD SOKN 2. Gudsteneste utan nattverd I. SAMLING Klokkeringing Informasjon om gudstenesta i dag. (Evt. Korte kunngjeringar) Informasjonen blir avslutta med: Lat oss vera

Detaljer

Det Norske Samlaget Omslag: Mystical Garden Design. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014

Det Norske Samlaget Omslag: Mystical Garden Design. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 Det Norske Samlaget 2014 www.samlaget.no Omslag: Mystical Garden Design Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8757-1 2. utgåva Om denne boka Motorsykkelmysteriet er

Detaljer

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik

Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik Kommentar 22.7.2015 frå Naturvernforbundet vedrørande blåsesand i Ulsteinvik (Basert på opplysningane i artikkelen nedanfor.) Brukt blåsesand inneheld komponentar av det som er sandblåst, og er å rekne

Detaljer

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok.

Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. Eg må kjøpe ei nynorsk ordbok. Eg må kjøpe ei ny grammatikkbok. I tillegg må eg kjøpe ei nynorsk ordbok. Å BINDE SAMAN SETNINGAR 1 Kva ordklasse høyrer dei utheva orda til? Då eg var i London, besøkte eg tanta mi. Ein hund beit Leo. Derfor er han redd hundar. Arne går på spanskkurs, for han vil lære spansk.

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

BOKSTAVSOMMAREN Styrk vil snorkle, men da må nokon passe på han. Det blir Zara, veslesøstera hans. Ho er for lita til å snorkle, men stor nok til å

BOKSTAVSOMMAREN Styrk vil snorkle, men da må nokon passe på han. Det blir Zara, veslesøstera hans. Ho er for lita til å snorkle, men stor nok til å BOKSTAVSOMMAREN Styrk vil snorkle, men da må nokon passe på han. Det blir Zara, veslesøstera hans. Ho er for lita til å snorkle, men stor nok til å halde auge med broren. Som lønn skal ho få ein skatt

Detaljer

Gyldendal Norsk Forlag AS 1957 Elektronisk utgave Gyldendal Norsk Forlag AS 2011 Bibliotekutgave kun for distribusjon gjennom bibliotekene

Gyldendal Norsk Forlag AS 1957 Elektronisk utgave Gyldendal Norsk Forlag AS 2011 Bibliotekutgave kun for distribusjon gjennom bibliotekene Gyldendal Norsk Forlag AS 1957 Elektronisk utgave Gyldendal Norsk Forlag AS 2011 Bibliotekutgave kun for distribusjon gjennom bibliotekene Produsert i epub av: Type-it AS, Trondheim 2009 Versjon 1 ISBN

Detaljer

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar Godøya 23.02.2014 Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror Brotne relasjonar Vi kan gjere det verre Ignorere Angripe person i staden for sak Manipulere Involvere feil menneske Snakke

Detaljer

Lyssamlinga gjekk som smurt, barna syns det var kjempe kjekt. Dei dansa, svansa og lo som berre det. Dette hadde me øvd på ei heil veka på forhånd,

Lyssamlinga gjekk som smurt, barna syns det var kjempe kjekt. Dei dansa, svansa og lo som berre det. Dette hadde me øvd på ei heil veka på forhånd, Desember månedsbrev I desember har me fått gjort masse kjekt med barna. 1. desember byrja vi med lyssamlinga i amfiet der me skulle synge julesongar foran alle barna i barnehagen. Deretter byrja vi med

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Hallo i nedslagsfeltet!

Hallo i nedslagsfeltet! Hallo i nedslagsfeltet! Her i Valdres flyg tida av stad, og eg har det supert! Kvar dag skjer det nye og spanande ting, og eg har storkosa meg dei siste vekene, sjølv med ribbeinsbrudd. Logisk nok har

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Under vegbrua fann vi denne målaren som skal vise korleis bl.a. temperaturen påverkar dei solide konstruksjonane.

Under vegbrua fann vi denne målaren som skal vise korleis bl.a. temperaturen påverkar dei solide konstruksjonane. Vårturen 2015 14.04.2015 Søndag 12.april stilte Hallstein opp med blå Nettbuss og opna dørene for oss knapt tretti som hadde valt å bli med - om ikkje nett på blåtur, så i alle fall ut i det blågrå! Klar

Detaljer

Grip teksten Vg2. SF - Tekstbanken. Soga om Volsungane

Grip teksten Vg2. SF - Tekstbanken. Soga om Volsungane Soga om Volsungane Soga om Volsungane er ei fornaldersoge som truleg blei skriven på Island omkring 1260. Soga inneheld forteljingar som vi kjenner frå fleire stader i Europa og frå eddadikta. Volsungane

Detaljer

Runar Dahle. Bak auga er det natt. Roman

Runar Dahle. Bak auga er det natt. Roman Runar Dahle Bak auga er det natt Roman Til Guri Del 1 Eg heldt på å vakne. Ei kvinne gjekk rundt i rommet, eg kunne lukte henne, og ein augneblink fekk eg leve i trua på at ingenting av det som har skjedd,

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

OFFENTLEG MØTEPROTOKOLL

OFFENTLEG MØTEPROTOKOLL SAMNANGER KOMMUNE OFFENTLEG MØTEPROTOKOLL Utval: Kommunestyret Møtedato: 25.04.2013 Møtetid: 19:00-21:45 Møtestad: Kommunehuset Av 21 medlemmer møtte 21, inkludert varamedlemmer. Desse medlemene møtte

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Samtykkekompetanse. Hans Johan Breidablik

Samtykkekompetanse. Hans Johan Breidablik Samtykkekompetanse Hans Johan Breidablik Kasus: Bjarne S. 75 år gamal enkemann, og som fått diagnosen demens av fastlegen Bjarne greier ikkje å halde oversikt over rekningane sine og har enda opp med ulike

Detaljer

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar Ole Røsholdt Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar ei fagbok om Gulatinget Nynorsk Mangschou Bergen 2009 INNLEIING Dette heftet er laga for å gi læraren nokre praktiske tips om korleis boka om Gulatinget

Detaljer

Kjære bruker. Av rettighetshensyn er noen av bildene fjernet. Med vennlig hilsen. Redaksjonen

Kjære bruker. Av rettighetshensyn er noen av bildene fjernet. Med vennlig hilsen. Redaksjonen Kjære bruker Denne pdf-filen er lastet ned fra Illustrert Vitenskap Histories hjemmeside (www.historienet.no) og må ikke overgis eller videresendes til en tredje person. Av rettighetshensyn er noen av

Detaljer

«Moses ble støttet opp av Aron og Hur, med det vant Israel seier over amalekittene»

«Moses ble støttet opp av Aron og Hur, med det vant Israel seier over amalekittene» STØ OPP HENDENE! 1. Mos. 17:8-16 8 Amalek kom og stred mot Israel i Refidim. 9 Moses sa til Josva: «Velg ut noen menn og dra så ut og strid mot Amalek! I morgen skal jeg stille meg på toppen av høyden

Detaljer

Denne flotte dokumentaren er laget av Bjarne Eldevik. Han syns at Refvik er ei bygd med gode historier og hendelser.

Denne flotte dokumentaren er laget av Bjarne Eldevik. Han syns at Refvik er ei bygd med gode historier og hendelser. Denne flotte dokumentaren er laget av Bjarne Eldevik. Han syns at Refvik er ei bygd med gode historier og hendelser. Han har samlet historiske fakta, intervjuet og sydd dette sammen på en utrolig flott

Detaljer

Tormod Haugland MØRK MATERIE

Tormod Haugland MØRK MATERIE Tormod Haugland MØRK MATERIE Roman FORLAGET OKTOBER 2015 TORMOD HAUGLAND Mørk Materie Forlaget Oktober AS 2015 Omslag: Egil Haraldsen & Ellen Lindeberg Exil Design hos OZ Fotosats AS Tilrettelagt for ebok

Detaljer