Utvikling i kommuneøkonomien i Møre og Romsdal

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Utvikling i kommuneøkonomien i Møre og Romsdal"

Transkript

1 Utvikling i kommuneøkonomien i 2006 Møre og Romsdal 1

2 Innleiing Føremålet med denne rapporten er å seie noko om korleis den økonomiske utviklinga har vore for kommunane i fylket det siste året. Då rapporten har eit noko avgrensa omfang, har vi valgt å fokusera på eit utval økonomiske indikatorar og storleiker som er godt eigna til å gje ein peikepinn på den økonomiske situasjonen. Fokus er ikkje retta mot enkeltkommunar, men på fylket under eitt. Samstundes blir indikatorane og talverdiar presentert i kommunevise tabellar, slik at det er lett å gå inn å sjå kor eigen kommune ligg i forhold til andre. Vi håpar at kommunane kan bruke rapporten til nettopp dette. Om ein indikator for ein kommune viser ei svært god eller svært dårleg utvikling eit år, treng ikkje dette seie så mykje om den økonomiske tilstanden i kommunen. Når ein skal vurdere korleis det står til, er det ein fordel å sjå på fleire indikatorar og sjå korleis dei har utvikla seg over nokre år. Dersom fleire indikatorer viser ei dårleg utvikling, kan det imidlertid vere ein indikasjon på ein forverring av den økonomiske situasjonen. Spesielt om dette skjer over tid bør tiltak settast i verk for å betre økonomien. Tala i rapporten er henta ut frå KOSTRA KOSTRA står for Kommune- Stat-Rapportering og er eit nasjonalt informasjonssystem som gir styringsinformasjon om kommunal verksemd. Statistisk sentralbyrå publiserer ureviderte KOSTRA-tal for kommunane 15. mars, og oppretta tal 15. juni. Denne rapporten byggjer på dei endelege tala frå 15. juni. I hovudsak er tala henta ut på nivå 2 A1. Konsern - Finansielle nøkkeltall og adm., styring og fellesutg. Nokre tal er henta ut på nivå 3 grunnlagsdata. Vi har valgt å bruke konserntal slik at kommunale føretak og interkommunale selskap kjem med. For dei fleste kommunane gjer ikkje dette det store utslaget, men for nokre kommunar er det viktig for å kunne samanlikne seg med dei andre kommunane. Kommunal- og beredskapsavdelinga Møre og Romsdal fylke Juli

3 Samandrag og konklusjon Det har vore ei positiv utvikling i netto driftsresultat dei siste tre åra. I 2006 vart netto driftsresultat for kommunane i fylket 3,7 prosent. Dette er over grensa på 3 prosent som er anbefalt for å sikre at verdiane i kommunane vert halde vedlike. Likevel er det godt under resultatet for alle kommunane i landet, som var på 5,4 prosent. Av dei 37 kommunane i fylket, var det 2 som hadde eit negativt netto driftsresultat. Sjølv om 2006 gav eit godt resultat for fylket samanlikna med tidlegare år, så kunne ein ønskje seg at ein låg nærare resultatet på landsbasis. Fylket hadde ein vekst på 11 prosent i dei frie inntektene i Dette er omtrent på linje med veksten for landet elles. Samanliknar ein med veksten i 2004 og 2005, ser ein at veksten i dei frie inntektene i fylket i 2006 var vesentleg høgare. Veksten i samla inntekter var 7,6 prosent for fylket i Dette var litt under tilsvarande vekst for landet, som var på 8,3 prosent. Den langsiktige gjelda eksklusiv pensjonsforpliktelser i prosent av brutto driftsinntekter, har gått ned i fylket det siste året. Fortsett ligg fylket høgare enn landet under eitt, men forskjellen er kraftig redusert i Samla sett har utviklinga i fylket vore positiv det siste året. Eit godt netto driftsresultat, kraftig inntektsvekst og redusert andel langsiktig gjeld, er teikn på at kommuneøkonomien har styrka seg. 3

4 Kva betydning har folketalet? Korleis har det så gått med folketalet i Møre og Romsdal det siste året? Tabell 1 viser ei oversikt over utviklinga. Landet under eitt har ein vekst i folketalet på 0,9 prosent, medan veksten berre er 0,2 prosent i fylket vårt. Ser ein på kommunane så har 20 av 37 kommunar folketalsnedgang. Av dei 17 som har auke i folketalet, er det berre 3 kommunar som har ein vekst som er på linje med eller høgare enn veksten på landsbasis. Ålesund er lokomotivet i fylket når det gjeld folketalsutvikling. I 2006 fekk kommunen 584 fleire innbyggarar. Til samanlikning vart det 519 fleire innbyggarar i dei 16 andre kommunane med folketalsvekst. Kommunane med ei negativ utvikling mista til saman 696 innbyggarar i fjor. Tabell 1 - Endring i folkemengd frå til Folkemengd Møre og Romsdal Folkemengd Endring i folkemengd Prosentvis endring Molde ,4 % Kristiansund ,2 % Ålesund ,4 % Vanylven (53) -1,5 % Sande (13) -0,5 % Herøy (52) -0,6 % Ulstein ,4 % Hareid ,8 % Volda (5) -0,1 % Ørsta (95) -0,9 % Ørskog (5) -0,2 % Norddal ,5 % Stranda (44) -1,0 % Stordal (12) -1,2 % Sykkylven ,6 % Skodje ,8 % Sula ,5 % Giske ,3 % Haram (37) -0,4 % Vestnes (40) -0,6 % Rauma (22) -0,3 % Nesset (51) -1,6 % Midsund (13) -0,7 % Sandøy ,5 % Aukra ,4 % Fræna ,5 % Eide ,7 % Averøy ,1 % Frei ,9 % Gjemnes (29) -1,1 % Tingvoll (15) -0,5 % Sunndal ,1 % Surnadal (58) -0,9 % Rindal (27) -1,3 % Halsa (22) -1,3 % Smøla (27) -1,2 % Aure (76) -2,1 % Møre og Romsdal ,2 % Landet ,9 % 4

5 Folketalsutviklinga er gjerne ikkje det første alle tenkar på når ein skal gjera seg opp ei meining om korleis det står til med kommuneøkonomien. Likevel betyr folketalet svært mykje. Ei positiv folketalsutvikling kan til ein viss grad sjåast på som definisjonen av eit livskraftig samfunn. Men også reint økonomisk har folketalsutviklinga i ein kommune stor betyding. Dette kjem av at ei endring i folketalet vil føre til at dei frie inntektene til kommunen endrar seg. Skatteinntektene og rammetilskotet frå staten utgjer til saman det vi kallar kommunen sine frie inntekter. Litt forenkla kan ein seie at dersom ein kommune får fleire innbyggjarar, så vil kommunen få meir pengar tildelt gjennom inntektssystemet. Tilsvarande får kommunen mindre om det vert færre innbyggjarar i kommunen. Figur 1 Vekst i folketal frå til Vekst i folketal frå til Aure Nesset Vanylven Halsa Rindal Smøla Stordal Gjemnes Stranda Surnadal Ørsta Midsund Herøy Vestnes Sande Tingvoll Haram Rauma Ørskog Volda Averøy Sunndal Kristiansund Giske Ulstein Molde Sandøy Fræna Sula Norddal Sykkylven Eide Hareid Skodje Frei Aukra Ålesund -2,5 % -2,0 % -1,5 % -1,0 % -0,5 % 0,0 % 0,5 % 1,0 % 1,5 % 2,0 % Kommunane har ei inntektsside og ei kostnadsside. For ein kommune med ein relativt stor folketalsnedgang vil inntektene bli kraftig redusert frå eit år til eit anna. Problemet er at kostnadssida ikkje nødvendigvis følgjer inntektssida. Reduksjonen i inntekter skjer raskt, men å få ned kostnadene tilsvarande tek ofte lenger tid. Dette kjem av at ein stor del av kostnadene er knytta til strukturelle og organisatoriske trekk ved kommunen. Ein kan seie at kostnadene ein kommune har knytta til ein innbyggar, kan delast i variable og faste kostnader. Kva den variable og faste kostnaden utgjer, kjem an på kva type innbyggjar det er snakk om. Skuleelevar, arbeidstakarar og pensjonistar etterspør forskjellige kommunale tenester og kostnadene generert av ein typisk skuleelev vil vere høgare enn kostnadene generert av ein 5

6 typisk arbeidstakar. Variable kostnader er knytta kun til denne eine innbyggaren og vil forsvinne om ho eller han flyttar ut av kommunen. Eit døme på ein slik variabel kostnad kan vere timeverk til spesialundervisning. Faste kostnader er knytta til fleire innbyggarar og vil ikkje automatisk forsvinne om vedkommande flyttar. Eit døme på ein slik fast kostnad kan vere drift av skulebygning. Ved folketalsnedgang vil altså kostnadene ved å drive kommunen bli mindre, men det vil vere ein andel av kostnadene som kommunen må arbeide med for å få redusert. Det er den komponenten av kostnadene som utgjer det vi kallar faste kostnader. Slike kostnader kan vere bundne opp over år, fordi kommunen må gjere strukturelle eller organisatoriske endringar for å få dei ned. For å få til slike endringar må kommunen gå gjennom ein administrativ og politisk prosess som ofte er både ressurskrevande og tidkrevande. Derfor kan folketalsnedgang gjere at ein kommune får økonomiske og strukturelle utfordringar. Kommunane vedtar budsjett for påfølgande år om hausten. Når budsjettet vert vedtatt er det ikkje kjent korleis folketalet vert gjennom året. Dette har betyding fordi inntektssystemet til kommunane er lagt opp slik at fordelinga skjer ut frå folketalet per 1. januar i budsjettåret. Dette betyr at ein kommune som i budsjettet har lagt til grunn eit høgare folketal enn det som til slutt visar seg å bli det verkelege folketalet, vil få redusert rammeoverføring frå staten. Det same gjeld for kommunar med folketalsvekst som er lågare enn landsgjennomsnittet. Årsaka til at det er slik, er at Stortinget har vedtatt eit fast beløp som skal fordelast til kommunane. Når folketalet for landet veks, vert det fleire personar som beløpet skal fordelast på. Dette gjer at beløpet per person går ned, og dersom veksten i kommunen ikkje er lik med eller høgare enn landsgjennomsnittet, så vil overføringa til kommunen verta mindre. Folketalsnedgang er ei reell problemstilling for mange av kommunane i fylket. Dette er likevel ikkje noko nytt, og det viser seg at dei fleste kommunane klarar å tilpasse kommuneøkonomien til endringar i folketalet. Det er viktig at ein er klar over problemstillinga og klar over korleis ein nedgang i folketalet kan virke inn på kommunen sine inntekter og utgifter. Då er det enklare å gjera dei grepa som er nødvendige for å få balanse i økonomien. Statistisk sentralbyrå lagar kvart tredje år framskrivingar av folketalet. Siste befolkningsframskriving er frå Folketalet vil på landsbasis stige, samstundes som befolkninga raskt vert eldre, spesielt etter år Framskrivingane vert laga ut frå fleire forskjellige føresetnader. Ut frå eit mellomalternativ (MMMM) vil Møre og Romsdal få ein vekst i folketalet på 5 prosent frå 2005 til Tilsvarande vekst for landet er 13 prosent. 6

7 Kva seier netto driftsresultat oss? Netto driftsresultat vert rekna for å vera hovudindikatoren for økonomisk balanse i kommunesektoren 1. Netto driftsresultat viser driftsoverskotet etter at renter og avdrag er betalt, og er eit uttrykk for kva kommunane sitt igjen med til avsetningar og investeringar. I kommunerekneskapen er netto driftsresultat eksklusiv avskrivingar, og gir dermed ikkje uttrykk for heile kapitalslitet som følgjer med bruken av kommunale bygningar, anlegg og driftsmidlar. No er ikkje føremålet til kommunane å få eit høgast mogleg netto driftsresultat, men ein viss storleik bør det vere på driftsresultatet for at ein skal klare å halde vedlike verdiane. Det tekniske beregningsutvalg for kommunal og fylkeskommunal økonomi anbefalar derfor at netto driftsresultat over tid bør vere på om lag 3 prosent av driftsinntektene. Dette er i tråd med formuebevaringsprinsippet og gjer det mogleg å sette av pengar til eigafinansiering og investeringar. Netto driftsresultat seier noko om kommunane sin handlefridom. Om ein har eit visst nivå på netto driftsresultat, betyr dette på kort sikt at ein kan takle ein midlertidig inntektssvikt utan kutt i tenestetilbodet. På lengre sikt betyr det at ein kan vedlikehalde nødvendig realkapital. Tabell 2 - Netto driftsresultat, konsern Molde 3,7 % 0,7 % 1,3 % 1503 Kristiansund 2,4 % 1,6 % 0,1 % 1504 Ålesund 1,1 % 2,8 % 4,3 % 1511 Vanylven 3,3 % 0,8 % 3,7 % 1514 Sande 1,4 % 3,0 % 2,8 % 1515 Herøy 0,5 % 0,4 % 6,7 % 1516 Ulstein 0,3 % 2,8 % 4,0 % 1517 Hareid -2,4 % -0,5 % 3,1 % 1519 Volda 4,7 % 1,0 % 3,5 % 1520 Ørsta 1,2 % -0,8 % 2,6 % 1523 Ørskog 2,0 % 7,9 % 4,0 % 1524 Norddal -0,3 % 1,2 % 1,3 % 1525 Stranda 2,5 % 1,0 % 1,3 % 1526 Stordal 1,8 % 3,1 % 9,0 % 1528 Sykkylven 0,1 % 0,4 % 6,9 % 1529 Skodje -2,2 % -1,4 % 6,9 % 1531 Sula 3,7 % 4,8 % 4,7 % 1532 Giske 4,3 % 7,4 % 7,7 % 1534 Haram 10,3 % 17,7 % 7,0 % 1535 Vestnes 1,7 % 1,7 % 3,4 % 1539 Rauma 0,9 % 0,8 % 2,5 % 1543 Nesset -5,3 % 12,2 % 3,9 % 1545 Midsund -1,6 % 5,1 % -2,2 % 1546 Sandøy 6,3 % 16,5 % 15,3 % 1547 Aukra 3,0 % 4,5 % 3,8 % 1548 Fræna 4,9 % 5,2 % 2,4 % 1551 Eide 6,5 % 8,6 % 9,6 % 1554 Averøy -0,5 % -0,7 % -2,7 % 1556 Frei 2,1 % 1,6 % 4,6 % 1557 Gjemnes 1,4 % 5,7 % 3,9 % 1560 Tingvoll 2,3 % 2,3 % 2,3 % 1563 Sunndal 3,3 % 3,6 % 5,6 % 1566 Surnadal 3,0 % 5,1 % 3,3 % 1567 Rindal 1,5 % 3,8 % 9,7 % 1569 Aure (t.o.m. 2005) 3,0 % 5,5 % 1571 Halsa -2,6 % -1,4 % 3,4 % 1572 Tustna (t.o.m. 2005) -1,4 % -5,2 % 1573 Smøla 0,2 % 4,0 % 4,5 % 1576 Aure 6,4 % Møre og Romsdal fylke 2,2 % 3,1 % 3,7 % Landet u/oslo 2,2 % 3,8 % 5,4 % Ser ein på landet under eitt har netto driftsresultat vore stigande dei siste åra. Etter å ha lagt godt under anbefalt nivå i fleire år, vart netto driftsresultat 2,2 prosent i 2004, 3,8 prosent i 2005 og 5,4 prosent i For vårt fylke var tilsvarande tal 2,2 prosent i 2004, 3,1 prosent i 2005 og 3,7 prosent i Netto driftsresultat for Møre og Romsdal ligg dermed lågare enn det gjer på landsbasis. Likevel har utviklinga vore positiv også i vårt fylke dei siste tre åra. Dette kjem sjølvsagt av at kommunane sine inntekter relativt sett har auka meir enn kostnadene har gjort. 1 Rapport fra Det tekniske beregningsutvalg for kommunal og fylkeskommunal økonomi, November 2006, s. 1. 7

8 I 2004 hadde 8 av kommunane eit negativt netto driftsresultat, i 2005 hadde 6 kommunar eit negativt netto driftsresultat, og i 2006 hadde 2 kommunar eit negativt netto driftsresultat. Sjølv om utviklinga i fylket har vore positiv, så er resultatet i 2006 vesentleg dårlegare enn for landet under eitt. Når ein veit at 2006 var eit svært godt år for kommunane i landet, kunne ein derfor håpa på eit betre resultat også her i fylket. Det er berre 11 kommunar som har eit resultat som er betre enn eller på linje med resultatet på landsbasis. Alle dei tre store byane ligg under. Spesielt Molde og Kristiansund kjem dårleg ut med eit netto driftsresultat på 1,3 prosent og 0,1 prosent. Tabell 3 - Netto driftsresultat, konsern i prosent av brutto driftsinntekter Sandøy 15,3 % 1567 Rindal 9,7 % 1551 Eide 9,6 % 1526 Stordal 9,0 % 1532 Giske 7,7 % 1534 Haram 7,0 % 1529 Skodje 6,9 % 1528 Sykkylven 6,9 % 1515 Herøy 6,7 % 1576 Aure 6,4 % 1563 Sunndal 5,6 % 1531 Sula 4,7 % 1556 Frei 4,6 % 1573 Smøla 4,5 % 1504 Ålesund 4,3 % 1523 Ørskog 4,0 % 1516 Ulstein 4,0 % 1557 Gjemnes 3,9 % 1543 Nesset 3,9 % 1547 Aukra 3,8 % 1511 Vanylven 3,7 % 1519 Volda 3,5 % 1535 Vestnes 3,4 % 1571 Halsa 3,4 % 1566 Surnadal 3,3 % 1517 Hareid 3,1 % 1514 Sande 2,8 % 1520 Ørsta 2,6 % 1539 Rauma 2,5 % 1548 Fræna 2,4 % 1560 Tingvoll 2,3 % 1525 Stranda 1,3 % 1524 Norddal 1,3 % 1502 Molde 1,3 % 1503 Kristiansund 0,1 % 1545 Midsund -2,2 % 1554 Averøy -2,7 % Møre og Romsdal fylke 3,7 % Landet u/oslo 5,4 % Tabell 3 viser ein oversikt over netto driftsresultat i 2006, sortert i synkande rekkefølgje. Legg ein dette til grunn har det gått best for Sandøy, Rindal og Eide, medan Kristiansund, Averøy og Midsund har gjort det dårlegast. Av kommunane i fylket har 11 kommunar hatt eit resultat som ligg under anbefalt nivå på om lag 3 prosent. I 2005 var dette talet 20 medan det i 2004 var heile 25. Trass i at fylket ligg eit stykke bak landet elles, har vi altså hatt ei positiv utvikling. Dette signaliserer ei betydeleg betring i kommuneøkonomien i fylket dei siste åra. Ein må likevel hugse på at når det gjeld netto driftsresultat, så må ein sjå korleis det går over tid. Skal kommunane kunne setje av pengar til investeringar og byggje seg opp midlar til å kunne ta av for ein midlertidig ubalanse i økonomien, må ein ha eit driftsresultat som over år ligg på rundt 3 prosent. Ser ein framover er det derfor nødvendig med fleire gode år, spesielt med tanke på at ein har tilbakelagt ein periode som var kjenneteikna ved svake driftsresultat. Ein må heller ikkje gløyme at sjølv om utviklinga er positiv for fylket under eitt, så er det fortsatt enkeltkommunar som har ein sårbar økonomi. 8

9 Inntekter Den økonomiske verksemda i kommunesektoren vert i stor grad bestemt ut frå dei inntektsrammene som vert fastsett i Stortinget. Nivået på dei samla inntektene til kommunane seier noko om kor stor den kommunale velferdsproduksjonen kan bli. Vekst i inntektene gir rom for at innbyggarane får fleire velferdstenester levert frå kommunane. Men vekst i inntektene treng ikkje nødvendigvis bety auka handlingsrom for kommunane, då veksten kan skuldast at ein har fått fleire oppgåver å løyse. For å kunne seie noko om kor stor den reelle veksten har vore, bør ein derfor korrigere for oppgåveendringar. I tillegg bør ein korrigere for prisendring, befolkningsvekst og endra alderssamansetning. Vi har i denne rapporten henta inntektstala ut frå KOSTRA. Vekst i folketal er tatt hensyn til 2, men andre korrigeringar har vi ikkje gjort. Dermed kan ein ikkje lese den reelle utviklinga direkte ut frå tala, men tala kan likevel nyttast til samanlikning mellom kommunar og til å samanlikna fylket med landet elles. Tabell 4 viser vekst i brutto driftsinntekter for kommunane i fylket dei siste tre åra. Brutto driftsinntekter utgjer dei samla inntektene til kommunen. I tillegg til dei frie inntektene, famnar brutto driftsinntekter også om salsinntekter, refusjonar, momskompensasjon, andre statlege overføringar og eigedomsskatt. I praksis disponerer kommunane ein del av desse fritt, sjølv om dei ikkje inngår i begrepet frie inntekter. Dette gjeld mellom anna eigedomsskatten. Tabell 4 - Vekst i brutto driftsinntekter, konsern Aukra 17,8 % 13,9 % 11,6 % 149, Herøy 9,2 % 8,7 % 12,3 % 133, Surnadal 7,0 % 10,2 % 12,8 % 133, Rindal 4,7 % 8,0 % 16,5 % 131, Smøla 3,9 % 13,1 % 11,7 % 131, Giske 7,6 % 6,1 % 14,8 % 130, Stordal 6,9 % 10,8 % 9,3 % 129, Aure 7,2 % 129, Sandøy 5,7 % 14,9 % 6,1 % 128, Vanylven 9,7 % 6,5 % 9,5 % 128, Haram 14,7 % 3,6 % 6,8 % 126, Gjemnes 6,7 % 12,1 % 5,6 % 126, Fræna 9,0 % 8,3 % 6,5 % 125, Halsa 8,6 % 8,1 % 6,4 % 124, Nesset 6,8 % 7,7 % 7,3 % 123, Midsund 8,4 % 12,6 % 0,9 % 123, Sunndal 6,0 % 9,1 % 6,1 % 122, Volda 12,2 % 0,8 % 8,6 % 122, Ørsta 10,2 % 0,4 % 10,7 % 122, Sande 6,6 % 8,9 % 5,2 % 122, Rauma 5,9 % 4,8 % 9,8 % 121, Stranda 6,9 % 7,1 % 6,3 % 121, Ålesund 4,9 % 8,4 % 6,5 % 121, Averøy 10,5 % 2,8 % 5,8 % 120, Frei 2,6 % 5,0 % 10,1 % 118, Sula 4,8 % 3,6 % 9,3 % 118, Kristiansund 6,0 % 3,0 % 8,6 % 118, Ulstein -5,6 % 10,8 % 11,9 % 117, Skodje 4,8 % 1,5 % 9,9 % 116, Vestnes 7,3 % 0,8 % 7,8 % 116, Sykkylven 5,8 % 0,3 % 9,9 % 116, Eide 8,1 % -0,5 % 7,0 % 115, Norddal 0,2 % 6,9 % 7,3 % 115, Hareid -0,4 % 5,4 % 9,2 % 114, Molde 9,9 % 1,7 % 2,4 % 114, Ørskog 2,3 % 6,5 % 3,7 % 113, Tingvoll 5,5 % 1,9 % 1,0 % 108, Aure 19,4 % 2,9 % 1572 Tustna 5,6 % 8,3 % Møre og Romsdal 7,0 % 5,4 % 7,6 % 121,4 Landet 6,9 % 5,4 % 8,3 % 122,1 Samanliknar ein tala for Møre og Romsdal og landet under eitt, ser ein at veksten i driftsinntektene for kommunane i fylket er på linje med veksten på landsbasis, både i 2004 og I 2006 har veksten i driftsinntektene her i fylket vore litt lågare enn for landet. I siste 2 Når vi har rekna ut veksten i inntektene har vi lagt til grunn brutto driftsinntekter i kroner per innbyggar og frie inntekter i kroner per innbyggar. På den måten får vi korrigert for endringar i folketal i kommunane. 9

10 kolonne i tabell 4 ser ein samla vekst i 2004, 2005 og 2006 (2003=100). Det er forholdsvis stor skilnad på topp og botn av lista. Aukra ligg åleine øverst med nærare 50 prosent vekst i brutto driftsinnktekter, fulgt av Herøy og Surnadal som hadde ein vekst på 33 prosent. Nederst er det tettare. Tingvoll hadde ein vekst på 9 prosent, medan Ørskog og Molde hadde 13 og 14 prosent. Tabell 5 viser ei nærare oppstilling av inntektene til Aukra og Tingvoll. Tabellen viser absolutte tal som dermed ikkje er korrigert for folketalsvekst. Den prosentvise veksten blir derfor litt annleis enn tilsvarande tal i tabell 4-54 prosent for Aukra og 7 prosent for Tingvoll. Den store veksten til Aukra skuldast betre skatteinngang, både gjennom eigedomsskatt og skatt på inntekt og formue. I tillegg har posten Andre driftsinntekter auka kraftig. Samstundes har Tingvoll hatt meir moderat vekst, både når det gjeld skatteinngang og Andre driftsinntekter. Det er einast på statleg rammeoverføring at Tingvoll har større vekst enn Aukra. Det siste er kanskje ikkje så overraskande i og med at Aukra har hatt så stor vekst i skatteinngang. Tabell 5 - Brutto driftsinntekter for Aukra og Tingvoll 1547 Aukra Andre driftsinntekter, konsern Andre statlige tilskudd til driftsformål, konsern Eiendomsskatt Konsesjonskraftinntekter Salgs- og leieinntekter, konsern Skatt på inntekt og formue, inkludert naturressursskatt Statlig rammeoverføring (10 947) Brutto driftsinntekter i alt, konsern ,0 % 1560 Tingvoll Andre driftsinntekter, konsern Andre statlige tilskudd til driftsformål, konsern (2 793) Eiendomsskatt Konsesjonskraftinntekter Salgs- og leieinntekter, konsern Skatt på inntekt og formue, inkludert naturressursskatt Statlig rammeoverføring Brutto driftsinntekter i alt, konsern ,3 % Eigedomsskatt Kommunane har få moglegheiter til å påverke inntektene sine sjølv, viss ein ser bort frå tiltak av meir indirekte karakter, som å gjera kommunen meir attraktiv for tilflytting og leggje forholda betre til rette for næringsutvikling. Det finst likevel eit unnatak og det er eigedomsskatten. Kommunane bestemmer sjølv om dei skal ha eigedomsskatt i kommunen og dei bestemmer sjølv nivået på skatten, innanfor rammene fastsett i lov om eigedomsskatt. I vårt fylke hadde 16 kommunar eigedomsskatt i Fordelinga mellom kommunane er ujamn, noko som forutan dei Tabell 6 - Eigedomsskatt Molde Kristiansund Ålesund Norddal Rauma Nesset Aukra Fræna Averøy Gjemnes Tingvoll Sunndal Surnadal Rindal Smøla Aure

11 openberre politiske årsakene, også skuldast næringsmessige og geografiske forhold. Tabell 6 viser kommunane som hadde inntekter frå eigedomsskatt i Det var Sunndal som hadde dei høgste inntektene, medan Aukra er på veg opp. Av dei tre største byane var det Kristiansund som hadde dei høgste inntektene, medan Ålesund hadde lågast inntekter. Frie inntekter Dei frie inntektene er inntekter som kommunane står fritt til å disponere utan andre bindingar enn gjeldande lover og forskrifter. I KOSTRA-samanheng er dei frie inntektene definert som skatt på inntekt og formue og statleg rammetilskot. At inntektene er frie betyr at dei ikkje er knytta opp mot einskilde oppgåver som til dømes øyremerka tilskot eller brukarbetalingar. Veksten i dei frie inntektene seier såleis noko om kommunane sitt handlingsrom og i kva grad det er mogleg med lokale tilpassingar og prioriteringar. Tabell 7 viser at det var Vestnes og Ørskog som hadde størst vekst i frie inntekter frå 2003 til 2006 med om lag 40 prosent (2003=100). Stordal og Norddal kom dårlegast ut. For Vestnes og Ørskog sin del skuldast den store veksten at vertskommunetilskotet for psykisk utviklingshemma vart innlemma i rammetilskotet i Dette førte til ein stor auke i dei frie inntektene, men for dei samla inntektene til desse kommunane hadde ikkje omfordelinga nokon betydning. Norddal mista regionaltilskuddet i 2004 og fekk dermed ein nedgang i inntektene. Samanliknar ein fylket med landet, ser ein at veksten i fylket i heile perioden låg litt over veksten på landsbasis. For dei tre siste åra utgjorde denne forskjellen til saman 1,6 prosent i favør av fylket. Tabell 7 - Vekst i frie inntekter Vestnes -0,7 % 25,6 % 12,9 % 140, Ørskog 1,3 % 25,1 % 9,7 % 139, Sandøy 3,2 % 15,8 % 11,2 % 133, Aure 19,1 % 127, Surnadal 4,0 % 7,1 % 13,0 % 125, Halsa 5,7 % 5,4 % 12,8 % 125, Herøy 3,7 % 5,1 % 14,9 % 125, Rindal 1,8 % 7,4 % 13,6 % 124, Smøla -0,3 % 8,1 % 15,0 % 123, Ulstein 0,4 % 9,3 % 12,8 % 123, Vanylven 2,6 % 8,7 % 9,9 % 122, Aukra 8,5 % 1,7 % 9,3 % 120, Haram 6,2 % 3,0 % 10,2 % 120, Sykkylven 0,6 % 5,5 % 12,7 % 119, Skodje -1,8 % 8,4 % 11,6 % 118, Sunndal 1,4 % 9,0 % 7,1 % 118, Eide 5,1 % 3,3 % 8,5 % 117, Stranda 5,9 % -0,8 % 12,3 % 117, Gjemnes 0,5 % 6,6 % 10,0 % 117, Giske 4,1 % 2,4 % 10,0 % 117, Midsund -1,0 % 5,6 % 12,0 % 117, Molde 0,3 % 3,4 % 12,4 % 116, Sande 5,0 % 1,8 % 8,8 % 116, Sula 0,8 % 1,6 % 13,3 % 116, Ørsta 0,9 % 2,8 % 11,6 % 115, Rauma 3,2 % 2,8 % 9,1 % 115, Ålesund 1,0 % 5,5 % 8,4 % 115, Tingvoll 0,0 % 4,5 % 8,6 % 113, Volda -1,7 % 0,7 % 14,6 % 113, Nesset -3,5 % 3,0 % 13,4 % 112, Fræna -0,1 % 2,4 % 9,6 % 112, Frei -0,3 % 1,1 % 10,8 % 111, Hareid -1,2 % 1,2 % 11,4 % 111, Kristiansund -1,4 % 0,4 % 12,0 % 110, Averøy -0,8 % 1,0 % 10,1 % 110, Stordal -5,5 % 5,9 % 9,7 % 109, Norddal -22,1 % 6,8 % 1,4 % 84, Aure 2,5 % 5,8 % 1572 Tustna -1,7 % 5,8 % Møre og Romsdal 0,8 % 4,8 % 11,0 % 117,2 Landet 0,2 % 4,2 % 10,7 % 115,6 Sjølv om Vestnes og Ørskog hadde ein kraftig auke i frie inntekter i forhold til Stordal og Norddal frå 2003 til 2006, så viser tabell 8 at forskjellen i frie inntekter per innbyggar er 11

12 mykje mindre mellom dei fire kommunane. Norddal har til og med høgare frie inntekter per person i 2006 enn det Vestnes har. Tabell 8 viser både dei frie inntektene per innbyggar og brutto driftsinntekter per innbyggar i Vi ser at det er store forskjellar mellom dei med høgast inntekter og dei med lågast inntekter. Ein del av denne forskjellen kan forklarast ut frå måten inntektssystemet er lagt opp på. Det er store forskjellar mellom kommunane når det gjeld kva behov innbyggarane har for kommunale tenester og kor mykje det kostar å produsere ei eining av tenestene. Kommunane har ulik demografi og dei geografiske forholda vil også variere mellom kommunane. Den overordna målsettinga med inntektssystemet er å utjamne kommunane sine økonomiske føresetnader slik at det vert lagt til rette for eit likeverdig tenestetilbod til innbyggarane over heile landet. Når nokre kommunar har ein høgare andel eldre enn snittet på landsbasis, vert dei kompensert for dette gjennom rammetilskotet. På same måte vert dei kompensert om dei har høgare andel skuleelevar. Om andelen er lågare vert dei trekt. Tabell 8 - Frie inntekter og brutto driftsinntekter i 2006 Frie inntekter i kroner per innbygger Brutto driftsinntekter i kroner per innbygger Sandøy Sandøy Halsa Norddal Aure Smøla Smøla Stordal Stordal Aure Ørskog Rindal Rindal Aukra Sande Ørskog Norddal Vestnes Midsund Sunndal Vestnes Halsa Tingvoll Sande Gjemnes Midsund Nesset Tingvoll Vanylven Nesset Surnadal Surnadal Aukra Gjemnes Rauma Stranda Stranda Vanylven Sunndal Kristiansund Haram Eide Eide Ulstein Herøy Rauma Skodje Herøy Ulstein Ørsta Averøy Volda Volda Fræna Fræna Skodje Ørsta Molde Sykkylven Hareid Hareid Haram Sula Averøy Kristiansund Giske Frei Ålesund Molde Sula Giske Sykkylven Ålesund Frei Møre og Romsdal Landet Ei heil rekke objektive kriteria ligg til grunn for denne utgiftsutjamninga mellom kommunane. Dermed vil det oppstå forskjellar frå ein kommune til ein annan. I tillegg vil også skatteinngangen vere forskjellig mellom kommunane. Nokre kommunar har høgare aktivitet i næringslivet enn andre, noko som fører til låg arbeidsløyse og press på lønningane. Dette gir utslag for kommunane gjennom skatt på inntekt og formue. For ein liten kommune vil ei hjørnesteinsbedrift bety svært mykje, slik som tilfellet er i til dømes Sandøy. Sandøy er då også den kommunen med høgast inntekter per innbyggar både når det gjeld frie inntekter og når ein ser på brutto driftsinntekter. I inntektssystemet vert det gjort ei 12

13 inntektsutjamning, slik at dei kommunane med låg skatteinngang vert kompensert på bekostning av dei med høg skatteinngang. Det er likevel ikkje full utjamning, så det vil fortsett vere forskjellar mellom kommunane. Ser ein på frie inntekter per person for fylket under eitt, ser ein at inntektene er om lag 700 kroner høgare per innbyggar her i fylket enn dei er i landet (jf. tabell 8). For brutto driftsinntekter er tilsvarande forskjell om lag 200 kroner per innbyggar. Tabell 9 - Vekst i frie inntekter og brutto driftsinntekter i 2006 Vekst i brutto Vekst i frie inntekter driftsinntekter Aure 19,1 % 1567 Rindal 16,5 % 1573 Smøla 15,0 % 1532 Giske 14,8 % 1515 Herøy 14,9 % 1566 Surnadal 12,8 % 1519 Volda 14,6 % 1515 Herøy 12,3 % 1567 Rindal 13,6 % 1516 Ulstein 11,9 % 1543 Nesset 13,4 % 1573 Smøla 11,7 % 1531 Sula 13,3 % 1547 Aukra 11,6 % 1566 Surnadal 13,0 % 1520 Ørsta 10,7 % 1535 Vestnes 12,9 % 1556 Frei 10,1 % 1571 Halsa 12,8 % 1528 Sykkylven 9,9 % 1516 Ulstein 12,8 % 1529 Skodje 9,9 % 1528 Sykkylven 12,7 % 1539 Rauma 9,8 % 1502 Molde 12,4 % 1511 Vanylven 9,5 % 1525 Stranda 12,3 % 1526 Stordal 9,3 % 1545 Midsund 12,0 % 1531 Sula 9,3 % 1503 Kristiansund 12,0 % 1517 Hareid 9,2 % 1529 Skodje 11,6 % 1503 Kristiansund 8,6 % 1520 Ørsta 11,6 % 1519 Volda 8,6 % 1517 Hareid 11,4 % 1535 Vestnes 7,8 % 1546 Sandøy 11,2 % 1524 Norddal 7,3 % 1556 Frei 10,8 % 1543 Nesset 7,3 % 1534 Haram 10,2 % 1576 Aure 7,2 % 1554 Averøy 10,1 % 1551 Eide 7,0 % 1532 Giske 10,0 % 1534 Haram 6,8 % 1557 Gjemnes 10,0 % 1548 Fræna 6,5 % 1511 Vanylven 9,9 % 1504 Ålesund 6,5 % 1523 Ørskog 9,7 % 1571 Halsa 6,4 % 1526 Stordal 9,7 % 1525 Stranda 6,3 % 1548 Fræna 9,6 % 1563 Sunndal 6,1 % 1547 Aukra 9,3 % 1546 Sandøy 6,1 % 1539 Rauma 9,1 % 1554 Averøy 5,8 % 1514 Sande 8,8 % 1557 Gjemnes 5,6 % 1560 Tingvoll 8,6 % 1514 Sande 5,2 % 1551 Eide 8,5 % 1523 Ørskog 3,7 % 1504 Ålesund 8,4 % 1502 Molde 2,4 % 1563 Sunndal 7,1 % 1560 Tingvoll 1,0 % 1524 Norddal 1,4 % 1545 Midsund 0,9 % Møre og Romsdal 11,0 % 7,6 % Landet 10,7 % 8,3 % Tabell 9 viser veksten i frie inntekter og brutto driftsinntekter i Vi ser av tabellen at det ikkje er gitt at ein høg vekst i frie inntekter nødvendigvis også gir ein tilsvarande høg vekst i brutto driftsinntekter. Aure har til dømes høgast vekst i frie inntekter med 19 prosent. Samstundes ligg kommunen på nedste halvdel av lista når det gjeld brutto driftsinntekter med 7 prosent vekst. Av byane er det Molde som har hatt den største veksten i frie inntekter i 2006, tett følgt av Kristiansund og med Ålesund litt lenger bak. Ser ein på veksten i brutto driftsinntekter er det Kristiansund som har hatt den største veksten, og Molde har hatt lågast vekst med om lag 2 prosent. Ein kan merke seg at det i dei fleste kommunane i 2006, er veksten i dei frie inntektene som driv veksten i dei samla inntektene. 13

14 I tabell 10 har vi gjort eit forsøk på å vise kva som gjer at det kan verte så store forskjellar i veksten i frie inntekter og veksten i brutto driftsinntekter. I tabellen er dette illustrert ved at vi har sett på driftsinntektene til Volda. Veksten i frie inntekter var 14,6 prosent for Volda i 2006, medan veksten i samla inntekter var 8,6 prosent 3. Umiddelbart kan det vere litt vanskeleg å sjå at ein høg vekst i frie inntekter kan gå hand i hand med ein låg vekst i dei samla inntektene, når ein veit at frie inntekter utgjer om lag 60 prosent av kommunane sine samla inntekter. Av tabellen ser vi at veksten i frie inntekter berre var på 8,3 prosent av brutto driftsinntekter. Samstundes har dei andre inntektene vokse med 0,2 prosent. Tilsaman forklarar dette veksten i brutto driftsinntekter på 8,5 prosent 3. Tabell 10 - Forklaring til vekst i brutto driftsinntekter Dekomponering av vekst 1519 Volda i brutto driftsinntekter i 2006 Andre driftsinntekter, konsern (7 082) Andre statlige tilskudd til driftsformål, konsern Eiendomsskatt ,2 % Konsesjonskraftinntekter Salgs- og leieinntekter, konsern Skatt på inntekt og formue, inkludert naturressursskatt Statlig rammeoverføring ,3 % Brutto driftsinntekter i alt, konsern Vekst i brutto driftsinntekter, konsern 0,4 % 8,5 % 8,5 % Frie inntekter, konsern Vekst i frie inntekter, konsern 0,3 % 14,6 % Oppsummering inntekter Vi har sett at det er store forskjellar mellom kommunane når det gjeld korleis inntektsutviklinga har vore dei siste tre åra. Dette gjeld både når ein ser på dei frie inntektene og når ein ser på brutto driftsinntekter. Samstundes ser vi at inntektsutviklinga for fylket ikkje ligg tilbake for utviklinga for landet under eitt. Veksten i frie inntekter har vorte kraftig auka frå 2004 til Dette betyr at kommunane har fått tilført meir pengar, og at dei dermed har fått større handlingsrom. Ein klar indikasjon på at kommunane har fått meir å rutte med, er den kraftige forbetringa i netto driftsresultat. Frå å ha lagt på rundt 1 prosent i fleire år, auka netto driftsresultat til 2,2 prosent i 2004, 3,1 prosent i 2005 og 3,7 prosent i Dette er sjølvsagt positivt, men for at det skal vere balanse i kommuneøkonomien bør ein sjå slike resultat over år. 3 Ettersom vi i tabell 13 bruker absolutte tal som ikkje er justert for endring i folketal, vert vekst i brutto driftsinntekter 8,5 prosent. For dei frie inntektene utgjer ikkje dette nokon forskjell for Volda sin del. 14

15 Lånegjeld Kommunane tar opp lån for å finansiere investeringar som er nødvendige for at innbyggarane skal få det tenestetilbodet dei har behov for. Opptak av lån er omhandla i kommunelova. Det er berre tillate å ta opp lån for å finansiere investeringar til eigen bruk. Låna generere renter og avdrag som gjer at framtidig drift vert belasta, så det vil alltid vere ein balansegang mellom behovet for opptak av nye lån og den svekkinga av drifta som låneopptak vil medføre. Når ein ser på lånegjelda i Møre og Romsdal kan det vere nyttig å samanlikne ho med lånegjelda for landet elles. Dette kan gje ein peikepinn på om gjeldsbelastninga i fylket er for høg eller ikkje. Tabell 11 viser langsiktig gjeld eksklusiv pensjonsforpliktelser i prosent av brutto driftsinntekter. For nokre kommunar manglar det tal enkelte år. Haram er den kommunen som ligg øvst, fulgt av Volda og Molde. Minst andel langsiktig gjeld har Sunndal, Sandøy og Rindal. Ser ein korleis fylket ligg i forhold til landet, så ser vi at andel langsiktig gjeld i prosent av brutto driftsinntekter er 5,5 prosent høgare her i fylket i Sjølv om fylket ligg høgare enn landet, så har forskjellen blitt vesentleg mindre det siste året. Dette skuldast at andel langsiktig gjeld i fylket har gått ned, samstundes som ho har auka på landsbasis. At andel langsiktig gjeld har gått ned skuldast ikkje at den langsiktige gjelda i seg sjølv har blitt redusert, men at driftsinntektene til kommunane i fylket har auka meir enn langsiktig gjeld. Den langsiktige gjelda auka like mykje i 2006 som ho gjorde i Det er positivt at andel langsiktig gjeld har gått ned. Likevel ligg ein framleis for høgt om ein samanliknar med landet. Forskjellen mellom landet og fylket var likevel vesentleg større i 2004 og Tabell 11 - Langsiktig gjeld eks. pensjonsforpliktelser i prosent av brutto driftsinntekter Haram 112 % 129 % 140 % 1519 Volda 144 % 139 % 133 % 1502 Molde 102 % 115 % 125 % 1520 Ørsta 113 % 116 % 122 % 1503 Kristiansund 92 % 105 % 109 % 1504 Ålesund 114 % 120 % 108 % 1551 Eide 97 % 101 % 106 % 1528 Sykkylven 106 % 107 % 104 % 1517 Hareid 103 % 1543 Nesset 102 % 97 % 100 % 1554 Averøy 98 % 100 % 1516 Ulstein 101 % 98 % 1560 Tingvoll 80 % 85 % 98 % 1548 Fræna 74 % 73 % 95 % 1529 Skodje 100 % 101 % 93 % 1545 Midsund 82 % 88 % 92 % 1514 Sande 94 % 94 % 90 % 1547 Aukra 75 % 82 % 89 % 1523 Ørskog 97 % 87 % 86 % 1535 Vestnes 100 % 87 % 85 % 1524 Norddal 85 % 80 % 84 % 1557 Gjemnes 72 % 71 % 84 % 1515 Herøy 77 % 85 % 82 % 1532 Giske 79 % 87 % 82 % 1566 Surnadal 62 % 72 % 78 % 1556 Frei 53 % 71 % 77 % 1526 Stordal 57 % 101 % 74 % 1531 Sula 75 % 76 % 73 % 1571 Halsa 83 % 76 % 68 % 1511 Vanylven 63 % 69 % 67 % 1539 Rauma 63 % 66 % 66 % 1573 Smøla 57 % 71 % 64 % 1576 Aure 64 % 1567 Rindal 67 % 65 % 64 % 1546 Sandøy 63 % 61 % 52 % 1563 Sunndal 43 % 37 % 32 % 1525 Stranda 127 % 1569 Aure 43 % 0 % 1572 Tustna 73 % 0 % Møre og Romsdal 94,2 % 99,1 % 94,9 % Landet 78,6 % 81,5 % 89,4 % 15

Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal

Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal Gjeldsbøra i kommunane Møre og Romsdal Høg gjeld = færre teneste? For å yte gode tenester til innbyggarane treng kommunane gode barnehage- og skulebygg, vegar, gode infrastrukturar for vassforsyning,

Detaljer

UTVIKLING I KOMMUNEØKONOMIEN KOSTRA-tal og budsjettal for 2008 i Møre og Romsdal

UTVIKLING I KOMMUNEØKONOMIEN KOSTRA-tal og budsjettal for 2008 i Møre og Romsdal UTVIKLING I KOMMUNEØKONOMIEN 2007 KOSTRA-tal 2005-2007 og budsjettal for 2008 i Møre og Romsdal 2 Utvikling i kommuneøkonomien 2007 Innhald Innleiing... 3 Samandrag og konklusjon... 4 Endring i folketalet

Detaljer

Kommuneøkonomien i Møre og Romsdal

Kommuneøkonomien i Møre og Romsdal Kommuneøkonomien i Møre og Romsdal Seniorrådgivar Sissel Hol Ålesund, 18. oktober 2017 Tema Kommuneøkonomi M&R Skjønnsmidlar ROBEK Vekst i frie inntekter Møre og Romsdal Nominell vekst i frie inntekter

Detaljer

Utvalgte KOSTRA tall.

Utvalgte KOSTRA tall. Utvalgte KOSTRA tall KOSTRA (KOmmune-STat-RApportering) er eit nasjonalt informasjonssystem som gir informasjon om kommunal og fylkeskommunal verksemd. Talmaterialet omfattar det meste av verksemda i kommunane

Detaljer

Totalt Møre og Romsdal 2014: ,8 Totalt Møre og Romsdal 2015: ,3 Totalt Møre og Romsdal 2016: ,1

Totalt Møre og Romsdal 2014: ,8 Totalt Møre og Romsdal 2015: ,3 Totalt Møre og Romsdal 2016: ,1 Møre og Romsdal Bondelag Mai 2017 Arild Erlien Slaktestatistikk fordelt på kjøttslag per kommune i Møre og Romsdal 2014, 2015 og 2016 2014 2015 2016 Totalt Møre og Romsdal 2014: 10 352 060,8 Totalt Møre

Detaljer

Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes

Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes Arbeidsnotat til bymøtet 7. mai 2007, tiltaket Tilflytting 2017 Av Heidi-Iren Wedlog Olsen og Severin Aarsnes Anne og Thomas på flyttefot Flyttemønster blant ungdom/unge vaksne i Møre og Romsdal, 1980

Detaljer

LANDSKONFERANSEN 2017 Fylkeskommunale eldreråd. Ålesund mai

LANDSKONFERANSEN 2017 Fylkeskommunale eldreråd. Ålesund mai LANDSKONFERANSEN 2017 Fylkeskommunale eldreråd Ålesund 22 24. mai FRAMTIDSOPPGAVEN Forstå framtida Se muligheter. Se utfordringer Finne framtidsløsningen 100 % BEHOVSGRUPPER ELDRE 67+ 90 % 80 % 80 % 70

Detaljer

Utvikling i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2011

Utvikling i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2011 Utvikling i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2011 Kommunal- og beredskapsavdelinga 2 Innhald 1 INNLEIING... 3 2 SAMANDRAG OG KONKLUSJON... 4 3 FRÅ BRUTTO DRIFTSRESULTAT TIL NETTO DRIFTSRESULTAT... 5 3.1

Detaljer

Stigande utdanningsnivå i Møre og Romsdal

Stigande utdanningsnivå i Møre og Romsdal UTDANNINGSNIVÅET Stigande utdanningsnivå i Møre og Romsdal Stigande utdanningsnivå Utdanningsnivået i den norske befolkninga er stadig stigande og andelen med ei utdanning på universitets og høgskolenivå

Detaljer

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2012

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2012 Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2012 2 Innhald 1 INNLEIING... 3 2 UTFORDRINGAR FOR KOMMUNEØKONOMIEN... 4 3 FRÅ BRUTTO DRIFTSRESULTAT TIL NETTO DRIFTSRESULTAT... 5 3.1 BRUTTO DRIFTSRESULTAT...

Detaljer

I landet er det heilt ledige. Dette er 2,9 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 10,9 prosent samanlikna med same periode i fjor.

I landet er det heilt ledige. Dette er 2,9 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 10,9 prosent samanlikna med same periode i fjor. Nr.: 1/ 215 3. oktober 215 Fortsatt auke i arbeidsløysa Denne månaden har vi hatt ei auke i arbeidsløysa på nærare 3 når vi tek omsyn til dei normale sesongvariasjonane. Det er ei forventa auke, og me

Detaljer

Høyring om Nytt inntektssystem. Kommunereforma Kontaktpersonsamling 29. januar 2016 Molde

Høyring om Nytt inntektssystem. Kommunereforma Kontaktpersonsamling 29. januar 2016 Molde Høyring om Nytt inntektssystem Kommunereforma Kontaktpersonsamling 29. januar 2016 Molde Høyring om nytt inntektssystem Høyringa er på www.kmd.dep.no Høyringsfrist er 1. mars i år Endringar i tråd med

Detaljer

TILRÅDING. Kommunereforma i Møre og Romsdal. Oslo 8. des Prosjektleiar Vigdis Rotlid Vestad

TILRÅDING. Kommunereforma i Møre og Romsdal. Oslo 8. des Prosjektleiar Vigdis Rotlid Vestad TILRÅDING Kommunereforma i Møre og Romsdal Oslo 8. des. 2016 Prosjektleiar Vigdis Rotlid Vestad Kommunereforma har engasjert Folkemøte i Vestnes Ungdomspanelet på besøk hos statsråden Litt om innhaldet

Detaljer

I landet er det heilt ledige. Dette er 3,1 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 7,3 prosent samanlikna med same periode i fjor.

I landet er det heilt ledige. Dette er 3,1 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 7,3 prosent samanlikna med same periode i fjor. Nr.: 8/ 2015 28. august 2015 Vi er nå inne i ei utfordrande tid der arbeidsløysa stig raskt samtidig som delar av næringane i Møre og Romsdal har store utfordingar med å fylle ordrebøkene. Det gjer at

Detaljer

Alternative «ekteskap» i Molde-regionen. Forsker Anja Hjelseth, Raumakonferansen

Alternative «ekteskap» i Molde-regionen. Forsker Anja Hjelseth, Raumakonferansen Alternative «ekteskap» i Molde-regionen Forsker Anja Hjelseth, Raumakonferansen 20.05.2015 1 Innledning Alternativ Kommuner Innbyggertall per 1.1.2015 1 Hele ROR Molde + Vestnes + Rauma + Nesset + Midsund

Detaljer

Kommunereforma i Møre og Romsdal 10. feb Oppstartsmøte Nye Norddal og Stordal kommune

Kommunereforma i Møre og Romsdal 10. feb Oppstartsmøte Nye Norddal og Stordal kommune Kommunereforma i Møre og Romsdal 10. feb. 2017 Oppstartsmøte Nye Norddal og Stordal kommune 1 Oppstartsmøte Nye Norddal og Stordal kommune PROGRAM Kl. 13.00 Vel møtt v/ordførar i Stordal Kl. 13.10 Helsing

Detaljer

Utvikling i kommuneøkonomien i 2008

Utvikling i kommuneøkonomien i 2008 Utvikling i kommuneøkonomien i 2008 Kostra-tal 2006-2008 www.mrfylke.no 2 Utvikling i kommuneøkonomien 2008 I n n h a l d 1 INNLEIING... 3 2 SAMANDRAG OG KONKLUSJON... 4 3 FRÅ BRUTTO DRIFTSRESULTAT TIL

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet

Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 02.03.2017 20606/2017 Kim Tornes Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 14.03.2017 Fordeling av kommunale næringsfond 2017 Bakgrunn Fylkeskommunen

Detaljer

ARBEIDSNOTAT. Utviklinga i barnebefolkninga i Møre og Romsdal. Av Heidi-Iren Wedlog Olsen Severin Aarsnes. Dato: 29.02.2008

ARBEIDSNOTAT. Utviklinga i barnebefolkninga i Møre og Romsdal. Av Heidi-Iren Wedlog Olsen Severin Aarsnes. Dato: 29.02.2008 ARBEIDSNOTAT Av Heidi-Iren Wedlog Olsen Severin Aarsnes Dato: 29.02.2008 Utviklinga i barnebefolkninga i Møre og Romsdal Gjennom ulike publikasjonar og prosjekt har Møre og Romsdal fylke sett fokus på

Detaljer

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2013

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2013 Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2013 2 Innhald Innhold 1 INNLEIING... 3 2 UTFORDRINGAR FOR KOMMUNEØKONOMIEN... 4 2.1 KOMMUNEREFORM... 5 3 FRÅ BRUTTO DRIFTSRESULTAT TIL NETTO DRIFTSRESULTAT...

Detaljer

Møre og Romsdal. Sjåfør: Andre/Preben 57-01

Møre og Romsdal. Sjåfør: Andre/Preben 57-01 Sjåfør: Andre/Preben 57-01 +47 94 02 88 34 Skodje bibliotek 2152900 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 HIM Molde 1150201

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger av skogavgift. Rapporten er laget med Business

Detaljer

ARBEIDSINNVANDRING EIN RESSURS FOR VESTLANDET KVA KJENNETEIKNAR KOMMUNANE I MØRE OG ROMSDAL?

ARBEIDSINNVANDRING EIN RESSURS FOR VESTLANDET KVA KJENNETEIKNAR KOMMUNANE I MØRE OG ROMSDAL? ARBEIDSINNVANDRING EIN RESSURS FOR VESTLANDET KVA KJENNETEIKNAR KOMMUNANE I MØRE OG ROMSDAL? FINN OVE BÅTEVIK Dialogmøte mangfald og inkludering. Møre og Romsdal fylkeskommune, Ålesund, 13. november 2014.

Detaljer

STATUS FOR DEMENSOMSORGA I MØRE OG ROMSDAL Demenskonferansen 2017 Ålesund, den mars Eli Mette Finnøy, rådgivar Omsorg 2020

STATUS FOR DEMENSOMSORGA I MØRE OG ROMSDAL Demenskonferansen 2017 Ålesund, den mars Eli Mette Finnøy, rådgivar Omsorg 2020 STATUS FOR DEMENSOMSORGA I MØRE OG ROMSDAL Demenskonferansen 2017 Ålesund, den 8. 9. mars Eli Mette Finnøy, rådgivar Omsorg 2020 Demensplan 2020 Demensplan 2020 byggjer på erfaringar i Demensplan 2015

Detaljer

Kommunereforma. Tilråding. 18. okt. 2016

Kommunereforma. Tilråding. 18. okt. 2016 Kommunereforma Tilråding 18. okt. 2016 Litt om innhaldet Oppdraget Kvifor reform Hovudmål og kriterier Fylkesmannens tilråding - på lang sikt Endring av kommunestruktur på kort sikt Vegen vidare Oppdragsbrev

Detaljer

KOMMUNEREFORMA Ordførarsamling 11. nov v/fylkesmann Lodve Solholm

KOMMUNEREFORMA Ordførarsamling 11. nov v/fylkesmann Lodve Solholm KOMMUNEREFORMA Ordførarsamling 11. nov. 2015 v/fylkesmann Lodve Solholm Noreg er forandra! 1964: Skole, skatt, sosialtrygdevesen, vei. Plan og bygg i byene. 2015: Tiårig grunnskole, beredskap mot forurensing,

Detaljer

Kap 4 Kap 5 Kap 7 Arbeidsplassutvikling Befolkningsutvikling Kap 4. Arbeidsplassutvikling Befolkningsutvikling 9 200 9 060 Haram 9156 8 920 8 780 8 640 8753 8 500 2000K1 2001K1 2002K1 2003K1 2004K1 2005K1

Detaljer

Planlegging, styring og digitalisering i Vanylven kommune. 12. februar 2019

Planlegging, styring og digitalisering i Vanylven kommune. 12. februar 2019 Planlegging, styring og digitalisering i Vanylven kommune 12. februar 2019 Folketalsutviklinga frå 1951-2018 Folketalsutviklinga frå 1951-2 Vanylven kommune Inntektsnivå til Vanylven kommune Økonomiske

Detaljer

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen -Ein tydeleg medspelar Kommunereform Samfunnsutviklerrollen Ole Helge Haugen, fylkesplansjef Møre og Romsdal fylkeskommune Kommunen sine ulike roller Samfunnsutvikler, Helhetlig og samordnet samfunnsutvikling

Detaljer

Distriktsfylke Møre og Romsdal? Kjelde: SSB/PANDA

Distriktsfylke Møre og Romsdal? Kjelde: SSB/PANDA Distriktsfylke Møre og Romsdal? Kjelde: SSB/PANDA 2 Er slaget tapt? Fødselsoverskot, nettoflytting og folketilvekst i Møre og Romsdal 1964-2004. 2500 2000 1500 Fødselsoverskudd Nettoinnflytting Folketilvekst

Detaljer

Ole Helge Haugen - Fylkesplansjef - Møre og Romsdal Fylkeskommune

Ole Helge Haugen - Fylkesplansjef - Møre og Romsdal Fylkeskommune Kommunereform ei risikovurdering Har vi tilstrekkeleg beslutningsgrunnlag? Interkommunalt samarbeid Kommuneøkonomi Har vi vurdert risikoen hvis naboen..? Tenkjer vi langsiktig nok i reformarbeidet? Klarer

Detaljer

Endringer ved nytt inntektssystem. Virkningstabeller Møre og Romsdal

Endringer ved nytt inntektssystem. Virkningstabeller Møre og Romsdal Endringer ved nytt inntektssystem Virkningstabeller Møre og Romsdal Endringer i forhold til dagens kostnadsnøkler uten nytt strukturkriterium Det skjer både endring i sektornøklene og endring i vekting

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger av skogavgift. Rapporten er laget med Business

Detaljer

-Ein tydeleg medspelar. Aukra og Midsund i eit regionalt perspektiv

-Ein tydeleg medspelar. Aukra og Midsund i eit regionalt perspektiv -Ein tydeleg medspelar Aukra og Midsund i eit regionalt perspektiv Ole Helge Haugen - Fylkesplansjef - Møre og Ole Helge Haugen - Fylkesplansjef - Møre og Folketalsutvikling Midsund - Aukra 4000 3500 13,6

Detaljer

Utviklinga i kommuneøkonomien. Møre og Romsdal

Utviklinga i kommuneøkonomien. Møre og Romsdal Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2015 2 FORORD Fylkesmannen i Møre og Romsdal gir kvart år ut ein rapport som viser hovudtrekka i utviklinga av kommuneøkonomien i fylket. Rapporten inneheld

Detaljer

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen -Ein tydeleg medspelar Kommunereform Samfunnsutviklerrollen Ole Helge Haugen, fylkesplansjef Møre og Romsdal fylkeskommune Kommunen sine ulike roller Samfunnsutvikler, Tjenesteleverandør, Myndighetsutøver

Detaljer

Kommunereforma Tilråding. Pressekonferanse Molde 3. okt. 2016

Kommunereforma Tilråding. Pressekonferanse Molde 3. okt. 2016 Kommunereforma Tilråding Pressekonferanse Molde 3. okt. 2016 Litt om innhaldet Oppdraget Kvifor reform Hovudmål og kriterier Fylkesmannens tilråding Endring av kommunestruktur på kort sikt Vegen vidare

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger av skogavgift. Rapporten er laget med Business

Detaljer

Møtestad: Hareid rådhus KST salen Dato: måndag, 26.8.2013 Tid:14:00

Møtestad: Hareid rådhus KST salen Dato: måndag, 26.8.2013 Tid:14:00 HAREID KOMMUNE Ordførar MØTEINNKALLING Formannskapet Møtestad: Hareid rådhus KST salen Dato: måndag, 26.8.2013 Tid:14:00 Medlemar som er ugilde i ei sak vert bedne om å gje melding, slik at varamedlemar

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger av skogavgift. Rapporten er laget med Business

Detaljer

Organisering av folehelsearbeidet

Organisering av folehelsearbeidet Organisering av folehelsearbeidet Svein Neerland Seksjonsleder folkehelse og fysisk aktivitet, Møre og Romsdal fylkeskommune 1 Organisering av folkehelsearbeidet i Møre og Romsdal Politisk: 1.Fylkestinget

Detaljer

Ole Helge Haugen Fylkesplansjef Møre og Romsdal fylke

Ole Helge Haugen Fylkesplansjef Møre og Romsdal fylke Ole Helge Haugen Fylkesplansjef Møre og Romsdal fylke SENTRALISERING EIN DEFINISJON Sentralisering kan definerast som ei utvikling der ein aukande del av befolkninga bur og arbeider i byar eller større

Detaljer

Dato: Fredag 25. februar 2011 08:52 Emne: Sak til OD-møtet 9.mars 2011. Notat til organisasjonane. Sak til OD-møtet 9.mars 2011

Dato: Fredag 25. februar 2011 08:52 Emne: Sak til OD-møtet 9.mars 2011. Notat til organisasjonane. Sak til OD-møtet 9.mars 2011 Fra: Iver Kåre Mjelve/MRFYLKE Til: Arne.Yksnoy@fials.no, Einar Skjegstad/MRFYLKE@MRFYLKE, Ole Bjørn Helberg/MRFYLKE@MRFYLKE, ole.bjorn.helberg@utdanningsforbundet.no, Harriet Martinsen/MRFYLKE@MRFYLKE,

Detaljer

Kommunereforma i Møre og Romsdal

Kommunereforma i Møre og Romsdal Kommunereforma i Møre og Romsdal Molde 29.nov. 2016 Prosjektleiar Vigdis Rotlid Vestad Kommunereforma har engasjert Folkemøte i Vestnes Ungdomspanelet på besøk hos statsråden Litt om innhaldet Oppdraget

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra VSOP-databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger til skogfond. Den 01.06.2015 tok Landbruksdirektoratet

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra VSOP-databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger til skogfond. Den 01.06.2015 tok Landbruksdirektoratet

Detaljer

«Opptakt» v/ass.fylkesmann Rigmor Brøste

«Opptakt» v/ass.fylkesmann Rigmor Brøste «Opptakt» v/ass.fylkesmann Rigmor Brøste Dagens opptakt vil bestå av: Om Fylkesmannen Regionreform Nasjonale forventningar til kommunane Status kommunereform Møre og Romsdal 2025 Fylkesmannen sine roller

Detaljer

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS

Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Virkestatistikk fra SKOG-DATA AS Møre og Romsdal m/kommuner Dataene i rapporten er hentet fra VSOP-databasen som inneholder virkesdata med tilhørende innbetalinger til skogfond. Den 01.06.2015 tok Landbruksdirektoratet

Detaljer

Møre og Romsdal 57-01

Møre og Romsdal 57-01 57-01 Sjåfør: +47 94 02 88 xx Skodje bibliotek 2152900 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 HIM Molde 1150201 HIM Molde

Detaljer

Oversikt over regionar og funksjonar hausten 2013

Oversikt over regionar og funksjonar hausten 2013 Stranda, 09.08.13 Oversikt over regionar og funksjonar hausten 2013 Region 1 Ålesund m/omland Ålesund(m/omland Ålesund 6 Giske 3 Sula 1 Haram 0 Sykkylven 3 Tillitsvald3Ålesund Tillitsvald3Giske Stig3Johansen

Detaljer

-Ein tydeleg medspelar. Ålesundsregionen 2015

-Ein tydeleg medspelar. Ålesundsregionen 2015 Ålesundsregionen 2015 Møre og Romsdal fylkeskommune, plan og analyseavdelinga, november 2015 Innhald Demografi Slide 3: Sårbarheitsindikatorar, kart Slide 4: Folketalsveksten i Møre og Romsdal, kart Slide

Detaljer

Utvandring, etter statsborgerskap og kommuner i Møre og Romsdal. 2008.

Utvandring, etter statsborgerskap og kommuner i Møre og Romsdal. 2008. 1502 Molde Norge 30 Danmark. Finland. Island 3 Sverige 10 Tyskland 9 Italia. Nederland. Polen 7 Litauen. Russland. Ungarn 3 Østerrike. Egypt. Ghana. Tanzania. Filippinene. India. Irak. Kina 3 Nepal 4 Pakistan

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet

Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet Møre og Romsdat fylkeskommune saksframlegg Dato:Referanse:Vår saksbehandlar: 24.04.2014 27117/2014 EIvind Vartdal Ryste Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 06.05.2014 Fordeling av kommunale

Detaljer

Kommunereform Personalseminar

Kommunereform Personalseminar -Ein tydeleg medspelar Kommunereform Personalseminar Ole Helge Haugen, fylkesplansjef Møre og Romsdal fylkeskommune Nasjonal framdriftsplan Høst 2016 nye regioner Ole Helge Haugen - Fylkesplansjef - Møre

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2015/24-21 Grethe Lassemo,35067109 200 17.03.2015 Kostratal - vedlegg til årsmelding 2014 KOSTRA - KOmmune STat RApportering.

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 04.03.2015 Dykkar dato 07.01.2015 Vår referanse 2015/285 331.1 Dykkar referanse Kvam herad, Grovagjelet 16, 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT

Detaljer

Møre og Romsdal 57-01

Møre og Romsdal 57-01 57-01 Sjåfør: +47 94 02 88 xx Skodje bibliotek 2152900 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 Molde bibliotek 2150200 HIM Molde 1150201 HIM Molde

Detaljer

#SkatteFUNN. - ditt springbrett til innovasjon

#SkatteFUNN. - ditt springbrett til innovasjon #SkatteFUNN - ditt springbrett til innovasjon I dag Hva er SkatteFUNN? Gjennomføring av et prosjekt Erfaringer fra bedrifter Dine finansieringsmuligheter 2 Kommune: Antall SkatteFUNN-prosjekter på kommunenivå,

Detaljer

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2014

Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2014 Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2014 2 FORORD Fylkesmannen i Møre og Romsdal gir kvart år ut ein rapport som viser hovudtrekka i utviklinga av kommuneøkonomien i fylket. Rapporten inneheld

Detaljer

Kontaktpersonsamling 30. sept KOMMUNEREFORMA Frå utgreiing til vedtak

Kontaktpersonsamling 30. sept KOMMUNEREFORMA Frå utgreiing til vedtak Kontaktpersonsamling 30. sept. 2015 KOMMUNEREFORMA Frå utgreiing til vedtak Ordførere 2011-2015 Sp Ap Krf V H Frp Ulstein Herøy Sande Giske Hareid Sula Ørsta Haram Ålesund Sandøy Sykkylven Aukra Midsund

Detaljer

Marit Hovde Syltebø Rådgivar Møre og Romsdal fylke Om kompetanseutvikling i lys av St.meld.nr. 25

Marit Hovde Syltebø Rådgivar Møre og Romsdal fylke Om kompetanseutvikling i lys av St.meld.nr. 25 Marit Hovde Syltebø Rådgivar Møre og Romsdal fylke Om kompetanseutvikling i lys av St.meld.nr. 25 Foredrag frå seminaret Kompetansebehov og rekruttering Samhandling kommunar, høgskular og fylke Aasenauditoriet

Detaljer

ÅLESUND KOMMUNE. PowerPoint-fila inneheld grafisk framstilt statistikk på kommunenivå, kommunen samanlikna med kommunegrupper, fylket og landet.

ÅLESUND KOMMUNE. PowerPoint-fila inneheld grafisk framstilt statistikk på kommunenivå, kommunen samanlikna med kommunegrupper, fylket og landet. ÅLESUND KOMMUNE PowerPoint-fila inneheld grafisk framstilt statistikk på kommunenivå, kommunen samanlikna med kommunegrupper, fylket og landet. Plan og analyseavdelinga - desember 2013 Innhald Kvardagsregionar

Detaljer

Kontrollutvalet i Leikanger kommune. Sak 8/2013 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2012 for Leikanger kommune

Kontrollutvalet i Leikanger kommune. Sak 8/2013 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2012 for Leikanger kommune Kontrollutvalet i Leikanger kommune Sak 8/2013 Kontrollutvalet si fråsegn til årsrekneskapen 2012 for Leikanger kommune Sakshandsamar Møtedato Saknr Bente Hauge 02.05.2013 08/2013 KONTROLLUTVALSSEKRETARIATET

Detaljer

Styrkeanalysen 2017 høst - ROR medlemsmøte Kjelde: nrk.no, foto Gunnar Sandvik

Styrkeanalysen 2017 høst - ROR medlemsmøte Kjelde: nrk.no, foto Gunnar Sandvik Styrkeanalysen 2017 høst - ROR medlemsmøte 07 06 2018 Kjelde: nrk.no, foto Gunnar Sandvik Utvikling folketal - utvalde BA-regionar, fylket og landet BA-region Molde: Molde, Vestnes, Nesset, Midsund, Aukra,

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2011/277-12 Grethe Lassemo,35067109 004 21.03.2011 Kostra tal - vedlegg til årsmeldinga 2010 KOSTRA - KOmmune STat

Detaljer

Styrkeanalysen Eiendomskonferansen i Molde

Styrkeanalysen Eiendomskonferansen i Molde Kjelde: nrk.no, foto Gunnar Sandvik Styrkeanalysen 2017 - Eiendomskonferansen i Molde 2.11.2017 Møre og Romsdal fylkeskommune Ole Helge Haugen fylkesplansjef Utvikling folketal - utvalde BA region, fylket

Detaljer

UTGIVELSESDAGAR AVIS. Motta korrektur på mail, godkjenn for trykk eller korriger evt. feil.

UTGIVELSESDAGAR AVIS. Motta korrektur på mail, godkjenn for trykk eller korriger evt. feil. UTGIVELSESDAGAR AVIS 1 2 3 Fyll ut bestillingsskjema www.mrfylke.no/annonse minst 3 virkedagar før innrykk. Motta korrektur på mail, godkjenn for trykk eller korriger evt. feil. Annonsekostnadar fakturerast

Detaljer

Møteinnkalling. Utval: Ungdomspanelet Møtestad: Rica Seilet i Molde Dato: 06.- 07.12.2010 Tid: Kl.12.00

Møteinnkalling. Utval: Ungdomspanelet Møtestad: Rica Seilet i Molde Dato: 06.- 07.12.2010 Tid: Kl.12.00 Møteinnkalling Utval: Ungdomspanelet Møtestad: Rica Seilet i Molde Dato: 06.- 07.12.2010 Tid: Kl.12.00 Forfall skal meldast til koordinator, Anne Berit Svenkerud Halle, 98 41 30 03, som kallar inn varamedlem.

Detaljer

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen

Kommunereform Samfunnsutviklerrollen -Eintydelegmedspelar Kommunereform Samfunnsutviklerrollen Ole Helge Haugen, fylkesplansjef Møre og Romsdal fylkeskommune Kommunen sine ulike roller Samfunnsutvikler, Tjenesteleverandør, Myndighetsutøver

Detaljer

Fordeling av kommunale næringsfond og hoppid.no-midlar 2016

Fordeling av kommunale næringsfond og hoppid.no-midlar 2016 saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 15.02.2016 9523/2016 Eivind Vartdal Ryste Saksnr Utval Møtedato Regional- og næringsutvalet 01.03.2016 Fordeling av kommunale næringsfond og hoppid.no-midlar

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Notat Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2012/294-16 Grethe Lassemo,35067109 200 03.07.2012 Kostra tal, vedlegg til årsmeldinga - retta utgåve KOSTRA

Detaljer

Helse Møre og Romsdal HF. Tilgjengelighetsanalyser sykehus - dagens situasjon. Utgave: 1 Dato:

Helse Møre og Romsdal HF. Tilgjengelighetsanalyser sykehus - dagens situasjon. Utgave: 1 Dato: Tilgjengelighetsanalyser sykehus - dagens situasjon Utgave: 1 Dato: 2012-06-05 Tilgjengelighetsanalyser sykehus - dagens situasjon 1 DOKUMENTINFORMASJON Oppdragsgiver: Rapporttittel: Tilgjengelighetsanalyser

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 18.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 18.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 05.05.2015 Dykkar dato 22.04.2015 Vår referanse 2015/5765 331.1 Dykkar referanse Odda kommune, Opheimgata 31, 5750 Odda ODDA KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Notat Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2013/198-12 Grethe Lassemo,35067109 200 18.03.2013 Kostra tal 2012 - vedlegg til årsmelding KOSTRA - KOmmune

Detaljer

Program Oppsummering etter diskusjon med prioritering av utviklingsområder

Program Oppsummering etter diskusjon med prioritering av utviklingsområder Velkommen! Program 10.00 10.20 Velkomen og introduksjon v/ adm.dir Espen Remme 10.20 10.50 Viktige utviklingsområde kommuneperspektivet v/ leiar i Overordna samhandlingsutval Møre og Romsdal og styreleiar

Detaljer

-Ein tydeleg medspelar. Haram kommune 2015

-Ein tydeleg medspelar. Haram kommune 2015 Haram kommune 2015 Møre og Romsdal fylkeskommune, plan og analyseavdelinga, november 2015 Innhald Demografi Slide 3: Sårbarheitsindikatorar, kart Slide 4: Folketalsveksten i Møre og Romsdal, kart Slide

Detaljer

-Ein tydeleg medspelar. Ålesund kommune 2015

-Ein tydeleg medspelar. Ålesund kommune 2015 Ålesund kommune 2015 Møre og Romsdal fylkeskommune, plan og analyseavdelinga, november 2015 Innhald Demografi Slide 3: Sårbarheitsindikatorar, kart Slide 4: Folketalsveksten i Møre og Romsdal, kart Slide

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Notat Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2017/275-14 Grethe Lassemo,35067109 200 05.04.2017 Kostra tal - vedlegg til årsmelding 2016 KOSTRA - KOmmune

Detaljer

Fylkesstatistikk 2009. Møre og Romsdal

Fylkesstatistikk 2009. Møre og Romsdal Fylkesstatistikk 2009 Møre og Romsdal 2 Statistisk sett Om ein før sesongen hadde spådd at Molde og Ålesund skulle møtast i Oslo cupfinalehelga, hadde nok dei fleste trudd det her var snakk om ei eller

Detaljer

FYLKESSTATISTIKK2014 MØRE OG ROMSDAL

FYLKESSTATISTIKK2014 MØRE OG ROMSDAL FYLKESSTATISTIKK2014 MØRE OG ROMSDAL INNHALD 1 Demografi...4 Folketalsutvikling...4 Flytting...8 Innvandring...10 Fødselsoverskot og fertilitet...13 Barn og unge...14 Venta folketalsvekst...16 2 Familiar

Detaljer

KVA MEINER INNBYGGJARANE I BYGDENE NORDDAL OG EIDSDAL OM KOMMUNETILKNYTING FOR FRAMTIDA?

KVA MEINER INNBYGGJARANE I BYGDENE NORDDAL OG EIDSDAL OM KOMMUNETILKNYTING FOR FRAMTIDA? KOMMUNEREFORM KVA MEINER INNBYGGJARANE I BYGDENE NORDDAL OG EIDSDAL OM KOMMUNETILKNYTING FOR FRAMTIDA? Resultat frå spørjegransking mellom innbyggjarane i bygdene 17. januar, 2016 Innbyggjarane i Norddal

Detaljer

Fylkesstatistikk 2007. Møre og Romsdal

Fylkesstatistikk 2007. Møre og Romsdal Fylkesstatistikk 2007 Møre og Romsdal 2 INNHALD Fylkesstatistikk Møre og Romsdal i tal For andre året på rad gir Møre og Romsdal fylke ut statistikkheftet Fylkesstatistikk. Dette er meint som ein lettfatteleg

Detaljer

Nye virkeområde for distriktsretta investeringsstøtte og differensiert arbeidsgivaravgift - verknader for Møre og Romsdal

Nye virkeområde for distriktsretta investeringsstøtte og differensiert arbeidsgivaravgift - verknader for Møre og Romsdal saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 20.03.2014 17892/2014 Eivind Vartdal Ryste Saksnr Utval Møtedato Fylkesutvalet 24.03.2014 Nye virkeområde for distriktsretta investeringsstøtte og differensiert

Detaljer

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester

Fyresdal kommune Sektor for økonomi og fellestenester Fyresdal Sektor for økonomi og fellestenester Vår ref: Sakshandsamar: Arkivkode: Dato: 2016/25-18 Grethe Lassemo, 35067109 200 22.03.2016 Kostra tal 2015 - vedlegg til årsmeldinga KOSTRA - KOmmune STat

Detaljer

OPPREISNINGSORDNING FOR TIDLEGARE BARNEVERNSBARN I MØRE OG ROMSDAL SØKNADSSKJEMA

OPPREISNINGSORDNING FOR TIDLEGARE BARNEVERNSBARN I MØRE OG ROMSDAL SØKNADSSKJEMA Offl 13, jfr fvl 13, første ledd OPPREISNINGSORDNING FOR TIDLEGARE BARNEVERNSBARN I MØRE OG ROMSDAL SØKNADSSKJEMA Oppreisningsordning for tidligere barnevernsbarn i Møre og Romsdal blei vedteke av Fylkesmøte

Detaljer

Fylkesstatistikk 2010

Fylkesstatistikk 2010 1 Demografi 2 Sysselsetting 3 Nyetableringar 4 Arbeidsløyse 5 Statlege arbeidsplassar 6 Landbruk 7 Fiskeri- og havbruk 8 Reiseliv 9 Eksport 10 Pendling 11 Samferdsel 12 Utdanning 13 Personinntekter 14

Detaljer

Virtuelle regionale polikliniske konsultasjoner

Virtuelle regionale polikliniske konsultasjoner Virtuelle regionale polikliniske konsultasjoner Videokonsultasjoner som alternativ til lange pasientreiser i Helse Midt-Norge HF Christer Jensen Innovasjonsrådgiver Christer.Jensen@helse-mr.no Mob 9945

Detaljer

Kommunestruktur i Molde-regionen

Kommunestruktur i Molde-regionen Kommunestruktur i Molde-regionen Presentasjon samfunnsutvikling og økonomi Forsker Anja Hjelseth, Telemarksforsking Felleskommunestyremøte mandag 23. februar 2015 1 Agenda Innledning Bakgrunn for vurderingene

Detaljer

Utviklinga i kommuneøkonomien. Møre og Romsdal

Utviklinga i kommuneøkonomien. Møre og Romsdal Utviklinga i kommuneøkonomien Møre og Romsdal 2016 FORORD Fylkesmannen i Møre og Romsdal gir kvart år ut ein rapport som viser hovudtrekka i utviklinga av kommuneøkonomien i fylket. Rapporten inneheld

Detaljer

Vedlegg til Intensjonsavtale for Runde kommune Økonominotat

Vedlegg til Intensjonsavtale for Runde kommune Økonominotat Vedlegg til Intensjonsavtale for Runde kommune 04.04.2016 Økonominotat 1. Målsettingar a. Effektiv og slagkraftig struktur Kommunane bør velje løysingar som gagnar ein framtidig felles kommune, og fornying

Detaljer

Kommunereformen i Sunndal Sunndal Kjemiske Fagforening 15. april 2016 Harriet Berntsen, ass. rådmann

Kommunereformen i Sunndal Sunndal Kjemiske Fagforening 15. april 2016 Harriet Berntsen, ass. rådmann Kommunereformen i Sunndal Sunndal Kjemiske Fagforening 15. april 2016 Harriet Berntsen, ass. rådmann - norske kommuner og reformen - intensjonsavtalen - noen fakta om Sunndal og Nesset 1 Kommunens 4 oppgaver

Detaljer

Nye Molde Møre og Romsdal fylkeskommune plan og analyseavdelinga mai 2017

Nye Molde Møre og Romsdal fylkeskommune plan og analyseavdelinga mai 2017 217 Møre og Romsdal fylkeskommune plan og analyseavdelinga mai 217 Innhald Demografi Slide 3: Folketalsveksten i Møre og Romsdal, kart Slide 4: Folketilvekst på grunnkretsnivå, kart Slide 5: Folketal Slide

Detaljer

I landet er det 79 623 heilt ledige. Dette er 2,9 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 7,4 prosent samanlikna med same periode i fjor.

I landet er det 79 623 heilt ledige. Dette er 2,9 prosent av arbeidsstokken, og er ei auke på 7,4 prosent samanlikna med same periode i fjor. Nr.: 9/ 215 2. oktober 215 Mindre auke i arbeidsløysa enn frykta Med tanke på utviklinga i arbeidsmarknaden hadde vi frykta ei større auke i arbeidsløysa enn det vi nå ser ved utgangen av september. Når

Detaljer

-Ein tydeleg medspelar. Ørsta kommune 2015

-Ein tydeleg medspelar. Ørsta kommune 2015 Ørsta kommune 2015 Møre og Romsdal fylkeskommune, plan og analyseavdelinga, november 2015 Innhald Demografi Slide 3: Sårbarheitsindikatorar, kart Slide 4: Folketalsveksten i Møre og Romsdal, kart Slide

Detaljer

Hvor går utviklingen på Nordmøre? mulighetsrommet sett i et regionalt perspektiv

Hvor går utviklingen på Nordmøre? mulighetsrommet sett i et regionalt perspektiv -Ein tydeleg medspelar Hvor går utviklingen på Nordmøre? mulighetsrommet sett i et regionalt perspektiv Nordmørskonferansen 22.januar 2015, Fylkesrådmann Ottar Brage Guttelvik Nasjonale utviklingstrekk

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2014 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 19.desember 2013.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2014 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 19.desember 2013. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 03.04.2014 Dykkar dato 07.03.2014 Vår referanse 2014/3228 331.1 Dykkar referanse Fjell kommune, Postboks 184, 5342 Straume FJELL KOMMUNE - BUDSJETT

Detaljer

Tildeling av skjønnsmidlar. Invitasjon til innspel om skjønnsmidlar for 2020

Tildeling av skjønnsmidlar. Invitasjon til innspel om skjønnsmidlar for 2020 Vår dato: Vår ref: 21.03.2019 2019/604 Dykkar dato: «REFDATO» Dykkar ref: «REF» «MOTTAKERNAVN» «ADRESSE» «POSTNR» «POSTSTED» «KONTAKT» Saksbehandlar, innvalstelefon Sissel Hol, 71 25 84 49 Invitasjon til

Detaljer

Til Medlemmene i Skolelederforbundet, Møre og Romsdal. Lokale forhandlingar hausten 2012

Til Medlemmene i Skolelederforbundet, Møre og Romsdal. Lokale forhandlingar hausten 2012 Til Medlemmene i Skolelederforbundet, Møre og Romsdal Lokale forhandlingar hausten 2012 Hausten er komen, og med det tida for lokale forhandlingar i kommunene. Vi i styret opplever mange spørsmål kring

Detaljer

Kartlegging av oppvekstvilkårene for barn og unge

Kartlegging av oppvekstvilkårene for barn og unge Fylkesmannen i Møre og Romsdal Kartlegging av oppvekstvilkårene for barn og unge Betre oppvekst - kommunekartlegging FNs barnekonvensjon vart vedtatt av FN si generalforsamling i november 1989. Norge ratifiserte

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2018 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 23.november 2017.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av kommunestyresak om budsjett for 2018 og økonomiplan, vedteke i kommunestyremøte 23.november 2017. Sakshandsamar, telefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 05.02.2018 Dykkar dato 29.01.2018 Vår referanse 2018/1603 331.1 Dykkar referanse Stord kommune, Postboks 304, 5402 Stord STORD KOMMUNE - BUDSJETT OG

Detaljer