Hordaland Bondeog Småbrukarlag

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Hordaland Bondeog Småbrukarlag"

Transkript

1 Hordaland Bondeog Småbrukarlag ÅRSMELDING 2009

2 Innhald Framsida : På veg til Stavali.1 Program årsmøte 6.-7.mars.4 Tillitsvalde i HBS Lokallagsleiarar Råd og utval Leiaren har ordet..8 Referat frå årsmøtet Lokallaga.17 Innspel til jordbruksforhandlingane Hagebruk.25 Storfeprosjektet. 27 Frukt dyrka ved foten av Folgefonna Prosjekt Landskap i drift 27 Matfestivalen.28 Prosjekt Økologisk frukt og bær.28 Minneord Bjørn Lothe 29 Ungdomsprosjektet No e da min tur...31 Leiarsamling..33 Landsmøtet Sommarminne - Stavali 37 Styret i arbeid 43 Prosjekt Slipp oss til..45 TELEFON Årsrekneskap og budsjett

3 SOGN OG FJORDANE BONDE- OG SMÅBRUKARLAG HORDALAND BONDE- OG SMÅBRUKARLAG HORDALAND BONDE- OG SMÅBRUKARLAG PROGRAM - SAKLISTE * FELLES SAMLING - ÅRSMØTE 2010 SOGN OG FJORDANE BONDE- OG SMÅBRUKARLAG Best Western Skei Hotel, Skei i Jølster Laurdag ÅRSMØTESAMLING Innsjekking Lunsj Opning Presentasjon av folk og folkeliv i Jølster 2008 ved fotograf Oddleiv Apneseth PROGRAM Ope møte: NY STORTINGSMELDING FOR LANDBRUKET NY LANDBRUKSPOLITIKK FOR FRAMTIDAS UTFORDRINGAR? Innleiing ved Steinar Dvergsdal, Felleskjøpet Representant for Den LAURDAG 7.MARS. OPE MØTE. raudgrøne regjeringa / SP Representant for opposisjonen / HØGRE Kl Kaffipause Lunch og innsjekking Kl Debatt Opning med helsingar Kl Møteslutt To ulike retningar i jordbrukspolitikken Innleiing v/ Arild Spissøy, NILF, Kjersti Toppe, SP, Terje Søviknes, FrP og Ole Jacob Christensen, NBS Årsmøtemiddag Kl Kaffipause. Kl Debatt. Kl Presentasjon av prosjektet Landskap i drift v/ Bastian Hoffmann, FMLA. Kl Open post. Kl. Sundag Møteslutt Frukost Kl Middag Gjensidige: Ny avtale mellom Gjensidige og NBS Politisk nestleiar i NBS, Modulf Aukan Open post Helsingar Laga går kvar for seg Årsmøte (Ca kl 12.00: Innlagt pause med SUNDAG utsjekking8.mars og kaffi/wienerbrød) Kl Lunsj Frukost. og heimreise Kl Gjensidige. Kl Open post. Kl Laga går kvar for seg. Kl Lunch og heimreis. TILLITSVALDE I HORDALAND BONDE- OG SMÅBRUKARLAG 2009 Leiar: Jarle Helland, 5936 Manger tlf / Politisk nestleiar: Siv Eilertsen, 5773 Hovland mob Org. nestleiar: Siri Teigland, 5472 Seimsfoss tlf / Styremedlemmer: Helga Fossheim, 5472 Seimsfoss tlf / Jens Markhus, 5593 Skånevik tlf Øystein Hole, Hosanger, 5282 Lonevåg tlf / Harald G. Molland, 5986 Hosteland tlf / / Vara: 1. Lars Johan Tveit, 5730 Ulvik tlf Elin Morken, 5936 Manger 3. Edel Karin Ertsås Alpen, 5773 Hovland Kontakt Hordaland Bonde- og Småbrukarlag: Fylkessekretær: Åse-Marie Reisæter, 5776 Nå tlf / Heimeside: (velg fylke på NBS si heimeside) 4 5

4 LEIARAR I LOKALLAGA I HORDALAND Bømlo/Stord: Leif Norman Mæland, 5430 Bremnes, tlf , Eksingedalen: Geir-Ove Carlsen, 5728 Eidslandet, tlf , Etne: Marit Ebne, 5593 Skånevik, tlf Fusa, Samnanger, Os og Bergen: Siren Tømmerbakke, 5200 Os, tlf , Jondal: Harald Prestegård, 5627 Jondal, tlf , Kvam: Kjell Egil Berge, 5620 Tørvikbygd, tlf Kvinnherad: Siri Teigland,5472 Seimsfoss,tlf / , Masfjorden: Geir Egil Haugsvær, 5983 Haugsvær, tlf Osterøy: Bjarte Bysheim, 5282 Lonevåg, tlf , Radøy: Oddvar Stang, 5939 Sletta, tlf , Odda og Røldal: Lars Seim, 5760 Røldal, tlf Sotra/Øygarden: Svein Lillebø, 5353 Straume, tlf Sveio: Leif Grutle, 5554 Valevåg, tlf , Tysnes: Odd Bjarne Haugsgjerd, 5685 Uggdal, tlf , Ullensvang: Svein Sekse, 5773 Hovland, tlf , Ulvik: Lars Helge Ljone, 5730 Ulvik, tlf , Vaksdal: Dag Brekke, 5280 Dalekvam, tlf , Voss: Knut Hjørnevik, 5723 Bolstadøyri, tlf / Råd og utval Representantskapet i NBS: Jarle Helland. Vara: Siv Eilertsen. Samarbeidsrådet for Hordaland og Sogn og Fjordane: Jarle Helland og Åse-Marie Reisæter Vara: Siri Teigland. Arbeidsutvalet i samarbeidsrådet: Jarle Helland. Vara: Siri Teigland. Programstyret for økologisk landbruk (handlingsplan for målet om 15% økologisk landbruk) : Siri Teigland. Vara: Øystein Hole. Forsikringskontakt: Åse-Marie Reisæter. HMS-kontakt: Siv Eilertsen. Kvinneutval: Siren Tømmerbakke, Siri Teigland, Siv Eilertsen. Styret for 4H-garden: Øystein Hole. Matfestivalen: Erik Krohn Hansen. Vara: Helga Fossheim. Ungdomskontakt: Jens Markhus. Hordaland Landbruksselskap: Siv Eilertsen. Vara: Jarle Helland. Økonomisk ansvarleg: Helga Fossheim. Kulturlandskapsgruppa (RMP): Jarle Helland og Øystein Hole. Prosjekt Landskap i drift : Siri Teigland. Vara: Harald Molland. Prosjekt No e` da min tur (ungdomsprosjekt): Åse-Marie Reisæter. Vara: Jens Markhus. Regionskontaktar: Reg1: Radøy, Masfjorden, Sotra/Øygarden Fana/Os/Arna, Fusa/Samnanger, Osterøy Reg 2: Jondal, Ulvik Kvinnherad, Tysnes Kvam Reg 3: Voss, Eksingedalen, Vaksdal Reg 4: Etne, Røldal, Ullensvang Sveio, Bømlo/Stord - Harald Molland. - Øystein Hole. - Siv Eilertsen. - Helga Fossheim. - Siri Teigland. - Åse-Marie Reisæter. - Jens Markhus. - Jarle Helland. Ja, eg vil bli medlem i Norsk Bonde- og Småbrukarlag! Som medlem får du gratis abonnement på avisa Bonde og Småbruker. Jarle Helland og Odd Bjarne Haugsgjerd på Strutsefarmen til Birte Larsen i Fyllingsdalen. Leiarsamling oktober Namn Kontingentsatsar: Adresse Grunn: 610,- Poststad Lav: 1310,- Fødselsnr. Mellom: 2020,- Tlf Høy: 3030,- E-post Topp: 3630,- Signatur Verdiskapingsmedl.: 710,- Ungdomsmedl.: 400,- Send til Hordaland Bonde- og Småbrukarlag v/ Åse-Marie Reisæter, 5776 Nå. 6 7

5 Leiaren har ordet. Det har nett passert årskiftet når eg no skal prøva å skriva nokre ord under denne posten i årsmeldinga. Det meste av møteaktiviteten i året som nett er slutt har som tidlegare år vore i utval og styringsgrupper der Fylkesmannen si landbruksavdeling stort sett er arrangør. Nokre av fylkesstyremedlemane er med i eit eller fleire av desse utvala. I dei tre åra som eg har vore leiar, har eg meint at det er viktigt at me har ein god kontakt opp mot landbruksavdelinga hjå Fylkesmannen. Det er gjennom arbeidet vårt i desse utval at me møter tillitsvalde og tilsette frå andre organisasjonar i landbruket, og det er her me kan bera fram vårt syn til det beste for Hordalandslandbruket. Stortingsmelding nr 19 Om Norsk Landbruk- og matproduksjon vedteken av Stortinget våren 2000 har delvis vore retningsgjevande for den landbrukspolitikken som har vore ført i landet vårt dei siste 10 åra. Landbrukspolitikken som har vore ført i denne perioden har medført at: - inntektsgapet mellom landbruket og andre ein kan samanlikna seg med har auka i perioden. - Den inntektsveksten som har vore i landbruket er noko større på produksjonar som gris, kylling og korn enn mjølk, storfe- og sau/lammekjøt då med unntak for sau/lam i ein har i same periode fått ei sterkare sentralisering av matproduksjonen i landet til våre næringssterke områder. - småskalalandbruket i Hordaland er taparen i den landbrukspolitikken som har vore ført dei siste 10 åra. Dei raudgrønne fekk fornya tillit ved valet i haust for landbruket var det nok bra at det gjekk slik. Dette på tross av at dei ikkje har levert den landbrukspolitikken som dei lova landbruket og distrikt-norge før valet i Alternativet er ikkje noko betre og det veit dei. den transportvirksomheita som heile den globale økonomien er tufta på ikkje lenger kan foregå utan at det vil slå ut i stigande prisar på det meste. Det er dei fattige som lir når dei ikkje har råd til å kjøpa mat. Me som bur i eit ekstremt rikt land er difor forplikta til å feia for eiga dør Det vil seia at me må produsera så mykje som mogeleg av den maten me treng på eigne ressursar. Den totale kjøtproduksjonen i landet vårt er på om lag tonn av det utgjer det lyse kjøtet om lag tonn. Me vel oftare driftsformer innan storfe- og sauekjøtproduksjonen der kraftforet utgjer ein større og større del av den daglege forrasjonen. Det same skjer i mjølkeproduksjonen og 50% av kraftforet vert importert. I samband med regjeringa sitt arbeid med ny stortingsmelding meiner eg Småbrukarlaget må vera ein pådrivar for at det vert føringar som i neste omgang gjev oss ordningar som stimulerar til betre utnytting av grasareala, beite i skog og utmark, samt ein auka bruk av fjellområda våre. Dette vil krevja ei endring i sjølve måten å tenkja på, og ein argumentasjon for grovforet som grunnlag for kjøt- og mjølkeproduksjonen i landet vårt. Vidare vil det krevja endring i synet på kva ei god kyr er, kva sau- og kjøtferasar me skal nytta og kva faktorar som skal nyttast i avlsarbeidet for desse dyreslaga. Eg meiner at får ein til ei omlegging der ein mykje større del av kjøt- og mjølkeproduksjonen vert tufta på gras og utmarkressursar og ikkje på kraftfor som i dag vil produksjon av kulturlandskap koma av seg sjølv. Fokuset må vera på utnytting av graset som grunnlag for matprouduksjon i landet vårt. I vår sa landbruksminister Brekk at ein var nødt til å auka matproduksjonen basert på gras. Eg meiner Småbrukarlaget skal gje landbruksministeren drahjelp til å nå dette målet. Dette fordi det er uetisk for eit land som Norge og tufta sin matproduksjon på ein så stor andel av importert kraftfor. Landsmøtet var på Gardermoen i år. Me var 13 frå Hordaland som deltok det burde vore fleire men eg synst likevel at det var flott at så mange kunne reisa. Nytt av året var ungdomsbenken. Den var reservert for ein ungdom frå kvart fylke. Jens Markus frå Skånevik satt på ungdomsbenken frå Hordaland. Dette er eit tiltak som eg trur på sikt kan vera med på senka gjennomsnittsalderen på deltakarane på landsmøtet. Striden i samband med valkomiten si innstilling på leiar hadde prega organisasjonen i forkant av landsmøtet. Striden om val av leiar gjorde at ein ikkje fekk den gode stemningen som eit landsmøte bør ha. I ein så liten organisasjon som Småbrukarlaget vil ein kvar personstrid vera negativt for laget. Eg er glad for at det i Soria Moria 2 står at det skal arbeidast med ei ny stortingsmelding Om landbruks- og matpolitikken i landet vårt. Målet er at ei ny stortingsmelding skal handsamast av stortinget før sommarferien Me bør vera samde om at den landbrukspolikken som har vore ført ikkje i det heile tek inn over seg dei globale utfordringane me får framover i samband med klimaendringa og folketalsauke. Det som er klart er at all matjord trengs- også beiteresssursane i utmarka. Me ser at slik som ein del av tilskotsordningane er innretta vert ikkje berre 2/3 av dei lyse kjøtslaga produsert på Jæren, Oslofjordområdet og Trønderfylka men også ein større og større del av det mørke kjøtet og mjølka vert produsert i dei same områda. Det nye beitetilskotet er med på å bidra til dette kulturlandskapstilskotet utan strukturprofil gjer det same. Det same gjer stort sett alle dei volumbaserte tilskota. Dette skjer samstundes som ein større og større del av grasareala og utmarka gror att i andre områder av landet vårt. Utnytting av fjellbeita har også gått kraftig attende dei siste åra. Det er ein del sankelag som syng på siste verset i fylket vårt. Eg har nemnd tildlegare klimaendringar, folketalsauke og eg vil føya til energikrisa som på ein måte truleg vil ramma oss først. Den reelle krisa er mest sannsynleg drivstoffkrisa og Medlemspengane utgjer 90% av inntekta til Småbrukarlaget. Skal me greia å auka aktiviteten i åra som kjem må medlemstalet aukast. I Hordaland har me om lag 700 medlemar. Me har i fleire år prøvd å auka medlemstalet utan at me har lukkast godt nok med det. I siste nummer av Bonde og Småbrukar les me om eit fylkeslag som i ein periode på 4-5 veker har fått over 100 nye medlemar. Dette bør også me kunna greia i Hordaland men då treng me di hjelp. Eg veit at det er mange i Hordaland som er samd med den landbrukspolitikken som Småbrukarlaget står for ein eller fleire av desse kan vera naboar av deg. Ta ein prat med han/ho eller begge om eit medlemskap i Småbrukarlaget. Du kan kontakta Åse Marie eller ein av oss i fylkesstyret om det er noko du lurer på. Hugs frå og med nyttår har me fått svært gode avtalar med Gjensidige forsikring og Gjensidige bank. Lukka til med vervinga. Til slutt vil eg ønskja alle eit godt nytt år og takka for det gamle. 8 9 Jarle

6 ! Referat frå årsmøte i HBS 7.-8.mars 2009.!!!!!!!!!!!VOSS JORDBRUKSSKULE VOSS JORDBRUKSSKULE - studieretning naturbruk For skuleåret kan Voss jordbruksskule tilby fylgjande kurs:! VG 1 NATURBRUK! VG 1 HESTEFAG - NATURBRUK! VG 1 VILLMARKSLIV & FRILUFTSLIV! VG1 SKIHEIAS/HYTTEANLEGG ( IDRETTSOPERATØR SKI)! VG2 LANDBRUK OG GARTNERI! VG2 HEST OG HOVSLAGERFAG! VG2 SKOGBRUK! VG2 VILLMARKSLIV! VG2 SKIHEIS/HYTTEANLEGG ( IDRETTSOPERATØR SKI)! VG3 LANDBRUK! VG3 NATRUNRUK (Gjev generell studiekompetanse! 4. PÅBYGGINGSÅR (Gjev generell / spesiell studiekompetanse)! INNLEIANDE VG1 NATURBRUK VG1 TIP og VG1 BYGG & ANLEGG Grøn yrkeskompetanse - grøn studiekompetanse! Voss jordbruksskule det NATUR-legaste valet! Kontakt oss for nærare informasjon: Voss jordbruksskule, 5710 Skulestadmo Tlf E-post: Alver Hotel, Lindås. Årsmøtsamlinga vart halde i lag med Sogn og Fjordane BS. Sjølve årsmøtesakene vart halde kvar for seg. Jarle Helland, leiar i HBS ynskte velkomen til samlinga. Etter fint innslag frå Musikkskulen i Masfjorden vart me ynskt velkomen til Nordhordland av ordførar i Masfjorden, Håkon Matre og Bjørn Egil Nordland frå Masfjorden Bonde- og Småbrukarlag. Musikkskulen hadde eit innslag til før Jarle gav ordet til dei to møteleiarane Arne Lofthus og Harald Prestegård. To ulike retningar i jordbrukspolitikken Arild Spissøy - NILF. Landbruket produserer mange ulike ting i tillegg til mat, mellom anna busetjing, det visuelle. Ynskjeleg med drift som gagnar samfunnet. Ulike strategiar for å dyrka nok mat. Ueinigheit mellom både politikarar og forskarar. Vestlandsbonden har alltid vore mangesyslar. Mange rammebetingelsar å forhalda seg til handel, WTO, avtaler. Hordaland har ei spesielt negativ utvikling i nedgangen i talet på bruk. Hordaland og Sogn og Fjordane tapar i kampen om ressursane. Gjennomsnittsalderen til bøndene er høg, men slik har det vore før og. Kjersti Toppe - Senterpartiet. Det er ei utfordring at inntektene i vestlandsjordbruket er lågare enn gjennomsnittet. Alle land må ta vare på jordbruksarealet sitt, særleg med tanke på dei internasjonale forholda som er nå, med matvarekrise, klimakrise og finanskrise. Innan 2030 må matproduksjonen aukast med 50%. Norges landbrukspolitikk må ha eit langsiktig perspektiv. SP ynskjer ikkje fri konkurranse når det gjeld mat og landbruk. Oppretthalda jordbr.forhandl. Kvoteordning og konsesjonslov må behaldast. Ynskjer ikkje fri etablering. Jordvern vert eit viktig verkemiddel i framtida. Ynskjer ei avgift for omdisponering av jord. Vestlandet treng spesielle verkemiddel for å få lønsemd. Vil sjå på avskrivningsreglane for næringsbygg. Ynskjer ei øvre grense for tilskot. For samdrifter: same tilskot som for enkeltmannsforetak av same omfang. Den som eig jord er forplikta til å ta vare på jorda. Kappløpet om matjorda er i gang. Folk er positive til norsk landbruk. Gjermund Hagesæter - Framskrittspartiet. Landbruket skal produsera trygg mat og sikre langsiktig matforsyning over heile landet. Bonden må få utviklingsmogelegheiter. Bonden har forvaltaransvar. Det er eit mål å sikra ulik bruksstruktur, me treng meir mangfald og lokale tilpasningar. Landbruket bør få ei meir sentral rolle når det gjeld å produsera fellesgoder. Dagens landbrukspolitikk har ikkje ført til at mål vert nådd. Prisregulering er negativt. Kritisk til målprissystemet, alle tapar på det. Eit marknadssystem styrt av tilbod og etterspurnad vil føra til betre prisar. Dette fungerer i alle andre marked

7 Bøndene er fanga i systemet som fører til nedgang i talet på bruk. FrP ynskjer ein politikk med mindre regulering, færre skjema, større fridom, færre byråkratar, meir grunderverksemd og nisjeproduksjon. Ole Jakob Christensen - Norsk Bonde- og Småbrukarlag. Dei bruka ein trur er store, er om kort tid små. I jordbruksforhandlingane får NBS lite gjennomslag i dei store linene. Det er eit uoversikteleg system med masse småordningar som trekkjer i ulik retning. Det må ryddast opp i avløysartilskotet. Markedet kan ikkje overlatast til seg sjølv. Alle høgkostland er avhengig av landbruksoverføringar og offentleg regulering. Det vil by på store utfordringar å brødfø framtidas befolkning. Litt etter litt øydelegg me livsgrunnlag og dyrkingsmogelegheiter. NBS ynskjer høgare prioritet på investeringsmidlar til små bruk, øvre grense på tilskot pr.bruk, tilpassa struktur på tilskota, auka tilskot til utmarksbeite, bort med botnfrådraget. Debatt. Folven: Dagens politikk har ikkje teke innover seg verkelegheita, liten respekt for mat og produksjon av mat. Mat til eiga befolkning er ingen sjølvsagt ting, heller ikkje at mat kan kjøpast for pengar. Globalt oppkjøp av jord. Må ta vare på areal og kompetanse. Me treng rammebetingelsar som gjer at me kan utnytta lokale ressursar. Håland: Matproduksjon er for viktig til å overlata til marknaden. Me treng langsiktigheit og høgare prisar. Store robuste bruk betyr ofte samdrifter på Vestlandet, det fører til mindre sysselsetjing, og kva skjer då med busetjinga? Treng debatt om me ynskjer stordrift/samdrift. Tømmerbakke: Jordbruk kan ikkje samanliknast med industri. Rasjonaliseringa fører ofte til at gevinsten forsvinn i transp. o.l. Korleis bevara jordbruket på Vestl.-omstilling el. avvikling? Hesvik: Me treng ny kunnskap, men må og ta vare på den gamle. Byråkratiske reglar og pålegg går hardt ut over økonomien. Treng effektive bruk nødvendigvis vera store bruk? Me treng kombinasjonsbruka for å halda på strukturen. Jordbr.forhandl.: meir midlar over budsjett, det er unødvendig at bøndene må halda kapital til velferdsordningane. Lofthus: Stordrift er ikkje meir robust enn småskala. Politikarane bør definera kva som er robust storleik/gjeld/anna inntekt. Treng ei øvre grense for overføringar. Synet på bønder kven er ein god/dårleg bonde? Stortinget bør ta ei revurdering av landbrukspolitikken. Bakkebø: Det er ikkje lett å forenkla tilskotsordn. slik at dei dekkjer alle. Landbruket kan ikkje styrast av markedet, visse marked treng vern for å eksistera. Saknar ein Stortingslobby frå Vestlandet som talar Vestlandet si sak slik at me får vår del av fellesskapet sine midlar. Stang: Me treng prisregulering på sal av gardsbruk, elles har ikkje ungdom mogelegheit til å skaffa seg gard. EU øydelegg dei lokale markeda i u-land med subsidierte varer. Ljone: Lite samsvar mellom mål og verkemidlar hos FrP. Vestlandsjordbruket tapar stadig i kampen om tilskotsmidl. Med RMP kan ein få ein politikk som er skreddarsydd regionen. Hellestveit: Bondelag og Småbrukarlag er einige om mykje, me må ikkje dyrka ueinigheit. Berre gjennom å få meir midlar over budsjett kan Vestlands-jordbruket ha noko å henta. Nye investeringsmidlar for små bruk. Øvre grense for samla tilskot. Velferdsordn.må betrast. Spissøy: Dei viktigaste hindringane bøndene opplever at dei møter i dag er : manglande investeringsmidlar, kapital, langsiktigheit, neste generasjons val, usikre rammevilkår, tilgang på areal. Forskinga kan ikkje sei om det er realistisk med to retningar i landbrukspolitikken. Toppe: Må få fram det negative i den sterke fokuseringa på pris i forrige jordbruksavtale. Me må verta betre talspersonar for vårt område. Landbruket vert ikkje rekna som næring i fylkesog kommunepolitikken. Hagesæter: Me kan ikkje rekna med å vera sjølvforsynte med alle matvarer. FrP går inn for reduserte overføringar til landbruket, men samstundes med omlegging. Ynskjer gjennomgang av skattar og avgifter for bønder. Dagens politikk har ikkje sikra måla våre, altså feil politikk, overlat meir til markedet. Skeptisk til øvre grense for landbruksstøtte. For stort byråkrati. Christensen: Auke i talet på kronisk underernærte i verda er resultatet av å la marknadskreftene råde. Me har ei moralsk plikt til å ikkje bidra til fattigdom i verda. Produksjonar som utnyttar lokale ressursar har tapt i kampen om tilskotsmidlane. Prosjekt Landskap i drift - Bastian Hoffmann, FMLA. Målet med prosjektet er å få eit opnare landskap. Det kan me oppnå ved å auka talet på beitedyr og auka beitearealet. Når fleire går saman om gjerding kan ein få inngjerd store beiteområde. Viktig å involvera resten av samfunnet. Prosjektet skal ikkje erstatta SMIL eller andre ordningar. Ynskjer fleire geitebønder med. Ta gjerne kontakt! Hordaland Nei til EU - Oddvar Skre. Småbrukarlaget er ein viktig samarbeidspartnar for Nei til EU. Takk til Christensen.Det er framleis høg beredskap i Nei til EU. EU er eit udemokratisk system der avgjerder vert tekne i lukka rom utan innsyn. Motstanden er stor, også i EU-land, folkerøystingar vert ikkje respektert. EØS er ein dårleg avtale, før eller seinare må me ta eit val ang. EØS. EU-direktiv vert automatisk norsk lov dersom ikkje reservasjonsretten vert nytta, dette skjer aldri. Tenestedirektivet vart vedteke trass i stor motstand, resultatet er stor fare for sosial dumping. ESA overstyrer Stortinget, til dette organet betalar me 80 mill. Gode avtalar i EU kunne me ha slutta oss til uansett medlemsskap. Gjensidige - Knut Blikberg. Gjensidige er ein komplett finansinstitusjon, med bank, forsikring, sparing og pensjon. Gir ikkje lån til samdrifter. Intensivt landbruk har høg skaderisiko. Skilnaden mellom samarbeidsavtalen mellom Gjensidige og Småbrukarlaget i høve til Bondelaget, er først og fremst gruppelivavtalen. Kontroll av el.anlegg kvart 3.år for å få rabatten, belastningskontroll må gjerast. Krav til brannalarm for alle med meir enn 30 v.f.sau eller 30 storfe. Reglane burde vera meir presise her, be Mattilsynet uttala seg om kva som er ok. Skadeforebygging er viktig HMS, sikkerheitsavtale, brannvarsling. Open post. Hesvik: Me har sett ei utvikling me ikkje ynskjer den siste tida. Det nye Prinsipprogrammet til NBS må takast tak i, engasjement og aktivitet må aukast. Viktig med signal frå toppen av organisasjonen, dei må sjå verdien av lokalt engasjement. Kursing av tillitsvalde. Gjeninnføre leiarsamling. Sommarsamling med fleire fylke var bra. Prestegård: Einig med Hesvik. NBS på veg inn i ei bakevje, men me har klart å dra oss opp igjen før. Studietilbodet teoretisk, treng fleire praktiske kurs. Folven:Fleire sosiale aktivitetar.må profilera oss som organisasjon.korleis få folk til å vakne. Runde: Forgubbing i medlemsmassen, klarar ikkje å engasjere dei nyinnmeldte. Arbeidet i organisasjonen går tyngre. Felles samling har vore positivt. Ny vri på årsmøtesamlinga? Oppmoding: Bruk heimesida vår. Arne Høydal: Støttar Hesvik. Saknar haustsamlinga. Open gard er ein suksess. Helland: Samd med Hesvik. Vanskeleg å få folk til å møta på aktivitetar sommarsamling måtte avlysast. Vil innføra leiarsamling att. Lokallagsleiarane må ta ansvar for mellom anna verving. Bra med felles årsmøte

8 Bell: Landbrukspolitikk er ikkje så vanskeleg som det vert framstilt. Me må snakka eit språk som folk forstår. Sauen forsvinn frå utmarka trass i ynskje om å premiera utmarksbeiting, mellom anna på grunn av Nortura. Årsmøte Hordaland. Ingen merknad til innkallinga. Skrive under møteboka: Lars Johan Tveit og Kyrre Manger. Opprop. Leiars tale. Landbrukspolitikken tek ikkje innover seg situasjonen med produksjon av mat. Me må produsera mest mogeleg av den maten me treng med eigne ressursar. Det er dei fattige som lir under knappheita på mat.må få større fokus på det uetiske i å produsera så mykje på importert kraftfor. Må vektleggja ordningar som stimulerer til beiting, bruk av fjellet, produksjonar som nyttar grasareal i staden for kraftfor, då vil me halda vedlike kulturlandskapet. Fokus på transport. Ei arbeidsgruppe ser no på målprisordninga for kjøt og egg, for mykje tilskot i høve til WTO-reglane. Alle eller nokon av kjøtslaga vil gå ut av målprissystemet. Stang: Me treng nøytrale tilskotsordningar, som i Sveits. Store ressursar som var nødvendig å bruka før vert ikkje lenger nytta, derfor vert det attgroing, dette kan ikkje fortsetja. Tømmerbakke: Vestlandet får ikkje tilskot som monnar,organisasjonane har mykje av skulda Prestegård: Kulturlandskapsbegrepet utan folk har ingen ting med kultur å gjera. Årsmøtesaker. Vara: 1. Lars Johan Tveit ny valt for 1 år 2. Elin Morken ny valt for 1 år 3. Edel Karin Ertsås Alpen attval valt for 1 år Representantskapet: Jarle Helland. Vara: Siv Eilertsen. Kvinneutvalet: Siv Eilertsen, attval. Siren Tømmerbakke og Siri Teigland ikkje på val. Revisorar: Sniolvur Joanessarson, Ragnar Karevoll. Valnemd: Odd Arne Espeland (leiar), Erik Krohn Hansen, Siri Byrkjeland. Lokallaga har ordet. Prestegård, Jondal: Det er få medlemmer att i Jondal, har ein jobb å gjera. Fylkesstyret må invitera seg sjølv til lokallaga. Hesvik, Kvinnherad: Småbrukarlaget må engasjera seg i jordvern og bygdepolitiske saker. Må ta vare på dei medlemmene som legg ned gardsdrifta. Råd til nye styremedlemmer: ikkje la dykk styra av veteranane. Stang, Radøy: Radøy har hatt ein stor auke i medlemstalet takk vera Jarle og hans kunnskapar og presentasjon. Planlegg møte om gjerdehald. Arbeider med beitebruksplanar: mange går saman og ser på utmarka som fellesområde, då får ein og med passive bønder. Radøy BS fekk overrekt premien på 5.000,- som det lokallaget som verva flest nye medlemmer i 2008 (18 stk). Gratulerer til dei. Ref. Åse-Marie Reisæter. Årsmelding vart lagt fram og godkjent. Rekneskap og budsjett vart lagt fram og godkjent mot ei stemme med merknad til rekneskapen. Merknadar til rekneskapen: Årsmelding viste eit driftsunderskot på kr ,- som var revidert. På årsmøtet får vi eit nytt framlegg på at underskotet er redusert på grunn av tekn.feil, gjeld på utgifter for kurs, reiser og representasjon til kr ,- som er gjort i balanseoversikten. Kanskje dette er uvesentleg, men merknaden vert at dette bør ikkje skje i ein slik oversikt og presentasjon for ettertida. Underbilaga i rekneskapen vil og syna kva som er dei reelle tala. Dette bør ettersjåast av økonomisk ansvarleg i styret. Bergljot B. Hesvik (utsending Kvinnherad). Posten for reiser, repr.er stor grunna besøk av O.T.Teigen ,- i posten for kurs, møter osv.skal truleg vera 813,- (slurvefeil). Skal sjekkast. Val. Leiar: Jarle Helland attval valt for 1 år Styre: Siv Eilertsen attval valt for 2 år Jens Markhus ny valt for 2 år Øystein Hole ny valt for 2 år Helga Fossheim ikkje på val Siri Teigland ikkje på val Harald Molland ikkje på val Den økologiske jordbruksskulen. SJH er landsline. Elevar frå heile landet har same rett til elevplass Sogn Jord- og Hagebruksskule 5745 AURLAND tlf.: Norsk Fruktrådgiving Hardanger - arbeider for utvikling og formidling av ny kunnskap innan frukt- og bærproduksjon - spisskompetanse på intensive dyrkingssystem i alle fruktslag - samarbeider med Norsk Landbruksrådgiving Hordaland om jordbrukstenester Alle næringsdrivande i jord- og Hagebruk er velkomne som medlem. I dag er me rundt 400 medlemmer. Adresse: 5781 Lofthus Tlf e-post: 14 15

9 HARDINGLANDBRUK Kr 0,- i gebyr og årspris Den beste driftskontoen vår med svært gode rentevilkår. Ta kontakt med kundesenteret vårt Lokallaga Aktiviteten i lokallaga har også dette året vore ganske varierande. Mange av lokallaga har liten aktivitet, mens det andre stader skjer positive ting. I Kvinnherad arrangerte Småbrukarlaget, saman med fleire andre aktører, i september eit seminar som gjekk over to dagar (sjå eige stykke om dette). I Kvinnherad er Siri Teigland også i gang med prosjektet Slipp oss til. Prosjektet gjeld heile Hordaland, men Kvinnherad var ein god ende å starta i. Kommunen er svært positiv, og har stilt opp med kontorplass og annan hjelp. Prosjektet har som mål å kartleggja landbrukseigedomar som står tome og ikkje er i drift, for at ein i neste omgang kan prøva å påverka eigarane til å sleppa til andre som er interesserte. Ullensvang BS arrangerte i juni den årlege hagevandringa. I år var me på Sekse, og etter turen gjennom frukthagane samlast me i tunet til Siv Eilertsen og Svein Sekse til mat og hyggeleg samver. Veret var flott, om lag 25 stk møtte opp, og ekstra kjekt var det at Ole-Anton Teigen hadde teke turen vestover for å vera med denne dagen. Lokallaget i Etne hadde laga til ein flott stand til Etnemarknaden. I tillegg til lokale krefter var fleire frå fylkesstyret også med og stod på stand. Til landsmøtet på Gardermoen var 8 av dei 18 lokallaga representerte, 14 stk frå Hordaland deltok. HBS hadde pr medlemmer. Det er ein nedgang på 11 medlemmer frå i fjor. Åse-Marie. 850 Tlf Hagevandring på Sekse i Ullensvang juni

10 Slepp ungdommen og kreativiteten til Våg å slepp kreativiteten og ungdommen til! Verdiskapingsprogrammet treng ei vidare ramme enn berre mat. Landbruksministeren har med sine mange utspel i det siste, skapt usikkerheit og ny pessimisme i næringa. Med politisk styring og investeringspakken, skal landbruket styrast mot auka produksjon og spesialisering. Landbruket og samfunnet elles har ikkje bedt om dette sterkt sentral-styrte landbruket. Det me treng er ei anstendig lønn til ein produksjon basert på naturgitte forhold og arealgrunnlaget vårt. Ein må våge å sleppe kreativiteten og nye krefter til for å fylle dei nye behov for produkt og tenester som samfunnsendringane gjev. Me har alt i dag for få bønder til å ivareta kulturlandskap, utmarksressursar og bygningsmasse. Omsyn til å førebygge dyrehelse og trygg mat, krev spreidd produksjon og overkomelege einingar. Samfunnsendringar og nye markedsbehov krev nye tankar og eit meir tilpassingsdyktig rammeverk frå statleg hald. Dette er naudsynt for å oppretthalde landbruket, kulturlandskapet og busetnader i bygdene våre. Me satsar på kvalitet og service i alle ledd Slakting, kjøtskjering og foredling av kjøt er våre viktigaste arbeidsområde. Dagligvare, storhushaldning og andre kjøtforedlingsverksemder er våre kundar. Skjeggerød og Fatland er våre varemerker. Livdyrhandel. omsetnad av ull, huder og skinn er viktig for at me skal vera eit fullverdig alternativ for leverandørane. Me produserer miljøfôr med matrester frå storhushaldning og biprodukter frå næringsmiddelindustrien. FATLAND SLAKTERIER FATLAND ØLEN AS: FATLAND GJESDAL ULL AS: Tlf. innmelding slakt Jordbrukstingingane Nokre journalistar i BT har gjennom sine artiklar gjort eit godt arbeid med å informera om matvareproduksjonen i verda og dei globale utfordringane me får framover i samband med klimaendring og folketalsauke. Me meiner at alle bør vera samde om at den landbrukspolitikken som har vore ført og framleis vert ført ikkje i det heile tek inn over seg dei utfordringane me står overfor når det gjeld å sikra det norske folk nok og trygg mat. Me meiner at Småbrukarlaget si oppgåve ved årets jordbrukstingingar vert å vektleggja ordningar som stimulerer til betre utnytting av innmarksbeite, beite i skog, utmark og bruk av fjellet. Får ein til ei omlegging til produksjon av kjøtt og mjølk basert på gras og ikkje på kraftfor som i dag vil produksjon av kulturlandskap komma av seg sjølv. Landbruksministeren har uttalt at han trudde at ein var nødt til å auka matproduksjonen frå gras det utsagnet bør ein minna han på. Mjølkeproduksjon: Sterk auke i driftstilskotet på mjølk. Auke i dyretilskotet, mest på dei første 16 kyrne ein liten auke på nest trinn (25kyr). Beitetilskotet til storfe må aukast mykje, med ein god strukturprofil. Dette må til dersom ein ønskjer å stimulera til ei driftsform og omfang der mjølkekyr og storfe skal nytta grasarealet til å produsera mjølk på. Dette kan vera med på å få folk til å tenkja nytt når det gjeld rasar som er meir tilpassa dei naturgjevne forhold som ein har rundt om i landet vårt. Prisauke (Har i dag ikkje makta å teke ut framforhandla målpris) Kvotetaket må senkast for samdrifter og enkeltbruk. Kravet om lausdrift frå 2024 må ein få fjerna snarast råd då dette er eit alvorleg strukturgrep, og påvirkarar dei avgjerdene produsentane står overfor allereide no. Storfe/ammekyr: Driftstilskot for dei første 1-25 ammekyrna. Ikkje som i dag at ein må ha 5 ammekyr før ein får driftstilskot. Dyretilskot aukast på dei første 1-25 dyra. Beitetilskotet til ammekyrproduksjon må aukast - slik at ein hindrar at dette vert ein produksjon som stor sett vil skje i store fellesfjøs der forgrunnlaget er rundballar og kraftfor, medan godt innmarksbeite kring driftsbygnaden gror til med einer og kratt. Sau: Dyretilskotet må aukast på dei 50 første dyra Kraftig auke i utmarkstilskotet Ein kan fjerna beitetilskotet til sau midlane kan ein overføra til dyretilskot og utmarkstilskotet. Ønskjer me i framtida at det skal produserast sau/lammekjøt på fjell/utmarksareala må utmarkstilskotet aukast monaleg. Beitetilskotet er i grunn eit dyretilskot utan struktur og med teljedato 1.juni Beitetilskotet vil på sikt føra til at ein større og større del av sau/lammekjøtproduksjonen vil skje på innmarksareala. Me ser i dag at 8 kommunar i eit sentralt jordbruksområde får mest like mykje i beitetilskot som heile Hordaland. Villsauen må få eit tillegg på kr. 100,- for dei første 50 dyra. Villsauen gjer ein god jobb når det gjeld å halda vedlike lyngheiane langs kysten

11 Geitenæringa har sidan innføring av kvotesystemet vore ei lukka næring. Det er ikkje opning for oppstart av ny geitemjølkproduksjon. Dette har over tid ført til at mange produsentlag er blitt veldig små og sårbare medan andre område er heilt utan geitemjølkproduksjon. Talet på bruk med geitemjølkkvote er no under 450, og dersom ikkje miljøa skal rakne heilt, må det no gjevast rom for ei forsiktig nyetablering styrt opp mot eksisterande geitemiljø. Vårt forslag er å opne opp for to nyetableringar i nord og to i sør kvart år. Dette som ein start eller prøveordning som kan justerast etter som ein ser korleis det verkar. SLF må tildele kvote. Dette bør vera noko frikvote og noko kjøp, eksempelvis l frikvote og l kjøp til 3,50,- pr.l. Dette vil gje nyetablerarar eit kvotegrunnlag på storleik med gjennomsnittskvoten på geit. Når det gjeld gris og fjørfe er omfanget så lite og einingane så store at me ikkje brukar så mykje tid på dei Det er lenge sidan desse driftsgreinene var viktige tilleggsnæringar i mange bygder i Hordaland. Men skal det seiast noko, så må dyretilskotet få innatt ein strukturprofil med dyreintervall 0-20 og på avlsgris Auken i dyretilskotet må koma på dei første 20 dyra.. Dyretilskotet til høns på dei første For frukthage vil me halda på arealtilskot for dei første 40 da. Dersom auke kan det koma på sats. Det vil vera til fordel for små og mellomstore bruk. Målpris frukt og grønt: Ein auke som tilsvarar konsumprisauken. Birøktarnæringa treng eit tilskot for aktive birøktarar på 600 for dei første 20 kubene. Kr 500 for kuber og kr 400 for 51 - >. I tillegg trengs det auka tilskot til avl og opplæring. Fruktnæringa i Hordaland er avhengig av ei birøktarnæring som fungerer. Framleis bør me argumentera for å fjerna botnfrådraget. Kravet til omsetning på ,- for å ha rett til produksjonstilskot bør fjernast. Eit minstekrav på dyretal eller liknande er betre enn omsetningskrav. Tak på tilskotsmengde: Det bør setjast eit tak på ,- i tilskot pr.bruk. Dersom eit bruk ikkje kan overleva på eit slikt tilskot må dei sjå alvorleg på om produksjonen verkeleg er så robust og berekraftig som det vert hevda. Matmomsen på basisvarer må fjernast for å sikra at folk med låge inntekter og barn/unge får eta seg mett på sunn og nærande mat. Dette vil krevja at ein må ta ein fullstendig gjennomgang av budsjettmidlane. Alle tilskotsordningar som er knytt opp mot volumproduksjon må bort. Budsjettmidlane må nyttast til å utjamna differansen i inntekt mellom ulike produksjonar, distrikt m.m. Arbeidsgruppa som har sett på ny marknadsordning for kjøtt/egg har no levert sin rapport. Me meiner at ei marknadsordning med regulering på volumindikator er det beste alternativet for gris, lam og egg, men at lam og storfe bør liggja att i eit målprissystemet så lenge det er rom for det i forhold til mrd i internstøtte. Småbrukarlaget si oppgåve må vera å sikra at lam- og storfekjøtt får ei ordning for marknadsregulering som sikra desse kjøttslaga maksimal marknadstilgang på volum og ein pris som gjer at me kan ha eit livskraftig distriktslandbruk tuffa på gras- og utmarksareala i landet vårt. Det kan ikkje vera rett å halda fram med prisnedskriving på kraftfor. Tilskotet til ferie og fritid bør aukast til kr ,- for mjølkeproduksjon. Dei andre produksjonane treng ikkje få meir enn generell lønnsauke (6%). Refusjon må skje to gonger i året (februar og juni). Tilskot til sjukdom må aukast til kr ,- per dag for å dekka reelle kostnader. Ein ynskjer meir pengar til regionale miljøprogram. Småbrukarlaget må tydeleg gå i brodden for meir forvaltartilskot, miljøtilskot, landskapstilskot som kompensasjon for dei urettferdige og øydeleggjande produksjonstilskota. Arealtilskotet til grovfor må aukast på dei første 200 da. Ikkje auke i kulturlandskapstilskotet (ikkje strukturprofil på dette tilskotet). Tilskotet til innmarksbeite har i dag ein faktor på 0,6 da i forhold til fulldyrka/overflatedyrka. På Vestlandet er innmarksbeite den arealtypen som inneheld dei mest verdifulle kulturminna og kulturlandskapskvalitetane i landskapet i landsdelen vår. Det bør vera ei oppgåve for Småbrukarlaget å gje denne arealtypen ein status på like linje med dei andre arealtypane som det vert gjeve grovfor- og kulturlandskapstilskot til. Me ynskjer ikkje at skattefrådraget vert auka, då dei minste bruka innan sau og mjølkproduksjon aldri får nytta dette fullt ut. Ordningar for unge bønder som tek over drifta før 35 år: Ein må sjå på om det bør innførast eit startstilskot for bønder under 35 år. Ved overtaking er det ofte trong for investeringar til opprusting av driftsapparatet. Tiltak kan vera tilskot på opptil 50-60% til rep. av driftsbygningar, veg, grøftar m.m. samt rentetilskot. med ei øvre kostnadsgrense på ,- Eit årleg driftstilskot dei første 5 åra etter oppstart. Jordbruket har, som andre næringar, behov for å fornya driftsapparatet. Særleg er det aktuelt i samband med generasjonsskifte. Ramma for investeringsmidlar bør aukast, slik at ein får den fornying av driftsapparatet som er turvande. Får ein auke i investeringsmidlane må ein samstundes ha eit anna styringsorgan for bruken av midlane enn det ein har i dag. Visst ikkje er det ikkje sikkert at Småbrukarlaget skal be om meir midlar til investeringar. Investeringsmidlar til ein eventuelt ungdomspakke må øyremerkjast. På fylkesnivå må faglaga og FMLA vera dei som avgjer kva utbyggingssaker som skal få investeringstilskot/lån i tradisjonelt landbruk. Dei siste åra har ein i Hordaland sett at dei økonomiske organisasjonane med sitt rådgjevingsapparat, og Innovasjon Norge som finaniseringsorgan, har vore den største drivkrafta for den sterke bruksstrukturendringa som ein har fått i mjølke- og storfesektoren dei siste åra i Hordaland. Me vil påstå at Småbrukarlaget og Bondelaget har stått på sidelinja med små mogleigheiter til å påvirka kursen. Jordbrukspolitikken må gjera matjorda til hovudfokus. Auka forskning for å endra gjødselregimer, maskinbruk og beitebruk, slik at dei produktive areala kan takast vare på og ikkje verta øydelagd av intensiv bruk. Hordaland Bonde- og Småbrukarlag 13.mars

12 Vi gjer det lettare å vere bonde! New Holland er som deg! * innovativ * dynamisk * smart Norsk landbruksrådgiving Hordaland gjev deg råd og hjelp om grasdyrking, beitestell, frukt- og bærdyrking, grønsakdyrking, juletreproduksjon og nye næringar på garden. Tenestene våre omfattar mellom anna: - jordprøver, gjødselplan - utarbeiding av driftsplan, økonomiske analyser - planlegging og komplette detaljteikningar av alle typar landbruksbygg - taksering av avlingsskade hjort - hjelp med søknad om tilskot til miljøtiltak i landbruket (SMIL, RMP) - arealoppmåling - erstatningssaker - kartlegging av biologisk mangfald - hjelp i samband med næringsutvikling, bruksutbygging, samdrifter Du er også velkomen på våre kurs og fagmøte. Treng du råd eller hjelp? Me har rådgjevarar plasserte i heile Hordaland. Ta kontakt med : Norsk Landbruksrådgjeving Hordaland, e-post: tlf Postadresse: Fanav. 245, 5244 Fana Bergen, tlf Voss, tlf

13 - langsiktigheit, sikkerheit og best økonomi Om du er storfeprodusent med 2 års produksjonssyklus eller kyllingprodusent med 30 dagars oppfôringstid, så ligg det eit langsiktig perspektiv bak investeringane i kjøtproduksjonen. Da er det trygt å ha ein samarbeidspartnar som har same langsiktigheita som grunnlaget for verksemda si. Ein samarbeidspartnar som også garanterer avsetnad for det du produserer, uansett kvar du bur eller kor stor produksjon du har. Men kanskje viktigast alt: Ein samarbeidspartnar med eit overordna mål om å gje bonden best økonomi - både på kort og lang sikt. Fruktsesongen 2009 Ei relativt tidleg bløming gjorde at mange fruktdyrkarar var noko skeptiske ved inngangen til Sesongen Tidleg bløming vert gjerne sett i samanheng med låge temperaturar og usikker tilsetjing. For plommer og moreller kan ein seia at resultatet ikkje vart så verst. Plommeavlingane auka frå 943 tonn til 1057 tonn, jamvel om nokre område hadde svikt på viktige hovudsortar. Plommer er ofte ljospunktet i vår fruktdyrking, med relativt gode prisar, flotte sortar og ein svært positiv marknad. Dyrkarane er ofte svært professjonelle, og kvaliteten på utbodet er godt. Me kan sjå for oss at totalavlingane enno vil auka mykje. Om marknaden vil fylgja opp med å betala høg pris for stadig større mengder stå att å sjå. I mest alle fruktdistrikt vert det no satsa mykje på plommer, og det kan spekulerast i om ikkje nokre aktørar ynskjer ein overproduksjon for å driva prisen i marknaden noko ned. Dette leier oss til å gjera fruktdyrkarane merksame på,at det vert svært viktig framover å halda oppe nyplantinga av eple. Epleproduksjonen er i tonn og kroner den viktigaste fruktproduksjonen vår, og bør etter vårt syn ha eit spesielt fokus. Diverre manglar epleprodusentane nokre klart gode, nye sortar som kan skapa entusiasme og optimisme i næringa. Mange av importsortane er svært tiltalande i utsjånad og kvalitet, og dei ligg i butikkhyllene i heile vår norske sesong. Dette er nok noko me må leva med. Forsking og utprøving på gode sortar som me kan ta i bruk med hell, er svært avgjerande for ei positiv framtid i epledyrkinga vart eit heller svakt år avlingsmessig sett, med stor svikt på hovudsorten Aroma. Avlinga av konsumeple vart på 6851 tonn selt gjennom registrerte salsledd. I 2008 var avlinga konsumeple 2260 tonn større. Det ser ut for at vekselberinga i epledyrkinga held fram trass i nye intensive dyrkingssystem. Alt kan ikkje forklarast med skiftande vertilhøve ligg an til å verta eit godt blømingsår for eple. Næringa bør prioritera tynningsarbeidet svært høgt. Den tidlege delen av vår norske eplesesong er svært dårleg utnytta. Mange produsentar burde utnytta dette med meir planting av tidlege eple. Vår påstand er at dyrkingsmiljøa burde vera flinkare til å ta i bruk langsiktige strategiar i sine dyrkings- og salsopplegg. Me må og forventa at forskings- og rettleidingstenesta er meir på banen med tilrådingar når det gjeld sortar. For dei få som har planta pærer i seinare år, vart den nye sorten Ingeborg ei positiv oppleving. Truleg er pollinerings koden knekt, og det finnst ei von om at pærer går an å dyrka ut frå eit økonomisk syn. Pæredyrkinga er likevel så marginal, at importvernet er truga. Importørane har sterke kort på handa når dei vil skilja pærer frå eple når det gjeld dato for fri import. Så langt er Statens landbruksforvalting på dyrkarane si side i å halda på noverande regime. Me kan i høgste grad seia at fruktkulturane våre er politiske næringar, men det gjeld for stort sett heile vår matproduksjon. I eit internasjonalt perspektiv, kan me heldigvis registrera at omsynet til innanlands matproduksjon oftare er omtala og akseptert no enn for nokre år sidan. Dyrkingsmessig er pærer utfordrande og spanande, men absolutt noko interesserte fruktdyrkarar bør planta.dei gamle sortane bør ryddast til fordel for nye,gode sortar.desse finst no. Morelldyrkinga er vel den fruktproduksjonen i størst endring her hjå oss. Færre, og klart større produsentar er ein trend me ser. Dei store avlingstala som vart omtala for nokre år sidan, av konsulentar og nokre grossistar, er likevel ikkje oppnådde. Utviding av sesongen i slutten av august, byrjinga av september er berre delvis vellukka. Prisnivået på innanlandsmarknaden er gjerne lægre enn produsentane ynskjer, og konkurransen frå andre norske varer- og importerte fruktslag er reell. For 2009, med salgsavling gjennom godkjende grossistledd på 503 tonn, gav i periodar store problem i marknaden med svake prisar. Likevel er mange morelldyrkarar optimistar, og legg opp til ein svært professjonell og intensiv produksjon. Det finnst mange gode sortar, og det bør nok leggjast vekt på å planta på dei nye, moderne grunnstammene me har tilgang til i dag. Arne Lofthus

14 Storfeprosjektet. Storfeprosjektet er ei vidareføring av prosjektet Vi satsar på mjølk og storfekjøt som vart avslutta i Prosjektet vil gå over 3 år og skal bidra til ei positiv og framtidsretta utvikling i mjølke- og storfeproduksjonen. Prosjektet rettar seg mot både enkeltbruk og samdrifter, både store og små einingar. Det er tilbod om informasjon og rettleiing til dei som vurderer nybygg, påbygg, samdrift, utviding av drifta eller omlegging av drifta. Prosjektet kan gje hjelp til å vurdera og rekna på ulike alternativ.bruk som allereide har bygd ut skal følgjast opp og det skal dannast erfaringsgrupper. Det vil verta tilbod om hjelp til byggeleiing for utbyggjarar som ynskjer det. Kurs for utbyggjarar som er i planleggingsfasen skal skipast til. Ta kontakt med prosjektleiar, Ola Alne hos Tine. Prosjektet har og eiga heimeside, gå inn på Åse-Marie. Prosjekt Landskap i drift Eit aktivt og mangesidig landbruk vil føra til at landskapet kan haldast ope på ein naturleg måte i samsvar med kulturlandskapet si eiga historie. Prosjektet fokuserer direkte på tiltaka retta mot å halda landskapet og beiteareala opne. VÅRT FELLESKJØP! Målet skal ein nå ved å: Utvida beiteområder Fleire beitedyr Kompetansebygging Entreprenørskap Hovudutfordringane i prosjektet er evna og viljen til samarbeid mellom grunneigarar, for å utvikla store, samanhengande og avgrensa beiteområde og slåtteareal. Prosjektet har ei ramme på 3 år, frå januar 2008 til desember Prosjektleiar er Bastian Hoffmann ved Landbruksavdelinga hos Fylkesmannen i Hordaland. Han presenterer prosjektet i ulike samanhengar, og føl opp dei som er i gang med tiltak, eller treng hjelp i søknadsprosessen. På nettsida Landskap i drift finn du meir informasjon, referat frå styremøter og søknadsbeskrivelsar. Ta kontakt med grunneigarar i ditt nærområde, og set i gang! Siri Teigland 26 27

Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13

Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13 Retningsliner for bruken av investeringsmidlar Solstrand 26.02.13 Ole-Andreas Smette Landbruk i Innovasjon Noreg Oppdrag frå Landbruksdepartementet: Innovasjon Norge skal være statens og fylkeskommunenes

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Møtestruktur: Fylkesstyremøte ein gong kvar månad. Ein bør setja dato for neste møte når ein er samla slik at flest mogleg har høve til å notera seg datoen

Detaljer

Unge, bygda og landbruket prosjekt (2008 2012 +)

Unge, bygda og landbruket prosjekt (2008 2012 +) Unge, bygda og landbruket prosjekt om rekruttering til og verdiskaping i landbruket (2008 2012 +) Prosjektleiar Eli Janette Fosso, FMLA Hordaland Steg I: Finansiering frå LMD: Tre pilotar: 1. Frølandsdalen

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012

RAPPORT ETTER ØVING LYNELD TORSDAG 20. DESEMBER 2012 Om Øving Lyneld Øving Lyneld er primært ei varslingsøving som Fylkesmannen i Hordaland gjennomfører med ujamne mellomrom for å teste beredskapsvarslinga til kommunane i Hordaland og Hordaland fylkeskommune.

Detaljer

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal

Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Styremøte i Sogn og Fjordane Sau og geit 11-12 april på Quality Hotell Sogndal Til stades: Halvar Espeseth Eva Høydal Lars Nesse Mirjam Friberg Lene Engvik Rasch Ragnhild Sæle (kasserar) Sak 16/11 Referat

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE

KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE SLUTTRAPPORT FOR PROSJEKT: KOMPETANSEHEVING FOR NYE FRUKT- OG BÆRDYRKERE Prosjektet starta opp i 2012 som eit samarbeidsprosjekt mellom Hjeltnes vgs, Sogn jord og hagebruksskule, Norsk fruktrådgiving Hardanger

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008

Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008 Styremøte Sogn og Fjordane Sau og Geit på Reset 04.12.2008 Desse møtte: Halvar Espeseth, Leif Brekken, Margaret Skåre, Tom Idar Kvam og Eli Berge Ness. Sak 30/08 Referat og meldingar Møte sankelaga i Sogn,

Detaljer

Hordaland Sau og Geit

Hordaland Sau og Geit Hordaland Sau og Geit Referat årsmøte Hordaland Sau og Geit 28. februar & 1. mars 2014 Ullensvang Hotel, Ullensvang Utsendingar og gjester møtte til årsmøte fredag 28. februar til faginnlegg v/finn Avdem

Detaljer

Styremøte 9. og 10. februar i Bergen

Styremøte 9. og 10. februar i Bergen Styremøte 9. og 10. februar i Bergen 1/05 Godkjenning av referat frå sist styremøte. Godkjend utan merknader 2/05 Sakliste til årsmøte 2004. Sakslista vart gjennomgått! Det må informerast om middag på

Detaljer

Vi må ta vare på matjorda. Om jordvern og eigedomspolitikk

Vi må ta vare på matjorda. Om jordvern og eigedomspolitikk Vi må ta vare på matjorda Om jordvern og eigedomspolitikk Jordvern for meir mat Jordvern er viktig fordi vi må ta vare på all matjorda for å mette dagens og komande generasjonar. Behovet for mat er venta

Detaljer

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL

LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL LANDBRUKSINFORMASJON FOR AURLAND, LÆRDAL OG ÅRDAL --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Nr 3/2010 DESEMBER INFORMASJONSSKRIV

Detaljer

Referat. Godkjenning av protokoll frå førre styremøte. Vedtak Protokoll frå førre styremøte er godkjent

Referat. Godkjenning av protokoll frå førre styremøte. Vedtak Protokoll frå førre styremøte er godkjent Referat -- Frå styremøte 4-5. februar, Scandic Hell Hotel - Værnes Til stades: Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy og Ivar Aae. Frå adm: Frode Alfarnes, Tor Skeie

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG

LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG LOVER FOR NORSK BONDE OG SMÅBRUKARLAG INNHALD: DEL I Lover for Norsk Bonde og Småbrukarlag side 1 DEL II Mønsterlover for lokallag av Norsk Bonde og Småbrukarlag side 6 DEL III Mønsterlover for fylkeslag

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE

ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE ORGANISATORISK PLATTFORM FOR UNGE VENSTRE 2016-2019 INNLEIING Organisatorisk plattform er vedteken av Unge Venstres landsmøte 2015 og gjeld for perioden 2016-2019. Det er berre landsmøte som i perioden

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Havbruk. Bygg. Industri. Landbruk. Turid Lande Solheim, Marine Harvest. Svein Bjarte Veastad og Frank Søllesvik, Kvinnherad Bygg

Havbruk. Bygg. Industri. Landbruk. Turid Lande Solheim, Marine Harvest. Svein Bjarte Veastad og Frank Søllesvik, Kvinnherad Bygg Havbruk Turid Lande Solheim, Marine Harvest Bygg Svein Bjarte Veastad og Frank Søllesvik, Kvinnherad Bygg Industri Svein Arne Eidsvik, Eidsvik Skipsbyggeri Tor Bringedal, Sør Norge Aluminium Landbruk Lars

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Hordaland Bondeog Småbrukarlag

Hordaland Bondeog Småbrukarlag Hordaland Bondeog Småbrukarlag ÅRSMELDING 2008 Innhald Framsida : Helga Fossheim, Odd Arne Espeland og Bjørn Lothe på Stavali.1 Program årsmøte 7.-8.mars 2009.4 Tillitsvalde i HBS 2008...5 Lokallagsleiarar

Detaljer

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING

ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING ETNE KOMMUNE SAKSUTGREIING Utval Møtedato Saknr Saksh. Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 03.01.2011 001/11 ANB Styringsgruppe for kommuneplanarbeid 22.02.2011 005/11 ANB Sakshandsamar: Annbjørg Bue

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12

Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12 HORDALAND FYLKESKOMMUNE MØTEBOK Fylkeseldrerådet i Hordaland Dato: 24. januar 2012 Kl.: 09.30-13.30 Stad: Fylkeshuset Bergen Møterom Nordhordland 4. et. Saknr.: 1/12-5/12 MØTELEIAR Sigmund Olsnes DESSE

Detaljer

Referat. Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen.

Referat. Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen. Referat frå styremøte 6. desember 2011 på Rica Hotel, Oslo Til stades: Frå adm: Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde, Jorulf Refsnes, Gjermund Stuve og Elin R. Haugen. Frode Alfarnes og Romar

Detaljer

Kommunesamlingar 2015

Kommunesamlingar 2015 Kommunesamlingar 2015 Lindås 02.06.2015 Etne 03.06.2015 Karsten Valland, Innovasjon Norge Mål for landbruket i Hordaland Auka produksjonen av mat med 1 % i året Auka mjølkeprod. med 1-1,5 mill liter årleg

Detaljer

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane

Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Vedlegg V. Produksjon av oppdrettsfisk i Hordaland og Sogn og Fjordane Østein Skaala, Havforskningsinstituttet Det føreligg svært mykje data om produksjon, forkvotar, antal lokalitetar og konsesjonar i

Detaljer

Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha.

Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha. Referat Dato.: 27. oktober 2014 Frå styremøte 5.september på Hotel Grand Majestic Plaza, Praha. Til stades: Jorulf Refsnes, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae Frå adm.: Frode Alfarnes, Romar Skeie

Detaljer

Kommunikasjonsplan. Nordhordland ein kommune 2020? Regionrådet Austrheim, Fedje, Gulen, Lindås, Masfjorden, Meland, Modalen, Osterøy, Radøy

Kommunikasjonsplan. Nordhordland ein kommune 2020? Regionrådet Austrheim, Fedje, Gulen, Lindås, Masfjorden, Meland, Modalen, Osterøy, Radøy Regionrådet Austrheim, Fedje, Gulen, Lindås, Masfjorden, Meland, Modalen, Osterøy, Radøy Kommunikasjonsplan Nordhordland ein 2020? Nordhordland Utviklingsselskap IKS Foto: NUI / Eivind Senneset Nordhordland

Detaljer

VEDTEKT av februar 2007

VEDTEKT av februar 2007 IKS VEDTEKT av februar 2007 Vedteken i følgjande kommunar: Bokn Etne Haugesund Tysvær Vindafjord Vedtekt av februar 2007 Side 1 av 5 INNHALD Side 1. Heimel... 2 2. Deltakarar... 2 3. Føremål... 2 4. Hovudkontor...

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

MØTEINNKALLING. Tillegg SAKLISTE. Saksnr. Arkivsaksnr. Side Tittel 0190/04 04/01688 KONKURRANSEUTSETJING AV MATFORSYNING TIL OMSORGSSEKTOREN

MØTEINNKALLING. Tillegg SAKLISTE. Saksnr. Arkivsaksnr. Side Tittel 0190/04 04/01688 KONKURRANSEUTSETJING AV MATFORSYNING TIL OMSORGSSEKTOREN Os kommune Utval: OS FORMANNSKAP Møtestad: Luranetunet Møtedato: 26.10.2004 Tid: 09.00 MØTEINNKALLING Tillegg SAKLISTE Saksnr. Arkivsaksnr. Side Tittel 0190/04 04/01688 KONKURRANSEUTSETJING AV MATFORSYNING

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Naturbruk - er du ikke riktig klok? Innlegg pårådgjevarkonferanse, 17. april 2012, ved Tore Henrik Øye, Landbrukstunet Kompetanse

Naturbruk - er du ikke riktig klok? Innlegg pårådgjevarkonferanse, 17. april 2012, ved Tore Henrik Øye, Landbrukstunet Kompetanse Naturbruk - er du ikke riktig klok? Innlegg pårådgjevarkonferanse, 17. april 2012, ved Tore Henrik Øye, Landbrukstunet Kompetanse Sjølvstendig selskap i regi av HB (oppstart 01.09.11) Rekruttering til

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK)

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) SAK 55/13 REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) Saksopplysning I sak 49/13, under eventuelt var eit punkt spørsmålet om ikkje Regionrådet for Hallingdal burde

Detaljer

Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1.

Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1. Referat Til stades: Per Øyvind Tveiten - leiar, Mari Skeie Ljones nestleiar, Helene M. Bolstad - nestleiar, Jan Heier, Olav Luksengård Mjelva, Tove Leinslie, 1.vara Frå administrasjonen: Linda Dyrnes dagleg

Detaljer

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland

Kompetansearbeidsplassar i Hordaland Kompetansearbeidsplassar i Hordaland AUD-rapport nr. 8 11 September 211 1 Tal kompetansearbeidsplassar i Hordaland har vekse med 21 % i perioden 22 29, mot 17 % i landet som heile. Alle regionane i Hordaland

Detaljer

Frå Fylkesårsmøte i Senterpartiet i Sogn og Fjordane. Til Samferdsledepartementet v/statsråden Transport- og kommunikasjonskomiteen på Stortinget

Frå Fylkesårsmøte i Senterpartiet i Sogn og Fjordane. Til Samferdsledepartementet v/statsråden Transport- og kommunikasjonskomiteen på Stortinget Samferdsledepartementet v/statsråden Transport- og kommunikasjonskomiteen på Stortinget Prioriter samferdsle i distrikta no! Samferdsle er ein føresetnad for busetnad og verdiskaping. I Sogn og Fjordane

Detaljer

-- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen Lie og Ola Mjølhus.

-- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen Lie og Ola Mjølhus. Referat Frå Styremøte 26. og 27. mai, Quality Airport Hotel Gardermoen - Gardermoen -- Til stades: Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Finn Egil Adolfsen, Aud Fossøy, Ivar Aae, Marianne Hagen

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla

Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla Tilskotsordningar i landbruket og litt til - ein guida tur gjennom den offentlege papirmølla Åshild Hjørnevik Rådgjevar ved landbruksavdelinga «Det var ikkje dette eg hadde tenkt å bruke tida på» Det offentlege

Detaljer

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014

Pressekonferanse. Utne Hotel 25. Juni 2014 Pressekonferanse Utne Hotel 25. Juni 2014 Prosjekt DyrkSmart Hovudmål: Sikra framtida til fruktnæringa i Hardanger gjennom aktivitetar som skal auka produksjonen av kvalitetsfrukt, hindra at gode fruktareal

Detaljer

MØTEPROTOKOLL. Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30

MØTEPROTOKOLL. Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30 MØTEPROTOKOLL Utval: Utval for oppvekst og omsorg Møtestad: kommunehuset Møtedato: 21.05.03 Tid: 12.30-18.30 Innkalling til møtet vart gjort i samsvar med 32 i kommunelova. Sakslista vart sendt medlemene

Detaljer

Venstre gjer Bjerkreim grønare.

Venstre gjer Bjerkreim grønare. Bjerkreim Venstre Venstre gjer Bjerkreim grønare. Venstre er miljøpartiet. Me kjempar for fleire grøne lunger, reinare luft, og strakstiltak for å senka klimautsleppa. Det bør alltid vera enklast og billegast

Detaljer

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv.

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv. HANDLINGSPLAN 2014 Forord Planen byggjer på Mental Helse sine mål og visjonar, og visar kva oss som organisasjon skal jobbe med i 2014. Landstyret har vedteke at tema for heile organisasjonen i 2014 skal

Detaljer

Referat. -- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Elin R. Haugen, Gjermund Stuve, Finn Egil Adolfsen

Referat. -- Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Elin R. Haugen, Gjermund Stuve, Finn Egil Adolfsen Referat Frå Styremøte 2. april, Quality Airport Hotel Gardermoen - Gardermoen -- Til stades: Harald Lie, Jorulf Refsnes, Bodil Mannsverk, Elin R. Haugen, Gjermund Stuve, Finn Egil Adolfsen Frå adm.: Frode

Detaljer

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg.

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. SØKNAD OM MIDLAR TIL PROSJEKT FRÅ PROGRAM OPPLEVINGSNÆRINGAR 2009 Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. A: Her skal du fylle inn nøkkeldata for søknad og søkjar. Nøkkeldata for søknad

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

STORD IDRETTSLAG. STORD IDETTSLAG LOVHEFTE LAGSNAMN 1 FØREMÅL 2 ORGANISATORISK TILKNYTING. Revisjon. 2009

STORD IDRETTSLAG. STORD IDETTSLAG LOVHEFTE LAGSNAMN 1 FØREMÅL 2 ORGANISATORISK TILKNYTING. Revisjon. 2009 Revisjon. 2009 LAGSNAMN Laget sitt fulle namn er Stord Idrettslag (Forkorta til S.I.L) 1 FØREMÅL LOVHEFTE FOR Laget er sjølveigande og firttståande med berre personlege medlemmer. Laget sitt føremål er

Detaljer

1. Det er ikkje mangel på veterinærar, men det kan verta ein mangel på dyktige produksjondyrveterinærar i deler av landet.

1. Det er ikkje mangel på veterinærar, men det kan verta ein mangel på dyktige produksjondyrveterinærar i deler av landet. Frå Den Norske Veterinærforening Til Norges Bondelag v/ forhandlingsutvalget til jordbruksforhandlingane 05.03.14 Kontaktmøte før jordbruksforhandlingane 2014 Moderne husdyrproduksjon skjer i tett samarbeid

Detaljer

Prosjektavslutning Kompetanse og nyskaping for landbruket i Osterfjord

Prosjektavslutning Kompetanse og nyskaping for landbruket i Osterfjord Prosjektavslutning Kompetanse og nyskaping for landbruket i Osterfjord Prosjektet Kompetanse og nyskaping for landbruket i Osterfjord er no inni ein avsluttande fase, og vi ynskjer i den samanhengen å

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

SAKSDOKUMENT. Framlegg til endring av vedtekter for ungdommens kommunestyre (UKS)

SAKSDOKUMENT. Framlegg til endring av vedtekter for ungdommens kommunestyre (UKS) Fjell kommune Arkiv: Saksmappe: 2012/1597-12483/2013 Sakshandsamar: Unni Rygg Dato: 04.06.2013 SAKSDOKUMENT Utvalsaksnr Utval Møtedato 30/13 Ungdommens kommunestyre 11.06.2013 72/13 Kommunestyret 20.06.2013

Detaljer

INFORMASJON FRÅ LANDBRUKSKONTORET 1/11. Mars 2011. Landbrukskontoret for Sel og Vågå Tlf. 61 29 36 00 Edvard Storms veg 2 Fax 61 29 36 01 2680 VÅGÅ

INFORMASJON FRÅ LANDBRUKSKONTORET 1/11. Mars 2011. Landbrukskontoret for Sel og Vågå Tlf. 61 29 36 00 Edvard Storms veg 2 Fax 61 29 36 01 2680 VÅGÅ INFORMASJON FRÅ LANDBRUKSKONTORET 1/11 Mars 2011 Landbrukskontoret for Sel og Vågå Tlf. 61 29 36 00 Edvard Storms veg 2 Fax 61 29 36 01 2680 VÅGÅ LANDBRUKSKAFE I HEIDAL, WEISTAD KAFE, 23. MARS KL. 11-13

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 1 PROTOKOLL Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 L01/09 Oppnemning av møteleiar, referent, tellekorps og to personar til å skriva under landsmøteprotokollen.

Detaljer

Utbetaling av produksjonstilskot etter søknad med frist 20. august 2013

Utbetaling av produksjonstilskot etter søknad med frist 20. august 2013 Rundskriv 14/1-3 Kommunen Fylkesmannen Kontaktperson: Vår dato: 04.02.2014 Vår referanse: 14/1-3 Rundskriv erstatter: Utbetaling av produksjonstilskot etter søknad med frist 20. august 2013 Hovudutbetaling

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Kva er økologisk matproduksjon?

Kva er økologisk matproduksjon? Nynorsk Arbeidshefte om økologisk landbruk for elevar i grunnskulen Nynorsk Arbeidsheftet er utarbeidd av og utgjeve av Norsk senter for økologisk landbruk med økonomisk støtte frå Fylkesmannens landbruksavdeling

Detaljer

Referat. Frode Alfarnes, Evald Storaas og Romar Skeie Olsen.

Referat. Frode Alfarnes, Evald Storaas og Romar Skeie Olsen. Referat frå styremøte 21. og 22. mai 2012 på Quality Airport Hotel Gardermoen Til stades: Frå adm: Finn Hoff, Liv-Julie Wågan, Jørn Haugli Lunde (ikkje til stades under handsaming av sak 33/12), Jorulf

Detaljer

Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!!

Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!! Pressemelding: Godt vèr og dyktige bønder, gav betre økonomi for Haugalandsbonden!!!! fører rekneskapen for i alt 1.500 gardsbruk i regionen, og i løpet av ein 30- årsperiode har ein fylgt utviklinga på

Detaljer

ARBEIDSPLAN 2014-2015

ARBEIDSPLAN 2014-2015 ARBEIDSPLAN 2014-2015 SENTERPARTIET I SOGN OG FJORDANE Fylkesårsmøte sitt vedtak: a) Arbeidsplan 2014 2015 vert godkjent. b) Fylkesstyre får fullmakt til å gjere endringar gjennom året. 1 Innhald Innleiing...

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

«Fjellferie» utan gaupe for låglandssau ved Flævatn

«Fjellferie» utan gaupe for låglandssau ved Flævatn Modum-bonde, Svein Burud, med godt utsyn over delar av beitearealet og finn at sauene ser ut til å vokse godt og ha det bra i fjellet. «Fjellferie» utan gaupe for låglandssau ved Flævatn Fyrste beitesesongen

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

Stemnehandboka for NKSF

Stemnehandboka for NKSF Stemnehandboka for NKSF I 2003 vart det bestemt å ha ei rulleringsliste for songarstemne 3 plassar kvart år, eit i Nordfjord, eit i Sunnfjord og eit i Sogn alle kor kan arrangere sjølv om dei er store

Detaljer

Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012

Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012 Innkalling til årsmøte i Osterøy Sau og Geit 2012 Det vert med dette kalla inn til årsmøte i Osterøy Sau og Geit onsdag 8. februar kl.19.30 i Ungdomshuset på Grønskaret. Ingvill Jørgensen frå medlemssentert

Detaljer

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009

REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 REFERAT FRÅ ÅRSMØTE I FARNES SKYTTARLAG, 29. OKTOBER 2009 Årsmøtet konstituerte seg med Steinar Røyrvik som møteleiar og Rigmor Øygarden som skrivar. Glenn Arne Vie og Sigurd Hatlenes vart valde til å

Detaljer

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær

Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Økologisk føregangsfylke i frukt og bær Fagdag bringebær, Vik 27. 11. 2009 Torbjørn Takle Føregangsfylke økologisk landbruk - bakgrunn Nasjonal handlingsplan 15 % økologisk produksjon og forbruk i 2015

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant

Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Prosjekt Småkraft i Hordaland refleksjoner i etterkant Av Anders Stub og Ottar Haugen Anders Stub og Ottar Haugen er begge prosjektleiarar og rådgjevarar på Landbruks avdelinga hjå Fylkesmannen i Hordaland.

Detaljer

Haugaland landbruksnytt, 2014

Haugaland landbruksnytt, 2014 Haugaland landbruksnytt, 2014 Boks 38. 5588 Ølen Tlf: 948 51 010 Bankgiro: 3330-20-32438 Org.nr.: 988 094 781 MVA Internett: http://haugaland.nlr.no Nummer 37 29. september 2014 Grovfor-formidling Meld

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Møteinnkalling. Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00

Møteinnkalling. Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00 Møteinnkalling Utval : Jostedalsbreen nasjonalparksty re - AU Møtesta d: Telefonmøte Dato: 02.05.2013 Tidspunkt : 10:00 Eventuelt forfall må meldast snarast. Vararepresentantar møter etter nærare beskjed.

Detaljer

Kontrollutvalet i Suldal kommune

Kontrollutvalet i Suldal kommune Kontrollutvalet i Suldal kommune KONTROLLUTVAL ET SI ÅRSMELDING FOR 2010 1. INNLEIING Kapittel 12 i kommunelova omtalar internt tilsyn og kontroll. Kommunestyret sjølv har det øvste tilsynet med den kommunale

Detaljer

Utviklinga av beitebruken i utmarka - Utviklingstrekk siste 1000 år - Utfordringer i framtiden - Hva gjør Modum

Utviklinga av beitebruken i utmarka - Utviklingstrekk siste 1000 år - Utfordringer i framtiden - Hva gjør Modum Per Fossheim FKT-prosjektet Rovvilt-Sau, NSG, NBS, NB Erling Skurdal, Nortura Utviklinga av beitebruken i utmarka - Utviklingstrekk siste 1000 år - Utfordringer i framtiden - Hva gjør Modum 23.10.2015

Detaljer

Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge

Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge Sak L09-15 Vedtektsendringer Vedlegg 1: Vedtekter med forslag til endringer Vedtekter for Oikos - Økologisk Norge Med endringer vedtatt av landsmøtet på Bjerkem, mars 2014 og forslag til endringer fra

Detaljer

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004

SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 HORDALAND FYLKESKOMMUNE SENTRUMSOMRÅDE I HORDALAND 2003-2004 Hordaland fylkeskommune, Arbeidslaget Analyse, utgreiing og dokumentasjon, juli 2004. www.hordaland.no/ru/aud/ Innleiing Ved hjelp av automatiske

Detaljer

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD

MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD DEN NORSKE KYRKJA Bremnes sokneråd MØTEBOK BREMNES SOKNERÅD Møtestad: Rådhuset Tid: Tysdag 26.11.2013 kl. 19.30-22.00 Desse møtte: Berit Hallaråker, Asbjørn Gundersen, Bjarte Aartun, Karl Mæland, Elin

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Landbrukspolitiske målsettingar i eit historisk perspektiv

Landbrukspolitiske målsettingar i eit historisk perspektiv Landbrukspolitiske målsettingar i eit historisk perspektiv Innlegg på NFR/NILF sitt møte om ny landbruksmelding Oslo 7. april 2010 Professor Reidar Almås Norsk senter for bygdeforskning/ntnu, Trondheim

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

REFERAT. Sak 52/09 Rekneskap pr. november 2009 Frode orienterte om rekneskapsrapporten pr. 30.11.09 som vart lagt fram for styret.

REFERAT. Sak 52/09 Rekneskap pr. november 2009 Frode orienterte om rekneskapsrapporten pr. 30.11.09 som vart lagt fram for styret. frå styremøte i Moss, 2. og 3. desember 2009 REFERAT Desse møtte: Astrid Westberg, Jørn Haugli Lunde, Ellen Svarstad, Jorulf Refsnes og Finn Hoff. Ingrid hadde meldt forfall. Frå administrasjonen møtte

Detaljer

VEDTEKTER FOR VOLDA SMÅBÅTLAG

VEDTEKTER FOR VOLDA SMÅBÅTLAG VEDTEKTER FOR VOLDA SMÅBÅTLAG Justert av årsmøtet 25. februar 2004 ( 11), 1. mars 2006 ( 11), 4. mars 2008 ( 10), 3. mars 2009 ( 10), 3. mars 2010 ( 12A), 23. februar 2011 ( 11 4. avsnitt) 1 1 Formål Volda

Detaljer