Mellom fag og politikk byggjesaker sett frå ein departementssynstad

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Mellom fag og politikk byggjesaker sett frå ein departementssynstad"

Transkript

1 Avdelingsdirektør Stein Sægrov, Kulturdepartementet: Mellom fag og politikk byggjesaker sett frå ein departementssynstad Føredrag på Statsbyggkonferansen 19. april 2013 Dersom ein tek utgangspunkt i dei samla rammene for landets statsbudsjett, framstår Kulturdepartementet som ein liten aktør i den store samanhengen. På byggområdet er dette departementet likevel involvert i etter måten mange prosjekt, og fleire av dei bygga der Statsbygg er gjennomførande instans, vil kunna hevdast å vera nokså krevjande prosjekt. Innleiingsvis vil eg knyta nokre kommentarar til dei omgrepa som er tekne inn i tittelen for dette føredraget. Perspektivet mitt er det eine departementet som eg kjenner rimeleg godt Kulturdepartementet; sett frå ein departementssynsstad tyder difor i denne samanhengen sett frå administrativt nivå i KUD. Kva meiner eg så med omgrepa fag, politikk og byggjesaker? For å ta det siste fyrst, byggjesaker for KUD er prosjekt av særs ulik storleik, organiserte på fleire ulike måtar og finansierte over fleire ulike ordningar. Dels er det tale om bygg for statlege institusjonar, dels for ikkje-statlege tilskotsinstitusjonar. I det store kulturpolitiske biletet er bygningar naudsynte instrument for å kunna realisera kulturpolitiske mål. Bygningane er ikkje mål i seg sjølve, slik dei kan vera det for Statsbygg. Difor vil det vera avgjerande viktig at departementet i kommunikasjonen med Statsbygg klarer å formidla den overordna kulturpolitiske konteksten som bygningen skal inngå i. Å skapa forståing for dei instrumentelle og funksjonelle sidene ved ein ny bygning kan vera særleg viktig på vårt saksområde, av di det ofte er tale om nokså eineståande prosjekt med tilhøyrande spesielle kravspesifikasjonar til dømes med omsyn til akustikk eller tryggingstiltak. Dei verkeleg store prosjekta kjenner alle til nybygget for Den Norske Opera & Ballett som var ferdig i 2008 og det nye nasjonalmuseet på Vestbanen som Regjeringa nyleg har lagt fram for Stortinget i ein eigen proposisjon. Brorparten av prosjekta er likevel langt mindre spektakulære slik som utviding av Statsarkivet i Bergen eller ombygging av ein eksisterande bygning ved eit museum. Jamvel om det i dette innlegget vil vera mest naturleg at eg konsentrerer meg om dei prosjekta der Statsbygg er inne i biletet, må eg likevel nemna at fleirtalet av dei prosjekta som KUD på ein eller annan måte er involvert i, vert gjennomført i regi av andre. Dette gjeld både store prosjekt som Kilden det nye teater- og konserthuset i Kristiansand det nye konserthuset i Stavanger og dessutan for ei rad mindre og mellomstore prosjekt ved institusjonar i det nasjonale museumsnettverket m.fl. 1

2 For slike prosjekt er praksis at staten gjev eit tilskot med tilhøyrande vilkår der den prosjektansvarlege instansen må syta for fullfinansieringa og sjå til at prosjektet vert fullført innanfor den fastsette ramma. KUD vert orientert om framdrifta gjennom løpande rapportering, men er elles ikkje nemnande involvert i gjennomføringa. Dette er ein grunnleggjande skilnad mellom prosjekt der Statsbygg er gjennomførande instans og reine tilskotsprosjekt der KUDs oppgåve er avgrensa til å sjå til at dei midlane Stortinget har allokert til tiltaket, vert nytta på beste måte i samsvar med fastsette vilkår. Bakgrunnen for at det kan vera slik, er at jamvel om staten medverka med i alt 658 mill. kroner til Kilden i Kristiansand og konserthuset i Stavanger, så kosta desse bygga til saman om lag 3 mrd. Staten medverka altså med mellom 20 og 25 % av den samla finansieringa. Med andre ord, insentiva for dei regionale prosjekteigarane til å styra kostnadene og framdrifta og å nå fram til eit kvalitativt godt resultat, kunne forventast å vera sterke. Dei prosjekta som KUD fremjar med Statsbygg som gjennomførande instans, vil i hovudregelen vera kjenneteikna ved at det er Stortinget som skal løyva dei ressursane som skal til for å dekkja dei samla kostnadene. Av dette følgjer at det kviler på oppdragsgjevande departement eit samla ansvar for den fastsette styrings- og kostnadsramma, for framdrifta og for at det planlagde produktet materialiserer seg. Det er faste møte mellom Statsbygg og KUD kvar månad der status og utfordringar i heile prosjektporteføljen vert gjennomgått. For store og viktige prosjekt er det dessutan praksis for ei særskild styringsgruppe med representasjon frå både KUD, FAD, Statsbygg og brukarinstitusjonen. Slik var det i operaprosjektet, slik er det i rehabiliteringsprosjektet for Eidsvollsbygningen, og slik har det vore i forprosjektfasen av Vestbaneprosjektet. Den vidare styringa av Vestbaneprosjektet er elles omtalt i den nyleg framlagde proposisjonen om saka. Der heiter det at KUD, FAD og FIN i samarbeid vil konkretisera det endelege opplegget for organisering og styring av prosjektet. Mogelegvis er omgrepet prosjektråd ei meir treffande nemning enn styringsgruppe. Det vert avgjerande viktig å sjå til at denne gruppa alt i alt er sett i hop med den kompetansen som eit stort og komplisert prosjekt krev. Statsbygg må sjølvsagt medverka med sin kompetanse, men samstundes er det viktig til kvar tid å ha klart føre seg grenselina mellom på den eine sida oppdragsgjevar eller den som har tinga prosjektet, og på den andre sida den utførande instansen, dvs. den som skal levera produktet. Dette er ulike roller der dei respektive instansane må kommunisera godt med kvarandre, men ikkje slik at ansvar og ansvarsliner vert uklåre. For departementet er omgrepet fag eit mangefasettert omgrep. I byggjesaker vil det dreia seg om arkitektfagleg kompetanse, planleggings- og reguleringskompetanse og ei rad ulike ingeniørfag. Alt dette vil vera knytt til den delen av ei byggjesak der Statsbygg er inne i biletet. 2

3 Men lenge før ei byggjesak vert ei byggjesak i formell tyding, har det gjerne vore ein årelang kommunikasjon og prosess mellom departementet og den aktuelle kulturinstitusjonen om behovet for betre fysiske rammevilkår. I denne tidlege fasen tyder fag for departementet den kompetansen som dei ulike profesjonane i kunst- og kulturinstitusjonar byggjer sine resonnement og argument på. Eit departement vil i all hovudsak vera fylt opp av generalistar; berre reint unnataksvis vil ein ha relevant kunst- og kulturfagleg eller byggjesaksteknisk fagkompetanse. Utfordringa vår er å forstå nok av ei lang rekkje fag og fagspråk til å vera i stand til å setja i hop og transformera all denne ulike informasjonen til tekstar som fungerer i eit politisk/administrativt avgjerdssystem. For store prosjekt er det godt å kunna stø seg på det gjeldande opplegget for kvalitetssikring av slike tiltak. Me og sikkert på line med fleire andre fagdepartement stilte oss i utgangspunktet litt spørjande til innføringa av KS 1 og KS 2, men i ettertid er det ikkje vanskeleg å sjå at dette er eit nyttig instrument der faglege analysar vert ettergått og sette opp mot kvarandre på ein slik måte at me kan kjenna oss langt tryggare på dei tilrådingane me til slutt skal fremja og innestå for. Kulturdepartementet var tidleg ute med å ta i bruk desse verktya. Dovre International AS gjennomførte ekstern kvalitetssikring og uvisseanalyse av operaprosjektet i 2001/2002, og den fyrste KS1-analysen for nybygg for Nasjonalmuseet vart initiert i Prop. 108 S ( ) Nybygg for Nasjonalmuseet på Vestbanen er eit kortfatta dokument med vel 11 sider tekst. Men bak dette dokumentet ligg det mange års arbeid, hundrevis av møte, ei rad utgreiingar og rapportar og tvillaust fleire tusen einskilddokument. Utfordringa vår har vore å komprimera det heile til ei overkomeleg informasjonsmengd som samstundes inneheld alt det som er påkravd for å gje ei fullgod framstilling av prosjektet for Stortinget. No skal det likevel leggjast til at det er nokså uvanleg at statlege byggjeprosjekt vert presenterte for Stortinget i form av separate proposisjonar; det er meir vanleg med ein kort omtale innbakt i ein ordinær budsjettproposisjon. At både operaprosjektet og nybygg for Nasjonalmuseet har fått eigne dokument til Stortinget, må sjåast i ljos av den politiske og allmenne interessa for desse prosjekta. Nybygg for Nasjonalmuseet er eit prosjekt som i mange år har stått sentralt i det kulturpolitiske ordskiftet. Fleire statsrådar har vorte utfordra på både museumsfaglege og bygningstekniske problemstillingar. Det har vore døme på at tekniske detaljar har vorte tillagde eit meiningsinnhald ut over alle rimelege proporsjonar. I slike samanhengar glid fag og politikk lett over i kvarandre. Fagkunnskap kan nyttast både til å informera om fakta og til å fremja eit kulturpolitisk synspunkt, slik som til dømes omsuta for ein eller fleire eksisterande bygningar. For embetsverket i eit departement er det ei utfordring å halda den til kvar tid sitjande politiske leiing oppdatert på alle tenkjelege og utenkjelege spørsmål som kan verta reiste i eit slikt allment ordskifte. Me må ha gjort heimeleksa vår, og det er tale om lekser i fleire fag både den informasjonsstraumen som finst i hopehavet mellom departementet og Statsbygg med tilhøyrande regime for kvalitetssikring, og den kulturfaglege kunnskapen me får i kommunikasjonen med vedkomande kulturinstitusjon, i dette tilfellet Nasjonalmuseet. 3

4 Me kan oppleva røyndomen slik at me sit inni eit triangel med dei forventningane og fordringane politisk nivå har og skal ha i det eine hjørnet, Statsbygg i det andre hjørnet og vedkomande kulturinstitusjon i det tredje hjørnet. Alle partane er avhengige av kvarandre, og alle må gjera sin del av jobben for at resultata skal materialisera seg på beste måte. Fleire av byggjeprosjekta som involverer samhandling med Statsbygg, har vore eller er knytte opp til såkalla lange saker, og med det meiner eg saker som i tid strekkjer seg over fleire tiår med tilhøyrande valbolkar og politiske omskifte. Eit fleirtal er eit fleirtal heiter det gjerne, men i lange saker er det ein stor føremon om det gjer seg gjeldande eit breiast mogeleg politisk fleirtal for det prosjektet ein legg i veg med. Full konsensus er for mykje å krevja, og heller ikkje utan vidare eit gode; alle prosjekt vil vera tente med kritiske røyster og innvendingar undervegs; det verkar skjerpande på styring og gjennomføring. Men eit breitt politisk fundament som gjev tryggleik for framdrift og sluttføring når vedtak fyrst er fatta, er eit ressurssparande gode. Eit eklatant døme på kor ugrei ei sak kan verta når ein konklusjon ikkje byggjer på eit stabilt politisk grunnlag, er striden i Oslo kommune om nybygg for Munch-museet. Etter mange års arbeid er det framleis djup usemje mellom dei politiske fraksjonane både om lokalisering, form og ambisjonsnivå. Lange saker kan ta år frå dei fyrste dokumenta vert konsiperte til den endelege milestolpen vert nådd. Det fyrste notatet som peikar fram mot eit nytt nasjonalmuseum vart ført i pennen på midten av 1990-talet, og det store nye huset på Vestbanen vil stå ferdig fyrst mot slutten av dette tiåret. Det er likevel eit anna døme som etter mi vurdering endå betre illustrerer det organiske samspelet mellom byggjesaker og det å finna løysingar på kulturpolitiske utfordringar utviklinga av Nasjonalbiblioteket med særleg vekt på den delen av denne statlege etaten som er lokalisert til Mo i Rana i Nordland. I 1980 oppnemnde regjeringa Nordli eit offentleg utval for å greia ut behovet for å modernisera den dågjeldande lovfesta plikta som forlag og andre utgjevarar hadde til å avlevera eit visst tal eksemplar av nye bøker, tidsskrift og aviser til Universitetsbiblioteket i Oslo, som på den tida òg var landets nasjonalbibliotek. Fleire år seinare resulterte dette i ein NOU som argumenterte grundig og godt for eit langt meir omfattande pliktavleveringsregime. I tillegg til det skrivne ordet laut ein ta systematisk vare på både lydfestingar, film, video og kringkastingsprogram m.m. Det var lett for departementet å slutta seg til den faglege grunngjevinga for tilrådinga, men det var på midten av 1980-talet ikkje ei enkel sak å skaffa fram ressursar til eit hundretals nye stillingar, som det heller ikkje på noko vis var plass til i ein nedsliten bibliotekbygning på Solli plass. Utfordringa var å finna ein utveg som kunne få politisk tilslutnad. Løysinga vart å skipa ei ny nasjonalbibliotekavdeling i Mo i Rana, der behovet for nye arbeidsplassar var stort etter avvikling og nedskalering av dei store industriverksemdene der. Stortinget slutta seg til dette i slutten av april 1989 og alt 5 månader seinare var nærare 50 nytilsette på plass. 4

5 I dag utgjer den delen av Nasjonalbiblioteket som er lokalisert i Rana, om lag 200 årsverk, og er ei nøkkelverksemd i arbeidet med å ta vare på og formidla den delen av kulturarven som Nasjonalbiblioteket har ansvaret for. Den suksessive oppbygginga av Nasjonalbiblioteket i Rana over 25 år har femna om i alt 13 byggjeprosjekt. I fleire fasar har departementet vore ein nokså ilter pådrivar overfor Statsbygg for å få rask framdrift i Rana. I den aller fyrste fasen var det heilt avgjerande for KUD å koma i inngrep med dei særskilde omstillingsløyvingane som Stortinget gjorde vedtak om; nye arbeidsplassar snarast råd var ei overordna politisk føring. Dessutan var det uråd for den nye institusjonen å ivareta det bevaringsansvaret som følgde av den nye pliktavleveringslova frå 1989 utan å ha eit fullgodt sikringsmagasin. Dette siste vart løyst ved å sprengja ut ein stor fjellhall med plass til meir enn 40 km bokhyller. Serverar for digitalt sikringsmagasin vart òg plasserte der. Få år seinare oppstå det ein nokså uverkeleg situasjon då brannsjefen i Bærum skulle inspisera lokala til Norsk Film A/S på Jar og oppdaga fleire titals tonn med eksplosiv nitratfilm i kjellaren under kontorlokala. Bygningen vart stengd på dagen og alt vart lempa ut i kontainarar som vart ståande ute i solsteiken på eit lagerområde i Groruddalen. Som kjent kan slikt materiale gå i lufta av seg sjølv ved 40 C. At det dessutan brenn godt, veit alle som har sett filmklassikaren Cinema Paradiso. Løysinga vart å transportera materialet til Rana, og Statsbygg fekk i oppdrag å byggja spesialmagasin der materialet vart plassert i fleire separate rom for å avgrensa tapet dersom ein eksplosjon skulle inntreffa. Og igjen bjeffa departementet fort, fort, fort. Poenget mitt med dette konkrete, men grove risset av arbeidet med å byggja ut Nasjonalbiblioteket har vore å få fram at den faglege og institusjonelle konteksten ei byggjesak inngår i, kan vera vel så krevjande for departementet som den konkrete byggjesaka. I tilfellet Nasjonalbiblioteket har det dreidd seg om - å finna adekvate løysingar på kulturvernfaglege og kulturpolitiske utfordringar - å respondera på og dra nytte av det handlingsrommet som behovet for omstilling av eit heilt bysamfunn i Nordland opna for - å få på plass lov og forskrift som gav eit formelt grunnlag for arbeidet i den nye institusjonen - å lyfta arbeidsoppgåver ut av eksisterande institusjonar (dvs. Universitetsbiblioteket i Oslo og Norsk filminstitutt) og over i den nye institusjonen. Statsbygg kan leggja til grunn ein formell definisjon og seia at ei byggjesak byrjar med oppdragsbrevet og sluttar med nøkkeloverrekkinga til oppdragsgjevar og brukar. For departementet er det nærast uråd å svara på når den fyrste byggjesaka for Nasjonalbiblioteket byrja og slett ikkje når det vil verta sett sluttstrek for investeringsprosjekt ved denne institusjonen. Nett no pågår to byggjeprosjekt i Rana utviding av 5

6 sikringsmagasinet med ein ny fjellhall og utviding av depotbiblioteket med robotstyrde lagringsautomatar. Nasjonalbiblioteket arbeider innanfor eit oppgåvefelt med ei dynamisk teknologisk utvikling. Dette vil skapa nye behov for endringar i dei fysiske rammevilkåra også i framtida. Investeringstiltak er eit implisitt element i det å utvikla ein etat slik at han er i stand til å løysa dei oppgåvene som skal løysast. Eit anna interessant døme er utviklinga av det statlege Arkivverket med Riksarkivet, åtte regionale statsarkiv og dessutan samisk arkiv i Kautokeino. Den sterke voksteren i papirbaserte offentlege arkiv i heile etterkrigstida har generert eit omfattande behov for meir plass og større ressursar for å ta vare på det som må takast vare på for ettertida. Dei siste 35 åra har KUD initiert i alt 14 nybyggprosjekt, eller relokalisering av, arkivinstitusjonar. I dei fleste tilfella har Statsbygg stått føre byggjeprosjekta, men det er òg innslag av leigde lokale med private eigarar. Etter at det i 2009 vart bestemt at eit nasjonalt helsearkiv skulle etablerast på Tynset og driftast som ein del av Arkivverket, var det nærliggjande å stilla spørsmålet om det ville vera tenleg å lokalisera fleire arkivfunksjonar same staden for på den måten å skapa eit sterkare og meir leveført arkivfagleg miljø på Tynset. I samråd med Riksarkivaren vart det lagt opp til å plassera eit sentraldepot for Arkivverket i lag med helsearkivet. Dette inneber i røynda eit paradigmeskifte i arbeidet med å ta vare på offentlege arkiv og å skaffa fram fysiske rammevilkår for dette. I staden for stendig nye utvidingar av eit titals arkivinstitusjonar landet rundt, legg ein no altså opp til eit samla grep med eit sentraldepot lokalisert på Tynset. Konseptet vart underlagt ein KS1-analyse som konkluderte med at dette var den beste modellen. Nok ein gong er det utviklinga innanfor informasjons- og kommunikasjonsteknologi som både gjer det mogeleg og heilt naudsynt å tenkja nytt og annleis om lokalisering av bygg, korleis dei skal utformast og kor store bygningsvolum det er trong for. Utviklinga innanfor nettbasert formidling, teknologi for massedigitalisering av informasjon skapt på papir, robotstyrte lagringsautomatar for nær sagt alle typar dokument og overgangen frå papir til digital framstilling og representasjon av informasjon, gjer det til ei overlag vanskeleg øving å seia noko sikkert om kva fysiske rammevilkår arkiv- og bibliotekinstitusjonar treng om 30 år. Paradokset er likevel at jamvel om desse utviklingslinene, eller det teknologiske imperativ som somme nyttar som nemning, gjer det heile meir komplisert, så aksentuerer det samstundes behovet for nettopp å tenkja langsiktig. I motsett fall aukar sannsynet for omfattande feilinvesteringar. Så til eit heilt anna problemfelt, der utgangspunktet er rehabilitering av ein eksisterande bygning, Nationaltheatret. Ei omvising i alle krikar og krokar i den gamle bygningen frå 1899 vil gjera det berrsynt for dei fleste at her er det på høg tid å gjera noko. 6

7 KUD bad på denne bakgrunn Statsbygg om å gjera ein tilstandsanalyse og samstundes så godt det lèt seg gjera på eit slikt stadium i eit mogeleg prosjekt gje kostnadsestimat for det som måtte og burde gjerast. Det skal ikkje stikkjast under ein stol at me vart noko overraska over dei skisserte kostnadene. Tala er i denne samanhengen uinteressante, men det var klart at ein lett kunne koma til å overstiga terskelverdiane for krav om å ta i bruk KS1- og KS2-regimet. Likevel var det fyrst og fremst heilt andre spørsmål som melde seg når ein sette seg grundig inn i saka, og som berrsynt tilsa at kvalitetssikringsverktyet burde takast i bruk di før di betre: Jamvel om den ærverdige og verna teaterbygningen vart pussa opp for nærare 1 mrd., melde spørsmålet seg om dette ville gje landets nasjonalteater dei rammevilkåra ein slik institusjon treng dei komande 50 åra? Ingen kunne svara eit klårt ja på det spørsmålet. Det ligg fast som ein grunnleggjande føresetnad at bygningen frå 1890-talet skal rehabiliterast og nyttast som teater, men det er ikkje opplagt at utgangspunktet for ei rehabilitering skal vera å innpassa nett dei same funksjonane som no er i hovudbygningen. Aktuelle problemstillingar vert såleis: - Korleis kan bygningen best gjera teneste i den samla verksemda for institusjonen Nationaltheatret? - Kva funksjonar kan eller bør få anna lokalisering, anten i direkte tilknyting til hovudbygningen, i tilgrensande bygningar eller andre stader? - Kva vil gje dei beste løysingane for universell utforming? - Korleis kan eller bør publikumsfasilitetane utformast? Lista av spørsmål kan gjerast mykje lengre. Poenget mitt er å få fram at jamvel om utgangspunktet er ein eksisterande, verna og verdfull bygning som alle er samde om skal vera Nationaltheatrets hovudbygning også i framtida, er det ein del kontekstuelle og langsiktige spørsmål ein må reisa og finna adekvate svar på, før me er fullgodt budde på å førebu ei sak for Stortinget om å setja i verk eit så stort og krevjande prosjekt. Til slutt nokre ord om den pågåande rehabiliteringa av Eidsvollsbygningen, som til grunnlovsjubileet neste år skal framstå mest mogeleg slik han var då dei 112 eidsvollsmennene samla seg der i Departementet tok kontakt med Statsbygg om dette prosjektet alt i Me var visse på at me var ute i god tid, men det har etter kvart vist seg at det ikkje er meir enn tida og vegen for å verta ferdig i tide. Men ottast ikkje, det vil gå bra! Å flytta grunnlovsjubileet har ikkje vorte sett på som ein opsjon. Lærdommen er at omfattande rehabilitering i ein freda bygning er overlag tidkrevjande. Jamvel om samarbeidet med antikvarisk styresmakt, Riksantikvaren, har vore heilt utmerkt, er det ein komplisert logistikk å kopla i hop alle dei ulike fagkompetansane og instansane som skal inn i biletet i eit slikt prosjekt. Dessutan vil det nær sagt uunngåeleg koma overraskingar som seinkar framdrifta. I forprosjektet var det til dømes lagt til grunn at det ikkje var spor av fortida å finna under kjellargolvet, med di kjellaren etter dei opplysningane ein hadde, skulle ha vorte heilt rasert i løpet av 1800-talet. Røyndomen synte seg å vera ein heilt annan. Til sjuande og sist vil dette 7

8 gje eit endå meir spennande kulturminne å syna fram for publikum, men det har gjort det naudsynt å endra planar, omprosjektera og å utvida styringsramma for prosjektet. Ein vanleg tabbe å gjera når ein set opp ein framdriftsplan for eit prosjekt frå start til mål, er ikkje å ta omsyn til at departementet er avhengig av å få saka inn i den årlege budsjettsyklusen på adekvat vis. Dersom eit forprosjekt vert ferdigstilt på eit asynkront tidspunkt, kan det i verste fall ta eit ekstra år før saka kan leggjast fram, slik at Stortinget kan fastsetja kostnadsramme, og gjennomføringa kan ta til. På eitt punkt vil me ikkje vera i stand til å skapa ein illusjon om 1814 på Eidsvoll neste år; hagen vert ikkje slik han var den gongen. Det ligg ikkje føre tilstrekkeleg dokumentasjon til å forma ein ny 1814-hage. I prosjektet har det likevel pågått såkalla hagearkeologiske undersøkingar. Dersom dei endelege resultata frå dette arbeidet kan gje grunnlag for å rekonstruera hagen slik han såg ut på Carsten Anker si tid, melder spørsmålet seg om dette bør vera siktemålet for det neste grunnlovsjubileum, om 25 år. I så fall vil det ikkje nytta å venta til nokre få år før neste jubileum med å dra prosjektet i gang; nye tre og buskar må ha fått høve til å veksa ein del år dersom eit slikt hageanlegg skal kunna gjevast ein truverdig grad av autentisitet. Heilt til slutt, det eine hovudpoenget mitt med dette innlegget har vore å få fram at for eit departement er det avgjerande viktig å føra ein inngåande dialog både med den institusjonen eller etaten som skal bruka ein ny bygningsfasilitet og med den instansen som skal gjennomføra sjølve byggjeprosjektet. Dette er naudsynt for å vera trygg på at ein får det ein har behov for. Det andre hovudpoenget mitt er at eit departement må tenkja langsiktig; eit godt embetsverk har blikket og tanken 30 år fram i tid. 8

Forslag frå fylkesrådmannen

Forslag frå fylkesrådmannen TELEMARK FYLKESKOMMUNE Hovudutval for kultur Forslag frå fylkesrådmannen 1. Telemark fylkeskommune, hovudutval for kultur gir Norsk Industriarbeidarmuseum og Vest Telemark Museum ei samla tilsegn om kr

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Høyringsuttale - Tolking i offentleg sektor - eit spørsmål om rettstryggleik og likeverd

Høyringsuttale - Tolking i offentleg sektor - eit spørsmål om rettstryggleik og likeverd Servicetorgsjefen Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet postmottak@bld.dep.no Dykkar ref. Vår ref. Saksh. tlf. Dato 2014/2792-2652/2015 Unni Rygg - 55097155 05.02.2015 Høyringsuttale - Tolking

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

HORNINDAL KOMMUNE. Tilsynsplan. Plan for tilsyn i saker etter plan- og bygningslova. Hornindal kommune 2011

HORNINDAL KOMMUNE. Tilsynsplan. Plan for tilsyn i saker etter plan- og bygningslova. Hornindal kommune 2011 HORNINDAL KOMMUNE Tilsynsplan Plan for tilsyn i saker etter plan- og bygningslova Hornindal kommune 2011 Vedteken av Utviklingsutvalet den 16. mars 2011 Sak: 020/11 Arkivsak: 11/207-1 01.03.2011 Innhald:

Detaljer

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet

Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem - KD Kunnskapsdepartementet 1 2 3 4 5 6 7 8 Lakkegata 3 / 0187 Oslo T: 22 04 49 70 F: 22 04 49 89 E: nso@student.no W: www.student.no 9 10 11 12 13 Høringsuttalelse Høring - Fagerbergutvalgets utredning NOU 2011:6 Et åpnere forskningssystem

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Krav ved godkjenning av lærebedrifter OPPLÆRINGSAVDELINGA Fagopplæringskontoret - OPPL AVD Notat Dato: 20.01.2015 Arkivsak: 2015/727-1 Saksbehandlar: aseloh Til: Yrkesopplæringsnemnda Frå: Fagopplæringssjefen Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Detaljer

Arkivmeldingen: Hva nå? Oppfølging og samarbeid

Arkivmeldingen: Hva nå? Oppfølging og samarbeid Arkivmeldingen: Hva nå? Oppfølging og samarbeid Kommunale arkiver: Hva står på spill? Fra barn til ditt voksne og pleietrengende liv så er du omfatta av en rekke lover som gir deg rettigheter. Hvis du

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal.

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal. Notat Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i. Dette notatet kan vera eit diskusjonsgrunnlag for vurdering av fordeling av utgifter til husleige og drift i interkommunale samarbeid. Oversikt

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune 1 Bedriftspedagogisk Senter A.S bps@bps.as Medarbeidarsamtalar i Radøy kommune - slik gjer vi det Leiar har ansvar for å gjennomføra samtalane sine slik det

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Det nye kulturrådets demokratiske rolle i kulturpolitikken

Det nye kulturrådets demokratiske rolle i kulturpolitikken Ottar Grepstad Det nye kulturrådets demokratiske rolle i kulturpolitikken Innleiing på konferansen KulturRikets Tilstand Litteraturhuset, Oslo 20. oktober 2010 Norsk kulturråd hadde meir kulturpolitisk

Detaljer

STORTINGSMELDING OM ARKIV - ST.MELD. 7 (2012-2013) - FRÅSEGN

STORTINGSMELDING OM ARKIV - ST.MELD. 7 (2012-2013) - FRÅSEGN HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga Arkivsak 201301707-1 Arkivnr. 600 Saksh. Aune, Anne Saksgang Kultur- og ressursutvalet Fylkesutvalet Møtedato 12.02.2013 20.-21.02.2013 STORTINGSMELDING

Detaljer

Brukarutval. Kva er ein brukar i denne samanheng?

Brukarutval. Kva er ein brukar i denne samanheng? 1 Brukarutval Kva er ein brukar i denne samanheng? Ein brukar er i denne samanheng ein som nyttar helse, sosial og omsorgstenester eller potensielt kunne hatt velferdsgevinst ved å gjere det fordi vedkomande

Detaljer

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA

Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga. Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Fylkesmannen i Hordaland, Utdanningsavdelinga Omtale av og kravspesifikasjon til evaluering av prosjektet: NETTSTØTTA LÆRING INNANFOR KRIMINALOMSORGA Evaluering 0207 1 Kort omtale av prosjektet; Nettstøtta

Detaljer

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen»

Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» Tilstandsvurdering av «Gamle Essoen» - Og skisser til mogeleg opprusting Status Bygget er eit eldre bygg bygd midt på 1960-talet. Bygget framstår i hovudtrekk slik det var bygd. Det er gjort nokre endringar

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 14.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Kjell-Einar Bjørklund, Hans K Stenby, Terje Arne Krokvik SAKA GJELD: Igangsetting av forprosjekt «Bygg Aust» Helse

Detaljer

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID SAK 04/12 SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID Saksopplysning Kommunane i Hallingdal søkjer i brev dat. 2.9.2011 om tilskot til regionalt plansamarbeid. Målet er å styrke lokal plankompetanse gjennom

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

For eit tryggare Noreg. Ein del av Forsvarsbygg

For eit tryggare Noreg. Ein del av Forsvarsbygg For eit tryggare Noreg Kompetansesenter for sikring av bygg Ein del av Forsvarsbygg Trugsmålsbiletet i dag stiller nye krav til sikring av viktige funksjonar i samfunnet. Dette fører med seg strengare

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Gjeld frå august 2015 1. BARN MED NEDSETT FUNKSJONSEVNE Barn med nedsett funksjonsevne kan ha trong for særleg tilrettelegging av fysiske og personalmessige

Detaljer

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Dato: 29.02.2012 Ansvarlig: TSH Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Unge funksjonshemmede takkar for høvet til å kommentera departementet sitt framlegg

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Aurland kommune Rådmannen

Aurland kommune Rådmannen Aurland kommune Rådmannen Kontrollutvalet i Aurland kommune v/ sekretriatet Aurland, 07.10.2013 Vår ref. Dykkar ref. Sakshandsamar Arkiv 13/510-3 Steinar Søgaard, K1-007, K1-210, K3- &58 Kommentar og innspel

Detaljer

SAKSDOKUMENT. Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet

SAKSDOKUMENT. Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet Fjell kommune Arkiv: Saksmappe: 2014/2350-21542/2014 Sakshandsamar: Grethe Bergsvik Dato: 09.10.2014 SAKSDOKUMENT Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet Drøftingssak - Eigarskapsmelding 2015 Samandrag

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

Lotteri- og stiftingstilsynet

Lotteri- og stiftingstilsynet www.isobar.no Isobar Norge Org.nr. 990 566 445mva Pilestredet 8 / N- 0180 Oslo. hello@isobar.no Lotteri- og stiftingstilsynet - Vurdering av publiseringsløysingar basert på open kjeldekode Utarbeida for:

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon Uansett om elevane skal svare på den individuelle oppgåva skriftleg eller munnleg, kan læraren og elevane avtale når og korleis det kan vere formålstenleg med tilbakemeldingar. Læraren kan bruke undervegsvurderinga

Detaljer

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål

VINJE SKOLE SOM MUSEUM. Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål VINJE SKOLE SOM MUSEUM Notat om tilpassing av Vinje skole til museumsformål Vinje skole som museum Innleiing Dette notatet er laga etter at eg på vegne av Sparbyggja fortidsminnelag (av Fortidsminneforeninga)

Detaljer

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform

Godt. Lokaldemokrati. ei plattform Godt Lokaldemokrati ei plattform Godt lokaldemokrati ei plattform Norsk lokaldemokrati er godt men kan og bør bli betre. KS meiner ei plattform vil vere til nytte i utviklingsarbeidet for eit betre lokaldemokrati.

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B

2 Inngangsord. 1 Preludium/Inngang. ORDNING FOR Vigsel. Anten A. L I namnet åt Faderen og Sonen og Den Heilage Ande. Eller B ORDNING FOR Vigsel Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå bryllaupsfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda, og det kan vera tillegg til handlinga

Detaljer

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 BREV MED NYHENDE 06/02/2015 Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 Av advokat Anders Elling Petersen Johansen Bakgrunn Regjeringa har, etter eiga utsegn, ei målsetjing om å gjere

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Fjell kommune Arkiv: 210 Saksmappe: 2015/701-8031/2015 Sakshandsamar: Nina Høiem Dato: 13.04.2015 SAKSDOKUMENT

Fjell kommune Arkiv: 210 Saksmappe: 2015/701-8031/2015 Sakshandsamar: Nina Høiem Dato: 13.04.2015 SAKSDOKUMENT Fjell kommune Arkiv: 210 Saksmappe: 2015/701-8031/2015 Sakshandsamar: Nina Høiem Dato: 13.04.2015 SAKSDOKUMENT Utvalsaksnr Utval Møtedato Komité for drift Uttale til høyringa - NOU 2015:2 Å høyre til.

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

10. Arkiv. Kulturstatistikk 2010 Statistiske analysar 127. Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke

10. Arkiv. Kulturstatistikk 2010 Statistiske analysar 127. Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke Kulturstatistikk 200 Statistiske analysar 27 0. Arkiv Riksarkivet og statsarkiva leverer ut færre arkivstykke Auke i lesesalbesøka ved dei statlege arkiva 0.. Nokre resultat Arkivverket består av Riskarkivet,

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

KONTROLLUTVALET FOR RADØY KOMMUNE MØTEUTSKRIFT

KONTROLLUTVALET FOR RADØY KOMMUNE MØTEUTSKRIFT Radøy kommune KONTROLLUTVALET FOR RADØY KOMMUNE MØTEUTSKRIFT Møtedato: 10.02.2015 Stad: Kommunehuset Kl.: 09.00 12.35 Tilstades: Arild Tveranger leiar, Astrid Nordanger nestleiar, Jan Tore Hvidsten, Oddmund

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1 Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing TILRÅDING: Saka blir lagt fram utan tilråding frå administrasjonen.

Detaljer

Synspunkter på Bygningsmeldinga

Synspunkter på Bygningsmeldinga Synspunkter på Bygningsmeldinga Boligprodusentenes forening 7. nov 2012 ved stortingsrepresentant Gjermund Hagesæter (FrP) Bygningsmeldinga Meld. St. 28 (2011 2012) Melding til Stortinget Gode bygg for

Detaljer

BARNEHAGETILBODET I BALESTRAND

BARNEHAGETILBODET I BALESTRAND MØTEINNKALLING Utval: UTVAL FOR OPPVEKST OG OMSORG Møtestad: rådhuset Møtedato: 01.04.2009 Tid: 15.00 Varamedlemmer møter berre etter nærare innkalling SAKLISTE Sak nr. Arkivsak nr. Tittel 4/09 09/254

Detaljer

10. Arkiv. Riksarkivet og statsarkiva. 17 000 lesesalbesøk ved dei statlege arkiva. Utlån til arkivinstitusjonar og andre institusjonar

10. Arkiv. Riksarkivet og statsarkiva. 17 000 lesesalbesøk ved dei statlege arkiva. Utlån til arkivinstitusjonar og andre institusjonar 0. Arkiv Riksarkivet og statsarkiva 0.. Nokre resultat Arkivverket består av Riskarkivet, åtte statsarkiv og Samisk arkiv. Nær 53 000 arkivstykke blei utleverte ved desse arkivinstitusjonane i 2009. Totalt

Detaljer

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1 FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1. OMFANG Denne forskrifta gjeld for dei studieprogramma som institusjonen vedtek å opprette. 2. DEFINISJONAR 2.1.

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR F E L L E S I K T - S T R A T E G I FOR K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, N I S S E D A L, S E L J O R D, T O K K E O G V I N J E 2012-2015 30.03. 2012 - INNHALD - 1 SAMANDRAG 3 1.1

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 Kommunale utleigebustader - Status Gaupne og bygging Indre Hafslo og Veitastrond. Rådmannen si tilråding: 1)Kommunestyret har ikkje

Detaljer

Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724.

Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724. Kapittel 3. Individuell vurdering i grunnskolen og i vidaregåande opplæring http://www.lovdata.no/for/sf/kd/xd-20060623-0724.html#map004 I. Generelle føresegner 3-1. Rett til vurdering Elevar i offentleg

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS FLORA KOMMUNE Saksgang Møtedato Saksnr Bystyret 02.10.2012 Sakshandsamar: Terje Heggheim Arkiv: K1-614, K3-&50 Objekt: Arkivsaknr 09/1411 KJØP AV FLORØ SJUKEHUS Kva saka gjeld: Flora kommune må ta stilling

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

MØTEINNKALLING SAKLISTE. Sak nr. Arkivsak nr. Tittel 51/08 08/1214 NESSANE VASSVERK - SØKNAD OM KOMMUNAL GARANTI

MØTEINNKALLING SAKLISTE. Sak nr. Arkivsak nr. Tittel 51/08 08/1214 NESSANE VASSVERK - SØKNAD OM KOMMUNAL GARANTI MØTEINNKALLING Utval: KOMMUNESTYRET Møtestad: Rådhuset Møtedato: 25.09.2008 Tid: 16.30 Varamedlemmer møter berre etter nærare innkalling SAKLISTE Sak nr. Arkivsak nr. Tittel 51/08 08/1214 NESSANE VASSVERK

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522. Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne. Rådmannen si tilråding:

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522. Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne. Rådmannen si tilråding: SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522 Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne Rådmannen si tilråding: Formannskapet godkjenner konkurransegrunnlaget for kjøp

Detaljer

Ny strategiplan for Høgskulen

Ny strategiplan for Høgskulen Ny strategiplan for Høgskulen Nokre innspel til det vidare arbeidet Petter Øgar Mi forståing av strategisk plan Ein overordna og langsiktig plan for å oppnå bestemte overordna mål for organisasjonen Måla

Detaljer

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M Elevvurdering Opplæringslova Forskrift til Opplæringslova Kunnskapsløftet 06 læreplanen Desse dokumenta bestemmer korleis me skal drive skulen

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Fra Forskrift til Opplæringslova:

Fra Forskrift til Opplæringslova: Fra Forskrift til Opplæringslova: 5-1. Kva det kan klagast på Det kan klagast på standpunktkarakterar, eksamenskarakterar, karakterar til fag- /sveineprøver og kompetanseprøve, og realkompetansevurdering.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg

Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Opning av Fellesmagasinet 14.04.2009 ved fylkesordførar Torill Selsvold Nyborg Kjære alle! Gratulerer alle med dagen. Dette er ein merkedag for bevaringstenestene både her i fylket og nasjonalt! Hordaland

Detaljer

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset

MØTEINNKALLING SAMNANGER KOMMUNE. Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset SAMNANGER KOMMUNE MØTEINNKALLING Utval: Kommunestyret Møtedato: 26.08.2010 Møtetid: - Møtestad: Kommunehuset Varamedlem skal ikkje møta utan nærare innkalling Forfall til møtet eller ugildskap må meldast

Detaljer

Vinje kommune. Sluttrapport

Vinje kommune. Sluttrapport Vinje kommune Sluttrapport 28.05.2008 Innhold 1. Sammendrag... 3 2. Gjennomføring i henhold til prosjektplanen... 3 3. Målrealisering... 4 4. Prosjektorganisering... 5 5. Erfaringer som samspill kommune...

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Informasjon og brukarrettleiing

Informasjon og brukarrettleiing Informasjon og brukarrettleiing Om kartløysinga Kartløysinga er tenarbasert. Alle operasjonar blir utførde av ein sentralt plassert tenar (server). Dette inneber at du som brukar berre treng å ha ein pc

Detaljer

Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre

Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre Arkiv: K1-002 Vår ref: 2014000344-45 Journalpostid: 2015018302 Saksbeh.: Elin Wetås de Jara KOMMUNEREFORMA - VIDARE FRAMDRIFT Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Time formannskap Time kommunestyre Framlegg

Detaljer

DIGITAL KOMMUNIKASJON SOM HOVUDREGEL - ENDRINGAR I FORVALTNINGSLOVA - HØYRING

DIGITAL KOMMUNIKASJON SOM HOVUDREGEL - ENDRINGAR I FORVALTNINGSLOVA - HØYRING HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga Arkivsak 201208498-2 Arkivnr. 000.T00 Saksh. Dyrnes, Hanne Camilla Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 06.12.2012 DIGITAL KOMMUNIKASJON SOM HOVUDREGEL - ENDRINGAR

Detaljer

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk

Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Tiltak frå regjeringa for styrking av nynorsk Kunnskapsdepartementet: Læremiddel i tide Kunnskapsdepartementet vil vidareføre tiltak frå 2008 og setje i verk nye tiltak for å sikre at nynorskelevar skal

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

LOV 1992-12-04 nr 126: Lov om arkiv.

LOV 1992-12-04 nr 126: Lov om arkiv. Side 1 av 5 LOV 1992-12-04 nr 126: Lov om arkiv. Bruk av basen forutsetter at du samtykker i betingelsene i brukeravtalen. DATO: LOV-1992-12-04-126 DEPARTEMENT: KKD (Kultur- og kirkedepartementet) PUBLISERT:

Detaljer

Kvam herad. Kvam heradsstyre 10.11.2009 098/09 HIAN

Kvam herad. Kvam heradsstyre 10.11.2009 098/09 HIAN Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam formannskap 27.10.2009 050/09 HIAN Rådet for menneske med nedsatt 28.10.2009 016/09 HIAN funksjonsevne Kvam heradsstyre

Detaljer

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar

Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Driftsassistansen i Sogn og Fjordane (snart) 10 år - erfaringar Fagmøte 4 og 5 mars 2015 Litt om meg sjølv; 1. Frå Finsland, om lag 30 km nordvest frå Kristiansand (Songdalen kommune, Vest Agder). 2. Utdanna

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Med god informasjon i bagasjen

Med god informasjon i bagasjen Evaluering av pasientinformasjon Med god informasjon i bagasjen Johan Barstad Lærings og meistringssenteret Helse Sunnmøre HF SAMAN om OPP Hotell Britannia, Trondheim 18. Februar 2010 Sunnmørsposten, 08.02.10

Detaljer

Plan for selskapskontroll 2012-2016

Plan for selskapskontroll 2012-2016 Forsand Kommune Plan for selskapskontroll 2012-2016 Vedteke av kommunestyret 28. november 2012 Rogaland Kontrollutvalgssekretariat IS Innhaldsliste 1 Innleiing... 3 1.1 Avgrensing organisasjonsformer som

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer