Y-vegen funkar. Omveg til prosessfaget Meir side 4. Vil ha ny skilting framover Meir side 7. Eit spark i røvi... Meir side 3

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Y-vegen funkar. Omveg til prosessfaget Meir side 4. Vil ha ny skilting framover Meir side 7. Eit spark i røvi... Meir side 3"

Transkript

1 Informasjon frå PRO Nr 1 Årgang 4. - februar 2010 Eit spark i røvi... Meir side 3 Omveg til prosessfaget Meir side 4 Vil ha ny skilting framover Meir side 7 DETTE ER PRO Y-vegen funkar E Elkem Bremanger Anders Utnes (21) har jobba på golvet og lært seg gode arbeidsvanar. Det kjem godt med når han no studerer gass- og energiteknikk. Y-vegen har fått god kritikk over alt fagmessig, studentane som har fagbrev får betre karakterar enn dei som kjem frå allmennfag, fortel den unge ingeniørstudenten frå Nordfjord. Han trur årsaka er at dei som har vore lærlingar har lagt seg til andre arbeidsvanar enn dei som berre har gått på teoretisk skule, og at dei i det heile har ei breiare forståing for faga. Det er all grunn til å skryte av Y-vegen, slår han fast. Y-vegen er snarvegen mellom fagbrev og ingeniørutdanning. eller elektro. Vi har ein del matematikk og fysikk saman med dei. Etter kvart vert meir av undervisninga felles med dei som kjem frå allmennfag. Gass- og energiteknikk er eit treårig Bachelor-studium, som er ettertrakta innafor til dømes oljeindustrien. Det freistar litt med jobb i Nordsjøen, men eg har og lyst til å ta ein master, vi får sjå. Eg tek eitt år om gongen, seier ingeniørstudenten. UTLA KJELDEVATN 21-åringen er frå den vesle bygda Vedvik i Vågsøy, som ingen i Telemark veit kvar er. Men om eg seier rett sør for Stad, forstår dei kvar det er, ler han. Anders likte kjemi og naturfag så godt på ungdomsskulen at han valde kjemiprosessfag i Årdal, og vidare gjekk vegen til Hydro Aluminium i Høyanger som lærling. Han tok fagbrev i 2008 og går i dag andre året på Høgskulen i Telemark, som ligg i Porsgrunn. Denne ingeniørutdanninga er spesialsydd for oss som har fagbrev i kjemiprosess, men vi har også ein del fag i lag med andre elevar utan studiekompetanse, som kjem frå bygg

2 Ut i verda, inn i framtida Verda treng fleire båtar, fleire vindmøller og solcellepanel. Og fleire lærlingar. STYRELEIAR PRO: Bente Nesse, Havyard Det er mangel på fagfolk både innafor den tradisjonelle verftsindustrien og den nye satsinga på fornybar energi. Manglar fagfolk - Mange av bedriftene i PRO har heile tida trong for fleire fagfolk, slik har det vore gjennom mange år, seier Bente Nesse, styreleiar i PRO og personaldirektør i Havyard Leirvik. Ved dette verftet er det heile tida bruk for platearbeidarar, sveisarar, mekanikarar, elektrikarar og røyrleggarar - kort og godt alle fagdisiplinar. Dei beste ingeniørane er dei som først tek fagbrev og utdannar seg vidare derifrå, understrekar ho. Ettertrakta Fagbrevet er ei viktig plattform for dei som vil vidare, men og for dei som ynskjer å halde fram med å jobbe praktisk. Med fagbrevet i handa vert du ettertrakta over heile landet, meiner Nesse. Det meste er mogleg for dei som har ambisjonar, både til vidare utdanning og til karriere innafor ei verksemd, til dømes ulike leiarfunksjonar for dei som ynskjer det. Dessutan har fleire av PRObedriftene etter kvart engasjement i utlandet, og dermed opnar det seg mange spennande vegar for dei som har lyst til å reise og oppleve noko anna. Ut i verda Tidlegare hadde folk ofte ynskje om den same, trygge arbeidsgjevaren gjennom heile livet, heilt til dei gjekk av med pensjon. Dei som vel prosessfag og dei andre faga innafor industri må vere innstilt på å vere litt mobile. Men må ikkje alle yrkesgrupper det i dag? spør Nesse, som trur at unge i dag tenkjer annleis, dei vil gjerne prøve seg på fleire arbeidsplassar. STYREMEDLEM PRO: Steinar Talle, Elkem Bremanger Inn i framtida Gjennom fleire år har det vore mangel på fagarbeidarar i ein industri under stadig endring. Opplæringskontoret for prosessfag i Førde vart i si tid oppretta nettopp for å bøte på dette. Framtidas energi kjem frå vindmøller og solceller. Elkem Bremanger er underleverandør mellom anna til denne framtidsretta produksjonen. Det er viktig med lærlingar, og det vil det også vere i tida framover, stadfestar styremedlem i PRO Steinar Talle, som er plassjef ved Elkem Bremanger i Svelgen. Her er det for tida seks-sju lærlingar innafor prosessfag. Men det er fleire, fordi alt vedlikehald er sett vekk til eit eksternt selskap, INC Vedlikehald, forklarer han. Dei har mange lærlingar innafor mekaniske fag og litt automasjonsfag. Ut i Norsdsjøen Alle som ynskjer å bli lærling ved Elkem Bremanger må inn til intervju før det vert skrive kontrakt. Alle får sin eigen fadder, som følgjer dei opp og rettleiar. Talle har inntrykk av at det er bra etterspurnad etter dei når dei er ferdige med fagprøven. Det er ikkje så mange som blir igjen her i Svelgen. Vi har ein kjemisk fabrikk som er reine rekrutteringsanlegget for Nordsjøen. Nokre vel å dra offshore, men nokre held fram her etterpå, avhengig av kor mange ledige stillingar vi har, det varierer. Men begge delar er flott, meiner Talle Det har vore mykje negativ medieomtale om Høyanger den siste tida. Folk kan mest tru at det ikkje er noko aktivitet der lenger. Men det er framleis trong for lærlingar ved alle dei tre store industristadene i Sogn og Fjordane - Høyanger, Svelgen og Årdal. På rett kjøl: Verftsindustrien går i bøljedalar, men norskbygde båtar er etterspurde. UTGJEVAR: Opplæringskontoret for prosess og mekaninsk industri. FORMÅL: Denne informasjonen er tilrettelagt for medlemsbedriftene og andre som direkte eller indirekte er involvert i PRO sitt arbeid. PRO ynskjer å være best på utdanning av fagarbeidarar i "våre" fag spesielt og fagopplæring generelt. PRO skal rekruttere lærlingar til medlemsbedriftene i tråd med bedriftene sine behov for fagarbeidarar, i samsvar med bedriftene sine strategiar. PRO skal være eit fleksibelt opplæringskontor i kontinuerleg utvikling for å tilpasse seg bedriftene sine behov. ADRESSE: Concordbygget Firdavegen 6 Postboks 492, 6801 Førde Telefon: (+47) Telefax: (+47) PRO: Jorunn Eide Kirketeig dagleg leiar / director Mob. (+47) Wenche Tollefsen, administrasjonssekretær Mob. (+47) Jan Erik Øygard Opplæringskonsulent Mob. (+47) Ajdin Bahonjic Lærling kontor og administrasjon Mob. (+47) ANSVARLEG REDAKTØR: Jorunn Eide Kirketeig dagleg leiar / director Mob. (+47) REPORTASJE OG FOTO: Ajdin Bahonjic (PRO) Marit Bendz (Skrifta & Veggen BA) GRAFISK PRODUKSJON: Eko-Trykk AS, 2

3 Eit spark i røvi Dei to automatikarane frå Sogn stod utan jobb då Fundo i Høyanger la inn årene i februar i fjor. Det var som å få eit spark bak, seier dei. No har dei lagt inn på den første Y-vegen på Vestlandet. Frå og med hausten 2009 vart det mogleg å gå direkte frå fagbrev til ingeniørutdanning ved Høgskulen i Sogn og Fjordane i Førde. Det er dei to glade for. Eit godt tilbod Marius Kauppi Rørvik (24) frå Høyanger og Øystein Rønnestad Pedersen (25) frå Balestrand har begge gått det som tidlegare heitte VK1 og VK2 automasjon i Årdal, dei har vore lærlingar i halvanna år ved felgprodusenten Fundo, og heldt fram med å jobbe der. Brått stod dei utan jobb. Kva skulle dei finne på no? Eg hadde allereie tenkt litt på vidare utdanning, seier Rørvik. Det var nedlegginga av Fundo som skulle til for at han tok skrittet fullt ut. Tidlegare måtte ein til Austlandet, men då tilbodet dukka opp i Førde var saka klar. Det same tenkte Pedersen, som i tillegg har eit rykande fersk fagbrev i elektro. Han hadde vurdert studieførebuande for å kunne kome inn på ingeniørutdanning i heimfylket. Men det ville blitt eit ekstra år, og ekstra lån. Treng utfordringar No er begge på veg mot ein Bachelor i elektro med spesialisering i automasjon. Dei er to av mange som gjer at industrien slit med å få fagfolk - fordi dei vil vidare. Dersom bedriftene vil tilsette lærlingane etter at dei har fått fagbrev, må dei gjere jobbane litt meir interessant og varierte, meiner Pedersen. Dersom jobben er spennande vil ikkje fagarbeidarane søke seg til vidare utdanning. Flinke arbeidsgjevarar forstår at folk vert trøtte og leie av å gjere same jobben heile tida, meiner han. Ut i felten Sju elevar går første året på Y- vegen i Førde no. Vi har også norsk og engelsk. Det er hardt i tillegg til resten av pensum, tykkjer Rørvik. Desse faga har dei saman med andre yrkesfagstudentar som ynskjer studiekompetanse, som kjem direkte frå VG2. Men det er ein skilnad dei to set stor pris på;. Vi treng ikkje ta eksamen i dei to faga! Vi har berre innleveringar. Likevel får vi studiekompetanse, slik at vi kan ta andre fag seinare, seier Pedersen. Han er mest redd for å hamne på eit kontor når desse tre åra er ferdige. Det vil eg unngå, eg vil vere i felten, slår han ettertrykkeleg fast. Eg har ikkje hovud til å gå meir skule etter dette, då vil eg jobbe! seier Rørvik like sikker. Men han innrømmer at det var nettopp slik han tenkte etter å ha fullført fagbrevet også - jobbe og leve livet! Så kven veit... Y-veg: Øystein Rønnestad Pedersen og Marius Kauppi Rørvik har fagbrev som automatikarar, og går Y-vegen mot ein Bachelor i Førde. 3

4 Omveg til prosessfaget Lang prose No kan du ta eksamen i kjemiprosessfag medan du arbeider, og gå opp til fagprøven etter ei viss tid i prosessindustrien. Det er ikkje så enkelt å vite kva ein vil når ein er 16 år. Mange vel feil retning når dei byrjar på vidaregåande. Både i Førde og Høyanger er det no mogleg å ta eit kurs som fører fram til tverrfagleg eksamen i kjemiprosessfaget. Kurset i Høyanger er for vaksne med lang praksis. I Årdal startar eit nytt kurs hausten Jobb i Høyanger Igjen er det starta opp ein full klasse i Førde for lærlingar. Dei 13 elevane har enten feil VG2 eller studiespesialisering. Planen er at dei skal gå opp til tverrfagleg eksamen i desember Ein av dei er Tina Bruaas (22) frå Lavik, som ikkje visste heilt kva ho ville etter fullført allmennfag. Det siste året har ho jobba på kontrakt ved Hydro i Høyanger. Då eg fekk høyre om dette kurset, fann eg ut at det passar glimrande for meg. Eg jobbar framleis på verket, men reiser til Førde på skule to-tre dagar i månaden i eitt år. Eg får godkjent praksisen i Høyanger, så læretida vert ikkje så lang. Etter eksamen i kjemiprosessfag og ferdig praksistid, kan ho tenkje seg å utdanne seg vidare til ingeniør, eller kanskje jobbe nokre år først. Vi får ta ein ting om gongen. Jobb i Årdal Thomas Vesteraas (28) frå Bergen er ein kreativ kar med eige firma, lite utdanning og masse kurs. Men frå han var gutunge har han drøymd om å bli industriingeniør. Eg tente pengar, men gjorde ikkje det eg hadde lyst til, forklarer han. Og pengar er ikkje alt. No jobbar han i Årdal, tek utdanning i Førde og har ein tålmodig sambuar heime i Bergen. No ser han målet. Når fagbrevet er i boks, vonar eg å få permisjon så eg kan studere ved NTNU i Trondheim. Fagbrevet i prosess- og kjemifag er eit godt grunnlag for vidare utdanning, meiner han. Læraren Odd Kristoffersen som er lærar ved Øyrane vg skule i Førde ruslar mellom pultrekkene, hjelper litt her og forklarer litt der. Dette krev meir, for det er mykje å gå igjennom på kort tid. Men elevane her er meir motiverte enn mange åringar. Og flinke til å møte opp, legg han til, sjølv om nokre av elevane ler og seier at pausane kan bli litt for lange. Kristoffersen har ei liknande gruppe i Høyanger, og i tillegg til samlingane vert elevane følgd opp på nettet. Til Tyskland I februar/mars reiser Tina Bruaas (22) frå Lavik saman med fire andre til BASF-fabrikken i Tyskland for å praktisere ein månad. To av dei er frå Peterson Linerboard Ranheim, ei av medlemsbedriftene til PRO i Trøndelag. Det vert ei god erfaring å oppleve korleis ein jobbar i andre land, det er sikkert store skilnader. Vi hadde to tyske lærlingar i Høyanger før jul, og dei var sjokkerte over den frekke tonen vi brukte oss imellom. Dei er mykje høflegare med kvarandre, så vi må nok passe oss litt der, ler Tina. Ho har hatt litt tysk på skulen, og er spent på om noko av det kjem attende i løpet av vekene i Tyskland. Prosessfag i Førde: - Interessant, tykkjer Tina Bruaas til venstre. - Ein gamal draum, seier Thomas Vesteraas til høgre. Lærar Odd Kristoffersen trivst blant litt vaksne elevar. Karina køyrer motorsykkel og ville eigentleg bli MC-mekanikar. Men så oppdaga ho prosessfaget. I dag er ho lærling ved Hydro Aluminium i Høyanger. Etter ungdomsskulen byrja Karina Løbø Fimland (20) frå Førde på allmennfag, men svitsja over til yrkesfag, VG1 teknikk og industriell produksjon året etter. I prosessen Eg hadde kjemiprosess som valfag, og etter å ha sett litt kva det går ut på under bedriftsbesøk i Mongstad, Svelgen og Årdal, valde eg VG2 kjemiprosess i Årdal, fortel Karina, som no er lærling på andre året ved Hydro Aluminium i Høyanger. Ho har vore lærling ved Hydro Høyanger sidan september Karina likar seg svært godt både på læreplassen og i tettstaden. Arbeidsmiljøet på Hydro er svært godt tykkjer Karina, noko som er utruleg viktig. Lærlingen Nye syste Trudde du at Høyanger låg nede for telling? Ingenting er meir fjernt for Ståle Thuland, som er ansvarleg for lærlingane ved Hydro Aluminium. Avisene har skrive side opp og side ned om alle som mista jobben etter at Fundo vart lagt ned. Men ved anlegget til Hydro reknar ein med produksjonsrekord i år; 120 tusen tonn aluminium mot 97 tusen tonn i Og etterspurnaden etter aluminium med høg kvalitet aukar på verdsmarknaden Produksjonsteknikk Dei verksemdene som ikkje vil ta inn lærlingar, vert taparar om nokre år, meiner Thuland. Han er overtydd om at det vert rift om den kompetansen ungdom no tileignar seg. Difor arbeider Hydro heile tida med nye tilbod for å bli attraktiv som lærlingbedrift. Eg jobbar med eit nytt fag no, 4

5 ss for MC-jenta skal også på utveksling i byen Ludwigshafen i Tyskland ved det største kjemikonsernet i verda - BASF. Her skal ho være i fire veker. Motor ei kvinnegreie Karina kjøpte seg lettsykkel då ho var 16 år, jobba på Kroa midt i rånesentrumet Storehagen og drøymde om å mekke motorsyklar. Pussig nok kjem ho frå ein familie med mange menn og inga interesse for motorar. Bortsett frå mamma då, ho er veldig glad for å få låne min av og til, ler ho. Men så er jo mamma Høyanger-jente, og Karina bur hos mormor medan ho går læretida ved Hydro. Ikkje for latsabbar Dette faget er knall, det er alltid noko å gjere og mykje variert arbeid. Eg vil absolutt anbefale andre unge å satse på prosessfag. Men det er ikkje noko for dei som vil ha eit yrke der ein slappar av, ler ho. Karina sjølv liker å jobbe. Eg liker fysisk arbeid, slår ho fast. Dessutan trivst ho med kollegaene, tempoet og skiftarbeidet ved verket. I juni vonar ho å ta fagbrevet. Karina Fimland ser ikkje bort i frå at ho ein dag kjem til å slå seg ned i Høyanger. Men først skal ho gjere mykje anna. Kanskje ingeniørutdanning, kanskje jobb i Nordsjøen vala er mange. Men det er greitt på land også. Dei lange friperiodane freistar ikkje Karina, som er så Hydro-lærlingen: Karina Fimland famla litt før ho fann prosessfaget. glad i å jobbe. Kva skal ho finne på då? Kanskje nokre lange motorsykkelturar. treng nye fag fortel den engasjerte fagleiaren. Får han det som han vil, vert det snart råd å ta fagbrev i produksjonsteknikk ved Hydro i Høyanger, med bakgrunn i VG2 produksjons- og industriteknikk. Produksjonsteknikkfaget skal legge grunnlag for yrkesutøving innan framstilling av produkt i prosess-, metallurgiog vareproduksjonsbedrifter. Faget inneheld mellom anna styring og drift av produksjonsmaskiner og utstyr, samanstilling av produkt, styring av prosesser frå råmateriale til sluttprodukt og bruk av automatiserte produksjonsmetodar. Lærlingen skal og utvikle forståing for samspelet mellom mekanisk oppbygging, mekanisk regulering og elektronisk styring. Nye produksjonssystem treng nye fag, og ved Hydro Aluminium treng ein eit fag som er meir tilpassa dei nye systema, forklarer Thuland. Inkluderande lærlingliv I 2007 starta Hydro med ei stor organisasjonsomlegging ved innføring av det nye produksjonssystemet AMPS (Aluminium Metall Produksjon System). Rolla som arbeidsleiar forsvann, og ein fekk inn nye roller som handlingsansvarleg, spesialistar med utvida ansvar. Dei yngre tek dette lettast, for dei veit jo ikkje korleis det var før, smiler han. No vert alle meir involverte, ikkje minst lærlingane. På daglege morgonmøte har vi gjennomgang av HMS, bemanningssituasjonen, produksjonsmål og planlegging av produksjonen dei neste 24 timane. Her deltek også lærlingane, som kjem med forbetringsforslag og tek opp andre saker på line med alle andre. Ved aluminiumsfabrikken i Høyanger er det for tida 22 lærlingar innafor PRO; 20 ved kjemi & prosess, ein på mekanisk og ein på automasjon. Halvparten av dei er vanlege lærlingar som har fullført VG2, medan resten har annan bakgrunn; enten andre fag frå vidaregåande eller mange års erfaring frå yrket utan godkjent dokumentasjon. Lærlingane kjem frå heile Vestlandet. Optimist Thuland har stor tru på framtida til Høyanger-samfunnet. Ungdomen liker seg i Høyanger. Dei som styrer kommunen gjer ein god jobb for innbyggjarane sine, slik at alle skal trivast, seier han og ramsar opp idrettshall, kunstgrasbanar, symjeland, ungdomskafé og ikkje minst det fantastiske rekreasjonsområdet i fjella rundt industristaden. I tillegg driv kommunen aktiv nærings- og industriutvikling. Mange av prosjekta som har vore omtala i media det siste året vert avgjort tidleg dette Nytt fag: Til hausten kan du truleg bli lærling i produksjonsteknikk i Høyanger, fortel Ståle Thuland, fagleiar for kompetanse ved Hydro Aluminium. året, og eg trur Høyanger-samfunnet kjem styrka ut, seier optimisten Thuland, og legg til; Utdanning og kompetanse vil alltid være ei god investering, og om nokre år vil vi igjen sjå Høyanger-samfunnet slik vi ynskjer det, med mange gode arbeidsplassar. 5

6 Lærlingar ved Peterson Ved Peterson Linerboard Ranheim ved Trondheim steller dei godt med lærlingane sine, for å få dei til å fortsette etter fullført fagbrev. Vi prøver å halde på dei, slik at dei ikkje forsvinn vidare på skule, seier fabrikksjef Jan Ivar Krog. Dei klarer det med kring halvparten. Det er usikkert om han klarer å halde på nittenåringane Martin By og Håkon Willmann, sjølv om dei trivst godt og skryt av arbeidsplassen. Vi får ein variert praksis med ansvar og utfordringar, seier dei to lærlingane, som begge gjekk ut frå VG2 kjemiprosess ved Follo vidaregåande skule på Orkanger for halvanna år sia. Nyfikne gutar Håkon Willmann frå Orkanger var glad i det som small i kjemitimane, samstundes freista ikkje allmennfag. Ikkje då. Kanskje eg går vidare på ingeniørutdanning, men då vil eg ta studieførebuande først. Men kanskje eg vil jobbe også... Martin By frå Trondheim var truleg den type smågut som skrudde det meste frå kvarandre for å sjå kva som var inni. Det var iallfall ein av grunnane til at han valde kjemiprosessfaget. Det er artig å sjå korleis alt fungerer, eg har eit engasjement for det, seier han rett etter skiftet ved Petersons fabrikk i Trondheim. Det er femvekesskift ved Peterson. Fem arbeidslag vekslar mellom dag-, ettermiddag- og nattskift. Gutane liker det. Kjekt å ha over ei veke fri av og til. Men det kan bli litt mykje jobb innimellom. Vi går jo helgevakter også, og jobbar ofte når andre har fri. Men ein venner seg til det, seier By. Resirkulering Det er kring 120 tilsette ved Peterson Linerboard Ranheim, som produserer emballasjepapir, hylsepapp og nokre andre spesialkvalitetar. For tida er det seks lærlingar i kjemiprosessfaget. Lærlingane er veldig viktige i høve rekruttering, fordi dei har den fordjupinga i papirfaget som trengst her. Andre med same fagbrev frå anna type industri må lærast opp, men dei som har gått lærlingtida si her treng jo ikkje det, forklarer Krog. By tykkjer det er bra at alt råvirket er resirkulert papp. Kring halvparten av all bølgjepapp som vert samla inn i Noreg går hit. Lærlingane får fordjuping i papirfaget, og dei er veldig viktige i høve rekruttering. Samstundes er dette fagbrevet etterspurd mange stader, til dømes på kommunale reinseanlegg og i Nordsjøen. Det er ein hard konkurranse for å få dei til å bli. For dei urbane Det er ikkje så mykje industri att i Trondheim. Tradisjonelt ligg den norske industrien i tronge fjordarmar, så for dei som ynskjer litt byliv i nærleiken, er dette rette arbeidsplassen, lokkar fabrikksjefen. Dessutan er utvekslinga av lærlingar med tyske BASF i Ludwigshafen kjempepopulært, det er ei enorm erfaring å få med seg vekene ved det største kjemikonsernet i verda. Eg er spent. Håpar dei snakkar engelsk, elles har eg eigentleg ikkje peiling på kva vi går til, seier Willmann, som slett ikkje er framand for å jobbe i utlandet ein periode.. Eg vil jobbe eit år, eller... Eg er ikkje så flink å planlegge, innrømmer By, som vurderer militæret også. Og høgskule. Han kan tenkje seg å bli ingeniør han også. Papirprodusentar: Lærlingane Håkon Willmann og Martin By vert stelt godt med ved Peterson Linerboard Ranheim. 6

7 Vil ha ny skilting framover Det finst mange vegar til studiekompetanse. Nokre er artigare enn andre, det gjer vegen meir kronglete for dei som ynskjer ei fagutdanning. Etter fire år i vidaregåande skule, inkludert læretid, har eleven brukt opp "ungdomsretten" sin. Dette er ein hemsko for dei som ynskjer studiekompetanse etter fullført fagbrev, meiner Jorunn Kirketeig, dagleg leiar ved PRO. Urettvist Mange ser yrkesfagvegen + studiekompetanse, til saman 3 år, som ein enklare og artigare veg enn 3 år på allmennfag. Ein del elevar, som i utgangspunktet vil ha studiekompetanse, vel likevel yrkesfag og tek VG 3 studieførebuande. Dette er STUDIEFØREBUANDE PÅBYGGSFAG Dersom du har fullført VG3 for yrkesfag eller har teke fagbrev, treng du eit påbygg som består av norsk munnleg og skriftleg, engelsk Vg1, matematikk, naturfag Vg1 og nyare historie for å få generell studiekompetanse. Dersom du berre har VG2, må ofte teoretisk flinke elevar som heller burde gått på allmennfag På den måten står ein att med minst to taparar, meiner Kirketeig. For det første ungdom som ynskjer å utdanne seg til eit yrke og for det andre eit arbeidsliv som ikkje får dei fagfolk dei treng, fordi praktikarane vert skubba ut av teoretikarar som vel den "artige" vegen til studiekompetanse. Årsaka er inntak etter poeng, og at dei som vil ha studiekompetanse ofte har høgare poengsum enn dei som ynskjer yrkesfag. du i tillegg ha kroppsøving og minimum 8 timar studieretningsfag, til dømes sosiologi og sosialantropologi. Studieretningsfaget vel du sjølv ut frå interessene dine. Skulen kan hjelpe deg med å velje det faget som vil vere best for deg i høve poeng og oppnåing av karakter. Dagleg leiar ved PRO opplæringskontoret, Jorunn Kirketeig, vil ha teoretikarane ut av yrkesfag og inn på allmenn. Bakarst i køen Studieførebuande er ein eittårig studieretning som alle kan søke på etter fullført VG2 eller med fag/sveinebrev. Dette er det som tidlegare vart kalla allmenn påbygging, der ein oppnår generell studiekompetanse og kan studere vidare på høgskule eller universitet. Men dei elevane som har fagbrev vil alltid stille bakarst i køen, bak dei som kjem rett frå VG2. Dette er ikkje rettvist, meiner Kirketeig. Det viktigaste er å fullføre det løpet ein har starta på, meiner ho. Slik det er i dag, bryt mange elevar av den yrkesfaglege vegen mot fagbrev, og tek studieførebuande i staden. Men så kjem dei att seinare og vil ha lærlingplass likevel. Kirketeig vil at dei skal gjere det i motsett rekkefølgje. Styrt inntak og Internett Kor vert det av dei som ikkje får plass på "sin" yrkesfaglege skule? - Der ligg eit dilemma; dei får tilbod om å gå på andre skular og ofte også andre yrkesutdanningar enn det dei har drøymd om. Det er ikkje sikkert at tømraren vert like flink til å ta seg av eldre på gamleheimen, som han/ho kunne vorte til å bygge hus - og omvendt. Mange av dei med færrast poeng må i tillegg ofte ta imot skuleplass ved ein skule som medfører hybelliv. Det er kanskje ikkje den beste kombinasjonen; ei utdanning som ein ikkje er motivert for, og eit hybelliv? Erfaringar viser at dette slett ikkje er heldig. Dette ville sett annleis ut, om vi hadde hatt styrt skuleinntak, og at studieførebuande er for dei som ynskjer å fylle på med studiekompetanse når dei har tatt fagbrev, meiner Kirketeig. Når så mange søker seg den morosame vegen til studiekompetanse, er det eit sterkt signal om innhaldet i skulekvardagen, meiner Kirketeig. Kanskje meir av learning by doing passer for fleire enn vi trur? Ho ynskjer dessutan å byggje eit konsept som gjer det mogleg å ta studieførebuande i lærlingtida. Ein del lærlingar gjer det allereie på nettet, men vert det mange nok interesserte, ynskjer ho å arrangere fysiske samlingar kombinert med nettstudiet. 7

8 80 ledige læreplassar Vi tek inn lærlingar i faga: Kjemiprosess, Laboratorie, Produksjonsteknikk, nikk, Industrimekanikar, Industrirørleggar, Sveis, Plate, Automatisering, Elektrikar, Dataelektronikar, ar, IKT-service, Logistikk, CNC-maskineringsteknikk, kk, Bilmekanikar tunge køyretøy. Lærebedriftar: Hydro Aluminium, BIS Production Partner, Havyard, Vik Ørsta, Ewos, Cermaq, INC vedlikehald Svelgen, ISS Industri, ITM, WISS, WIS, Solund Verft, Eikefjord Mekaniske Verksted, Luster Mekaniske ke Industri, Vik Industrier, ERAS, Nomek, Jostedalen Industrier, Førde Mekaniske Industri, NorSun, Peterson Linerboard Ranheim, Teekay Petrojarl, Stryvo, Solheim Diesel, Hellenes. Søknadsskjema kjema på ww.pr Søknadsfrist 1. mars. eko

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

BRUK AV ALTERNATIVE LØP SOM FØRER FRAM TIL FAGBREV

BRUK AV ALTERNATIVE LØP SOM FØRER FRAM TIL FAGBREV HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Fagopplæringskontoret Arkivsak 201206699-9 Arkivnr. 545 Saksh. Svendsen, Anne Sara Saksgang Yrkesopplæringsnemnda Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Møtedato

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Ditt val! Vidaregåande opplæring 2007 2008 Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Bygg- og anleggsteknikk Design og handverk Elektrofag Helse- og sosialfag Medium og kommunikasjon Naturbruk

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

PÅBYGG TIL GENERELL STUDIEKOMPETANSE - ALTERNATIVE VEGAR

PÅBYGG TIL GENERELL STUDIEKOMPETANSE - ALTERNATIVE VEGAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201209189-1 Arkivnr. 522 Saksh. Krüger, Ragnhild Hvoslef Saksgang Yrkesopplæringsnemda Opplærings- og helseutvalet Møtedato 04.12.2012 04.12.2012 PÅBYGG

Detaljer

Rådgjevarkonferansen 2014 Gjennomføring i vidaregåande opplæring.

Rådgjevarkonferansen 2014 Gjennomføring i vidaregåande opplæring. Rådgjevarkonferansen 2014 Gjennomføring i vidaregåande opplæring. www.sfj.no Sysselsetting av ungdom mellom 16 og 25 år Verken fullført og bestått eller deltar i videregående opplæring, ikke sysselsatt

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Ka vil DU velje? - hjelp til å g jere det rette yrkesvalet

Ka vil DU velje? - hjelp til å g jere det rette yrkesvalet Ka vil DU velje? - hjelp til å g jere det rette yrkesvalet Dei 12 utdanningsprogramma er: Ka vil DU velje? 3 studieførebuande: Musikk, dans og drama Idrettsfag Studiespesialisering Val av utdanning er

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass Ein tydeleg medspelar frå elev til lærling Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass SØKNADEN Må vere ryddig Søknad/CV skal ikkje ha skrivefeil Spør norsklærar om hjelp Hugs å skrive under

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

Kunnskapsløftet i vidaregåande opplæring Struktur, innhald og fleksibilitet

Kunnskapsløftet i vidaregåande opplæring Struktur, innhald og fleksibilitet Kunnskapsløftet i vidaregåande opplæring Struktur, innhald og fleksibilitet Strukturen i vidaregåande opplæring Studiekompetanse, yrkeskompetanse eller grunnkompetanse Kunnskapsløftet Mål: at alle elevar

Detaljer

Lærling i gjenge. nesseplast. Ewos Meir side 6. BIS Production Partner Meir side 3. Det nye faget Meir side 7

Lærling i gjenge. nesseplast. Ewos Meir side 6. BIS Production Partner Meir side 3. Det nye faget Meir side 7 Informasjon frå PRO Nr 2 Årgang 4. - mai 2010 BIS Production Partner Meir side 3 Ewos Meir side 6 Det nye faget Meir side 7 E DETTE ER PRO Elkem Bremanger Lærling i gjenge Runar Eikenes (18) frå Førde

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Rådgjevarkonferansen 2009

Rådgjevarkonferansen 2009 Rådgjevarkonferansen 2009 Dei neste 15 min. Tørre facts om HSF Utfordringar for HSF HSF - ein attraktiv høgskule? Utdanningar ved HSF og spennande planar Ta med elevane på besøk til HSF! Tørre facts Høgskulen

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen. 26.september 2013

Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen. 26.september 2013 Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje, Masfjorden, Modalen, Osterøy og Gulen 26.september 2013 Kart over Nordhordland: Kompetansekoordinator: Starta 1.august 2008. Stillinga er forankra i Nordhordland

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Sauda vidaregåande skule skuleåret 2011-2012. Regionalt kompetansesenter

Sauda vidaregåande skule skuleåret 2011-2012. Regionalt kompetansesenter Skuletilbod Sauda vidaregåande skule skuleåret 2011-2012 Ein skule ska ver Eit fyrtårn i brottsjø når skoddå står tett tt Ei stjerne ein blink i det fjerne eit vink Som blir sett Det e det me ska få te

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS

SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS 2006 SØKJARINFORMASJON LÆREPLASS FAGOPPLÆRINGSKONTORET Ekspedisjonstider: 15. mai 14. september kl. 08.00 15.00 15. september 14. mai kl. 08.00 15.45 55 23 99 00 Faks: 55 23 99 09 Internett: http://fagbrev.invest.no

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Ta fagutdanning. norsk industri treng deg! nesseplast. BIS Production Partner Meir side 6. Havyard Leirvik Meir side 3

Ta fagutdanning. norsk industri treng deg! nesseplast. BIS Production Partner Meir side 6. Havyard Leirvik Meir side 3 Informasjon frå PRO Nr 1 Årgang 5. - februar 2011 Havyard Leirvik Meir side 3 BIS Production Partner Meir side 6 Intervju Ørjan Øvstetun Meir side 6 DETTE ER PRO E Elkem Bremanger Kunnskapsminister Kristin

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

- status formidling innleiing ved seksjonsleiar Inger Anita Sjømæling. - status utvekslingsmodellen innleiing ved seksjonsleiar Inger Anita Sjømæling

- status formidling innleiing ved seksjonsleiar Inger Anita Sjømæling. - status utvekslingsmodellen innleiing ved seksjonsleiar Inger Anita Sjømæling Møteinnkalling Utval: Yrkesopplæringsnemnda/Utdanningsutvalet Møtestad: 101 Fylkeshuset i Molde Dato: 23.10.2014 Tid: 10:30 Forfall skal meldast til utvalssekretær Ann Torill Vaksvik tlf 71 25 88 56 eller

Detaljer

Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013

Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013 Opplæringsavdelinga Kompetanseløftet 23. januar 2013 Informasjon og utfordringar sett frå Fylkeskommunen og dei vidaregåande skulane si side Adeline Landro - rådgjevar for fagskulane Annbjørg Laupsa -

Detaljer

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk

Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmelding 2011-2012 Austevoll maritime fagskule 2-årig maritim fagskule : Skipsoffisersutdanning- nautikk Årsmeldinga frå Austevoll maritime fagskule gjev ein oppsummering av dei viktigaste funna i student

Detaljer

IKT-kompetanse for øvingsskular

IKT-kompetanse for øvingsskular Notat / Svein Arnesen IKT-kompetanse for øvingsskular Spørjeundersøking ved Vartdal skule VOLDA Forfattar Ansvarleg utgjevar ISSN Sats Distribusjon Svein Arnesen Høgskulen i Volda -7 Svein Arnesen http://www.hivolda.no/fou

Detaljer

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning

Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning navn på profil/kortversjon NORSKE ARBEIDSTAKARAR MED BERRE GRUNNSKOLE BØR TA MEIR UTDANNING 1 Norske arbeidstakarar med berre grunnskole bør ta meir utdanning Årets Vox-barometer syner at tilsette med

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

Rådgjevarkonferanse 2009

Rådgjevarkonferanse 2009 Rådgjevarkonferanse 2009 Vidaregåande opplæring Sogn og Fjordane fylkeskommune Opplæringsavdelinga Inntak og formidling Askedalen 2 6863 Leikanger Telefon 57 65 62 99 etter Vg2 Design og duodji Gravørfaget

Detaljer

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Fagopplæringskontoret Arkivsak 201206348-10 Arkivnr. 545 Saksh. Isdal, Sigrid Saksgang Yrkesopplæringsnemnda Opplærings- og helseutvalet Møtedato 09.04.2013

Detaljer

Søking til skuleåret 2012-2013

Søking til skuleåret 2012-2013 Søking til skuleåret 2012-2013 Opplæringsavdelinga, inntak og formidling Rådgjevarkonferansen 2011 Korleis søkjer du? Du søkjer og svarar på vigo.no, logg inn med MinID Søknadsfrist: 1. mars for ordinært

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist

Telenor Xtra Hødd. Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Søknadsfrist Telenor Xtra Hødd Hødd Fotballfritidsordning ønskjer å inkludere ALLE i eit utviklingsorientert og godt miljø. Telenor Xtra FFO er eit samarbeid mellom Telenor og Norges Fotballforbund. Tilbodet gjeld

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Valle Venstre. «Menneska er viktigare enn systemet.»

Valle Venstre. «Menneska er viktigare enn systemet.» Valle Venstre «Menneska er viktigare enn systemet.» Dette er Valle Venstre: Venstre er eit liberalt parti. Ein liberal politikk tek utgangspunkt i det enkelte mennesket, samstundes med at alle har ansvar

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Rådgjevarkonferanse 2010

Rådgjevarkonferanse 2010 Rådgjevarkonferanse 2010 Sogn og Fjordane fylkeskommune Opplæringsavdelinga Inntak og formidling Askedalen 2 6863 Leikanger Telefon 57 65 62 99 Logg inn på vigo.no med MinID Alle må bruke MinID for å

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Ny GIV. (= gjennomføring i vidaregåande skule)

Ny GIV. (= gjennomføring i vidaregåande skule) Ny GIV (= gjennomføring i vidaregåande skule) Ny GIV Gjennomføringsbarometeret Overgangsprosjektet Oppfølgingsprosjektet Informasjon Ny GIV-heimesida Gjennomføringsbarometeret 2010-kullet frå ungdomsskulen

Detaljer

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Ditt val! Vidaregåande opplæring 2007 2008 Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Bygg- og anleggsteknikk Design og handverk Elektrofag Helse- og sosialfag Medium og kommunikasjon Naturbruk

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Kompetansebehov Spørjeundersøking blant bedrifter i Hordaland 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 11 2011

Kompetansebehov Spørjeundersøking blant bedrifter i Hordaland 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 11 2011 Kompetansebehov Spørjeundersøking blant bedrifter i Hordaland 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 11 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere!

SFSK-INFO. Ordet fritt - ved fylkesleiar Gunn Sande SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE. Senterkvinnene. gjer fylket til ein endå betre plass å vere! SENTERKVINNENE I SOGN OG FJORDANE Å R G A N G 2 0 1 3 N R. 3 2 5. 1 0. 2 0 1 3 ningslaust å gjere masse arbeid for å få l noko som vi meinar er eit bra opplegg dersom dei vi lagar det for ikkje bryr seg/prioriterar

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme

Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme Månadsbrev for Hareid Rotaryklubb januar 2016 Referent Øystein Alme 04.januar Møtet denne kvelden starta med songen Du ska få ein dag i mårå av Alf Prøysen, 1971. Bernhard H. ønskte vel møtt og informerte

Detaljer

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne

Jobbstrategien. KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Jobbstrategien KLAR FOR JOBB unge med nedsett funksjonsevne Ein døropnar til arbeidslivet Unge, positive og motiverte medarbeidarar er velkomne hos dei fleste arbeidsgivarar. Men unge med nedsett funksjonsevne

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer